Lối vào cửa chính, nơi tập quán gọi là huyền quan, thường được chọn một cặp linh vật nhỏ như kỳ lân, sư tử, tỳ hưu đặt trên mặt tủ giày, một khay đá hoặc gỗ đựng chìa khoá, và có thể thêm một chậu cây đá quý thấp hoặc một hồ lô. Lối vào hẹp, đông người qua, nên mọi món phải thấp, chắc chân, không có phần nhô ra lối đi và chịu được bụi giày.
Theo quan niệm dân gian, lối vào là chỗ khí vào nhà, nên người ta muốn nơi đây gọn, sáng, có món mang ý canh giữ và đón điều tốt. Phần thực tế cũng rõ: đây là chỗ cả nhà đi qua nhiều lần mỗi ngày với tay xách nách mang, trẻ con chạy vào, khách đứng thay giày. Bài này không bàn chuyện cửa quay hướng nào hay đặt gương ở lối vào thế nào, vì đó là chuyện bài trí; chỉ bàn chọn vật phẩm cho đúng chỗ.
Lối vào căn hộ, nhà phố: đo chỗ trống thật
Lối vào căn hộ chung cư thường chỉ là một đoạn hành lang ngắn rộng 1–1,2 m, một bên là tủ giày âm tường hoặc tủ đứng sâu 30–35 cm, cao 90–110 cm. Nhà phố có lối vào rộng hơn nhưng hay kiêm chỗ để xe máy. Mặt trên tủ giày là chỗ duy nhất đặt được vật phẩm, và phần lớn diện tích ấy đã dành cho chìa khoá, ví, thư từ, khẩu trang.
Với tủ giày dài 80–120 cm, mặt tủ chia làm ba phần: một đầu dành cho khay chìa khoá và đồ đi ra vào, giữa để trống cho túi xách đặt tạm, đầu còn lại cho một món hoặc một cặp món. Nếu đặt cặp linh vật hai đầu thì khay chìa khoá phải nằm sát một con, và lúc đó cả hai con nên nhỏ, thân dài 10–15 cm, cao dưới 15 cm.
Nếu tủ giày có cánh kính hoặc ngăn mở phía trên, có thể đặt món nhỏ vào ngăn đó thay cho mặt tủ, vừa được che bụi vừa không vướng túi xách. Lối vào có lối đi hẹp dưới 90 cm thì không đặt gì trên sàn. Chậu cây đá quý đặt sàn, bình gốm lớn, tượng đứng sẽ bị va vào hằng ngày bởi túi đồ, xe đẩy trẻ em, vali. Mọi món dồn lên mặt tủ hoặc treo tường.
Nhu cầu, món hay chọn và lưu ý ở lối vào
Bảng dưới gom các lựa chọn hay gặp cho lối vào nhà ở Việt Nam:
| Nhu cầu | Món hay chọn | Ý theo tập quán | Lưu ý chọn |
|---|---|---|---|
| Muốn có món canh giữ ở cửa | Cặp kỳ lân, sư tử, tỳ hưu nhỏ | Canh giữ, trấn trạch | Thân 10–15 cm, mặt hướng ra cửa, đáy chống trượt |
| Cần chỗ để chìa khoá gọn | Khay, bát đá hoặc gỗ | Món nhỏ mang ý giữ | Đáy lót nỉ cho chìa khoá không làm xước |
| Muốn lối vào có màu xanh, sinh khí | Cây đá quý thấp | Sinh sôi | Tán gọn không vướng tay, phủi bụi thường xuyên |
| Mong bình an cho cả nhà | Hồ lô đá, đồng hoặc gỗ | Bình an, giữ gìn | Đặt đứng có đế, hoặc treo chắc |
| Nhà có người hay đi xa | Món nhỏ treo cạnh móc chìa khoá | Lời nhắc bình an khi đi | Không treo vật cứng nơi đầu dễ đụng |
| Lối vào rộng, nhà phố | Cặp linh vật cỡ vừa trên bệ, tranh đá quý trên tường | Đón khách | Bệ không lấn lối dắt xe |
Bát Quái, gương bát quái treo ngoài cửa là một tập quán có ở một số nơi; chuyện treo hay không, treo ở đâu thuộc bài trí và quan niệm riêng từng gia đình, ở đây không khuyên. Nếu chọn, chỉ cần lưu ý treo chắc và không làm phiền nhà đối diện.
Cặp linh vật trên tủ giày: chọn loài, cỡ và hướng
Kỳ lân. Hình tượng hiền, gắn với điềm lành và canh giữ theo quan niệm dân gian. Hợp nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi vì dáng không dữ. Kỳ lân đá xanh, đồng hun hay gặp nhất.
Sư tử, nghê. Gắn với canh giữ cổng nhà trong kiến trúc truyền thống. Bản nhỏ đặt trên tủ giày hợp nhà phố, nhà có cổng. Chọn dáng ngồi thấp, không chân trước giơ cao dễ gãy.
Tỳ hưu. Gắn với quan niệm thu vào giữ lại. Ở lối vào, tập quán thường để tỳ hưu hướng ra cửa. Nhiều gia đình đặt tỳ hưu ở phòng khách hay bàn làm việc thì lối vào chọn kỳ lân để không lặp.
Cỡ. Trên tủ giày cao 1 m, cặp linh vật cao 10–15 cm nhìn rõ mà không chiếm chỗ. Cặp to hơn 20 cm trên tủ hẹp sẽ chiếm hết mặt tủ và dễ bị túi xách quẹt rơi.
Hướng. Theo cách bày phổ biến, cặp linh vật ở lối vào để mặt hướng ra cửa, hai con cân hai đầu. Đây là quan niệm dân gian; về thực tế, chỉ cần hai con đứng chắc, không chĩa sừng hay chân vào lối đi.
Bụi giày, độ ẩm, va chạm: điều riêng của lối vào
Lối vào là chỗ khắc nghiệt nhất trong nhà với đồ trang trí. Vài điều ít được nói ở cửa hàng:
- Bụi giày và bụi đường: mỗi lần mở cửa, bụi từ hành lang, sân, đường vào theo. Món nhiều kẽ như cây đá quý, linh vật chạm cầu kỳ bám bụi nhanh nhất; món trơn như hồ lô đá, tỳ hưu trơn dễ lau nhất.
- Độ ẩm: lối vào nhà phố, nhà mặt đất hứng ẩm, mưa tạt. Đồng dễ xỉn, gỗ dễ mốc. Chọn đá, gốm men, hoặc đồng có lớp phủ.
- Va chạm: túi xách, ba lô, vali quẹt qua mặt tủ. Món đáy rộng, nặng chân, dán keo dẻo dưới đáy; không món cao mảnh.
- Trẻ con chạy vào: cạnh tủ giày nằm ngang tầm đầu trẻ 3–5 tuổi; món trên tủ không có phần chìa ra ngoài mép.
- Ánh sáng: lối vào căn hộ thường tối, chỉ có đèn trần nhỏ. Món màu sáng như đá trắng, ngọc nhạt, đồng vàng nhìn rõ hơn món màu tối trong điều kiện này.
Các mẫu thuộc nhóm Rồng Phượng Kỳ Lân và Cây Đá Quý Tài Lộc có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Khay chìa khoá: món nhỏ được dùng nhiều nhất
Trong mọi vật phẩm ở lối vào, khay hoặc bát đựng chìa khoá là món được chạm vào nhiều nhất, mỗi lần ra vào. Một khay đá mài, bát ngọc, đĩa gỗ chạm vừa là đồ dùng vừa mang ý "giữ" theo quan niệm dân gian. Nhiều gia đình thấy đây là món đáng chọn kỹ hơn cả linh vật, vì nó giải quyết luôn chuyện tìm chìa khoá mỗi sáng.
Khay nên đủ rộng cho chìa khoá nhà, chìa khoá xe, ví nhỏ: khoảng 15–20 cm đường kính hoặc 15×25 cm với khay chữ nhật. Đáy khay lót nỉ hoặc da mỏng để chìa khoá kim loại không làm xước mặt đá và không kêu leng keng khi thả vào. Khay đá nặng ít bị kéo trượt khi rút chìa khoá vội.
Một số người đặt thêm một đồng xu cổ hay một món nhỏ vào trong khay như lời nhắc giữ của, giữ bình an khi đi ra ngoài. Đây là thói quen tuỳ ý; điều có ích thật là khay giúp chìa khoá luôn ở một chỗ, giảm cảnh cả nhà lục tìm trước giờ đi làm. Nhà đông người có thể dùng hai khay nhỏ cùng chất liệu, mỗi khay cho một nhóm đồ, thay vì một khay lớn chất đầy.
Lối vào nhà phố, nhà có sân cổng: thêm chỗ, thêm lựa chọn
Nhà phố và nhà có sân thường có hai lớp lối vào: cổng ngoài và cửa chính. Cổng ngoài là chỗ của các món lớn chịu mưa nắng như cặp nghê đá, sư tử đá trên trụ cổng, chậu cảnh lớn. Đây là phần gần với kiến trúc và sân vườn hơn là vật phẩm trong nhà; nếu chọn, ưu tiên đá nguyên khối chịu thời tiết, gắn chắc vào trụ bằng keo hoặc chốt, không đặt rời trên đỉnh trụ cao nơi gió bão có thể làm rơi.
Phía trong cửa chính của nhà phố thường rộng hơn căn hộ, có khi là cả một gian để xe máy, kệ giày, bàn nhỏ. Ở đây có thể đặt một cặp linh vật cỡ vừa trên bệ thấp, một bàn console nhỏ với cây đá quý hoặc bình hoa đá, và tường bên treo tranh đá quý hay tranh đồng. Điều cần nhớ là lối dắt xe máy: mọi bệ, chậu, bàn phải lùi khỏi đường bánh xe và tay lái ít nhất một gang tay.
Gian để xe còn có hơi xăng, khói xe khi nổ máy và nhiệt từ ống xả. Món gỗ, bột đá, nhựa giả đá không nên đặt sát chỗ đỗ xe; đá, gốm, đồng chịu tốt hơn. Nhà có xe điện sạc trong nhà thì càng tránh đặt món dễ cháy, cây đá quý có keo, vải trang trí gần khu sạc.
Ngân sách, kiểm hàng cho món lối vào
Lối vào hợp tầng ngân sách nhỏ và trung. Món ở đây chịu bụi, va chạm, đôi khi ẩm, nên đồ quá quý hoặc quá mỏng manh không hợp. Một cặp kỳ lân đá cỡ nhỏ chạm khá, một khay đá mài đẹp, một hồ lô đồng đặc là cấu hình đủ đẹp và bền.
Kiểm hàng: với cặp linh vật, so hai con cùng cỡ, cùng màu, đáy phẳng, các chi tiết như sừng, râu, móng không mẻ. Với khay đá, sờ mép khay xem có sắc không, đáy có phẳng không. Với cây đá quý, lắc nhẹ xem hạt có rụng, chậu có vững. Với hồ lô treo, xem móc treo và dây có chắc, phần nối dây với hồ lô có được gắn kỹ.
Nếu nhà thuê hoặc sắp chuyển nhà, nên chọn món rời đặt trên mặt tủ, tránh món phải khoan tường, gắn cố định. Cặp linh vật nhỏ, khay đá, hồ lô đặt đứng đều mang theo được khi dọn đi, và lối vào nhà mới lại có ngay món quen thuộc của gia đình.
Món đặt lối vào nên được lau ít nhất mỗi tuần, nhanh hơn các phòng khác vì bụi nhiều. Món đá, gốm lau ẩm; đồng lau khô; cây đá quý phủi chổi lông. Đây là món đầu tiên khách nhìn thấy khi bước vào; một món nhỏ sạch sẽ có tác dụng hơn một món lớn phủ bụi.
Câu hỏi thường gặp
Lối vào cửa chính nên đặt vật phẩm gì?
Phổ biến nhất là một cặp linh vật nhỏ như kỳ lân, sư tử, tỳ hưu trên mặt tủ giày, kèm khay đá hoặc gỗ đựng chìa khoá. Lối vào rộng có thể thêm cây đá quý thấp hoặc hồ lô. Mọi món phải thấp, chắc và không lấn lối đi.
Kỳ lân đặt trên tủ giày có được không?
Được, đây là chỗ nhiều gia đình chọn vì lối vào thường chỉ có mặt tủ giày để đặt đồ. Chọn cặp nhỏ cao dưới 15 cm, đáy chống trượt, mặt hướng ra cửa theo tập quán. Lau bụi thường xuyên vì lối vào nhiều bụi giày.
Lối vào chung cư hẹp có nên đặt cây đá quý dưới sàn không?
Không nên nếu lối đi dưới 90 cm, vì túi đồ, vali, xe đẩy sẽ va vào hằng ngày. Nếu muốn có cây, chọn cây đá quý thấp đặt trên mặt tủ giày, tán gọn, chậu nặng.
Có nên đặt tỳ hưu ở lối vào không?
Có thể. Tập quán thường để tỳ hưu ở lối vào hướng mặt ra cửa. Nhiều gia đình đã có tỳ hưu ở phòng khách hay bàn làm việc nên chọn kỳ lân cho lối vào để không lặp hình tượng. Chọn cỡ nhỏ, đáy chắc.
Khay đựng chìa khoá bằng đá có ý nghĩa gì?
Theo quan niệm dân gian, món đựng ở cửa mang ý giữ, gom. Về thực tế, khay giúp chìa khoá, ví luôn ở một chỗ, đỡ mất thời gian tìm kiếm. Chọn khay đủ rộng, đáy lót nỉ, đá nặng để không trượt khi rút đồ.
