Tượng đại bàng phong thủy là tượng chim ưng, chim đại bàng dùng để bày ở phòng làm việc, sảnh, phòng khách, mang ý nghĩa chí lớn, tầm nhìn xa và sự vươn lên theo quan niệm Á Đông. Mẫu phổ biến nhất là đại bàng tung cánh, ngoài ra có đại bàng đậu trên đá, đại bàng trên cành tùng, đại bàng đứng trên quả cầu. Mỗi dáng gắn với một câu chúc quen thuộc và hợp với một kiểu không gian.
Đại bàng là hình tượng mạnh, nên người bày thường cân nhắc chỗ đặt hơn so với hạc hay cá chép. Bài này giải thích nguồn gốc ý nghĩa, đọc từng mẫu thường gặp, gợi ý chỗ đặt có lý do thực tế, và những điều nên tránh khi chọn tượng làm quà. Phần chất liệu và cách chọn cỡ có bài riêng tiếp theo trong danh mục.
Từ chim bằng của Trang Tử đến tượng đại bàng hôm nay
Chữ "bàng" trong "đại bàng" vốn đọc từ chữ "bằng", tên một loài chim khổng lồ trong thiên Tiêu dao du của sách Trang Tử. Theo câu chuyện, ở biển Bắc có con cá Côn lớn không biết mấy nghìn dặm, hoá thành chim Bằng, lưng như núi Thái Sơn, cánh như đám mây rủ ngang trời, vỗ cánh bay lên chín vạn dặm. Từ đó có thành ngữ "bằng trình vạn lý", nghĩa là đường bay của chim bằng dài muôn dặm, dùng để chúc người có tiền đồ rộng mở.
Con chim ngoài đời mà người Việt gọi là đại bàng thực ra là các loài chim săn mồi cỡ lớn họ ưng. Trong tranh Trung Hoa, chữ "ưng" đọc gần chữ "anh" của "anh hùng", nên tranh con ưng đứng một mình trên mỏm đá hay mang tên "anh hùng độc lập". Tranh đại bàng dang cánh trên núi cao lại hay đi kèm bốn chữ "đại triển hồng đồ", ý là mở rộng cơ đồ lớn.
Ở phương Tây, đại bàng xuất hiện trên huy hiệu của nhiều triều đại, đại diện cho quyền lực và sự tự do. Khi tượng đại bàng vào nhà người Việt, các lớp nghĩa này hoà vào nhau: chí hướng, tầm nhìn, bản lĩnh. Đó là những lời chúc, không phải công dụng; tượng chỉ nhắc chủ nhân về điều họ hướng tới.
Đọc các mẫu tượng đại bàng thường gặp
Đại bàng tung cánh. Hai cánh dang rộng, thường hơi nâng lên, đầu nhìn thẳng hoặc hơi nghiêng. Đây là mẫu bán chạy nhất, hợp với lời chúc "đại triển hồng đồ". Tượng có sải cánh rộng nên cần mặt đặt dài, phía trước thoáng.
Đại bàng đậu trên đá. Cánh khép hoặc hé mở, đứng vững trên mỏm đá. Dáng tĩnh, gợi sự vững vàng, quan sát từ trên cao. Hợp người làm quản lý, người thích không khí điềm tĩnh. Mẫu này đỡ chiếm chỗ hơn mẫu tung cánh.
Đại bàng trên cành tùng. Ghép đại bàng với cây tùng xanh quanh năm, ý là vững bền lâu dài. Hay gặp ở tượng gỗ chạm hoặc tranh đồng.
Đại bàng đứng trên quả cầu. Đế là quả cầu, đôi khi khắc hình địa cầu, ý chỉ tầm nhìn rộng, làm ăn vươn xa. Hợp văn phòng công ty có thị trường ở nhiều nơi. Nên xem quả cầu có hình đúng là quả địa cầu trơn hay có khắc gì, tránh mẫu khắc biểu tượng riêng của một tổ chức nào đó.
Đại bàng quắp mồi. Móng quắp cá hoặc rắn. Mẫu này rất mạnh về thị giác; nhiều gia đình không chọn cho phòng khách vì cảm giác hung hãn, còn một số người làm nghề cạnh tranh cao lại thích. Chọn hay không là chuyện thẩm mỹ của gia chủ.
Đại bàng bay trên sóng hoặc mây. Đế tạo hình sóng nước hoặc mây cuộn, tượng nhìn nhẹ và có chuyển động. Hay gặp ở mẫu đồng mạ, pha lê hoặc resin cho tủ trưng bày hiện đại.
Đặt tượng đại bàng ở đâu cho hợp
Vị trí tượng đại bàng nên tính theo ba điều: tượng có đủ chỗ "thở" không, có an toàn không, và có hợp không khí căn phòng không. Những chỗ nhiều người chọn:
- Phòng làm việc riêng, trên tủ hoặc kệ phía sau lưng ghế hay góc bàn: chỗ chủ nhân nhìn thấy hằng ngày, hợp ý nghĩa chí hướng.
- Phòng giám đốc, phòng họp nhỏ: mẫu đậu đá hoặc trên quả cầu cỡ vừa, đặt trên tủ hồ sơ thấp, không chắn tầm nhìn khi họp.
- Sảnh lễ tân, sảnh công ty: tượng lớn có đế vững, đặt sát tường hoặc trong hốc kệ, xa lối đi để tránh va quệt cánh.
- Phòng khách: mẫu cánh khép, cỡ vừa phải trên kệ hoặc tủ rượu; đại bàng sải cánh lớn dễ lấn át không gian gia đình.
- Nhiều người tránh đặt đại bàng trong phòng ngủ và phòng trẻ nhỏ, đơn giản vì hình tượng mạnh không hợp không gian nghỉ ngơi, và mỏ, móng, cánh nhọn không an toàn với trẻ.
- Theo một số cách hiểu phổ biến, đầu đại bàng nên hướng ra phía cửa sổ hoặc khoảng không thoáng, như đang nhìn ra xa; hướng vào tường sát mặt trông bí và mất dáng.
Không cần la bàn để đặt một con đại bàng. Đặt ở chỗ chắc chắn, đủ sáng, phía trước thoáng là đã đẹp và đúng tinh thần hình tượng.
Chọn tượng đại bàng làm quà
Đại bàng là quà phổ biến cho các dịp thăng chức, nhận nhiệm vụ mới, khai trương công ty, kỷ niệm thành lập. Khi chọn, nên nghĩ tới người nhận và nơi họ sẽ đặt tượng. Một doanh nhân có phòng làm việc rộng có thể nhận một tượng đại bàng tung cánh cỡ lớn, nhưng một người làm việc ở văn phòng chia ô nhỏ sẽ khó xoay xở với món quà nặng chục ký.
Với quà công sở, chọn mẫu gọn như đại bàng đậu đá hoặc đứng trên quả cầu, cỡ để bàn. Màu đồng hun hoặc đồng vàng mờ thường dễ hợp với nội thất hơn mạ vàng bóng. Tránh khắc tên quá to lên tượng; nếu muốn khắc, chọn tấm biển nhỏ gắn ở đế, có thể tháo ra.
Với người lớn tuổi hoặc người có quan niệm riêng về hình tượng chim săn mồi, nên hỏi khéo trước hoặc chọn linh vật khác. Một món quà đẹp mà người nhận không muốn bày thì cũng chỉ nằm trong hộp.
Kèm theo quà, một tấm thiệp ngắn giải thích ý nghĩa "bằng trình vạn lý" hay "đại triển hồng đồ" thường được người nhận quý hơn là chỉ đưa hộp. Câu chúc rõ ràng giúp món quà có câu chuyện riêng.
Đại bàng, hạc, phượng: chọn linh vật chim nào
Ba hình tượng chim hay được bày trong nhà mang tinh thần rất khác nhau. Bảng dưới giúp bạn chọn theo không gian và người dùng.
| Linh vật | Tinh thần chính theo quan niệm | Hợp không gian | Hợp dịp tặng |
|---|---|---|---|
| Đại bàng | Chí lớn, tầm nhìn, bản lĩnh | Phòng làm việc, văn phòng, sảnh | Thăng chức, khai trương, nhận việc mới |
| Hạc | Trường thọ, thanh cao, an yên | Phòng khách, phòng ông bà, phòng đọc | Mừng thọ, tân gia |
| Phượng hoàng | Điềm lành, vẻ đẹp, hôn nhân | Phòng khách, phòng cưới | Đám cưới, kỷ niệm ngày cưới |
| Chim công | Vẻ đẹp, sự sang trọng | Phòng khách, tủ trưng bày | Tân gia, quà cho nữ chủ nhà |
Trong cùng một căn phòng, không cần bày nhiều linh vật chim. Một hình tượng chính, đặt đúng chỗ, sẽ nổi bật và có ý hơn cả kệ đầy tượng.
Nếu phân vân giữa đại bàng và hạc cho phòng làm việc của người lớn tuổi, hạc thường hợp hơn vì tinh thần an nhàn, chúc thọ. Người trẻ mới lên vị trí quản lý thì đại bàng gửi gắm lời chúc rõ hơn. Còn khi tặng một đôi vợ chồng, phượng hoặc đôi hạc dễ được đón nhận hơn hình chim săn mồi.
Màu sắc và lớp hoàn thiện của tượng đại bàng
Đồng vàng mộc hoặc đồng vàng mờ. Màu ấm, dễ hợp nội thất gỗ và văn phòng tông trung tính. Theo quan niệm ngũ hành, màu vàng kim loại được gắn với hành Kim. Đây là lựa chọn an toàn nhất khi chưa biết rõ phòng của người nhận.
Đồng hun giả cổ. Màu nâu sẫm, có chỗ sáng ở các gờ lông vũ, trông trầm và có chiều sâu. Hợp phòng có tủ sách, đồ gỗ tối màu. Lớp hun không nên đánh bóng.
Mạ vàng bóng. Rực rỡ, nổi bật dưới đèn, hay được chọn cho sảnh hoặc quà khai trương. Điểm cần cân nhắc là độ bền lớp mạ và việc tượng quá bóng có thể lấn át đồ khác.
Trắng sứ, trắng pha lê. Nhẹ nhàng, hiện đại, hợp phòng sáng màu và người thích phong cách tối giản. Trong một số cách hiểu, đại bàng trắng gợi sự thanh sạch, ngay thẳng.
Đen tuyền hoặc đen ánh kim. Mạnh mẽ, hợp nội thất hiện đại tông xám, đen. Dễ bám bụi nhìn thấy rõ hơn các màu khác, nên cần lau thường.
Gỗ mộc. Giữ vân tự nhiên, cảm giác gần gũi. Hợp người thích chất liệu tự nhiên; theo quan niệm ngũ hành, gỗ thuộc hành Mộc.
Những điều nên tránh khi bày tượng đại bàng
Tránh đặt tượng sải cánh rộng ở lối đi hẹp hoặc góc cửa, nơi người qua lại dễ va vào đầu cánh. Tượng đồng nặng rơi xuống chân rất nguy hiểm, còn tượng resin, pha lê gãy cánh thì khó sửa cho liền. Tránh đặt sát mép bàn, nhất là bàn làm việc có ngăn kéo hay bị kéo mạnh.
Không nên bày quá nhiều tượng đại bàng trong một phòng hoặc đặt chúng nhìn chằm chằm vào nhau; nhìn rối mắt và tạo cảm giác căng thẳng. Một con là đủ cho một không gian. Nếu thích bộ đôi, chọn hai con cùng hướng nhìn ra phía trước, đặt cân hai đầu tủ.
Cũng nên cảnh giác với lời quảng cáo kiểu "đại bàng trấn áp đối thủ", "đặt là thăng chức". Tượng đại bàng là món mỹ thuật mang lời chúc, không thay được năng lực và công sức. Chọn tượng vì thích dáng, thích ý nghĩa và hợp chỗ đặt là đủ lý do.
Một điểm nhỏ nhưng hay bị bỏ qua là ánh sáng. Tượng đại bàng có nhiều chi tiết lông vũ, đặt trong góc tối sẽ thành một khối đen không rõ dáng. Một ngọn đèn rọi nhỏ chiếu chéo từ trên xuống, hoặc đặt tượng gần cửa sổ có ánh sáng gián tiếp, làm nổi các lớp lông và đường cánh. Tránh đèn chiếu thẳng từ phía trước vì làm tượng phẳng và chói ở chỗ mạ bóng.
Câu hỏi thường gặp
Tượng đại bàng hợp với người tuổi nào, mệnh nào?
Không có quy định chính thức. Một số người bán gợi ý theo màu chất liệu hợp mệnh, ví dụ đồng vàng cho mệnh Kim, gỗ cho mệnh Mộc. Đó là cách chọn theo quan niệm ngũ hành, bạn có thể tham khảo, nhưng quan trọng hơn là người dùng thích và có chỗ đặt hợp lý.
Đại bàng và chim ưng trên tượng khác nhau không?
Trong cách gọi dân gian Việt Nam, hai tên này thường dùng lẫn cho các loài chim săn mồi lớn. Thợ tạc tượng ít phân biệt loài cụ thể. Nếu tượng có mỏ quặp lớn, móng sắc, cánh rộng thì đều được bán dưới tên đại bàng.
Đặt tượng đại bàng trong nhà ở có được không?
Được. Nhiều gia đình bày ở phòng khách hoặc phòng làm việc tại nhà. Nên chọn mẫu cánh khép hoặc cỡ vừa, đặt trên kệ chắc, tránh phòng ngủ và tầm với của trẻ nhỏ vì mỏ, móng, cánh nhọn.
Tượng đại bàng quay đầu sang trái hay phải tốt hơn?
Không có quy định thống nhất. Cách đơn giản là đặt sao cho đầu tượng hướng về phía không gian mở, như cửa sổ hoặc giữa phòng, không quay vào tường. Hướng đầu nên hợp với bố cục bàn ghế để tượng không như đang quay lưng với người ngồi.
Có nên tặng tượng đại bàng cho phụ nữ không?
Được, nếu người nhận làm quản lý, kinh doanh hoặc thích hình tượng mạnh mẽ. Có thể chọn mẫu đại bàng cánh khép, màu nhẹ hoặc chất liệu pha lê, đá cho mềm mại hơn. Hỏi trước sở thích người nhận vẫn là cách an toàn nhất.
Tượng đại bàng có cần khai quang không?
Khai quang là tập quán của một số người, không bắt buộc với đồ trang trí. Phần lớn người mua chỉ lau sạch rồi bày. Nếu có người đề nghị dịch vụ khai quang thu phí cao kèm hứa hẹn thăng tiến, bạn nên cân nhắc kỹ.