Chất liệu quyết định gần như mọi thứ của một tượng đại bàng: dáng cánh mỏng hay dày, trọng lượng, độ bền khi va chạm và cách giữ gìn. Đồng đúc cho cánh mỏng, lông sắc và chịu lực tốt; gỗ tạc ấm và nhẹ nhưng cánh thường phải ghép; đá tự nhiên bền với thời gian nhưng khó thể hiện cánh xoè; bột đá, resin và pha lê nhẹ, nhiều mẫu nhưng dễ gãy.
Với đại bàng, con số quan trọng nhất khi chọn cỡ không phải chiều cao mà là sải cánh. Bài này hướng dẫn đọc các số đo trên mô tả sản phẩm, so sánh chất liệu, kiểm tra mối nối cánh rời, ước lượng cỡ theo bàn làm việc, tủ, sảnh và đóng gói tượng khi vận chuyển. Ý nghĩa các mẫu tung cánh, đậu đá đã có trong bài trước của danh mục.
So sánh các chất liệu tượng đại bàng
Bảng dưới tóm những điểm người mua cần biết về từng chất liệu thường gặp ở tượng đại bàng.
| Chất liệu | Cánh và chi tiết | Trọng lượng, độ bền | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Đồng đúc | Cánh mỏng, lông vũ sắc, xoè rộng được | Nặng; chịu va chạm tốt | Thường đúc cánh rời rồi hàn; xỉn nếu không phủ |
| Gỗ tạc | Thân tạc nguyên khối, cánh rộng thường ghép mộng | Nhẹ hơn đồng; sợ ẩm, nứt | Kiểm mộng ghép cánh; chọn gỗ đã sấy kỹ |
| Đá tự nhiên | Cánh dày, dáng đầm, ít khi xoè rộng | Rất nặng; bền ngoài trời | Hợp sân vườn, sảnh; đế phải chắc |
| Bột đá, resin | Chi tiết tốt nhờ đổ khuôn, nhiều kiểu sơn | Nhẹ; cánh mỏng dễ gãy | Hỏi có lõi kim loại trong cánh không |
| Pha lê, thuỷ tinh | Trong suốt, bắt sáng đẹp | Nặng vừa; vỡ khi rơi | Hợp tủ kính, quà công sở, cần đèn chiếu |
Nếu cần một tượng sải cánh rộng, bền lâu, đồng là lựa chọn hợp lý nhất. Gỗ hợp người thích chất mộc và nội thất gỗ. Đá dành cho ngoài trời hoặc sảnh lớn. Bột đá, resin, pha lê hợp nhu cầu trang trí nhẹ nhàng, đặt nơi ít va chạm.
Đọc đúng ba số đo: chiều cao, sải cánh, đế
Mô tả tượng đại bàng nghiêm túc thường ghi ba số: chiều cao (từ đáy đế đến điểm cao nhất, thường là đầu cánh), chiều ngang hay sải cánh (khoảng cách giữa hai đầu cánh), và kích thước đế (dài, rộng). Nhiều nơi chỉ ghi một con số "cao 40 cm" mà không nói sải cánh, trong khi một con đại bàng tung cánh cao 40 cm có thể rộng tới 60–70 cm. Thiếu số nào, hãy hỏi số đó trước khi đặt hàng.
Sải cánh quyết định tượng có lọt mặt đặt hay không. Đế quyết định tượng có đứng vững không: đế quá nhỏ so với sải cánh làm tượng chòng chành, nhất là khi lau bụi. Chiều cao quyết định tượng có vướng ngăn trên của kệ hoặc che tranh treo tường không.
Trọng lượng là số thứ tư nên hỏi. Hai tượng cùng kích thước, một bằng đồng đúc đặc, một bằng resin, có thể chênh nhau nhiều lần về cân nặng. Trọng lượng vừa cho biết chất liệu thật đến đâu, vừa giúp bạn tính kệ, bàn có chịu được không.
Ví dụ giả định: mô tả ghi "cao 35 cm, ngang 55 cm, đế 25 × 15 cm, nặng 4 kg". Đọc ra được nhiều điều: tượng tung cánh rộng gần gấp rưỡi chiều cao, cần mặt đặt dài ít nhất 60 cm để hai đầu cánh không chìa ra mép; đế hẹp 15 cm nên phải đặt trên mặt phẳng, không đặt trên khăn trải bàn dày; cân nặng 4 kg cho cỡ này gợi ý đồng đúc rỗng hoặc hợp kim, không phải resin.
Chọn cỡ theo chỗ đặt
Mỗi vị trí có một giới hạn thực tế. Gợi ý dưới đây dựa trên tỉ lệ thường dùng trong bày trí nội thất; số liệu là ví dụ giả định để bạn tự đối chiếu với nhà mình.
- Bàn làm việc cá nhân: tượng nên chiếm không quá một góc nhỏ, sải cánh khoảng một phần năm đến một phần tư chiều dài bàn. Bàn dài 1,4 m thì sải cánh quanh 30 cm là vừa, không lấn chỗ để giấy tờ, màn hình.
- Tủ thấp, tủ hồ sơ phía sau ghế: sải cánh có thể bằng một phần ba đến một nửa chiều dài tủ, chừa hai bên cho đồ khác hoặc khoảng trống.
- Kệ có ngăn: đo khoảng cao giữa hai ngăn, trừ đi vài phân để còn chỗ đưa tay lau bụi; chiều sâu kệ phải lớn hơn chiều sâu đế.
- Sảnh lễ tân: tượng lớn đặt trên bục riêng hoặc sát tường sau quầy, cách lối đi chính ít nhất một khoảng bằng sải cánh để không ai va vào.
- Sân vườn: chỉ dùng đá hoặc đồng, đế bắt cố định xuống bệ, tránh chỗ trẻ em leo trèo.
- Quà để bàn: tượng cỡ nhỏ có hộp, cân nặng vừa phải để người nhận tự mang về bằng xe máy.
Mẹo kiểm nhanh: cắt bìa các-tông theo đúng sải cánh và chiều cao, đặt thử vào chỗ định bày một hai ngày. Nhìn quen mắt mà vẫn thấy vừa là chọn đúng.
Kiểm tra mối nối cánh và chất lượng đúc
Phần lớn tượng đại bàng sải cánh rộng, dù bằng đồng hay gỗ, đều làm cánh rời rồi ghép vào thân. Đây là chỗ hay hỏng nhất, nên kiểm theo thứ tự:
- Nhìn chỗ cánh nối vào vai: mối hàn đồng phải liền, mài phẳng, cùng màu với thân; mộng gỗ phải khít, không có khe hở hay keo trào.
- Lắc nhẹ đầu cánh: cánh không được rung lắc hay kêu lạch cạch. Có độ rơ là mối nối yếu.
- Xem mặt dưới cánh và mặt sau tượng: nhiều xưởng làm kỹ mặt trước nhưng mặt sau thô, lông vũ chỉ là vạch sơ sài.
- Với đồng, kiểm bề mặt có lỗ rỗ khí, vết nứt nhỏ hay chỗ trám bột không; lật đế xem đúc đặc hay rỗng.
- Với gỗ, nhìn vân ở chỗ cánh mỏng nhất: vân chạy dọc theo cánh thì chắc, vân cắt ngang dễ gãy.
- Với resin, bột đá, hỏi rõ trong cánh có lõi thép hay không và lớp sơn là sơn gì.
Khi mua online, đề nghị người bán quay video cận mối nối cánh và lắc nhẹ tượng trước ống kính. Người bán tự tin với hàng sẽ không ngại việc này.
Đồng thau, đồng đỏ hay hợp kim mạ: đọc tên đồng trên mô tả
Chữ "tượng đồng" trên mô tả có thể chỉ nhiều thứ khác nhau. Đồng thau là hợp kim đồng với kẽm, màu vàng sáng, dễ đúc chi tiết, là loại phổ biến nhất ở tượng linh vật. Đồng đỏ có tỉ lệ đồng cao hơn, màu hồng đỏ, mềm và đắt hơn, thường dùng cho đồ thờ hoặc tượng cao cấp. Đồng vàng, đồng hun là cách gọi theo màu hoàn thiện, không phải tên một loại hợp kim riêng.
Ngoài ra còn có tượng đúc bằng hợp kim kẽm hoặc nhôm rồi mạ một lớp màu đồng bên ngoài. Loại này nhẹ hơn hẳn, giá thấp hơn, dùng trang trí được nhưng lớp mạ có thể bong theo thời gian, lộ màu xám bên trong ở các gờ cánh. Tượng resin phủ nhũ đồng thì nhẹ nhất, gõ vào nghe tiếng đục như nhựa.
Cách phân biệt ở nhà: cầm nặng tay so với kích thước là gợi ý đầu tiên; nhìn chỗ trầy xước hoặc mặt dưới đế xem màu bên trong có giống bên ngoài không; nam châm không hút đồng thau, đồng đỏ, nhưng cũng không hút kẽm, nhôm, nên phép thử nam châm chỉ loại được lõi sắt. Muốn chắc chắn, hãy đề nghị người bán ghi rõ loại hợp kim trên hoá đơn hoặc trong tin nhắn xác nhận đơn hàng.
Giữ màu và làm sạch theo từng chất liệu
Tượng đồng để trong nhà lâu ngày sẽ sẫm màu và có thể lên vết ố ở chỗ tay hay cầm. Lau bụi hằng tuần bằng khăn mềm khô và chổi lông cho khe lông vũ. Nếu tượng có lớp phủ bóng bảo vệ, chỉ lau khô, không dùng dung dịch đánh đồng vì sẽ làm mờ lớp phủ. Đồng hun giả cổ cũng không đánh bóng, chỉ lau nhẹ với chút dầu dưỡng chuyên dụng nếu thấy khô.
Tượng gỗ cần tránh nắng chiếu trực tiếp và luồng gió điều hoà thổi thẳng, vì gỗ co ngót không đều làm nứt cánh. Một hai lần mỗi năm có thể lau lớp dầu hoặc sáp dành cho đồ gỗ. Mùa nồm ở miền Bắc, lau khô bề mặt thường xuyên để tránh mốc trắng ở kẽ chạm.
Tượng đá ngoài trời rửa bằng nước sạch và bàn chải mềm, không dùng axit tẩy rêu vì làm mòn mặt đá. Tượng resin, bột đá, pha lê lau bằng khăn ẩm vắt kiệt, tránh cồn và chất tẩy mạnh làm mờ sơn hoặc làm đục mặt pha lê.
Đóng gói, vận chuyển và những câu nên hỏi khi mua
Tượng đại bàng là món khó vận chuyển nhất trong nhóm linh vật vì hai cánh chìa ra ngoài. Khi chuyển nhà hoặc gửi đi xa, bọc riêng từng cánh bằng mút xốp dày, sau đó bọc cả tượng, đặt trong thùng có chèn kín bốn phía để tượng không xê dịch. Nếu cánh tháo rời được, tháo ra đóng riêng. Không bao giờ nhấc tượng bằng cánh; luôn đỡ ở thân và đế.
Trước khi đặt mua, bạn nên hỏi đủ các câu: chất liệu chính xác là gì (đồng thau, đồng đỏ hay hợp kim mạ), đúc đặc hay rỗng, cánh liền hay ghép, chiều cao, sải cánh, kích thước đế và cân nặng, lớp hoàn thiện là gì, có bảo hành mối nối không, nếu vỡ khi vận chuyển thì xử lý ra sao. Có câu trả lời bằng văn bản trong tin nhắn sẽ dễ đối chiếu khi nhận hàng.
Khi nhận, mở hộp trước mặt người giao nếu được, quay video quá trình mở, kiểm cánh và đế trước khi ký nhận. Những bước này mất vài phút nhưng tránh được tranh cãi kéo dài. Nếu muốn xem nhiều mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước để so trước khi chọn, bạn có thể xem mẫu tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Tượng đại bàng đồng nguyên chất có bị gỉ không?
Đồng không gỉ đỏ như sắt nhưng bị oxy hoá, sẫm màu dần, gặp ẩm lâu có thể lên lớp xanh. Để trong nhà khô ráo, lau thường xuyên thì thay đổi rất chậm. Lớp phủ bảo vệ giúp giữ màu lâu hơn.
Làm sao biết tượng đồng đúc đặc hay rỗng?
Lật đế xem có lỗ hở hoặc tấm đáy bịt hay không, gõ nhẹ nghe tiếng: rỗng thường vang hơn. Cân nặng là gợi ý tốt nhất: hỏi trọng lượng và so với tượng cùng cỡ. Tượng lớn đúc rỗng là bình thường, miễn thành đủ dày.
Cánh tượng đại bàng resin bị gãy có sửa được không?
Sửa được bằng keo chuyên dụng cho resin rồi sơn lại chỗ nối, nhưng thường vẫn thấy vết. Nếu cánh gãy sát vai, cần cắm lõi thép nhỏ trước khi dán để chịu lực. Sửa tại nhà khó đẹp, nên nhờ thợ sửa tượng.
Tượng đại bàng gỗ nên chọn loại gỗ nào?
Các loại gỗ cứng, thớ mịn, đã sấy kỹ như gỗ hương, gỗ gụ, gỗ mít được dùng nhiều. Gỗ mềm nhẹ, rẻ hơn nhưng cánh mỏng dễ gãy. Hỏi người bán gỗ đã xử lý mối mọt và sấy chưa.
Có nên đặt tượng đại bàng pha lê dưới nắng không?
Không nên. Pha lê hội tụ ánh nắng có thể tạo điểm nóng, về lý thuyết đủ làm xém vật dễ cháy ở gần nếu nắng gắt chiếu lâu. Nên đặt ở tủ kính có đèn chiếu nhỏ hoặc nơi có ánh sáng gián tiếp.
Tượng đại bàng nặng bao nhiêu thì đặt được trên bàn làm việc?
Tuỳ kết cấu bàn. Bàn gỗ công nghiệp phổ thông chịu được vật nặng vài ký đặt ở góc. Tượng đồng lớn hàng chục ký nên đặt trên tủ thấp chắc chắn hoặc bục riêng, tránh đặt trên mặt kính.