Trước khi để nhà vắng vài tuần, hãy làm năm việc với vật phẩm: quét bụi, cất đồ đeo và món nhỏ quý vào hộp kín, dời đồ khỏi bậu cửa sổ và ban công, tháo nước và rút điện các món chạy điện như thác nước, quả cầu xoay, rồi che kệ bằng vải cotton và đặt hút ẩm. Khi về, quét khô trước, chưa lau ướt, kiểm từng món rồi mới bày lại như cũ.
Tết Nguyên Đán ở miền Bắc lại thường rơi vào đầu mùa nồm, đúng lúc nhiều gia đình thành phố đóng cửa về quê một hai tuần. Nhà đóng kín, không ai mở cửa đón hanh hay bật hút ẩm, độ ẩm trong nhà có thể lên cao kéo dài. Bài này hướng dẫn chuẩn bị cho các mức vắng nhà khác nhau, từ một tuần đến vài tháng.
Nhà vắng người thay đổi những gì
Khi có người ở, nhà được mở cửa, nấu nướng, bật quạt, bật điều hoà; không khí thay đổi liên tục và mắt người thấy ngay khi có gì bất thường. Nhà đóng cửa thì khác: không khí đứng yên, độ ẩm đi theo thời tiết bên ngoài mà không ai điều chỉnh, vệt nắng qua khe rèm chiếu vào đúng một chỗ ngày này qua ngày khác.
Với vật phẩm, những thay đổi ấy có nghĩa là: đồ đồng có thể lên đốm nếu nhà ẩm kéo dài; gỗ, hộp giấy, túi gấm có thể mốc; đá tím, đá hồng đặt trong vệt nắng có thể nhạt màu thêm; đồ cúng để lại trên kệ Thần Tài thành mồi cho kiến, gián, chuột. Và nhà vắng lâu ngày, nhìn qua cửa kính thấy rõ những món có vẻ giá trị, cũng là nhà dễ bị nhòm ngó hơn.
Phần lớn rủi ro này giảm được bằng vài việc làm trong một buổi trước khi đi. Không cần cất hết mọi thứ vào thùng; mức chuẩn bị nên đi theo thời gian vắng nhà và mùa.
Trước khi đi: danh sách việc cho vật phẩm
Làm theo thứ tự dưới đây trong ngày cuối trước khi khoá cửa:
- Quét bụi khô toàn bộ vật phẩm và mặt kệ. Bụi để lâu trong nhà ẩm sẽ bám chặt hơn.
- Dọn sạch đồ cúng dễ hỏng trên bàn thờ, kệ Thần Tài: trái cây, bánh, hoa tươi, nước. Nhiều gia đình thắp hương báo trước khi đi xa; làm theo nếp nhà, nhưng đảm bảo hương đã tàn hẳn trước khi rời đi.
- Cất vòng tay, mặt dây, quả cầu nhỏ, tượng nhỏ có giá trị vào hộp có nắp hoặc két, kèm gói hút ẩm.
- Dời mọi vật phẩm trên bậu cửa sổ, ban công, giếng trời vào trong phòng, đặt ở kệ thấp, xa kính.
- Tháo hết nước trong thác nước, bể cá cảnh mini có trang trí đá, bình thuỷ canh; rút điện quả cầu xoay, đèn tủ trưng bày.
- Che kệ hở bằng vải cotton sạch; đặt gói silica trong các tủ kính; đặt hộp hút ẩm loại khay ở góc phòng, xa kệ đồ kim loại.
- Kéo rèm để nắng không chiếu cố định vào một chỗ; mở cửa thông giữa các phòng bên trong để không khí lưu thông.
- Chụp vài tấm ảnh các kệ trước khi đi để khi về so sánh.
Danh sách này mất khoảng nửa buổi với nhà có vài chục món. Phần lâu nhất thường là cất đồ nhỏ, nên chuẩn bị sẵn hộp và túi vài ngày trước.
Che phủ hay cất vào thùng: tuỳ thời gian vắng
Không phải lúc nào cũng cần đóng thùng. Bảng dưới gợi ý mức chuẩn bị theo thời gian vắng nhà:
| Thời gian vắng | Đồ bày kệ hở | Đồ trong tủ kính | Đồ đeo, đồ nhỏ quý |
|---|---|---|---|
| Dưới một tuần | Quét bụi, để nguyên | Để nguyên, kiểm gói hút ẩm | Mang theo hoặc cất hộp |
| Một đến ba tuần (về quê ăn Tết) | Che vải cotton, dời khỏi cửa sổ | Thêm gói silica mới | Cất hộp có nắp, để chỗ kín |
| Một đến ba tháng | Che vải; món dễ vỡ, nhạy ẩm cho vào hộp | Thêm silica, cân nhắc nhờ người thay giữa chừng | Cất két hoặc gửi người thân giữ |
| Trên ba tháng | Bọc giấy lụa, cho vào thùng có hút ẩm, ghi danh mục | Cân nhắc đóng thùng như đồ kệ hở | Gửi người tin cậy giữ, có danh mục |
Vì sao vải cotton mà không phải nilon? Tấm nilon trùm kín giữ hơi ẩm bên dưới; những ngày nồm, mặt trong tấm nilon có thể đọng nước nhỏ giọt xuống chính những món bạn muốn bảo vệ. Vải cotton chặn bụi mà vẫn để không khí đi qua. Một tấm ga giường cũ đã giặt sạch là đủ.
Thác nước, bể cá, quả cầu xoay và đồ chạy điện
Thác nước phong thủy, bình phun nước. Nước đứng yên nhiều ngày sẽ đọng rêu, cặn, có mùi, và là chỗ muỗi đẻ trứng. Máy bơm chạy khô khi nước bay hơi hết có thể hỏng. Trước khi đi, tháo hết nước, lau khô lòng bể và các viên đá trang trí, rút điện.
Bể cá cảnh có đá trang trí. Đây là sinh vật sống nên cần nhờ người cho ăn hoặc dùng máy cho ăn tự động theo hướng dẫn của người bán cá; không cứ thế để nguyên. Đá trang trí trong bể thì không cần làm gì thêm.
Quả cầu xoay, đèn tủ, đèn trang trí. Rút điện tất cả. Đèn hay mô tơ chạy liên tục nhiều tuần không ai trông vừa tốn điện vừa có nguy cơ quá nhiệt; quả cầu xoay mô tơ nhỏ dễ cháy cuộn dây khi kẹt.
Ổ cắm trên kệ. Nếu kệ có ổ cắm kéo dài để cấp điện cho đèn, rút luôn ổ khỏi tường. Ổ điện cũ trong nhà ẩm, nhà nhiều bụi là một nguồn nguy cơ.
Nhà ở mùa nồm khi vắng người
Nếu chuyến đi rơi vào cuối đông, đầu xuân ở miền Bắc, việc chống ẩm cần được chuẩn bị kỹ hơn bình thường. Đóng chặt cửa sổ ngoài, vì mở hé “cho thoáng” trong mùa nồm chỉ để hơi ẩm vào. Đặt vài hộp hút ẩm dạng khay ở góc các phòng, trên nền không thấm hoặc trong khay nhựa, xa kệ đồ kim loại và đồ gỗ để nếu đầy tràn cũng không gây hại.
Nhà có máy hút ẩm loại tự ngắt khi đầy bình và có ống xả liên tục ra cống có thể cân nhắc để chạy trong thời gian vắng, nếu bạn yên tâm về an toàn điện và đã hỏi thợ hoặc người bán. Nếu không chắc, đừng để thiết bị điện chạy khi không có ai.
Một cách khác là nhờ người thân hoặc hàng xóm tin cậy ghé qua vài ngày một lần vào những hôm trời hanh, mở cửa một lúc cho thoáng rồi đóng lại, đồng thời xem nhà có gì bất thường. Với những món thật sự nhạy ẩm như tượng gỗ chạm, trầm hương, đồ bạc, cất vào hộp kín có hút ẩm trước khi đi là chắc ăn nhất.
Phòng trộm và nhờ người trông
Vật phẩm đồng, đá, ngọc nhìn qua cửa kính dễ bị nghĩ là đồ giá trị. Vài việc đơn giản giảm sự chú ý:
- Kéo rèm phòng có tủ trưng bày nhìn ra đường.
- Cất đồ nhỏ, dễ mang đi khỏi tầm nhìn; đồ lớn, nặng ít bị lấy hơn.
- Không đăng ảnh nhà vắng lên mạng xã hội trong lúc đang đi.
- Nhờ hàng xóm để ý, nhận giúp hàng gửi, thư từ để trước cửa không chất đống.
- Giữ một danh mục ảnh các món có giá trị, cất bản sao ở nơi khác ngoài nhà.
- Nếu dùng camera, kiểm trước khi đi để nó hoạt động và bạn xem được từ xa.
Danh mục ảnh có ích cả khi không có chuyện gì. Vật phẩm thường được mua rải rác nhiều năm, ít ai nhớ hết mình có những gì, chất liệu gì, cỡ bao nhiêu. Khi cần khai báo mất mát với cơ quan chức năng hay làm việc với bảo hiểm nhà ở nếu có, một tấm ảnh kèm dòng mô tả ngắn giá trị hơn nhiều so với trí nhớ.
Nhà thứ hai, cửa hàng nghỉ dài ngày
Có những nơi vắng người không phải vì đi xa mà vì ít khi ở: căn hộ cho thuê đang trống, nhà ở quê chỉ về dịp giỗ Tết, cửa hàng đóng cửa sau Tết đến tận ngày khai trương lại. Vật phẩm ở những nơi này thường bị quên lâu hơn, và cũng ít được chăm hơn đồ ở nhà chính.
Với nhà ở quê, đặc biệt nhà gần ruộng, gần sông, mốc và côn trùng là mối lo lớn hơn trộm. Đồ thờ và vật phẩm gỗ nên kê cách tường, tránh đặt sát nền đất; đồ đồng nên có lớp phủ; mỗi lần về, ngoài thắp hương còn nên dành ít phút quét bụi và nhìn kỹ từng món. Với cửa hàng nghỉ dài, kệ Thần Tài và quầy thu ngân nên được dọn đồ cúng, rút điện đèn, cất vật phẩm nhỏ dễ lấy vào ngăn kéo có khoá.
Căn hộ cho thuê thì nên mang vật phẩm cá nhân đi hẳn trước khi bàn giao cho người thuê mới, tránh hiểu lầm về đồ đạc và tránh để người khác phải tự xử lý những món họ không biết giữ thế nào.
Khi về: mở nhà và kiểm vật phẩm
Khi về, đừng vội mở toang mọi cửa và lau chùi ngay. Làm theo trình tự này:
- Nhìn thời tiết: nếu đang nồm, mở cửa chính ra vào thôi, chưa mở hết cửa sổ; bật hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô trước.
- Gỡ vải che nhẹ tay, gấp phần bụi vào trong, mang ra ngoài giũ.
- Quét bụi khô từng vật phẩm; không lau ướt ngay khi bề mặt đang lạnh và đọng ẩm.
- Kiểm đồ đồng, bạc xem có đốm mới; kiểm đế gỗ, hộp giấy, túi gấm xem có mốc; kiểm đá màu trong vệt nắng.
- Tìm dấu côn trùng: phân gián, đường kiến, mạt gỗ dưới chân đồ gỗ.
- Thay gói hút ẩm đã no; phơi túi gấm, hộp giấy ở chỗ thoáng trong nhà.
- So với ảnh chụp trước khi đi, bày lại đồ đúng chỗ; đổ nước mới cho thác nước sau khi đã lau lòng bể.
Có thể bạn muốn xem thêm vật phẩm mới cho dịp đầu năm; nếu vậy, chọn mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để biết trước món đó cần giữ thế nào trong những lần nhà vắng sau.
Câu hỏi thường gặp
Về quê ăn Tết một tuần có cần che vật phẩm không?
Với nhà khô ráo và kệ không bị nắng chiếu, quét bụi rồi để nguyên là được. Nếu ở miền Bắc và Tết rơi vào đầu mùa nồm, nên che kệ hở bằng vải cotton, thêm gói hút ẩm trong tủ kính và dời đồ khỏi bậu cửa sổ.
Có nên trùm nilon lên kệ vật phẩm khi đi vắng không?
Không nên. Nilon giữ hơi ẩm bên dưới, những ngày nồm mặt trong có thể đọng nước nhỏ xuống đồ. Vải cotton sạch như ga giường cũ chặn bụi mà vẫn thoáng khí, hợp hơn nhiều.
Thác nước phong thủy có để chạy khi vắng nhà được không?
Không nên. Nước bay hơi làm máy bơm chạy khô dễ hỏng, nước đọng sinh rêu và muỗi, và thiết bị điện chạy không người trông là một nguy cơ. Tháo nước, lau khô, rút điện trước khi đi.
Bàn thờ, kệ Thần Tài khi đi vắng nên dọn những gì?
Dọn đồ cúng dễ hỏng như trái cây, bánh, hoa tươi, nước để tránh kiến, gián và mốc. Đảm bảo hương đã tàn, đèn dầu nến đã tắt, đèn điện đã rút nếu không cần. Những việc theo nếp như thắp hương báo đi xa thì làm theo gia đình.
Đi xa vài tháng có nên gửi vật phẩm quý cho người thân giữ không?
Với đồ nhỏ có giá trị như vòng ngọc, quả cầu nhỏ, tượng nhỏ, gửi người tin cậy giữ kèm danh mục ảnh thường an toàn hơn để ở nhà vắng. Đồ lớn, nặng thì che phủ hoặc đóng thùng tại nhà, có hút ẩm, và nhờ người ghé qua định kỳ.
Về nhà thấy tượng đồng lên đốm xanh thì làm gì trước?
Đưa tượng ra khỏi chỗ ẩm, quét bụi khô và lau khô bề mặt, chưa chà mạnh. Khi nhà đã khô lại, xử lý đốm theo cách làm sạch đồ đồng phù hợp với lớp phủ của tượng. Ghi lại để lần vắng nhà sau cất tượng vào tủ có hút ẩm.