Với tượng lớn và hốc đá nặng, việc chuyển nhà an toàn gồm năm phần: ước lượng trọng lượng trước, khiêng bằng thân và đế chứ không nắm chi tiết, bọc nhiều lớp theo chất liệu, chèn kín trong thùng để không xê dịch, và mở kiểm ngay khi tới nơi. Món trên khoảng 20–25 kg nên có hai người trở lên; món giá trị, dễ vỡ, cỡ lớn nên đóng thùng gỗ hoặc khung gỗ.
Những món này hỏng theo cách khó sửa: mũi tinh thể của hốc thạch anh mẻ, sừng tỳ hưu bột đá gãy, đế gỗ quả cầu nứt, tượng đồng móp. Chúng cũng có thể gây chấn thương lưng, dập chân nếu khiêng sai. Bài này đi qua từng bước, từ trước ngày dọn đến lúc bày lại ở nhà mới. Việc chọn ngày giờ chuyển nhà theo nếp gia đình là chuyện riêng; ở đây chỉ nói phần kỹ thuật.
Ước lượng trọng lượng và độ dễ vỡ trước ngày dọn
Nhiều người bất ngờ khi nhấc một con tỳ hưu đồng cỡ vừa lên và thấy nó nặng hơn mình nghĩ nhiều. Đồng thau có tỉ trọng khoảng 8,4–8,7, tức nặng gấp hơn ba lần thạch anh (khoảng 2,65) cùng thể tích. Một tượng đồng đúc đặc cao vài gang tay có thể nặng hàng chục ký; trong khi tượng bột đá cùng cỡ nhẹ hơn hẳn nhưng lại giòn hơn. Hốc thạch anh tím lớn vừa nặng vừa dễ mẻ.
Trước ngày dọn khoảng một tuần, đi một vòng nhà và lập danh sách các món lớn: tên, chất liệu, ước lượng trọng lượng, chi tiết dễ gãy. Với món cỡ trung, có thể đứng lên cân sức khoẻ, ghi số, rồi bế món đồ đứng lên lần nữa, lấy hiệu số. Món quá nặng để tự bế thì hỏi người bán, xem giấy tờ khi mua, hoặc để thợ chuyển nhà ước tính.
Danh sách này dùng cho ba việc: quyết định món nào cần thùng gỗ, báo trước cho đơn vị chuyển nhà để họ mang đủ người và dụng cụ, và làm căn cứ kiểm đếm khi đến nơi. Chụp ảnh từng món ở nhiều góc trước khi đóng gói cũng là việc nên làm, nhất là khi thuê dịch vụ.
Nhấc và khiêng đúng cách
Tượng nặng thường có hình dáng khó cầm: nhiều chi tiết nhô, trọng tâm cao, bề mặt trơn. Các bước dưới đây giảm rủi ro cho cả người và đồ:
- Dọn đường đi trước: dẹp thảm, dây điện, đồ chơi; mở sẵn cửa; biết rõ sẽ đặt món đồ xuống ở đâu.
- Đeo găng tay có lớp bám cao su; găng vải trơn dễ tuột trên đồng đánh bóng hay đá mài nhẵn.
- Xác định chỗ cầm: thân chính và đế. Không nắm sừng, tai, đuôi, cánh, vòi voi, cổ ngựa hay bất kỳ chi tiết nào nhô ra.
- Ngồi xuống bằng gối, lưng thẳng, ôm món đồ sát người rồi đứng lên bằng chân; không cúi gập lưng để nhấc.
- Không xoay người khi đang bê; muốn đổi hướng thì bước chân xoay theo.
- Với món cần hai người, thống nhất trước ai hô, đi theo hướng nào, đặt xuống khi nào. Người đi lùi phải có người nhìn đường.
- Cầu thang hẹp và tượng rất nặng thì dùng xe đẩy hàng có dây chằng, hoặc để thợ chuyển nhà làm với dụng cụ chuyên dụng.
Nếu thấy món đồ quá nặng hay quá cồng kềnh với sức mình, dừng lại. Một tượng bị rơi có thể vỡ, nhưng một chấn thương lưng hay dập ngón chân thì nghỉ cả tháng.
Bọc từng loại vật phẩm
Nguyên tắc chung là lớp trong mềm và sạch tiếp xúc trực tiếp với bề mặt, lớp giữa hấp thụ va đập, lớp ngoài giữ mọi thứ cố định. Mỗi chất liệu có điểm riêng:
| Chất liệu | Lớp trong | Lớp giữa và ngoài | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tượng đồng | Giấy lụa trắng hoặc vải cotton | Xốp hơi nhiều lớp, chăn cũ | Chi tiết nhô bọc riêng trước; không dán băng dính lên bề mặt đồng |
| Tượng bột đá, resin sơn nhũ | Giấy lụa, không để xốp hơi áp thẳng lên lớp sơn | Xốp hơi, xốp tấm ở các mặt | Đây là nhóm dễ gãy nhất ở sừng, tai, râu; nhồi giấy mềm vào các khoảng trống quanh chi tiết |
| Đá tự nhiên nguyên khối, tượng đá | Vải cotton hoặc giấy | Xốp hơi, chèn xốp tấm ở đế | Nặng nên đặt đáy thùng; đế tượng tựa vào xốp tấm dày |
| Gỗ, trầm | Giấy lụa | Xốp hơi, chăn | Không bọc nilon kín nếu trời ẩm và chuyển xa nhiều ngày |
| Tranh đá, tranh đồng có kính | Dán băng dính hình chữ X lên mặt kính (không dán lên tranh) | Tấm bìa cứng hai mặt, xốp hơi | Đặt đứng, không nằm, không chồng đồ lên |
Lý do không để xốp hơi chạm thẳng lớp sơn và nhũ: trong xe tải nóng, nhựa xốp có thể in vân tròn lên bề mặt mềm. Một lớp giấy lụa ở giữa là đủ để tránh.
Hốc thạch anh và quả cầu: hai món khó nhất
Hốc thạch anh, cụm tinh thể. Mũi tinh thể là phần dễ mẻ nhất và không thể sửa lại cho đẹp như cũ. Đặt hốc theo chiều nó vẫn nằm, nhồi giấy lụa vo xốp vào lòng hốc vừa đủ đầy nhưng không ấn mạnh làm bẻ tinh thể, phủ một tấm xốp lên mặt hốc, rồi mới bọc ngoài. Đặt trong thùng có chèn kín bốn phía; đánh dấu mặt trên của thùng.
Hốc có đế sắt hay đế gỗ. Tháo đế ra bọc riêng nếu tháo được. Đế sắt hàn liền thì bọc kín phần sắt để nó không cào vào tinh thể khi xóc.
Quả cầu thạch anh. Luôn tách quả cầu khỏi đế. Bọc quả cầu bằng vải mềm rồi xốp hơi nhiều lớp, cho vào hộp vừa khít và chèn kín để không lăn. Đế bọc riêng, ghi chú để không thất lạc. Quả cầu lớn rơi chỉ từ độ cao thấp cũng có thể nứt hay mẻ.
Sư tử đá, tượng đá cỡ lớn ngoài sân. Món nặng hàng trăm ký cần thợ có xe nâng hoặc pa lăng, không tự lật nghiêng để lăn đi. Tượng đá có thể nứt từ chân khi bị lật trên nền cứng. Hỏi thợ cách kê đỡ và chèn khi đặt lên xe, và kiểm chân đế có gắn vữa vào bệ cũ không trước khi nhấc.
Quả cầu đế xoay có động cơ. Tháo pin hay rút điện, cố định phần xoay bằng băng dính giấy để nó không quay khi vận chuyển, bọc riêng phần máy.
Đóng thùng gỗ hay thùng carton
Thùng carton loại dày nhiều lớp đủ cho phần lớn vật phẩm cỡ vừa nếu chèn tốt. Thùng gỗ hoặc khung gỗ đáng làm khi món đồ vừa nặng vừa dễ vỡ, có giá trị cao hay giá trị tình cảm lớn, hoặc khi chuyển đường dài như từ Lào Cai vào TP Hồ Chí Minh, từ Hà Nội vào Đắk Lắk, phải qua nhiều lần bốc xếp. Khung gỗ giữ được hình dạng khi bị đồ khác đè lên, điều thùng carton không làm được.
Dịch vụ đóng thùng gỗ thường có ở các đơn vị chuyển nhà và vận chuyển. Khi thuê, hỏi rõ họ có lót xốp bên trong không, món đồ được cố định bằng cách nào, thùng có ghi chiều đặt và ký hiệu dễ vỡ không. Món rất nặng như sư tử đá, tượng đồng lớn còn cần pallet bên dưới để xe nâng, xe đẩy luồn vào được.
Dù dùng thùng gì, nguyên tắc cuối cùng là không còn khoảng trống: lắc nhẹ thùng mà nghe tiếng xê dịch bên trong là chưa chèn đủ. Dùng giấy vo, xốp mảnh, khăn cũ nhồi đầy các khoảng trống, rồi mới dán thùng.
Xếp lên xe và làm việc với đơn vị chuyển nhà
Nếu thuê dịch vụ chuyển nhà, những việc dưới đây giúp các món quý được để ý đúng mức:
- Báo trước danh sách món nặng, món dễ vỡ, kèm ảnh, để họ mang đủ người và vật tư.
- Có mặt khi họ đóng gói và bốc xếp các món này; chỉ rõ chỗ cầm, chi tiết dễ gãy.
- Yêu cầu xếp thùng nặng ở sàn xe, sát vách thùng xe, chằng dây; không chồng thùng khác lên thùng ghi dễ vỡ.
- Món nhỏ quý như quả cầu cỡ nhỏ, vòng ngọc, tượng nhỏ giá trị nên tự mang theo trên xe riêng.
- Hỏi rõ trách nhiệm khi có hư hỏng và cách lập biên bản; chụp ảnh lúc giao nhận.
- Đánh số các thùng vật phẩm và giữ danh sách bên mình để kiểm đếm khi tới nơi.
Nếu tự chuyển bằng xe nhà, đặt thùng ở sàn xe phía sau ghế, không để trên ghế hay trong cốp cạnh đồ nặng khác có thể trượt vào; đi chậm qua ổ gà và gờ giảm tốc.
Mở thùng và đặt lại ở nhà mới
Mở các thùng vật phẩm sớm, tốt nhất ngay trong ngày tới nơi, khi đơn vị chuyển nhà còn đó hoặc còn dễ liên hệ. Mở trên mặt sàn có trải chăn, gỡ từng lớp nhẹ tay, kiểm từng món theo danh sách và ảnh chụp trước. Phát hiện hư hỏng thì chụp ngay, giữ nguyên vật liệu đóng gói để làm việc với bên vận chuyển.
Nếu chuyển giữa hai vùng khí hậu khác nhau hoặc từ xe nóng vào nhà điều hoà, để thùng đóng thêm một lúc cho đồ ấm hoặc nguội dần rồi mới mở, tránh đọng hơi nước trên đồ kim loại và đá. Món đặt lại cũng cần kiểm chỗ đặt mới: kệ có chịu được tải không, kệ treo tường có dùng vít nở và giá đỡ phù hợp trọng lượng không, mặt sàn có bằng không. Đừng đặt tượng nặng lên kệ mới lắp khi chưa thử tải.
Một gợi ý nhỏ: đừng vội bày lại tất cả trong ngày đầu. Đặt các món lớn vào chỗ tạm an toàn, sát chân tường, ở thấp. Khi nhà đã ổn định, đồ đạc đã vào vị trí, mới quyết định chỗ bày lâu dài. Như vậy tượng không phải dời nhiều lần, mỗi lần dời là một lần có nguy cơ rơi.
Câu hỏi thường gặp
Tượng đồng nặng bao nhiêu thì nên thuê người khiêng?
Không có con số tuyệt đối vì còn tuỳ sức người và hình dáng tượng. Nhiều hướng dẫn an toàn lao động coi khoảng 20–25 kg là mức nên có người hỗ trợ khi nâng một mình. Tượng có trọng tâm cao, khó cầm hay phải lên cầu thang thì nên có hai người trở lên dù nhẹ hơn.
Có nên tháo quả cầu khỏi đế khi chuyển nhà không?
Luôn nên tháo. Quả cầu đặt trên đế chỉ nằm bằng trọng lượng, xe xóc một cái là có thể lăn ra. Bọc quả cầu và đế riêng, cho quả cầu vào hộp vừa khít, chèn kín, và đánh dấu để không thất lạc đế.
Bọc tượng bột đá bằng xốp hơi trực tiếp được không?
Nên có một lớp giấy lụa hoặc vải mềm ở giữa. Trong xe nóng, xốp hơi áp thẳng lên lớp sơn hay nhũ có thể in vân. Chi tiết dễ gãy như sừng, râu, tai nên được bọc riêng và nhồi giấy mềm xung quanh trước.
Hốc thạch anh bị mẻ mũi tinh thể khi chuyển có sửa được không?
Có thể mài lại cho bớt sắc hoặc gắn mảnh vỡ bằng keo, nhưng khó trở lại như cũ và dấu vết thường vẫn thấy. Vì vậy phòng ngừa quan trọng hơn: nhồi lòng hốc, phủ tấm xốp, chèn kín thùng và đánh dấu chiều đặt.
Chuyển nhà có cần làm lễ gì cho vật phẩm không?
Đây là tuỳ nếp từng gia đình và vùng miền; có nhà làm, có nhà không. Về mặt bảo quản, điều quan trọng là món đồ được đóng gói cẩn thận và đặt lại an toàn. Nếu gia đình có nếp riêng, nên hỏi người lớn trong nhà.
Tự chở vật phẩm bằng ô tô cá nhân nên đặt ở đâu?
Đặt trên sàn xe phía sau ghế trước, chèn chặt, không đặt trên ghế vì phanh gấp sẽ văng. Không để cùng cốp với đồ nặng có thể trượt. Món nặng nên thắt dây hoặc kẹp giữa các túi mềm, và lái chậm qua đoạn đường xấu.