Tranh đá quý thuận buồm xuôi gió là tranh ghép hạt đá vẽ một hay nhiều con thuyền căng buồm trên mặt nước, gửi lời chúc công việc trôi chảy, gặp gió thuận. Đây là đề tài được chọn nhiều cho văn phòng, cửa hàng và quà khai trương, vì ý chúc dễ hiểu và hình ảnh hợp với cả nhà kiểu hiện đại lẫn cổ điển.
Chọn một bức thuyền buồm có bốn điểm cần nhìn: kiểu thuyền (buồm cánh dơi kiểu Á Đông hay thuyền buồm nhiều cột kiểu phương Tây), cánh buồm căng có đúng chiều gió không, phần sóng nước làm bằng đá gì và mũi thuyền hướng về đâu so với cửa. Bài đi lần lượt qua bốn điểm đó, rồi tới chỗ treo và cách giữ màu nước biển.
Câu chúc thuận buồm xuôi gió và hình con thuyền trên tranh
Thuận buồm xuôi gió là câu chúc gốc từ nghề sông nước: thuyền buồm đi nhanh khi gió thổi cùng chiều đi và thuyền xuôi theo dòng. Người Việt dùng câu này để chúc mọi việc trôi chảy, từ chuyến đi xa tới việc mở cửa hàng. Trong tranh, ý chúc được thể hiện bằng cánh buồm căng tròn, mặt nước có sóng nhưng không dữ, thuyền đi chéo về phía trước.
Một số tranh có thêm bốn chữ Hán "nhất bản vạn lợi" (một vốn bốn lời, nghĩa đen là một gốc vạn lời) hoặc đề chữ "thuận buồm xuôi gió" bằng chữ quốc ngữ. Cả hai đều là lời chúc buôn bán. Chữ có thể làm bằng hạt đá màu vàng hoặc đen trên nền trời, và như với mọi tranh có chữ, bạn nên kiểm nét trước khi nhận.
Có người hỏi vì sao tranh thuyền buồm lại hợp với chất liệu đá. Lý do nằm ở mặt nước: sóng biển có hàng trăm điểm sáng lấp lánh, và hạt đá trong suốt, hạt thạch anh, hạt đá xanh dưới đèn tạo đúng cảm giác nước gợn ánh mặt trời. Tranh in hay tranh sơn khó có hiệu ứng này nếu không đứng thật gần.
Thuyền buồm trên tranh không cần đúng kỹ thuật hàng hải. Nhưng một bức được vẽ có hiểu biết sẽ khiến người làm nghề biển, người hay đi thuyền nhìn vào thấy hợp lý, và đó là thứ phân biệt tranh đẹp với tranh chỉ đủ ý.
Các kiểu thuyền thường gặp trên tranh đá
Người bán thường gọi chung là "tranh thuyền buồm", nhưng thật ra có vài kiểu thuyền khác hẳn nhau về dáng và không khí. Biết tên gọi giúp bạn tìm đúng mẫu mình thích.
| Kiểu thuyền | Nhận diện | Không khí tranh | Hợp không gian |
|---|---|---|---|
| Thuyền buồm cánh dơi | Buồm có nhiều nan ngang, mép buồm cong như cánh dơi, thân thuyền gỗ thấp | Á Đông, cổ điển, gần với thuyền buôn xưa | Phòng khách gỗ, phòng làm việc kiểu truyền thống |
| Thuyền buồm đỏ | Cánh buồm sơn hoặc ghép đá đỏ cam, thường là thuyền cánh dơi | Màu nóng, nổi bật, nhiều người gọi là "hồng thuyền" | Sảnh cửa hàng, quầy lễ tân cần điểm nhấn |
| Thuyền buồm phương Tây nhiều cột | Hai đến ba cột, nhiều cánh buồm trắng, mũi thuyền nhọn | Phóng khoáng, biển xa | Văn phòng hiện đại, phòng họp |
| Đoàn thuyền | Ba, năm hoặc nhiều thuyền cùng đi một hướng | Ý hợp sức, đoàn đội | Tường dài ở công ty, nhà hàng |
| Thuyền trên sông có núi | Thuyền nhỏ, nền núi non hai bên bờ | Gần tranh sơn thủy, yên hơn | Phòng đọc, phòng trà |
Nếu bạn muốn tranh có cảm giác Việt hơn, hãy hỏi người làm có mẫu thuyền buồm nâu, thuyền buồm cánh dơi trên vịnh, hoặc ghe bầu miền Trung không. Nhiều mẫu đang bán là thuyền buôn kiểu Trung Hoa vì dễ đặt hàng; mẫu thuyền Việt ít hơn nhưng vẫn có xưởng nhận làm.
Tranh đoàn thuyền thường đẹp ở khổ ngang dài; tranh một thuyền đẹp ở khổ vuông hoặc ngang vừa, nơi chiếc thuyền chiếm khoảng một phần ba bức và để lại nhiều mặt nước.
Cánh buồm, gió và nước: những chỗ người tinh mắt hay soi
Buồm căng cùng một hướng. Tất cả cánh buồm trên một thuyền, và trên cả đoàn thuyền, phải phồng về cùng một phía, tức là cùng chịu một luồng gió. Tranh làm vội đôi khi có cánh căng sang trái, cánh căng sang phải. Người không đi biển có thể không để ý, nhưng ai từng đi thuyền nhìn là thấy.
Cờ đuôi nheo đi cùng chiều gió. Nếu cột buồm có cờ nhỏ, cờ phải bay theo cùng chiều cánh buồm căng. Đây là chi tiết rất nhỏ nhưng kiểm được ngay sự cẩn thận của người vẽ mẫu.
Thuyền xuôi gió không nghiêng ngược. Thuyền chịu gió thường hơi nghiêng; nếu nghiêng ngược phía buồm căng thì trông vô lý. Tranh tốt có thân thuyền hơi đổ, mặt nước bên mạn thuyền có bọt trắng.
Sóng có nhịp, không phải các vạch song song. Sóng đẹp trên tranh đá có lớp gần to, lớp xa nhỏ dần, đỉnh sóng có hạt trắng, chân sóng có hạt xanh đậm. Sóng là những vạch giống nhau xếp song song như kẻ vở thì mặt nước bị phẳng.
Bóng thuyền dưới nước. Một vệt tối dưới mạn thuyền làm thuyền nằm trên nước. Thiếu bóng, chiếc thuyền trông như dán lên nền xanh.
Bầu trời không lấn biển. Mây và mặt trời giúp tranh có chiều sâu, nhưng mây dày, nhiều màu quá thì thuyền bị chìm. Với đề tài này, phần trời nên nhẹ hơn phần nước.
Sóng biển làm bằng đá gì, vì sao có bức xanh mãi có bức bạc màu
Phần nước trong tranh thuyền buồm thường chiếm diện tích lớn nhất, nên chất liệu phần nước quyết định bức tranh giữ màu được bao lâu. Màu xanh lam, xanh ngọc trong tranh đá có thể đến từ ba nguồn: đá có màu xanh tự nhiên, đá trắng hoặc thạch anh được nhuộm xanh, và cát hoặc bột màu trộn keo. Ba nguồn này nhìn qua ảnh có thể giống nhau.
Đá màu tự nhiên giữ màu ổn định; hạt dưới đèn có sắc độ không đều, hạt đậm hạt nhạt đan nhau, nhìn gần có cảm giác "có chiều sâu". Đá nhuộm thì màu đều tăm tắp, đôi khi rất rực; nếu nhuộm kém, màu có thể nhạt dần khi gặp nắng chiếu nhiều năm. Cát màu, bột màu mịn như bột, không có độ trong của hạt đá.
Bạn không cần biết tên khoáng vật của từng hạt. Chỉ cần hỏi người bán ba câu: phần nước dùng đá tự nhiên hay đá nhuộm, có bột màu không, và xưởng có bảo hành màu không. Câu trả lời thẳng thắn là dấu hiệu tốt. Nếu muốn tự kiểm thêm, lấy khăn ẩm sạch lau nhẹ một góc nhỏ ở mép tranh: khăn dính màu xanh là lớp màu chưa được cố định tốt.
Để màu biển bền, tranh nên treo ở tường không có nắng rọi thẳng và tránh đèn halogen sát mặt tranh. Đèn LED rọi tranh ít nhiệt hơn, và ánh sáng nghiêng từ trên xuống làm mặt nước lấp lánh rõ nhất.
Mũi thuyền hướng về đâu, treo ở đâu
Hướng mũi thuyền là câu hỏi được hỏi nhiều ngang với số ngựa trong tranh mã đáo. Các cách hiểu phổ biến và gợi ý chỗ treo:
- Mũi thuyền hướng vào trong nhà: quan niệm quen thuộc nhất, ý "thuyền chở hàng về", không nên để thuyền đi thẳng ra cửa. Cũng như tranh ngựa, cách treo này còn hợp lý về mắt nhìn vì thuyền đi cùng chiều người bước vào.
- Mũi thuyền hướng về chỗ ngồi của chủ: ở cửa hàng, văn phòng, nhiều người chọn chiều thuyền đi về phía quầy thu ngân hoặc bàn làm việc chính. Đây là cách hiểu của giới kinh doanh, tuỳ người.
- Phòng khách: treo trên sofa hoặc tường đối diện cửa chính; nếu tường đối diện cửa, chọn mẫu thuyền đi chéo vào sâu, không chọn thuyền lao thẳng ra ngoài.
- Văn phòng, phòng họp: tranh thuyền buồm phương Tây nhiều cột hoặc đoàn thuyền khổ ngang hợp với bàn họp dài.
- Cửa hàng: tường phía sau quầy hoặc tường khách vào nhìn thấy đầu tiên; tránh chỗ khách xếp hàng dễ va túi, xe đẩy vào mặt tranh.
- Không nên: treo trong phòng tắm, sát bếp nấu (hơi dầu bám lên mặt đá rất khó lau), hoặc ở chỗ ẩm thấm tường vì nền gỗ có thể cong.
Một số người kiêng tranh thuyền "đi ngược sóng" hoặc tranh biển động có thuyền chao đảo. Về thẩm mỹ, tranh biển giông bão cũng ít hợp với chỗ làm việc hằng ngày vì gây cảm giác căng. Chọn mặt biển gợn vừa, trời sáng là cách dễ sống chung lâu nhất.
Tặng tranh thuyền buồm dịp khai trương, mở văn phòng
Tranh thuyền buồm là món quà khai trương quen thuộc vì ý chúc rõ và hợp mọi ngành. Cái khó là người tặng thường không biết bức tường bên kia rộng bao nhiêu, nội thất màu gì. Cách làm khéo là hỏi trước người nhận hoặc người quản lý mặt bằng một câu đơn giản: tường định treo dài khoảng bao nhiêu, nền tường sáng hay tối. Có hai con số đó, bạn chọn khổ và tông màu dễ hơn nhiều.
Nếu không hỏi được, chọn khổ vừa (chiều ngang khoảng một mét trở xuống) để người nhận dễ tìm chỗ, kèm sẵn móc treo phù hợp trọng lượng. Tranh quá lớn tặng bất ngờ đôi khi thành gánh nặng: phải gọi thợ, phải khoan tường, có khi đành để trong kho. Với cửa hàng nhỏ, một chiếc thuyền buồm đỏ khổ vừa treo sau quầy thường được dùng ngay hơn là đoàn thuyền dài hai mét.
Nên ghi kèm một tấm thiệp nhỏ nói rõ chất liệu tranh, cách lau bụi và lưu ý không treo chỗ nắng rọi thẳng. Người nhận quà ít khi hỏi lại người tặng, nên vài dòng hướng dẫn giúp bức tranh được giữ đẹp lâu. Ngày giao tranh, nếu có thể, nên giao trước ngày khai trương một hai hôm để kịp treo, tránh cảnh tranh dựng dưới chân tường trong buổi lễ.
Chọn và nhận tranh thuyền buồm: các bước gọn
Gói gọn những điều ở trên thành thứ tự làm, hữu ích khi bạn đặt tranh qua tin nhắn:
- Đứng ở cửa phòng, xác định thuyền nên đi sang trái hay sang phải để hướng vào trong; ghi lại trước khi xem mẫu.
- Chọn kiểu thuyền theo nội thất: cánh dơi nâu với gỗ tối, thuyền buồm đỏ cho chỗ cần điểm nhấn, thuyền nhiều cột trắng cho văn phòng hiện đại.
- Đo chiều ngang món đồ bên dưới tường (sofa, tủ, bàn) và chọn khổ tranh hẹp hơn để hai bên còn khoảng trống.
- Hỏi chất liệu phần nước và phần buồm đỏ: đá tự nhiên, đá nhuộm hay sơn, có bảo hành màu không.
- Xin video quay nghiêng dưới đèn: kiểm cánh buồm cùng hướng gió, sóng có nhịp, có bóng thuyền.
- Khi nhận: kiểm mép tranh không rơi hạt, khăn ẩm lau góc không ra màu, khung và móc chắc, kính (nếu có) không nứt góc.
- Treo xong lùi lại nhìn từ cửa vào: thuyền đi đúng chiều đã định, đèn rọi không lóa trên kính.
Nếu đang so vài mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy, rồi đối chiếu với bảy bước trên.
Câu hỏi thường gặp
Tranh thuyền buồm có hợp với nhà không làm kinh doanh không?
Hợp. Thuận buồm xuôi gió là lời chúc mọi việc suôn sẻ, không chỉ chuyện buôn bán. Nhiều gia đình treo tranh thuyền buồm ở phòng khách vì màu biển dịu mắt, dễ hợp nội thất. Nếu không thích ý buôn bán quá rõ, nên tránh mẫu có chữ nhất bản vạn lợi.
Nên chọn một chiếc thuyền hay đoàn thuyền?
Một chiếc thuyền hợp khổ vuông hoặc ngang vừa, nhìn gọn, nhẹ. Đoàn thuyền hợp tường dài, có ý hợp sức nên được chọn nhiều ở công ty. Trên tường nhỏ, đoàn thuyền bị ép sẽ rối mắt; khi phân vân thì chọn theo chiều dài bức tường.
Thuyền buồm đỏ có ý nghĩa gì khác thuyền buồm trắng?
Theo cách hiểu dân gian, màu đỏ gắn với may mắn, hưng thịnh nên thuyền buồm đỏ được ưa làm quà khai trương. Thuyền buồm trắng thanh hơn, hợp không gian hiện đại. Ý nghĩa chính vẫn nằm ở cánh buồm căng gió, màu chỉ là phần nhấn.
Tranh thuyền buồm treo đối diện cửa chính có được không?
Nhiều nhà vẫn treo như vậy. Cách hiểu phổ biến là chọn mẫu thuyền đi chéo vào sâu trong nhà, không để mũi thuyền lao thẳng ra cửa. Về thực tế, tường đối diện cửa là chỗ khách nhìn thấy đầu tiên nên rất hợp để làm điểm nhấn.
Mặt nước trong tranh bị mờ, xỉn sau vài năm thì làm gì?
Thường là bụi bám vào kẽ hạt hoặc lớp phủ bị ố. Dùng chổi lông mềm hoặc máy thổi bụi nhỏ làm sạch trước. Nếu lớp phủ đã ngả vàng thì nên mang về xưởng làm tranh để phủ lại, không tự quét sơn bóng hay dầu lên mặt đá.
Tranh thuyền buồm có kính và không kính khác nhau thế nào?
Có kính thì đỡ bụi, dễ lau, hợp chỗ đông người qua lại hoặc gần bếp, nhưng nặng hơn và dễ lóa đèn. Không kính thì thấy rõ độ lấp lánh của hạt đá, nhẹ hơn, nhưng phải phủi bụi thường xuyên. Chọn theo chỗ treo và thói quen dọn dẹp.