Tháng Bảy âm lịch, mà dân gian quen gọi là tháng cô hồn, là thời điểm nhiều gia đình ngại mua sắm đồ lớn và rước đồ mới về nhà, trong đó có vật phẩm phong thủy. Bên cạnh đó còn có các ngày được truyền là xấu trong tháng như Tam Nương, Nguyệt Kỵ. Đây là tục kiêng thuộc về lịch dân gian, giữ hay không tuỳ nếp mỗi nhà.
Câu hỏi thực tế thường là: nếu cần mua đúng lúc ấy, chẳng hạn quà khai trương, quà tân gia rơi vào tháng Bảy, thì làm sao? Mua online thì tính ngày đặt hay ngày nhận? Bài này kể gốc của từng tục kiêng, rồi gợi ý vài cách xoay xở hợp lý cho người muốn giữ nếp mà vẫn không lỡ việc.
Tháng Bảy âm lịch và tục ngại mua sắm
Tháng Bảy âm lịch gắn với hai lễ lớn: lễ Vu Lan báo hiếu theo Phật giáo và tục cúng cô hồn, xá tội vong nhân theo tín ngưỡng dân gian, cùng rơi vào khoảng rằm tháng Bảy. Theo quan niệm dân gian, đây là tháng "mở cửa" cho các vong linh không nơi nương tựa, nên nhiều gia đình cẩn trọng hơn với những việc lớn: cưới hỏi, làm nhà, mua xe, mua nhà, khai trương.
Từ những việc lớn ấy, sự cẩn trọng lan sang cả chuyện mua đồ mới mang ý nghĩa may mắn, trong đó có vật phẩm phong thủy. Người ta ngại "rước" một món đồ cầu tài lộc về nhà vào tháng được coi là không thuận. Người bán vật phẩm nhiều năm cũng quen với chuyện tháng Bảy thường ít khách hơn các tháng khác.
Cần nói rõ, đây là tục kiêng dân gian, không phải giáo lý. Nhà chùa coi tháng Bảy là mùa báo hiếu, mùa làm việc thiện; không có lời dạy nào nói mua đồ trong tháng này là xấu. Nhiều người vẫn mua sắm, làm ăn bình thường. Giữ hay bỏ tục kiêng là lựa chọn của mỗi gia đình, và không nên vì nó mà lo lắng hay tốn thêm tiền cho những lễ giải không cần thiết.
Các ngày hay được nhắc là "xấu" trong lịch dân gian
Ngoài tháng Bảy, một số ngày trong mỗi tháng âm lịch được truyền là không thuận để làm việc mới. Bảng dưới liệt kê những ngày được nhắc nhiều nhất:
| Tên gọi | Ngày âm lịch | Cách hiểu dân gian |
|---|---|---|
| Nguyệt Kỵ | Mùng 5, 14, 23 hằng tháng | Câu quen thuộc "mùng năm, mười bốn, hai ba, đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn"; nhiều người tránh khởi sự |
| Tam Nương | Mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 hằng tháng | Được truyền là ngày không thuận cho việc lớn, cưới hỏi, khai trương |
| Tháng Bảy âm lịch | Cả tháng, nhất là quanh rằm | Tháng cô hồn; nhiều nhà ngại việc lớn, mua đồ mới |
| Ngày giỗ, ngày có việc buồn trong nhà | Tuỳ gia đình | Nhiều nhà không mua sắm đồ vui, đồ cầu may vào ngày này |
Các ngày trên có nguồn gốc khác nhau và mỗi sách lịch giải thích một kiểu. Nếu gộp tất cả lại, mỗi tháng có khoảng chín ngày "nên tránh", chưa kể ngày xấu theo tuổi. Vì vậy nhiều người chỉ giữ một hai lời kiêng quen thuộc nhất của gia đình, không cố tránh hết.
Cũng nên biết rằng các ngày này tính theo âm lịch, nên mỗi năm rơi vào những ngày dương lịch khác nhau. Khi hẹn ngày giao hàng với người bán, nhất là người bán ở xa, bạn nên quy đổi sang ngày dương lịch cụ thể và ghi rõ, vì không phải ai cũng tra lịch âm khi xếp lịch giao.
Mua online: tính ngày đặt hay ngày nhận
Không có quy ước chung. Tục kiêng ra đời khi người ta còn đi chợ, cầm tiền trao tay, mang đồ về trong ngày. Mua online tách việc đặt, trả tiền và nhận hàng ra nhiều ngày, nên mỗi người hiểu một kiểu.
Nhiều người tính ngày nhận. Cách hiểu phổ biến là ngày món đồ "vào nhà" mới đáng kể, vì lời kiêng nói về chuyện rước đồ về. Theo cách này, bạn có thể đặt hàng trước, hẹn người bán giao vào ngày phù hợp.
Một số người tính ngày trả tiền. Có người cho rằng lúc trả tiền là lúc giao dịch thành, nên tránh trả tiền vào ngày kiêng. Cách này dễ làm hơn: đặt trước, trả tiền khi nhận hoặc vào ngày khác.
Đổi trả trong tháng kiêng. Nếu món đồ nhận về bị lỗi và phải đổi, việc gửi trả và nhận món mới có thể kéo dài sang những ngày bạn định tránh. Hỏi trước người bán thời hạn đổi trả để chủ động; đừng vì ngại ngày mà để quá hạn đổi.
Tính ngày bày lên. Cũng có nhà không bận tâm ngày mua hay ngày nhận, chỉ chọn ngày bày món đồ lên kệ hoặc lên ban thờ. Món đồ về nhà vẫn để trong hộp, đợi ngày phù hợp mới mở ra bày.
Cần mua đúng tháng Bảy: cách xoay xở
Khi một dịp khai trương, tân gia hay sinh nhật rơi vào tháng Bảy và bạn hoặc người nhận có giữ tục kiêng, có thể làm theo một trong các cách sau:
- Mua trước: nếu biết trước dịp tặng, mua từ cuối tháng Sáu, cất trong hộp, đến ngày thì trao.
- Đặt trước, nhận sau: đặt cọc hoặc đặt hàng trong tháng Bảy, hẹn người bán giao vào đầu tháng Tám, hoặc vào ngày bạn thấy thuận.
- Mua nhưng chưa bày: nhận hàng, kiểm tra kỹ, rồi để nguyên trong hộp đến ngày phù hợp mới mở bày. Cách này còn có lợi là bạn kịp đổi hàng nếu có lỗi.
- Tặng kèm lời nhắn: nếu người nhận giữ tục, trao quà kèm một câu "anh chị cứ cất, qua tháng Bảy rồi hãy bày" là cách tế nhị.
- Chọn món không mang ý chiêu tài: nếu vẫn ngại, tặng món trang trí trung tính như bình hoa, tranh đá phong cảnh thay vì tỳ hưu, thiềm thừ.
- Không cần làm lễ giải hay mua thêm dịch vụ: tục kiêng tháng Bảy không đòi hỏi bất kỳ nghi lễ đặc biệt nào khi mua đồ.
Những cách này giúp người giữ tục yên tâm mà không làm hỏng dịp vui. Người không giữ tục thì cứ mua bình thường, không cần áy náy. Riêng với người bán hàng online nhận đơn trong tháng Bảy, ghi rõ ngày khách muốn nhận vào ghi chú đơn hàng sẽ giúp tránh giao nhầm ngày, nhất là khi đơn đi qua nhiều khâu vận chuyển.
Người bán và người mua: hiểu nhau trong mùa kiêng
Người làm nghề vật phẩm thường quen với nhịp tháng Bảy: khách hỏi nhiều mà chốt ít, nhiều người đặt trước giao sau. Nếu bạn là người mua, cứ nói thẳng với người bán mong muốn nhận hàng vào ngày nào; phần lớn người bán sẵn lòng hẹn ngày giao, giữ hàng giúp.
Khi đặt trước, hỏi rõ vài điều để tránh hiểu lầm: hàng có sẵn hay phải đặt làm, giữ hàng trong bao lâu, đặt cọc bao nhiêu và có hoàn lại không nếu đổi ý, ảnh hoặc video món đồ cụ thể sẽ giao. Với món đá tự nhiên, mỗi viên mỗi khác, nên yêu cầu ảnh chính viên bạn sẽ nhận. Khi giữ hàng lâu, cũng nên thống nhất ai chịu trách nhiệm nếu món đồ bị sứt mẻ trong thời gian nằm ở kho người bán, và khi nhận thì mở kiểm ngay trước mặt người giao nếu được, quay video lúc mở hộp để có cái đối chiếu.
Nếu người bán gợi ý mua thêm gói "khai quang", "trấn tháng cô hồn" hay lễ giải đi kèm, bạn hoàn toàn có thể từ chối. Không có tục kiêng nào bắt buộc những dịch vụ ấy. Vật phẩm là biểu tượng văn hoá; ý nghĩa của nó nằm ở cách người dùng trân trọng, không nằm ở số tiền chi thêm.
Chọn ngày bày vật phẩm: giữ ở mức vừa đủ
Nếu bạn muốn chọn ngày để bày một món mới, vài gợi ý dưới đây giúp việc chọn ngày không thành gánh nặng:
- Dùng lịch âm thông dụng để biết ngày âm, tránh những ngày nhà bạn quen kiêng nhất, thường là Nguyệt Kỵ hoặc ngày giỗ trong nhà.
- Chọn ngày cả nhà có mặt, có thời gian bày biện thong thả, thay vì chọn ngày "đẹp" mà ai cũng bận.
- Với món đặt ở cửa hàng, nhiều người chọn bày trước ngày khai trương một hai hôm để kịp chỉnh vị trí, chụp ảnh.
- Không cần xem ngày theo tuổi từng người cho một món trang trí nhỏ; nếu muốn, hỏi người lớn trong nhà là đủ.
- Ngày mưa bão, ngày nhà đang sửa chữa thì nên dời; đó là lý do thực tế để món đồ không bị bụi, va đập.
Nếu đang cân nhắc chọn món cho dịp sắp tới, xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy từ sớm để có thời gian hỏi kỹ, đặt trước và hẹn ngày nhận phù hợp với nếp nhà.
Khi gia đình bất đồng về chuyện chọn ngày
Chuyện chọn ngày mua đồ dễ gây bất đồng nhẹ giữa các thế hệ. Bố mẹ muốn đợi qua tháng Bảy, con cái thấy món đồ đang có ưu đãi, muốn mua ngay. Cách nhẹ nhàng nhất thường là dung hoà: con mua khi thuận, nhưng để trong hộp, đợi bố mẹ chọn ngày bày.
Với quà tặng, nên tôn trọng nếp của người nhận hơn nếp của mình. Biết người nhận giữ tục kiêng tháng Bảy thì trao quà sau, hoặc trao kèm lời dặn bày sau. Biết họ không giữ thì cũng không cần dặn gì, tránh làm họ thấy mình bị áp đặt.
Điều quan trọng là đừng để chuyện ngày tháng biến thành nỗi lo. Một món vật phẩm được chọn kỹ, đặt ở chỗ hợp lý, giữ gìn sạch sẽ thì dù mua vào ngày nào cũng là món đồ đẹp trong nhà. Ngược lại, một món mua đúng ngày đẹp mà đặt chỗ ẩm, chỗ dễ vỡ, để bám bụi thì ngày đẹp cũng không giữ được nó bền. Phần việc nằm trong tay mình, chọn kỹ, đặt đúng, giữ sạch, mới là phần đáng dồn công sức hơn cả.
Câu hỏi thường gặp
Tháng Bảy âm lịch có nên mua tỳ hưu không?
Đó là lựa chọn tuỳ nếp nhà. Nhiều người ngại rước đồ chiêu tài vào tháng Bảy theo tục kiêng tháng cô hồn, nhưng không có quy định nào cấm. Nếu bạn giữ tục, có thể đặt trước và nhận vào tháng Tám, hoặc mua rồi để trong hộp đến ngày phù hợp mới bày.
Mua vật phẩm online thì tính ngày đặt hay ngày nhận?
Không có quy ước chung. Nhiều người tính ngày món đồ vào nhà, tức ngày nhận; một số người tính ngày trả tiền; có nhà chỉ quan tâm ngày bày lên kệ. Chọn cách bạn thấy hợp lý và hẹn người bán giao hàng theo ngày đó.
Ngày Nguyệt Kỵ là những ngày nào?
Ngày Nguyệt Kỵ theo lịch dân gian là mùng 5, 14 và 23 âm lịch hằng tháng. Nhiều người tránh khởi sự việc mới, mua sắm đồ lớn vào những ngày này. Đây là tục kiêng truyền miệng, giữ hay không tuỳ mỗi gia đình.
Có cần làm lễ khi mua vật phẩm trong tháng cô hồn không?
Không. Tục kiêng tháng Bảy không đòi hỏi bất kỳ nghi lễ hay lễ giải nào khi mua đồ. Nếu người bán gợi ý mua thêm gói trấn hay giải, bạn có thể từ chối. Người giữ tục chỉ cần dời ngày nhận hoặc ngày bày là đủ.
Tặng quà khai trương rơi vào tháng Bảy thì làm sao?
Nếu biết trước, mua từ cuối tháng Sáu; nếu không, có thể trao quà kèm lời nhắn để chủ cửa hàng bày sau tháng Bảy. Chọn món trung tính như bình hoa, tranh đá cũng là cách tế nhị khi chưa rõ người nhận có giữ tục hay không.
Ngày Tam Nương có mua vật phẩm được không?
Ngày Tam Nương (mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch) được truyền là không thuận cho việc lớn. Mua một món trang trí là việc nhỏ, nhiều người không bận tâm. Nếu nhà bạn giữ tục, đặt hàng ngày khác hoặc hẹn nhận vào ngày thuận là đủ.