Bình hút lộc thường được đặt ở kệ hoặc tủ phòng khách, hai bên tủ thờ hay sập gỗ theo cặp, hoặc ở góc trong của quầy hàng; điều quan trọng hơn hướng đặt là chỗ đó chắc chắn, sạch sẽ, cỡ bình cân với không gian và không cản lối đi. Theo quan niệm dân gian, bình đặt ở chỗ trang trọng, dễ nhìn thấy thì mang ý nghĩa đón điều tốt vào nhà.
Bài này đi qua từng vị trí hay chọn, kèm tỉ lệ tham khảo để bình không quá to hay quá nhỏ, cách bày khi mua một đôi, và những chỗ nên tránh vì lý do an toàn, vệ sinh hoặc độ bền của chất liệu. Phần quan niệm về hướng được ghi rõ là quan niệm để bạn tự cân nhắc theo nếp nhà mình.
Nguyên tắc chung: chỗ chắc, chỗ sạch, chỗ dễ nhìn
Bình hút lộc có dáng miệng loe, bụng phình, chân nhỏ hơn bụng, nên trọng tâm nằm cao hơn nhiều vật trang trí khác. Một cú chạm nhẹ vào miệng bình đủ làm nó chao đi, nhất là khi đặt trên mặt kính trơn hoặc gỗ đánh bóng. Vì vậy điều đầu tiên khi chọn chỗ là mặt phẳng đủ rộng, không rung, cách mép ít nhất một gang tay, và có thêm đế hoặc miếng lót chống trượt.
Thứ hai là sạch. Theo cách nghĩ của nhiều gia đình, vật mang ý nghĩa may mắn nên đặt ở nơi gọn gàng, không lẫn với đồ lặt vặt, giấy tờ hay dây điện. Điều này hợp cả về thẩm mỹ: một chiếc bình đẹp đặt giữa đống đồ sẽ mất hết vẻ trang nhã.
Thứ ba là dễ nhìn. Bình được mua để ngắm và để gửi gắm ý nghĩa, nên vị trí nằm trong tầm mắt khi bước vào phòng hoặc khi ngồi ở bộ bàn ghế chính là hợp lý. Đặt trong góc khuất sau cánh cửa hay trên nóc tủ quá cao thì vừa khó lau vừa không ai thấy.
Ba nguyên tắc này áp dụng cho mọi chất liệu, từ gốm men, đá nguyên khối tới đồng đúc. Khác biệt chỉ nằm ở chi tiết: bình gốm mỏng cần đế chắc hơn, bình đá nặng cần mặt kệ chịu lực tốt hơn, bình đồng cần chỗ khô ráo hơn để chậm xỉn.
Trên kệ và tủ phòng khách
Kệ tivi, tủ thấp sát tường hay kệ góc là những vị trí phổ biến nhất. Với kệ mở có nhiều ô, bạn nên để bình ở ô ngang tầm mắt người đứng hoặc ngồi, tránh ô dưới cùng gần sàn nơi trẻ nhỏ và thú cưng dễ với tới. Phía trên bình nên còn khoảng trống tối thiểu bằng một phần ba chiều cao bình để đưa tay lau bụi và để dáng miệng loe không bị bó.
Trên mặt tủ dài, bình hút lộc thường đặt lệch về một đầu, đầu kia cân lại bằng một chậu cây, một chồng sách hay một món có khối lượng thị giác tương đương. Đặt chính giữa mặt tủ cũng được nếu phía trên là tranh treo tường có bề ngang lớn hơn bình, khi đó bình đóng vai trò điểm nhấn dưới bức tranh.
Nếu tủ kê sát lối đi, hãy đẩy bình vào trong ít nhất mười lăm đến hai mươi xăng-ti-mét. Người đi ngang vung tay, túi xách quệt vào hay rèm cửa bay lên đều có thể làm bình đổ. Với nhà có trẻ hay chạy, một miếng keo dẻo dán đồ trưng bày dưới đáy là cách đơn giản mà hiệu quả.
Hai bên tủ thờ, sập gỗ: đặt đơn hay đặt đôi
Nhiều gia đình mua bình theo cặp để đặt đối xứng hai bên tủ thờ, hai đầu sập gụ hoặc hai bên cửa chính trong phòng khách. Cách bày đôi tạo cảm giác cân đối, trang nghiêm, hợp với kiến trúc nhà truyền thống và kiểu bày tủ thờ phổ biến ở đồng bằng Bắc Bộ. Hai chiếc nên cùng dáng, cùng cỡ, cùng tông màu; hoa văn có thể quay vào nhau hoặc cùng quay ra phía trước.
Khi đặt gần khu thờ, bình không nên cao hơn hay che khuất bát hương, ảnh thờ và các đồ thờ chính. Đây là chuyện thứ bậc trong cách bày tủ thờ mà hầu hết các nhà đều giữ. Nếu bình cắm cành khô hoặc hoa giả, cần để cách xa chân nhang và đèn dầu, vì lá khô và vải lụa bắt lửa nhanh khi tàn hương rơi vào.
Nếu không gian hẹp, chỉ đặt một bình cũng không sao. Theo các quan niệm hay nghe, không có quy định bắt buộc phải bày thành đôi; đó là lựa chọn thẩm mỹ và thói quen của từng nhà. Một chiếc bình đẹp, đúng cỡ vẫn có giá trị hơn hai chiếc chen chúc.
Quầy hàng, quầy lễ tân, bàn tiếp khách
Ở cửa hàng nhỏ và văn phòng, bình hút lộc thường đặt ở góc trong của quầy, phía người bán, hoặc trên kệ phía sau quầy. Vị trí này giúp bình được nhìn thấy mà không nằm trên đường khách đặt đồ, đưa tiền hay ký giấy. Đặt ngay giữa quầy là chỗ dễ va nhất, cũng là chỗ làm vướng việc giao dịch.
Cỡ bình trên quầy nên nhỏ, thường thấp hơn khoảng một phần ba chiều cao tầm mắt người ngồi sau quầy để không che mặt hai bên khi nói chuyện. Bình đá nguyên khối nặng tay hợp với quầy vì khó đổ, còn bình gốm mỏng nên có đế gỗ rộng chân. Với nơi đông khách, bình có giá trị nên đặt trong tủ kính có cửa để tránh rơi vỡ và mất mát.
Nếu quầy có máy tính tiền, máy in hoá đơn, dây sạc, nên đặt bình cách xa những thiết bị này. Bình cắm nước mà đổ lên máy thì thiệt hại lớn hơn nhiều so với giá trị chiếc bình.
Ở bàn tiếp khách trong phòng làm việc, một chiếc bình thấp cắm vài cành lá là đủ. Bình cao trên bàn tiếp khách dễ chắn tầm nhìn giữa người ngồi đối diện, gây cảm giác cách trở trong lúc trao đổi.
Cắm cành vào bình hút lộc: chọn cành theo dáng bình
Bình hút lộc để trống đã đủ ý nghĩa theo quan niệm, nhưng nhiều nhà vẫn thích cắm cành, nhất là dịp Tết. Miệng loe rộng hợp với cành có tán xòe như đào, mai, lộc vừng, hoặc vài cành lá to như lá dừa cạn, lá trầu bà. Cành mảnh, thẳng đứng cắm vào miệng rộng sẽ bị nghiêng ngả, nên cần thêm xốp cắm hoa hoặc một ống nhỏ bên trong để cố định.
Tỉ lệ dễ nhìn là phần cành nhô lên khỏi miệng cao khoảng một đến một rưỡi lần chiều cao bình. Cành cao quá làm bình mất cân, dễ đổ khi có gió; thấp quá thì cành bị miệng bình nuốt mất. Với bình đặt hai bên tủ thờ, cành nên giữ thấp hơn đồ thờ chính, giống nguyên tắc chọn cỡ bình.
Cành tươi cần thay nước hằng ngày và nên cắm trong ống phụ nếu lòng bình là đá thấm hoặc gốm mộc. Cành khô, cành giả thì nhớ phủi bụi định kỳ; bụi bám trên hoa lụa lâu ngày rơi xuống lòng bình, đến khi rửa mới thấy một lớp cặn xám dưới đáy.
Chọn cỡ bình theo chỗ đặt
Các con số dưới đây là gợi ý tham khảo dựa trên tỉ lệ thường dùng khi bày đồ trang trí, không phải quy chuẩn. Bạn đo chỗ đặt trước rồi đối chiếu.
| Chỗ đặt | Chiều cao bình gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ô kệ cao khoảng 40 cm | 20–28 cm | Chừa khoảng trống phía trên để lau và để miệng bình thoáng |
| Mặt tủ thấp phòng khách | 30–50 cm | Cân với tranh hoặc cây ở đầu còn lại |
| Hai bên tủ thờ, sập gỗ | Thấp hơn đồ thờ chính | Hai chiếc cùng cỡ, cùng dáng |
| Quầy thu ngân, quầy lễ tân | 12–20 cm | Đặt góc trong, có đế chống trượt |
| Sàn nhà cạnh sofa, góc sảnh | Từ 60 cm trở lên | Chọn bình nặng chân, tránh lối đi |
Một cách thử nhanh là cắt tờ giấy bìa theo chiều cao và bề ngang của bình, dựng lên đúng chỗ định đặt rồi đứng xa vài bước để nhìn. Cách này giúp tránh mua một chiếc bình trông vừa trên ảnh nhưng lọt thỏm hay quá khổ khi về nhà.
Hướng miệng bình và những quan niệm hay nghe
Đặt bình ở phía trong nhà, nhìn ra cửa. Đây là quan niệm phổ biến: bình như chiếc phễu đón, nên đặt ở chỗ người bước vào là thấy. Về mặt bày trí, đó cũng là vị trí làm phòng có điểm nhấn ngay từ lối vào.
Không đặt bình trong nhà vệ sinh, cạnh thùng rác. Nhiều gia đình kiêng điều này vì coi đó là chỗ thiếu trang trọng. Lý do thực tế đi kèm là độ ẩm cao làm gốm mộc lên mốc, đá hoa ố vàng, đồng xỉn nhanh.
Giữ bình sạch, không để mạng nhện, bụi dày. Quan niệm cho rằng bình bám bụi làm mất ý nghĩa; về thực tế, bụi lâu ngày bám vào men rạn và vân đá rất khó lau.
Hướng theo mệnh, theo tuổi. Một số trường phái gợi ý hướng đặt theo ngũ hành hay theo tuổi chủ nhà. Các trường phái không thống nhất với nhau, nên bạn có thể tham khảo cho vui, còn quyết định vẫn nên dựa trên chỗ chắc, chỗ đẹp và thói quen trong nhà.
Chỗ nên tránh vì lý do thực tế
Bên cạnh quan niệm, có những vị trí nên tránh vì làm bình nhanh hỏng hoặc gây nguy hiểm:
- Bậu cửa sổ nắng gắt: bình bột đá, bình phủ sơn dễ phai màu; đá thạch anh tím, thạch anh hồng có thể nhạt màu khi phơi nắng lâu.
- Ngay dưới cửa gió máy lạnh hoặc cạnh quạt: gió làm cành cắm trong bình rung lắc, có khi kéo bình đổ.
- Gần bếp: khói dầu mỡ bám lên men và vân đá, lau mãi không sạch.
- Nóc tủ quần áo cao, kệ treo không có thanh chắn: bình rơi từ trên cao rất nguy hiểm nếu có người bên dưới.
- Lối đi hẹp, chân cầu thang: chỗ người qua lại nhiều, trẻ chạy nhảy dễ va vào.
Khi mua bình, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy rồi đo lại chỗ định đặt trước khi chọn cỡ.
Câu hỏi thường gặp
Bình hút lộc có nên đặt ngay cửa ra vào không?
Đặt sát cửa chính dễ bị va khi mở cửa, khi khiêng đồ hay khi khách ra vào. Nhiều gia đình chọn đặt ở phía trong phòng, chỗ nhìn thấy từ cửa, vừa giữ được ý nghĩa đón vào theo quan niệm vừa an toàn cho bình.
Có cần mua bình hút lộc theo cặp không?
Không bắt buộc. Bày đôi hợp với tủ thờ, sập gỗ hay hai bên cửa vì tạo cân đối. Ở căn hộ nhỏ, một chiếc bình đúng cỡ đặt trên kệ phòng khách là đủ và nhìn thoáng hơn.
Đặt bình hút lộc trên bàn làm việc được không?
Được, nhưng nên chọn cỡ nhỏ và đặt ở góc bàn ít dùng. Bình hút lộc miệng rộng, bụng phình chiếm chỗ hơn ống bút cùng chiều cao, nên với bàn hẹp, một ống bút đá hoặc bình ngọc nhỏ sẽ hợp hơn.
Bình hút lộc đặt dưới sàn có sao không?
Bình cỡ lớn từ sáu mươi xăng-ti-mét trở lên thường được đặt dưới sàn cạnh sofa hoặc ở góc sảnh, đó là cách bày bình thường. Bình nhỏ đặt sàn thì dễ bị đá chân và trông lọt thỏm, nên kê lên kệ hoặc đôn gỗ.
Nhà có trẻ nhỏ thì đặt bình thế nào cho an toàn?
Đặt ở độ cao trẻ không với tới, dán keo dẻo dưới đáy, tránh kệ trẻ có thể leo. Bình đá nặng nếu rơi rất nguy hiểm, nên với trẻ đang tập đi, tạm cất bình vào tủ kính có cửa là cách chắc hơn.
Có cần xoay bình theo hướng nhất định không?
Một số người xoay mặt hoa văn đẹp nhất ra phía người nhìn, đó là chuyện thẩm mỹ. Các quan niệm về hướng theo mệnh, theo tuổi khác nhau giữa các trường phái, nên bạn không cần quá bận tâm nếu bình đã đặt chắc chắn và đẹp mắt.