Chọn cỡ tỳ hưu Bắc Kinh nên bắt đầu từ chỗ bày: đo chiều sâu mặt kệ, chiều cao khoảng trống phía trên và bề ngang dành cho tượng, rồi so với ba số đo của tượng là dài, rộng, cao, nhớ cộng cả đế và phần đuôi, sừng vươn ra. Với dáng Bắc Kinh, chiều dài thường lớn hơn chiều cao khá nhiều, nên lỗi hay gặp là chỉ nhìn chiều cao rồi mua con chìa ra mép kệ.
Bài hướng dẫn đọc số đo trên mô tả sản phẩm, đưa ra một bảng tham khảo cỡ theo từng chỗ bày, bàn chuyện trọng lượng theo chất liệu và chuyện chọn số đo theo thước Lỗ Ban mà một số nơi giới thiệu. Các khoảng số trong bài là kinh nghiệm bày biện, không phải quy chuẩn.
Đọc đúng ba số đo trên mô tả sản phẩm
Mô tả tỳ hưu thường ghi kích thước theo dạng dài × rộng × cao, nhưng mỗi nơi đo một kiểu, và không có quy ước chung nào bắt buộc người bán phải đo giống nhau. Có nơi chỉ ghi chiều cao, có nơi ghi chiều dài thân không tính đuôi, có nơi đo cả đế. Với dáng Bắc Kinh, phần đuôi vắt lên và phần sừng vuốt ra sau có thể làm chiều dài và chiều cao thực tế lớn hơn số ghi vài phân.
Bạn nên hỏi lại người bán ba câu. Chiều dài đo từ mũi tới điểm xa nhất của đuôi, hay chỉ tới mông? Chiều cao đo từ mặt dưới đế tới đỉnh đầu, hay tới chót sừng, hay tới chót đuôi nếu đuôi dựng cao hơn đầu? Chiều rộng đo ở chỗ rộng nhất, thường là hai chân trước dang ra hoặc phần đế?
Ngoài ba số này, trọng lượng cũng là con số đáng xin. Nó cho biết chất liệu, độ đặc rỗng và cả chuyện mặt kệ có chịu được không. Ví dụ giả định: hai con cùng cao 20 cm, con đồng đúc đặc có thể nặng gấp mấy lần con resin. Một con tỳ hưu ghi số đo mà không ghi trọng lượng thì bạn nên hỏi thêm trước khi đặt.
Bảng tham khảo cỡ theo chỗ bày
Các khoảng dưới đây tính theo chiều dài thân (dáng Bắc Kinh dài hơn cao), dùng để khoanh vùng trước khi đo thật chỗ bày nhà bạn:
| Chỗ bày | Chiều dài gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bàn làm việc cá nhân | Khoảng 6–12 cm | Không vướng bàn phím, chuột; một cặp mini đặt sát nhau ở góc bàn |
| Bàn giám đốc, bàn rộng | Khoảng 12–20 cm | Đặt góc bàn phía cửa; tránh che tầm nhìn khi tiếp khách |
| Kệ sách, kệ treo tường | Theo chiều sâu kệ, thường 10–18 cm | Kệ sâu 25 cm khó chứa con dài 30 cm xoay ngang |
| Kệ tivi, tủ thấp phòng khách | Khoảng 18–30 cm | Không che màn hình, không lấn chỗ đặt loa, điều khiển |
| Tủ trưng bày có kính | Theo chiều cao ngăn, chừa 5–10 cm phía trên | Đuôi và sừng không chạm kính |
| Quầy lễ tân, quầy thu ngân | Khoảng 15–25 cm | Lùi vào trong, tránh chỗ khách tì tay |
| Sảnh, phòng khách lớn (đặt trên bục, kỷ) | Từ khoảng 35 cm trở lên | Cần bục chắc; tượng đồng cỡ này rất nặng |
Cùng một con số, dáng Bắc Kinh trông nhỏ hơn dáng tròn vì thân hẹp. Nếu bạn đang thay một con kiểu tròn bằng con kiểu Bắc Kinh, có thể chọn dài hơn một chút để giữ cảm giác cân với đồ xung quanh.
Tỷ lệ với đồ xung quanh
Một con tỳ hưu đẹp mấy cũng trông lạc lõng nếu quá to hay quá nhỏ so với nơi đặt. Kinh nghiệm của người làm trang trí là cho tượng chiếm khoảng một phần ba tới một nửa chiều dài phần mặt kệ dành cho nó, phần còn lại để trống hoặc đặt món nhỏ hơn. Với chiều cao, tượng nên thấp hơn hoặc ngang tầm đồ lớn nhất cạnh nó như bình hoa, đèn bàn, để không lấn át.
Dáng Bắc Kinh còn cần không gian theo chiều cao vì đầu ngẩng và đuôi vươn. Đặt dưới một ngăn kệ thấp, sát trần ngăn, con thú trông như bị ép cúi. Khoảng trống phía trên chừng một phần ba chiều cao tượng là vừa mắt.
Khoảng cách nhìn cũng quan trọng. Tượng trên bàn làm việc được nhìn ở khoảng cách một cánh tay, nên cỡ nhỏ vẫn thấy rõ chi tiết. Tượng trên tủ phòng khách được nhìn từ ghế sofa cách ba bốn mét, nếu quá nhỏ chỉ còn là một chấm vàng. Bạn có thể cắt một tấm bìa đúng kích thước dài và cao của con định mua, dựng thử ở chỗ bày rồi ngồi vào vị trí hay nhìn nhất để cảm nhận.
Một mẹo nữa cho kệ có nhiều đồ: chụp ảnh toàn cảnh kệ, rồi ước tượng mới bằng một vật có kích thước tương đương như hộp giấy, chai nước. Nhìn qua ảnh, bạn dễ thấy kệ có bị chật hay không hơn là đứng ngay trước nó.
Cỡ và trọng lượng theo chất liệu
Đồng. Nặng nhất trong các chất liệu phổ biến. Con đồng dài 20 cm đã khá nặng tay, cỡ trên 40 cm thì cần hai người khiêng và mặt kê thật chắc. Nặng là ưu điểm về độ vững, ít bị xô đổ, nhưng kệ kính mỏng hay kệ treo tường bắt vít nhựa thì không nên đặt đồng cỡ lớn.
Bột đá. Nặng vừa, nhẹ hơn đá tự nhiên cùng cỡ. Cho phép làm cỡ lớn với chi phí dễ chịu. Ở cỡ lớn, phần chân và đuôi phải dày để không gãy, nên con bột đá to thường kém thanh hơn con đồng cùng cỡ.
Đá tự nhiên, ngọc. Nặng, và giá tăng rất nhanh theo cỡ vì cần khối đá lớn không nứt. Đa số tỳ hưu đá dáng Bắc Kinh ở cỡ để bàn đến cỡ vừa; con đá rất lớn mà giá mềm bạn nên kiểm kỹ có phải đá ép.
Resin. Nhẹ nhất, làm được cỡ lớn mà không nặng. Hợp với kệ yếu, nơi cho thuê cần di chuyển, hoặc khi muốn thử cỡ trước. Nhược điểm là nhẹ nên dễ bị xô đổ; có thể dán miếng chống trượt dưới đế.
Gỗ. Nhẹ hơn đá và đồng, ấm tay, nhưng dáng Bắc Kinh bằng gỗ ít gặp vì sừng và đuôi mảnh dễ nứt theo thớ. Nếu chọn gỗ, cỡ vừa trở lên thường bền hơn cỡ mini, vì chi tiết có đủ độ dày để thợ chạm mà không phạm vào thớ yếu.
Chọn số đo theo thước Lỗ Ban: nên hiểu thế nào
Một số cửa hàng giới thiệu tỳ hưu có kích thước "đẹp theo thước Lỗ Ban", tức chiều cao hoặc chiều dài rơi vào cung được coi là tốt trên loại thước này. Thước Lỗ Ban là một quy ước dân gian trong nghề mộc và xây dựng, chia chiều dài thành các cung mang tên tốt, xấu. Có nhiều loại thước Lỗ Ban khác nhau cho các mục đích khác nhau, và các loại không cho cùng một kết quả.
Nếu gia đình bạn coi trọng quy ước này, việc chọn số đo theo cung tốt không có hại gì, chỉ cần cùng lúc đảm bảo tượng vừa chỗ bày. Đừng để con số Lỗ Ban kéo bạn chọn một con quá to so với mặt kệ, hoặc trả thêm tiền cho lời giới thiệu "số đo phong thủy" khi kích thước ấy chỉ chênh vài milimét với con khác.
Thực tế, hàng đổ khuôn và hàng đúc có sai số vài milimét giữa các con, lớp sơn hay lớp mạ cũng làm thay đổi kích thước một chút. Vì vậy số đo Lỗ Ban ghi trên mô tả nên được hiểu là gần đúng. Người coi trọng chuyện này thường tự đo lại khi nhận hàng, và chấp nhận một sai số nhỏ thay vì đòi chính xác tới từng li.
Chọn cỡ khi mua làm quà
Mua tỳ hưu Bắc Kinh tặng người khác, bạn thường không biết chỗ họ sẽ đặt. Lúc đó, cỡ vừa phải là lựa chọn an toàn: con dài khoảng 15 tới 20 cm đặt được trên bàn rộng, trên kệ, trên quầy mà không đòi hỏi không gian riêng. Con quá to dễ thành gánh nặng cho người nhận, nhất là ở căn hộ nhỏ hay văn phòng chia sẻ.
Nếu tặng dịp khai trương, bạn có thể hỏi khéo người trong công ty về chỗ dự định bày, chẳng hạn quầy lễ tân hay phòng giám đốc, rồi chọn theo bảng ở trên. Hỏi trước còn giúp tránh trường hợp họ đã có sẵn một đôi tỳ hưu, nhận thêm một đôi nữa mà không có chỗ bày.
Cũng nên nghĩ tới chuyện mang đi. Tượng đồng cỡ lớn rất nặng, hộp quà to, người nhận phải nhờ người khiêng về. Với quà mang tay đến buổi tiệc, cỡ nhỏ đến vừa trong hộp chắc có quai xách thuận tiện hơn nhiều. Nhớ kèm thông tin chất liệu và số đo để người nhận biết cách bày và lau chùi.
Những lỗi chọn cỡ hay gặp
Từ những trường hợp người mua phải đổi trả, có thể gom lại vài lỗi lặp đi lặp lại:
- Chỉ nhìn chiều cao: con cao 15 cm nhưng dài 28 cm vì đuôi vươn, đặt lên kệ sâu 22 cm thì chìa ra ngoài.
- Quên tính đế: đế tiền xu, đế đá giả có thể thêm vài phân cả chiều cao lẫn chiều ngang.
- Tin ảnh thay vì số: ảnh chụp cận làm con nhỏ trông to; xin ảnh có vật so cỡ.
- Không đo cửa tủ kính: tượng vừa ngăn tủ nhưng không lọt qua khe cửa kính khi đưa vào.
- Mua cặp quá to cho kệ tivi: hai con hai bên lấn chỗ loa, che cảm biến điều khiển.
- Chọn con đồng lớn cho kệ treo tường: kệ võng hoặc bung vít sau một thời gian.
- Mua con mini cho phòng rộng: đặt trên tủ cao, nhìn từ xa không còn thấy dáng.
Hầu hết lỗi trên tránh được bằng một lần đo chỗ bày và một câu hỏi lại người bán về cách họ đo. Mất năm phút trước khi đặt hàng đỡ phải đóng gói gửi trả một món dễ vỡ.
Câu hỏi thường gặp
Tỳ hưu Bắc Kinh để bàn làm việc nên cỡ bao nhiêu?
Với bàn làm việc cá nhân, chiều dài khoảng 6 tới 12 cm là vừa, không vướng tay và vẫn thấy rõ dáng. Bàn rộng của phòng giám đốc có thể chọn tới khoảng 20 cm. Đo chỗ trống thực tế trên bàn trước khi chọn.
Kích thước ghi trên mô tả có tính đuôi không?
Tuỳ người bán. Có nơi đo từ mũi tới mông, có nơi đo tới chót đuôi. Với dáng Bắc Kinh đuôi vươn, chênh lệch có thể vài phân, nên bạn hỏi lại cách đo trước khi đặt.
Có cần chọn cỡ theo diện tích phòng không?
Không có công thức theo mét vuông. Điều quyết định là mặt kê và khoảng cách nhìn. Phòng rộng mà tượng đặt trên bàn làm việc vẫn có thể dùng cỡ nhỏ; tượng đặt trên tủ cao nhìn từ xa thì cần lớn hơn.
Tượng đồng cỡ lớn đặt trên kệ gỗ có ổn không?
Kệ gỗ đặc, bắt chắc vào tường hoặc tủ đứng sàn thường chịu được. Kệ ván ép mỏng, kệ treo bằng vít nhựa thì nên tránh. Hỏi trọng lượng tượng và so với tải trọng kệ trước khi đặt.
Kích thước theo thước Lỗ Ban có bắt buộc không?
Không bắt buộc. Đó là quy ước dân gian, có nhiều loại thước cho kết quả khác nhau. Nếu gia đình bạn quan tâm thì chọn cung tốt, nhưng vẫn ưu tiên tượng vừa chỗ bày và cân với đồ xung quanh.
Mua con nhỏ trước rồi đổi con lớn sau có hợp lý không?
Hợp lý nếu bạn chưa chắc. Một cách tiết kiệm hơn là cắt bìa đúng kích thước con định mua, dựng thử ở chỗ bày vài ngày. Cách này cho cảm nhận khá sát mà không phải mua hai lần.