Chọn vòng tay ưu linh hay vòng thạch anh trắng nên đi theo bốn bước: xem độ trong và bóng trong hạt, chọn cỡ hạt hợp cổ tay và vóc người, đo chu vi cổ tay để tính số hạt, rồi kiểm loại dây và nút buộc. Thạch anh cứng 7 nên hạt ít trầy khi đeo hằng ngày; phần dễ hỏng nhất của một chiếc vòng thường là dây, không phải đá.
Hai loại vòng này hay được bày cạnh nhau vì cùng là thạch anh, nhưng cách đánh giá khác nhau: vòng thạch anh trắng đẹp ở độ trong và độ đều hạt, còn vòng ưu linh đẹp ở bóng màu trong từng hạt. Bài này đi qua từng tiêu chí, kèm cách tự đo cổ tay, cách nhận ra hạt thuỷ tinh lẫn vào và những thói quen giúp vòng bền lâu.
Vòng thạch anh trắng đẹp ở đâu
Với vòng thạch anh trắng, tiêu chí đầu tiên là độ trong. Hạt tròn hoạt động như một thấu kính nhỏ, phóng to mọi đám bông hay vết rạn bên trong, nên hạt trong thật sự nhìn rất khác hạt mờ. Khi chọn, bạn nên đặt vòng lên một tờ giấy có kẻ dòng: qua hạt trong, các dòng kẻ hiện ra cong và ngược chiều rõ ràng; qua hạt mờ, dòng kẻ nhoè đi.
Tiêu chí thứ hai là độ đều. Một chiếc vòng đẹp có các hạt cùng cỡ, cùng độ trong, độ bóng như nhau, lỗ khoan thẳng nằm giữa tâm hạt. Lỗ khoan lệch khiến hạt nghiêng khi xâu, nhìn từ xa thấy chiếc vòng gồ ghề. Mép lỗ khoan nên nhẵn, không mẻ, vì mép sắc sẽ cứa đứt dây sau một thời gian đeo.
Tiêu chí thứ ba là độ bóng bề mặt. Thạch anh mài tốt phản chiếu sáng sắc nét, không có vết gợn hay vết mài xoáy. Nếu hạt quá trong, quá đều, không một đám bông nào trên cả hai chục hạt mà giá lại rất mềm, hãy soi kính lúp tìm bọt khí tròn để chắc đó không phải thuỷ tinh. Thạch anh trắng đủ trong để làm cả chuỗi hạt không vết vẫn có, nhưng không phải hàng đại trà.
Vòng ưu linh: đọc bóng trong từng hạt
Bóng thành vệt cong, không phải hình chóp. Khi mài tròn, đường cắt đi xuyên qua bóng hình chóp của tinh thể, nên trong hạt thường thấy vệt cong, vòng cung hoặc đám màu nằm lơ lửng. Đó là dấu hiệu bình thường của ưu linh thật. Một số hạt may mắn được cắt đúng trục sẽ thấy một phần đỉnh chóp.
Độ phủ màu giữa các hạt. Vòng ưu linh đẹp có bóng xuất hiện ở hầu hết các hạt, màu tương đối đồng đều. Vòng rẻ hơn thường chỉ có vài hạt đậm màu, phần còn lại gần như trắng. Bạn nên xoay vòng một vòng đầy đủ dưới ánh sáng tự nhiên trước khi chọn.
Nền quanh bóng. Bóng xanh, đỏ nằm trong nền thạch anh trong sẽ nổi rõ; nằm trong nền đục sẽ trông bẩn. Hạt có nhiều bông trắng cạnh bóng xanh dễ bị nhìn nhầm là rêu bám.
Màu đồng nhất bất thường. Nếu tất cả các hạt có cùng một đám màu như nhau, cùng vị trí, cùng hình dạng, hoặc màu xanh trải đều cả hạt như nhuộm, đó là dấu hiệu cần soi kỹ. Bóng thật luôn mỗi hạt một kiểu, vì mỗi hạt được mài từ một phần khác của khối đá.
Ánh sáng khi chọn. Bóng ưu linh hiện rõ nhất khi ánh sáng đi xuyên hạt từ phía sau. Dưới đèn chiếu thẳng từ trên xuống của quầy hàng, bóng có thể trông đậm hơn hoặc nhạt hơn thực tế. Bạn nên giơ vòng lên ngang tầm mắt, quay về phía cửa sổ, và xem thêm một lần dưới ánh sáng trong nhà bình thường, vì đó mới là nơi bạn đeo nó mỗi ngày.
Chọn cỡ hạt theo cổ tay và mục đích
Cỡ hạt tính bằng đường kính, đơn vị milimét. Bảng dưới là gợi ý phổ biến, bạn có thể điều chỉnh theo sở thích. Cổ tay nhỏ đeo hạt quá lớn dễ vướng, hạt quá nhỏ trên cổ tay to thì trông mảnh.
| Cỡ hạt | Hợp với | Ghi chú |
|---|---|---|
| 6 mm | Cổ tay nhỏ, đeo chồng nhiều vòng, trẻ lớn | Bóng ưu linh khó thấy ở hạt nhỏ |
| 8 mm | Nữ, đeo hằng ngày, đi làm văn phòng | Cỡ phổ biến nhất |
| 10 mm | Nữ thích vòng nổi bật, nam cổ tay nhỏ | Bóng ưu linh bắt đầu hiện rõ |
| 12 mm | Nam đeo hằng ngày | Cân bằng giữa độ nổi bật và trọng lượng |
| 14 mm trở lên | Nam cổ tay lớn, thích vòng to | Nặng, nên chọn dây chắc; bóng ưu linh rõ nhất |
Với vòng ưu linh, nếu mục đích chính là ngắm bóng, hạt từ 10 mm trở lên cho trải nghiệm rõ hơn hẳn. Với vòng thạch anh trắng, hạt nhỏ trông thanh và dễ phối đồ hơn.
Trọng lượng cũng đáng tính tới: thạch anh có tỉ trọng khoảng 2,65, nên một vòng hạt 14 mm nặng hơn rõ so với vòng gỗ cùng cỡ. Người làm việc nhiều với bàn phím hoặc viết tay lâu thường thấy vòng hạt nhỏ dễ chịu hơn trong cả ngày dài.
Đo cổ tay và tính số hạt
Đo đúng cổ tay giúp vòng không quá chật gây hằn da hay quá lỏng dễ tuột. Cách làm đơn giản như sau.
- Dùng thước dây mềm hoặc một sợi chỉ quấn sát quanh cổ tay, ngay chỗ xương cổ tay nhô ra.
- Đánh dấu điểm giao nhau, trải ra đo bằng thước kẻ để có chu vi cổ tay.
- Cộng thêm khoảng 1–2 cm tuỳ bạn thích đeo vừa hay rộng; hạt càng to càng nên cộng nhiều hơn vì hạt to chiếm thêm phần chu vi phía trong.
- Chia tổng chiều dài cho đường kính hạt (đổi ra cùng đơn vị) để ra số hạt gần đúng, làm tròn lên.
- Ví dụ giả định: cổ tay 15 cm, cộng 1,5 cm thành 16,5 cm; hạt 10 mm tức 1 cm, cần khoảng 17 hạt.
- Báo cho người bán cả chu vi cổ tay lẫn cỡ hạt mong muốn để họ xâu đúng, thay vì chỉ chọn cỡ "S, M, L".
Nhiều người theo quan niệm chọn số hạt theo một quy tắc riêng, ví dụ tránh hoặc ưu tiên một số con số. Đây là quan niệm cá nhân; nếu muốn theo, hãy bắt đầu từ số hạt vừa cổ tay rồi tăng giảm một hạt và đổi cỡ hạt nhỏ đi nếu cần.
Dây xâu, nút buộc và khi nào cần thay dây
Phần lớn vòng đá dùng dây chun đàn hồi, tiện vì đeo vào tháo ra không cần khoá. Dây chun tốt thường gồm nhiều sợi mảnh bện lại, co giãn đều. Theo thời gian, dây chun lão hoá dưới mồ hôi, nắng, kem dưỡng da và việc kéo giãn mỗi lần đeo, sẽ chùng dần rồi đứt. Tuỳ cường độ đeo, nhiều người thay dây sau khoảng nửa năm đến một năm; dấu hiệu cần thay là vòng lỏng ra, hở khe giữa các hạt, hoặc dây đổi màu.
Dây cước không đàn hồi bền hơn nhưng cần khoá hoặc phải xâu vừa khít để đưa qua bàn tay. Vòng hạt to và nặng nên dùng dây chun cỡ lớn hoặc hai sợi song song để chia lực. Nút buộc thường được giấu trong lỗ một hạt có lỗ khoan to hơn; bạn có thể kiểm bằng cách tìm hạt đó và xem nút có bị lộ, bị tưa không.
Khi dây đứt, hạt thạch anh lăn rất xa trên sàn gạch. Để tránh mất hạt, thay dây trước khi nó đứt. Thay dây tự làm được với dây chun và kim xâu, hoặc mang ra cửa hàng đá; nhớ chụp ảnh thứ tự hạt nếu vòng có hạt chủ hay charm.
Hạt chủ, charm và phối vòng thạch anh trắng với vòng khác
Nhiều vòng đá có một hạt chủ to hơn hoặc một charm kim loại ở giữa, như tỳ hưu, hồ lô, đồng xu, chữ khắc. Với vòng thạch anh trắng, hạt chủ bằng thạch anh lớn hơn hai, ba milimét so với các hạt còn lại tạo điểm nhấn nhẹ nhàng. Charm bạc hoặc đồng mạ trông đẹp nhưng cần để ý hai điều: lỗ charm phải nhẵn để không cứa dây, và chất liệu không gây dị ứng với da của bạn. Charm nặng làm vòng xoay về một phía khi đeo, nên chọn charm nhẹ nếu muốn vòng đứng yên.
Thạch anh trắng là loại đá dễ phối nhất vì không màu. Đeo cạnh vòng thạch anh tím, hồng, mắt hổ hay vòng gỗ đều hợp; khi đeo chồng, nên để các vòng có cỡ hạt chênh nhau một bậc, ví dụ một vòng 8 mm cạnh một vòng 10 mm, để chồng vòng có nhịp chứ không bè ra. Vòng ưu linh xanh đã có màu nên phối đẹp nhất với vòng trắng trong hoặc vòng gỗ màu trung tính.
Khi đeo chồng, các hạt cọ vào nhau suốt ngày. Thạch anh cứng ngang nhau nên ít trầy, nhưng nếu đeo cạnh vòng đá mềm hơn như lưu ly, ngọc lam, huỳnh thạch, hạt mềm sẽ bị xước dần. Cách đơn giản là xen một vòng gỗ hoặc vòng dây vải ở giữa, hoặc đeo đá mềm ở tay kia.
Đeo vòng hằng ngày sao cho bền
Thạch anh không sợ nước, nhưng dây thì sợ. Tháo vòng khi tắm biển, bơi hồ có hoá chất, rửa bát với nước tẩy hay khi bôi kem chống nắng dày lên tay. Tháo khi chơi thể thao, làm việc tay chân nặng, vì va đập có thể làm sứt mép lỗ khoan hoặc nứt hạt, nhất là khi gõ vào mặt đá, mặt kim loại cứng.
Nhiều người theo quan niệm đeo vòng đá ở tay trái, với cách giải thích dân gian là tay trái "nhận", tay phải "cho". Đây là quan niệm, không có quy định bắt buộc. Về thực tế, người thuận tay phải đeo tay trái sẽ ít va chạm khi làm việc và khi viết, giúp vòng bền hơn. Người đeo đồng hồ có thể đeo vòng ở tay còn lại để hạt không cọ vào mặt kính.
Cất vòng riêng trong túi vải hoặc ngăn hộp có lót, không thả chung với nhẫn kim cương hay đồ có đá cứng hơn. Lau vòng bằng khăn mềm hơi ẩm, để khô tự nhiên. Muốn xem các cỡ hạt và mẫu ưu linh, thạch anh trắng, có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Vòng tay ưu linh nên chọn hạt cỡ nào?
Nếu muốn nhìn rõ bóng màu trong hạt, nên chọn từ 10 mm trở lên, vì hạt nhỏ khó thấy bóng. Nữ thường đeo 8 đến 10 mm, nam 12 đến 14 mm. Bạn cũng nên cân nhắc chu vi cổ tay và thói quen đeo để vòng không quá nặng hay vướng.
Vòng thạch anh trắng có nên đeo khi ngủ, khi tắm không?
Đá không sợ nước, nhưng dây chun lão hoá nhanh hơn khi gặp xà phòng, nước nóng và hoá chất. Nhiều người tháo vòng khi tắm và khi ngủ để dây bền hơn và cổ tay thoải mái. Đây là chuyện giữ đồ, không phải kiêng kỵ.
Làm sao biết hạt vòng là thạch anh hay thuỷ tinh?
Soi kính lúp tìm bọt khí tròn đều và vân xoáy, đó là dấu hiệu của thuỷ tinh. Thạch anh tự nhiên thường có bông, sương mỏng hoặc vết rạn nhỏ, mỗi hạt mỗi khác. Hạt thạch anh cũng mát tay lâu hơn. Món giá trị cao nên nhờ phòng giám định.
Bao lâu nên thay dây vòng đá một lần?
Tuỳ cường độ đeo, dây chun thường cần thay sau khoảng nửa năm đến một năm. Dấu hiệu là vòng lỏng ra, hở khe giữa các hạt, dây đổi màu hoặc tưa ở nút. Thay trước khi dây đứt giúp bạn khỏi mất hạt lăn trên sàn.
Vòng ưu linh đeo tay nào?
Theo quan niệm dân gian, nhiều người đeo vòng đá ở tay trái vì cho rằng tay trái nhận, tay phải cho. Đây không phải quy định bắt buộc. Về thực tế, đeo ở tay không thuận giúp vòng ít va chạm khi làm việc và bền hơn.
Vòng ưu linh có phai màu không?
Bóng xanh của chlorite và bóng đỏ của ô xít sắt nằm trong lòng thạch anh nên khá ổn định khi đeo bình thường. Ưu linh tím có thể nhạt nếu phơi nắng gắt lâu ngày như thạch anh tím. Nói chung bạn nên tránh để vòng dưới nắng trực tiếp trong thời gian dài.