Vòng tay đá xâu dây cáp bọc nhựa có khoá cài là lựa chọn thay cho dây chun khi bạn không muốn, hoặc không thể, kéo giãn chuỗi qua bàn tay. Chuỗi được giữ bằng một sợi cáp thép nhiều sợi bọc nhựa, hai đầu bấm chặt vào khoá kim loại. Đeo vào chỉ cần quàng quanh cổ tay rồi cài khoá, nên hợp với người có khớp bàn tay to, người lớn tuổi, người bị đau khớp ngón tay, hoặc những chuỗi hạt to mà dây chun không đỡ nổi lâu.
Đổi lại, vòng có khoá có những điểm cần biết: khoá là bộ phận kim loại có thể gây dị ứng, có thể mở bất ngờ nếu chọn sai kiểu, và khoá nam châm cần lưu ý riêng với người dùng thiết bị y tế cấy ghép. Bài này đi qua các kiểu dây, kiểu khoá phổ biến và cách chọn cho phù hợp.
Dây chun, dây cáp và dây tơ: ba cách giữ chuỗi
Phần lớn vòng tay đá bán sẵn dùng dây chun, tức sợi đàn hồi bằng polyurethane hoặc vật liệu tương tự, buộc nút kín. Ưu điểm là không có khoá, đeo tháo bằng cách cuộn qua bàn tay, giá vật tư thấp. Nhược điểm là dây chun lão hoá theo thời gian, chùng dần dưới tác động của mồ hôi, nắng và lực kéo, nên thường phải thay sau một khoảng thời gian tuỳ cách đeo.
Dây cáp bọc nhựa, nhiều nơi gọi là dây cáp xâu hạt, gồm nhiều sợi thép nhỏ xoắn lại và bọc một lớp nylon. Nó không co giãn, chịu lực kéo tốt, ít bị cứa đứt hơn dây chun khi miệng lỗ hạt hơi sắc. Vì không co giãn nên bắt buộc phải có khoá để đeo vào tháo ra. Hai đầu dây được luồn qua hạt bấm, tức một ống kim loại nhỏ, rồi dùng kìm bóp dẹt để giữ chặt vào vòng khoen của khoá.
Dây tơ hoặc dây lụa thắt nút giữa từng hạt là cách truyền thống với chuỗi ngọc trai và một số chuỗi đá quý. Mỗi hạt được ngăn bởi một nút nhỏ, nên nếu dây đứt chỉ rơi một hạt. Cách này đẹp và mềm nhưng tốn công, dây tơ kỵ nước và cần thay định kỳ. Với vòng tay đá phong thủy đeo hằng ngày, dây cáp có khoá và dây chun là hai lựa chọn phổ biến nhất.
Các kiểu khoá thường gặp trên vòng tay đá
Mỗi kiểu khoá có cách mở khác nhau, ảnh hưởng tới việc bạn có tự đeo được bằng một tay hay không, và độ chắc khi vướng vào đồ vật.
| Kiểu khoá | Cách đóng mở | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Khoá móc lò xo (khoá tròn) | Kéo lẫy nhỏ để mở vòng khoen có lò xo | Phổ biến, nhỏ gọn, chắc | Lẫy nhỏ khó bấm với người ngón tay kém linh hoạt |
| Khoá càng cua (tôm hùm) | Bấm cần gạt để mở móc hình càng | Chắc, dễ cầm hơn khoá tròn | To hơn, lộ rõ trên chuỗi mảnh |
| Khoá chữ T | Luồn thanh ngang qua vòng tròn rồi xoay ngang | Đeo một tay dễ, trông như chi tiết trang trí | Chuỗi lỏng có thể tự tuột nếu thanh ngắn |
| Khoá xoay ren | Vặn hai nửa ren vào nhau | Gọn, chắc khi vặn đủ | Ren mòn dần, vặn bằng một tay khó |
| Khoá nam châm | Hai nửa hút vào nhau | Đeo một tay rất dễ, hợp người khó cầm nắm | Có thể bật ra khi vướng mạnh; lưu ý thiết bị y tế cấy ghép |
| Khoá cài hộp (khoá gài) | Gài lưỡi vào hộp có chốt | Chắc, hay dùng cho chuỗi nhiều hàng | Phức tạp, cần thợ khi hỏng |
Nếu bạn tự đeo vòng mỗi sáng mà không có ai giúp, khoá chữ T và khoá nam châm là hai kiểu dễ thao tác bằng một tay nhất. Nếu ưu tiên độ chắc, khoá càng cua và khoá móc lò xo chất lượng tốt là lựa chọn an toàn.
Khoá nam châm: tiện nhưng có lưu ý
Vì sao nhiều người thích. Khoá nam châm gồm hai nửa có nam châm nhỏ bên trong, chỉ cần đưa lại gần là tự hút vào đúng vị trí. Người bị viêm khớp ngón tay, người run tay, người lớn tuổi thường thấy đây là kiểu duy nhất họ tự đeo được mà không cần nhờ ai.
Có thể tự mở khi vướng. Lực hút của nam châm nhỏ có giới hạn. Nếu chuỗi vướng vào tay nắm cửa hay quai túi và bị kéo mạnh, khoá có thể bật ra và chuỗi rơi. Ở góc độ an toàn, việc khoá bung ra khi bị giật mạnh lại có lợi vì không làm cổ tay bị siết, nhưng bạn có thể mất vòng nếu không để ý. Chuỗi nặng, hạt to càng dễ tự bật.
Thiết bị y tế cấy ghép. Người đang dùng máy tạo nhịp tim, máy khử rung cấy ghép hoặc thiết bị y tế điện tử cấy trong người thường được nhà sản xuất thiết bị khuyên giữ nam châm cách xa vị trí thiết bị. Khoá vòng tay nằm ở cổ tay nên thường xa vùng ngực, nhưng nếu bạn hay đặt tay lên ngực hoặc ngủ gối tay, nên hỏi bác sĩ theo dõi thiết bị trước khi chọn khoá nam châm.
Thẻ từ và vật kim loại. Nam châm nhỏ có thể hút kẹp giấy, chìa khoá và vụn kim loại, làm khoá bẩn. Thẻ dùng dải từ kiểu cũ có thể bị ảnh hưởng nếu để sát nam châm lâu; thẻ chip và thẻ không tiếp xúc ít chịu ảnh hưởng hơn. Bạn chỉ cần không để vòng nằm đè lên thẻ trong ví.
Nam châm khác với "vòng từ tính trị liệu". Một số sản phẩm quảng cáo vòng có nam châm hoặc hạt hematite nhân tạo hút từ là có tác dụng lên tuần hoàn máu hay đau khớp. Những lời quảng cáo này không có bằng chứng đáng tin cậy. Khoá nam châm chỉ là một cơ chế đóng mở, không có công dụng sức khoẻ nào.
Chọn và kiểm một chiếc vòng dây cáp có khoá
Khi mua vòng có khoá, các bước dưới đây giúp bạn tránh những lỗi hay gặp như khoá tuột, hạt bấm lỏng hay chuỗi dài ngắn không đúng.
- Tính độ dài có cả khoá. Khoá và hai hạt bấm cộng lại thường chiếm từ một tới hai centimet chu vi. Với vòng có khoá, chuỗi không co giãn, nên độ rơ phải tính sẵn: chu vi cổ tay cộng thêm khoảng một tới hai centimet tuỳ cỡ hạt.
- Kiểm hạt bấm. Nhìn kỹ hai đầu chuỗi gần khoá: hạt bấm phải được bóp dẹt hoặc gấp đều, không thấy đầu dây cáp thò ra sắc nhọn. Kéo nhẹ khoá, dây không được trượt khỏi hạt bấm.
- Tìm nắp che hạt bấm. Chuỗi làm kỹ có thể có một nắp tròn bằng kim loại bọc ngoài hạt bấm, vừa đẹp vừa tránh cạnh sắc cào da.
- Thử đóng mở khoá nhiều lần. Lò xo phải bật lại dứt khoát, ren phải vặn trơn, nam châm phải hút đúng chỗ không lệch.
- Hỏi chất liệu khoá. Bạc 925, thép không gỉ, đồng mạ, hợp kim mạ có độ bền và nguy cơ dị ứng khác nhau.
- Để ý độ chùng của dây cáp. Dây cáp xâu quá căng làm chuỗi cứng, gập góc; xâu quá lỏng để lộ dây giữa các hạt. Chuỗi đúng độ căng rủ mềm khi cầm một đầu.
Một chiếc vòng có khoá làm kỹ có thể đeo nhiều năm mà không phải xâu lại, vì dây cáp ít lão hoá hơn dây chun. Bộ phận cần theo dõi nhất là khoá và hai điểm hạt bấm.
Dị ứng kim loại ở khoá và hạt bấm
Khi chuyển từ dây chun sang vòng có khoá, bạn thêm vào chuỗi một bộ phận kim loại tiếp xúc trực tiếp với da ở mặt trong cổ tay. Niken là kim loại hay gây viêm da tiếp xúc nhất, có trong nhiều hợp kim rẻ tiền và lớp lót dưới lớp mạ. Người đã từng bị ngứa, nổi đỏ khi đeo đồng hồ dây kim loại hay khuyên tai rẻ tiền nên chọn khoá bạc 925, thép không gỉ loại dùng cho trang sức, hoặc vàng.
Lớp mạ vàng, mạ bạc trên khoá đồng hoặc hợp kim thường mòn dần ở chỗ cọ xát nhiều, sau đó lớp kim loại bên dưới tiếp xúc với da. Đây là lý do có người đeo một chiếc vòng vài tháng không sao, rồi bỗng dưng ngứa ở đúng chỗ khoá nằm. Khi thấy da dưới khoá đỏ, ngứa, bạn nên tạm ngưng đeo; nếu kéo dài hoặc lan rộng, hãy đi khám da liễu.
Dây cáp bọc nhựa ít khi gây dị ứng vì lớp thép đã được bọc. Tuy nhiên ở hai đầu, nơi dây bị bấm vào hạt bấm, lớp bọc có thể bị cắt lộ thép. Nắp che hạt bấm giúp hạn chế phần này chạm da.
Vòng có khoá trong quan niệm và trong thói quen đeo
Một số người theo quan niệm dân gian cho rằng vòng tay phong thủy nên là một vòng tròn khép kín không có điểm đứt, tượng trưng cho sự trọn vẹn, nên ưa dây chun hơn khoá. Người khác lại thấy khoá cũng chỉ là một mắt xích nối, khi cài vào thì vòng vẫn khép kín. Không có quy định chung nào về chuyện này; mỗi nhà có cách nghĩ riêng, và bạn có thể chọn theo cảm nhận của mình.
Về thói quen, vòng có khoá cần hai tay hoặc một kiểu khoá dễ thao tác, nên với người hay đeo tháo nhiều lần trong ngày, như tháo ra khi rửa bát rồi đeo lại, dây chun vẫn tiện hơn. Với người đeo cả ngày, ít tháo, và đặc biệt là người khó luồn vòng qua bàn tay, vòng có khoá là lựa chọn hợp lý và bền hơn.
Vòng có khoá cũng dễ điều chỉnh độ dài hơn: thợ có thể thêm một đoạn xích nối ngắn ở khoá để nới thêm vài centimet mà không cần xâu lại cả chuỗi. Nếu bạn muốn đeo được qua nhiều mùa, khi cổ tay thay đổi kích thước, đây là một điểm cộng. Bạn có thể xem các mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để đối chiếu kiểu dây và kiểu khoá trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Vòng đá dây cáp có bền hơn dây chun không?
Thường bền hơn về dây, vì dây cáp thép bọc nhựa không lão hoá, không chùng như dây chun và chịu cứa tốt hơn. Điểm yếu chuyển sang khoá và hạt bấm. Nếu khoá chắc và hạt bấm làm kỹ, chuỗi có thể đeo lâu năm không cần xâu lại.
Khoá nam châm có làm rơi vòng không?
Có thể, nếu chuỗi vướng và bị kéo mạnh hơn lực hút của nam châm. Chuỗi hạt to, nặng càng dễ bật. Bù lại, khoá nam châm dễ đeo một tay và không siết cổ tay khi bị giật. Nếu hay làm việc tay chân, nên chọn kiểu khoá cơ khí.
Người dùng máy tạo nhịp tim có đeo vòng khoá nam châm được không?
Nên hỏi bác sĩ theo dõi thiết bị trước. Nhà sản xuất thiết bị cấy ghép thường khuyên giữ nam châm cách xa vị trí thiết bị. Khoá ở cổ tay thường xa vùng ngực, nhưng thói quen đặt tay lên ngực hay ngủ gối tay có thể làm khoảng cách gần lại.
Có thể chuyển vòng dây chun sang dây cáp có khoá không?
Được, nếu lỗ khoan của hạt đủ rộng cho dây cáp và hạt bấm. Thợ sẽ tháo hạt, xâu lại bằng dây cáp, bấm khoá ở hai đầu. Lưu ý độ dài: vòng có khoá không co giãn nên cần tính lại số hạt cho vừa cổ tay.
Khoá chữ T có dễ tuột không?
Khoá chữ T giữ được nhờ thanh ngang dài hơn đường kính vòng tròn. Nếu chuỗi đeo lỏng và thanh ngắn, khi cổ tay xoay nhiều thanh có thể trượt ngược ra. Chọn thanh đủ dài và chuỗi vừa, không quá rộng, sẽ giảm nguy cơ này.
Vòng có khoá nên để khoá ở đâu khi đeo?
Phần lớn người đeo để khoá ở mặt dưới cổ tay, phía lòng bàn tay, để mặt trên lộ các hạt đẹp. Nếu khoá cấn khi đặt tay lên bàn phím hay viết, có thể xoay khoá sang một bên. Không có quy ước bắt buộc về vị trí khoá.