Quà tặng người đi du học nên nhỏ hơn bàn tay, nặng dưới vài lạng, không vỡ khi bị đè trong vali, và dùng được ngay ở phòng ký túc xá: ngọc bội nhỏ trong túi gấm, móc khoá đá cho chùm chìa phòng trọ, vòng dây đỏ thắt nút, một viên đá thô nhỏ để trên bàn học. Tập quán gắn các món này với lời chúc đi đường bình an và nhớ nhà; còn với người sắp bay, món tốt là món không bắt họ bỏ lại một đôi giày để nhét vừa hành lý.
Người đi du học thường nhận rất nhiều quà trong mấy tuần trước chuyến bay, từ bố mẹ, ông bà, bạn thân, thầy cô, người yêu. Phần lớn số quà đó phải để lại ở nhà vì không còn chỗ. Bài này giúp người tặng chọn món sẽ thật sự đi theo người nhận ra nước ngoài: cân nặng, kích thước, chuyện soi chiếu và kiểm dịch, đời sống ở ký túc xá, và cách biến món quà thành sợi dây nối với nhà.
Bắt đầu từ chiếc vali: cân nặng và chỗ trống thật
Phần lớn hãng bay cho sinh viên một kiện ký gửi khoảng hai mươi ba ký và một túi xách tay bảy đến mười ký, tuỳ hạng vé và hãng. Hai mươi ba ký nghe nhiều, nhưng một chiếc áo khoác mùa đông, đôi giày, chăn mỏng, sách chuyên ngành, nồi cơm điện nhỏ và vài gói đồ khô là đã gần đầy. Người đi du học thường phải cân đi cân lại vali đến đêm cuối, bỏ ra từng món một.
Vì vậy quy tắc đầu tiên: quà phải nhét được vào khe giữa quần áo. Một ngọc bội trong túi gấm, một móc khoá, một viên đá thô cỡ quả trứng chim cút đều vừa. Một bộ tượng đá, một chậu cây đá quý, một bức tranh đồng có khung — dù đẹp đến đâu — gần như chắc chắn ở lại nhà. Nếu muốn tặng món lớn, tặng cho bố mẹ người đi học để đặt ở phòng của bạn ấy ở nhà; khi về nghỉ hè, bạn ấy sẽ thấy.
Quy tắc thứ hai: món không vỡ khi bị đè. Vali ký gửi bị ném, bị xếp chồng dưới khoang hàng. Đá mảnh như cành cây đá quý, đồ thuỷ tinh, pha lê mỏng rất dễ gãy. Món khối đặc, cạnh tròn, đựng trong hộp cứng nhỏ hoặc cuộn trong tất là cách đóng gói an toàn nhất. Đồ đeo thì tốt nhất là đeo lên người khi bay, vừa không chiếm chỗ vừa không lạc.
Những món hay được chọn cho người đi xa học
Ngọc bội nhỏ trong túi gấm. Món truyền thống cho người đi xa: một mảnh ngọc chạm hình đơn giản như đồng tiền, chiếc lá, con cá, đựng trong túi gấm có dây rút. Người nhận có thể đeo cổ, móc vào ba lô hay để trong ngăn kéo bàn học. Theo tập quán, ngọc bội là lời chúc bình an cho người xa nhà; về thực tế, nó gần như không có trọng lượng.
Móc khoá đá. Ở nước ngoài, sinh viên có chùm chìa khoá phòng, thẻ từ ký túc xá, chìa khoá tủ đồ. Một móc khoá đá giúp tìm chùm chìa nhanh trong ba lô và là vật nhắc nhà được cầm vào mỗi ngày. Chọn móc thép không gỉ, khoen chắc.
Vòng dây đỏ thắt nút. Sợi dây đỏ thắt nút với một hai hạt đá nhỏ hoặc một mặt bạc nhỏ. Nhẹ, rẻ, tháo đeo dễ, không gây chú ý ở trường. Dây sợi sẽ sờn và bạc màu sau vài tháng đeo khi tắm, nên tặng kèm một sợi dự phòng.
Viên đá thô nhỏ cho bàn học. Một mẩu thạch anh, thạch anh tóc hay đá mặt trăng chưa mài, cỡ hai ba đốt ngón tay, đặt cạnh máy tính. Không mang ý nghĩa gì phức tạp — chỉ là một mảnh của nhà trên bàn học ở nơi xa. Nhiều du học sinh dùng nó làm chặn giấy.
Đồ đôi với người ở nhà. Hai móc khoá cùng một loại đá, hai vòng dây đỏ cùng kiểu, một chiếc ở lại với mẹ, một chiếc đi theo con. Món đôi biến món quà thành lời nhắc hai chiều, và là món mà nhiều du học sinh kể rằng họ giữ lâu nhất.
Soi chiếu, kiểm dịch và những gì nên dặn trước
Đá nhỏ, ngọc, đồ đồng nhỏ đi qua máy soi an ninh sân bay bình thường; ít khi bị giữ lại. Chuyện đáng để ý hơn là kiểm dịch ở nước đến. Một số nước như Úc, New Zealand kiểm rất kỹ đồ làm từ gỗ thô, hạt, vỏ quả, đất cát bám theo đồ vật; vòng hạt gỗ chưa xử lý, chuỗi hạt bồ đề, hồ lô quả thật phơi khô có thể phải khai báo hoặc bị giữ lại. Đá có dính đất, đá thô chưa rửa cũng có thể bị hỏi.
Vì vậy khi chọn quà, ưu tiên đá đã mài, đồ đồng, ngọc; nếu là đồ gỗ thì chọn loại đã sơn phủ, đánh bóng kín. Người đi học nên tra quy định của cơ quan kiểm dịch nước đến trước khi xếp vali — quy định khác nhau giữa các nước và có thay đổi. Khi khai báo, cứ khai thật; mất một món quà còn hơn bị phạt vì không khai.
Một lời dặn nhỏ khác: đá quý, ngọc có giá trị cao nên đeo trên người hoặc để trong hành lý xách tay, không để trong vali ký gửi. Vali thất lạc vài ngày là chuyện thường gặp ở các chặng bay nối chuyến, và mất một món kỷ niệm của bà thì không mua lại được.
Bảng chọn nhanh: người tặng, món hay chọn, lưu ý
Mỗi người trong vòng thân quen nên chọn một kiểu món khác nhau để người đi không mang theo năm chiếc móc khoá:
| Người tặng | Món hay chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bố mẹ | Ngọc bội trong túi gấm, đồ đôi | Món đeo lên người khi bay, không để vali ký gửi |
| Ông bà | Vòng dây đỏ thắt nút | Kèm một sợi dự phòng vì dây sờn sau vài tháng |
| Anh chị em | Móc khoá đá | Thép không gỉ, khoen chắc, hợp chùm chìa ký túc xá |
| Bạn thân | Viên đá thô nhỏ cho bàn học | Đá đã rửa sạch, không dính đất, cỡ hai ba đốt ngón tay |
| Người yêu | Đồ đôi: hai móc khoá, hai vòng cùng loại | Món nhẹ, không gây chú ý ở trường |
| Thầy cô, người hướng dẫn | Móc khoá hoặc ngọc bội nhỏ | Giá trị nhỏ, lời chúc học tập kèm thiệp |
Nếu cả nhà cùng tặng, nên bàn trước trong nhóm gia đình ai mua món gì, để tổng cân nặng các món quà không quá một lạng và không ai bị trùng.
Đời sống ở ký túc xá và cách giữ món quà
Phòng ký túc xá ở nước ngoài thường nhỏ, dùng chung với một hai người khác, có khi bạn cùng phòng là người nước khác. Món đặt trên bàn học sẽ được hỏi: "Cái này là gì?" Đó là dịp để người đi học kể về một tập quán ở nhà. Nên kèm theo quà một câu giải thích ngắn bằng tiếng Anh — chẳng hạn "A small jade charm my grandmother gave me for a safe journey" — để người nhận khỏi lúng túng khi bị hỏi.
Nhiều du học sinh đi làm thêm ở nhà hàng, quán cà phê, siêu thị. Bếp nhà hàng thường không cho đeo vòng tay, nhẫn vì vệ sinh thực phẩm và an toàn; dây đỏ, vòng đá phải tháo ra cất. Một túi gấm nhỏ hoặc hộp nhỏ để cất đồ đeo khi đi làm là thứ nên tặng kèm, để món quà không bị nhét vội vào túi quần rồi rơi mất.
Ở xứ lạnh, da tay khô, nước cứng; dây chun của vòng hạt giòn nhanh hơn ở nhà. Dặn người đi học tháo vòng khi tắm nước nóng, và kiểm dây mỗi tháng một lần. Đá mài bóng thì chỉ cần lau bằng khăn mềm; không ngâm nước nóng, không dùng chất tẩy của phòng giặt chung.
Ký túc xá cũng là nơi đồ nhỏ hay thất lạc: phòng giặt chung, phòng tập thể thao, nhà tắm tầng. Người đi học nên tập thói quen tháo đồ đeo ở một chỗ cố định trong phòng — một đĩa nhỏ trên bàn, một ngăn kéo — thay vì để trên bồn rửa mặt dùng chung. Món quà mất ở nơi xa thì khó tìm lại, mà nỗi tiếc thường lớn hơn giá trị của nó rất nhiều.
Món nên tránh và kiểm hàng trước khi trao
Có những món đẹp ở nhà nhưng thành gánh nặng ở nơi xa. Tượng có chi tiết mảnh — sừng kỳ lân, cành cây đá quý, cột buồm thuyền — gần như chắc chắn gãy sau hai chặng bay. Quả cầu thạch anh lớn nặng nửa ký chiếm trọn hạn mức của một đôi giày. Chuông gió treo ở phòng ký túc xá dùng chung sẽ làm phiền bạn cùng phòng, và nhiều ký túc xá cấm treo đồ lên trần hay khung cửa sổ vì quy định phòng cháy.
Nến thơm, đèn xông tinh dầu, nhang trầm cũng hay được tặng kèm "cho thơm phòng". Ở phần lớn ký túc xá nước ngoài, đốt lửa trần trong phòng bị cấm và có thể làm kích hoạt báo khói cả toà nhà; vài trường còn phạt tiền. Người đi học không thể dùng những món đó, nên đừng để họ phải mang theo rồi bỏ lại.
Kiểm hàng trước khi trao chỉ cần ba việc: kéo thử khoen của móc khoá và mặt đeo, xem dây có mối hàn hay mối nối lỏng; lật mặt sau ngọc bội tìm vết rạn chạy ngang; với vòng dây đỏ, xem nút thắt có được đốt hoặc dán đầu dây không, vì nút không xử lý sẽ tuột sau vài lần tắm. Món có giá trị thì xin hoá đơn ghi rõ chất liệu — có khi hải quan nước đến hỏi, có tờ giấy trình ra sẽ nhanh hơn.
Món quà như sợi dây nối với nhà
Món quà có ý nghĩa nhất với người đi xa thường không phải món đắt nhất mà là món gắn với một câu chuyện. Ngọc bội mà bà đeo thời con gái, sợi dây đỏ mẹ tự thắt, viên đá nhặt ở con suối nhà ngoại rồi đem mài. Khi chọn mua mới, có thể tạo câu chuyện bằng cách khác: cả nhà cùng đi chọn đá, khắc chữ cái đầu tên các thành viên lên mặt sau ngọc bội, viết một tấm thiệp nhỏ đặt trong túi gấm để người đi chỉ mở khi đến nơi.
Đồ đôi giữa người đi và người ở là cách được nhiều gia đình chọn. Khi gọi video, hai bên nhìn thấy cùng một món trên tay nhau. Người đi học nhớ nhà nhất vào những tuần đầu và những dịp lễ Tết không được về — những lúc đó, một món nhỏ trên bàn nhắc rằng ở nhà vẫn có người cùng đeo một món giống hệt.
Cuối cùng, đừng dặn món quà "giữ cho con bình an" như một lời hứa. Bình an ở nơi xa đến từ việc biết số điện thoại khẩn cấp ở nước sở tại, lưu địa chỉ đại sứ quán, có bảo hiểm y tế, có bạn bè đáng tin. Món quà là lời chúc đi kèm những việc đó, không thay cho chúng.
Nếu muốn chọn mảnh ngọc nhỏ cho túi gấm, mục Ngọc Bội, Dây Treo trên vatphamphongthuy.com xếp sẵn các cỡ nhỏ hợp để mang theo người; còn chuyện xin giấy kiểm định cho món giá trị, nên hỏi trực tiếp cửa hàng trước khi mua.
Câu hỏi thường gặp
Mang đá phong thuỷ ra nước ngoài có bị giữ ở sân bay không?
Đá đã mài, ngọc, đồ đồng nhỏ thường qua soi chiếu bình thường. Vấn đề hay gặp hơn là kiểm dịch ở nước đến với đồ gỗ thô, hạt, đá dính đất. Nên chọn món đã xử lý sạch và tra quy định của nước đến trước khi bay.
Vòng hạt bồ đề, chuỗi gỗ có mang sang Úc được không?
Úc kiểm dịch rất kỹ đồ làm từ hạt, gỗ thô và vỏ quả, nên những món này có thể phải khai báo, bị kiểm tra hoặc bị giữ lại. Người đi học nên đọc hướng dẫn của cơ quan kiểm dịch Úc hiện hành và khai thật khi nhập cảnh.
Nên để món quà ngọc trong vali ký gửi hay mang theo người?
Món có giá trị hoặc mang kỷ niệm khó thay thế nên đeo trên người hoặc để trong hành lý xách tay. Vali ký gửi có thể thất lạc vài ngày ở các chặng nối chuyến, và món nhỏ dễ bị lạc khi vali bị mở kiểm.
Du học sinh đi làm thêm ở nhà hàng có đeo vòng được không?
Thường là không. Bếp nhà hàng và quầy đồ ăn ở nhiều nước yêu cầu không đeo vòng tay, nhẫn vì vệ sinh thực phẩm và an toàn. Nên có sẵn túi nhỏ để cất đồ đeo trong ca làm, tránh nhét vào túi quần rồi rơi mất.
Có nên tặng quà to cho người đi du học không?
Món to gần như không theo được vào vali. Nếu muốn tặng món lớn như tượng, cây đá quý, nên trao cho bố mẹ người đi học để đặt trong phòng của bạn ấy ở nhà, còn người đi chỉ mang theo một món nhỏ đi kèm.
Ghi gì trên thiệp kèm quà tiễn du học?
Một câu chúc ngắn gắn với món quà và một câu nhắc nhà, chẳng hạn chúc học tốt, ăn ngủ đủ, nhớ gọi về. Nếu người nhận ở chung phòng với bạn nước ngoài, thêm một dòng tiếng Anh giải nghĩa món quà để bạn ấy dễ kể lại.