Chọn vòng tay thạch anh đen gồm bốn việc: đo cổ tay để chọn chu vi vòng, chọn cỡ hạt hợp với cổ tay và thói quen, chọn sắc độ (đen sẫm hay khói trong) và chọn kiểu dây xâu bền với cách bạn đeo. Người mua hay chú ý màu đá mà bỏ qua cỡ và dây, trong khi đó chính là hai thứ quyết định chiếc vòng có đeo được hằng ngày hay chỉ nằm trong hộp.
Vòng tay cũng là dạng sản phẩm thạch anh đen bị trộn vật liệu nhiều nhất, vì hạt nhỏ, khó soi kỹ từng hạt khi mua online. Bài này đi qua các lựa chọn theo thứ tự bạn sẽ gặp khi đứng trước quầy hoặc lướt trang bán hàng, kèm cách kiểm vài hạt nhanh khi nhận vòng.
Đo cổ tay và tính số hạt
Vòng đá chuỗi hạt không có khoá điều chỉnh như vòng kim loại, nên đo sai là đeo không vừa. Cách đo đơn giản với một sợi dây hoặc thước dây may:
- Quấn một sợi dây mềm hoặc thước dây quanh chỗ cổ tay bạn định đeo, thường ngay trên xương cổ tay về phía bàn tay. Quấn vừa sát, không siết.
- Đánh dấu chỗ hai đầu dây gặp nhau, trải thẳng ra đo bằng thước. Đó là chu vi cổ tay.
- Cộng thêm khoảng một tới hai phân để có chu vi vòng. Thích đeo sát thì cộng ít, thích vòng hơi lỏng thì cộng nhiều. Hạt càng to, càng nên cộng nhiều vì hạt to chiếm chỗ ở mặt trong cổ tay.
- Lấy chu vi vòng chia cho đường kính hạt để ra số hạt gần đúng. Ví dụ giả định: cổ tay 15,5 phân, cộng 1,5 phân thành 17 phân, chọn hạt 10 li thì cần khoảng 17 hạt.
- Khi đặt hàng, ghi rõ cả chu vi cổ tay lẫn chu vi vòng mong muốn để người xâu điều chỉnh theo hạt thực tế.
Hạt đá thật không đều tuyệt đối từng phần mười li, nên số hạt thực tế có thể lệch một hạt. Đeo thử nếu được; nếu mua online, bạn nên hỏi người bán có hỗ trợ thêm bớt hạt sau khi nhận không.
Chọn cỡ hạt theo cổ tay và thói quen
Cỡ hạt vòng đá thường tính bằng li (milimét), phổ biến từ 6 tới 14 li. Bảng dưới là gợi ý theo cảm quan chung, không phải quy tắc; tạng người và phong cách mỗi người mỗi khác.
| Cỡ hạt | Hợp với | Cảm giác khi đeo | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 6 tới 8 li | Cổ tay nhỏ, nữ, người thích đeo kèm đồng hồ | Nhẹ, thanh, ít vướng khi gõ phím | Hạt nhỏ khó soi, dễ lẫn hạt khác |
| 10 li | Phần đông người dùng, cả nam lẫn nữ | Cân đối, đủ thấy màu đá | Cỡ phổ biến nhất, dễ thay hạt |
| 12 li | Nam cổ tay trung bình tới to | Có trọng lượng, nổi bật | Vướng hơn khi làm việc bàn giấy |
| 14 li trở lên | Nam cổ tay to, người thích phong cách mạnh | Nặng tay rõ | Dễ va đập, nên tháo khi lao động |
| Hạt mài giác | Người thích ánh lấp lánh | Bắt sáng, nhìn sắc nét | Cạnh giác có thể mẻ nếu va vào kim loại |
Với thạch anh đen, hạt to cho thấy rõ sắc độ và chiều sâu màu hơn hạt nhỏ. Nếu bạn chọn loại khói trong, hạt từ 10 li trở lên mới đủ để ánh sáng đi qua và tạo cảm giác trong. Hạt 6 li dù là khói trong cũng thường nhìn gần như đen khi đeo.
Đen tuyền, khói đậm hay khói trong: chọn sắc độ
Vòng thạch anh đen trên thị trường chia thành ba nhóm sắc độ chính. Nhóm khói trong có màu nâu trà tới nâu xám, nhìn xuyên được, khi đeo dưới nắng thấy ánh lên sắc ấm. Nhóm khói đậm nhìn bình thường gần như đen nhưng soi sáng thấy nâu. Nhóm đen tuyền là đen đặc, không thấy chiều sâu.
Cần lưu ý rằng nhóm đen tuyền là nhóm cần cẩn trọng nhất. Thạch anh khói thật hiếm khi đen đặc đều tăm tắp trên mọi hạt ở cỡ hạt vòng thông thường. Một chiếc vòng mười mấy hạt đều đen như mực, không hạt nào hé chút nâu khi soi đèn, nhiều khả năng là onyx nhuộm, obsidian, tourmaline đen hoặc thạch anh nhuộm. Những vật liệu đó không sai, chỉ cần được gọi đúng tên.
Về thẩm mỹ, vòng khói trong hợp với người thích phong cách tự nhiên, phối với quần áo màu đất, đồ gỗ, da nâu. Vòng khói đậm và đen hợp phong cách tối giản, đồ công sở, đồng hồ dây kim loại. Nhiều người nam chọn vòng đen vì kín đáo, không nổi bật khi đi làm; nhiều người nữ chọn khói trong vì nhẹ nhàng hơn.
Theo quan niệm phong thủy, một số người cho rằng màu đậm "che chắn" mạnh hơn màu nhạt. Đây là cách hiểu dựa trên màu, không có cơ sở đo lường. Bạn chọn sắc độ theo sở thích và trang phục là hợp lý nhất.
Dây xâu: dây chun, dây cước hay dây dù
Dây chun co giãn. Phổ biến nhất vì đeo vào tháo ra dễ, không cần khoá. Dây chun silicon trong suốt hoặc dây chun bọc vải loại tốt giữ độ đàn hồi được một thời gian, sau đó giãn và mỏi dần. Mồ hôi, nước, xà phòng và nắng làm dây chun xuống cấp nhanh hơn.
Dây cước, dây bện kim loại. Không co giãn, cần khoá hoặc chốt bấm. Bền hơn dây chun, hợp với vòng hạt nặng hoặc người hay vận động. Nhược điểm là phải có khoá, và khoá là điểm dễ hỏng hoặc dễ mắc vào áo.
Dây dù, dây sáp tết. Hay dùng cho vòng có nút thắt điều chỉnh, phong cách mộc. Dây tết có thể kéo rộng hẹp theo cổ tay, tiện khi tặng mà không biết cỡ. Dây thấm nước nên cần tháo khi tắm và phơi khô.
Độ dày dây so với lỗ hạt. Lỗ hạt đá thường khoảng 1 li. Dây càng dày càng bền nhưng phải lọt vừa lỗ. Người xâu tốt thường luồn hai sợi dây chun mảnh song song để nếu một sợi đứt thì vòng chưa rơi ngay.
Nút thắt và hạt chặn. Nút thắt nên được giấu vào trong một hạt có lỗ khoan rộng hơn, hoặc giấu dưới một hạt chặn kim loại. Nút lộ ra ngoài dễ bị cọ mòn và tuột.
Đeo vòng thạch anh đen trong sinh hoạt hằng ngày
Thạch anh cứng 7, chịu được ma sát thông thường, nên đeo hằng ngày khá bền. Nhưng chiếc vòng có ba điểm yếu: dây xâu, cạnh hạt mài giác và khả năng va đập. Đeo khi làm việc nặng, chơi thể thao có va chạm hay làm việc với dụng cụ kim loại, hạt dễ mẻ hoặc dây dễ đứt. Bạn nên tháo vòng trong những lúc đó.
Khi tắm, rửa bát, bơi, bạn cũng nên tháo vòng. Lý do không phải vì thạch anh sợ nước, mà vì dây chun ngấm nước và xà phòng sẽ mau mỏi, còn nước bể bơi có hoá chất khử trùng làm dây và các chi tiết kim loại kèm theo xuống cấp. Ngủ đeo vòng thì tuỳ người; vòng hạt to dễ cấn tay và kéo căng dây khi trở mình.
Về chuyện đeo tay nào, trong dân gian có nhiều cách nói: tay trái để "nhận", tay phải để "cho", nam trái nữ phải, hay ngược lại. Các thuyết này không thống nhất với nhau và đều là quan niệm. Cách chọn thực tế là đeo ở tay ít dùng để viết và làm việc, để vòng ít va chạm và ít vướng.
Nếu bạn đeo vòng đá cùng đồng hồ trên một tay, nên đặt vòng phía trên đồng hồ về phía khuỷu tay hoặc tách sang tay kia, tránh hạt đá cọ vào mặt kính đồng hồ. Kính sapphire của đồng hồ cứng hơn thạch anh, nhưng kính khoáng thường thì thạch anh có thể làm xước.
Tặng vòng thạch anh đen khi chưa biết cỡ tay người nhận
Vòng đá là món quà phổ biến, nhưng chuyện cỡ tay thì người tặng thường không biết. Có vài cách xử lý không làm mất bất ngờ. Cách thứ nhất là chọn dây có nút rút điều chỉnh, kiểu dây dù hay dây sáp tết, để người nhận tự kéo rộng hẹp. Cách thứ hai là chọn cỡ phổ thông, với nữ thường quanh mười lăm, mười sáu phân, với nam quanh mười bảy, mười tám phân, rồi nhờ người bán xâu dư một hai hạt để cắt bớt hoặc kèm thêm hạt rời để nới ra. Cách thứ ba là hỏi khéo người thân của người nhận, hoặc mượn một chiếc vòng họ hay đeo để đo.
Về sắc độ, khói trong là lựa chọn an toàn hơn đen tuyền nếu bạn không rõ gu người nhận, vì nó hợp được nhiều kiểu trang phục và nhìn nhẹ nhàng. Với người lớn tuổi, hạt 10 tới 12 li dễ cầm, dễ đeo vào tháo ra hơn hạt nhỏ, nhất là với người có ngón tay kém linh hoạt.
Khi trao quà, bạn có thể kèm một tấm thiệp ghi tên vật liệu, cỡ hạt và vài dòng hướng dẫn giữ gìn: tháo khi tắm, tránh va đập, thay dây khi giãn. Người nhận sẽ trân trọng món quà hơn khi biết rõ nó là gì, và tránh được việc vô tình làm hỏng chỉ sau vài tuần đeo. Nếu muốn gửi kèm lời chúc theo quan niệm phong thủy, nên nói nhẹ nhàng như một lời chúc bình an, không hứa hẹn gì thêm.
Kiểm vòng khi nhận và khi nào nên thay dây
Khi nhận vòng, đặc biệt là đặt online, bạn nên kiểm ngay vài điểm trước khi đeo, và sau đó định kỳ để mắt tới dây xâu:
- Đếm số hạt và đo chu vi, đối chiếu với đơn đặt.
- Soi đèn pin vài hạt ở các vị trí khác nhau trên vòng, xem sắc độ có tương đồng không, có hạt nào đục đặc khác hẳn hoặc có mạng nứt đậm màu không.
- Xoay từng hạt nhìn quanh lỗ xâu, tìm vết mẻ, vết nứt.
- Kéo giãn nhẹ dây chun xem có đàn hồi đều không, nút thắt có chắc và được giấu kỹ không.
- Trong quá trình đeo, nếu thấy giữa các hạt xuất hiện khe hở khi để vòng tự nhiên, dây đã giãn; nếu dây chuyển màu đục hoặc có chỗ sờn, nên thay dây sớm.
- Thay dây thường xuyên hơn nếu bạn đeo hằng ngày và đổ nhiều mồ hôi; khoảng thời gian cụ thể tuỳ loại dây, người xâu có thể tư vấn.
Khi thay dây, bạn có thể tự làm nếu có dây chun và kim xâu, hoặc mang tới tiệm. Thay xong, nên kéo thử nhẹ vài lần và đeo trong nhà một hôm trước khi đeo ra ngoài. Nếu muốn xem thêm mẫu vòng đã ghi rõ cỡ hạt và chất liệu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Cổ tay nhỏ nên đeo vòng thạch anh đen cỡ hạt nào?
Cổ tay nhỏ thường hợp hạt 6 tới 8 li, hoặc 10 li nếu thích nổi bật hơn. Hạt quá to trên cổ tay nhỏ dễ vướng và lệch. Đo chu vi cổ tay, cộng thêm khoảng một tới hai phân rồi chọn số hạt cho vừa.
Vòng thạch anh đen đen tuyền có phải đá thật không?
Thạch anh khói thật hiếm khi đen đặc đều trên mọi hạt. Nếu soi đèn mà không hạt nào hé chút nâu, nhiều khả năng đó là onyx nhuộm, obsidian, tourmaline đen hoặc thạch anh nhuộm. Bạn nên hỏi người bán tên vật liệu cụ thể.
Đeo vòng thạch anh đen đi tắm có sao không?
Thạch anh không sợ nước, nhưng dây chun ngấm nước và xà phòng sẽ mau giãn, mau đứt. Nước bể bơi có hoá chất còn làm hỏng dây và chi tiết kim loại. Tốt nhất là tháo vòng khi tắm, rửa bát, bơi.
Vòng thạch anh đen đeo tay trái hay tay phải?
Dân gian có nhiều thuyết khác nhau và đều là quan niệm, không thống nhất. Cách chọn thực tế là đeo ở tay ít dùng để viết, làm việc để vòng ít va chạm. Nếu gia đình bạn có nếp riêng thì cứ theo nếp đó.
Bao lâu nên thay dây vòng đá một lần?
Tuỳ loại dây và cách đeo. Khi thấy giữa các hạt có khe hở lúc để tự nhiên, dây đổi màu đục hoặc có chỗ sờn là nên thay. Đeo hằng ngày, ra nhiều mồ hôi thì dây xuống cấp nhanh hơn.
Hạt mài giác và hạt tròn trơn khác gì nhau?
Hạt mài giác có nhiều mặt phẳng nhỏ, bắt sáng lấp lánh hơn nhưng cạnh giác có thể mẻ khi va vào kim loại. Hạt tròn trơn bền hơn khi va chạm, cho cảm giác mịn tay và dễ thấy độ trong của đá hơn.