Phần lớn vòng tay aquamarine được xâu từ hạt mờ hoặc đục sữa, màu xanh lơ nhạt pha trắng; vòng hạt trong veo, đều màu hiếm hơn nhiều vì nguyên liệu trong thường được dành để mài giác. Một chuỗi aquamarine thật thường có các hạt hơi khác nhau về độ trong và sắc, với những vệt bông, vệt nứt nhỏ bên trong.
Chọn vòng aquamarine gồm ba việc: chọn loại hạt phù hợp với kỳ vọng và ngân sách, chọn cỡ hạt và chu vi hợp với cổ tay, rồi kiểm tra để không mua nhầm thuỷ tinh hay đá nhuộm. Bài này đi qua từng việc, kèm cách chọn dây, cách đeo cho bền và những quan niệm hay được nhắc về việc đeo tay nào.
Vì sao phần lớn vòng aquamarine là hạt đục
Một tinh thể aquamarine sau khi khai thác được chia theo phẩm cấp. Phần trong nhất, màu đẹp nhất được mài thành viên giác để nạm nhẫn, mặt dây, vì ở dạng này độ trong và màu được phô ra tối đa, mỗi carat có giá trị cao. Phần nhiều bao thể, nhiều nứt, mờ sữa không mài giác được đẹp, nên được chuyển sang làm hạt tròn, mặt trứng hoặc chip.
Vì vậy khi thấy vòng aquamarine giá phổ thông, hạt mờ, xanh nhạt như sữa pha màu nước biển, bạn không nên vội nghĩ là hàng giả; đó là cách dùng hợp lý nhất cho nguyên liệu phẩm cấp thấp. Ngược lại, một chuỗi hạt trong như kính, xanh đều, giá lại rẻ thì cần nghi ngờ nhiều hơn. Muốn mài một chuỗi mười tám, hai mươi hạt trong và đều màu, người thợ cần lượng lớn nguyên liệu tốt, và điều này phản ánh vào giá.
Hạt aquamarine sữa có vẻ đẹp riêng: dịu, mềm, hợp với áo màu trắng, be, xanh nhạt. Nhiều người thích chính vẻ mờ ấy hơn sự lấp lánh của hạt trong, nhất là khi đeo hằng ngày ở văn phòng.
Giữa hai thái cực đục và trong còn có hạt bán trong: ánh sáng xuyên qua được, màu rõ hơn hạt sữa, bên trong vẫn thấy vệt bông. Đây thường là lựa chọn cân bằng giữa vẻ đẹp và ngân sách. Khi so các chuỗi, bạn nên đặt chúng cạnh nhau trên nền trắng gần cửa sổ, vì dưới đèn vàng của quầy, ba loại hạt này trông gần giống nhau hơn thực tế.
Các loại vòng aquamarine thường gặp
Dưới đây là những kiểu vòng aquamarine phổ biến trên thị trường vật phẩm, xếp theo cách người bán thường mô tả. Bạn có thể dùng bảng này để hỏi đúng tên loại mình muốn.
| Loại vòng | Đặc điểm | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|
| Hạt tròn đục sữa | Xanh lơ nhạt pha trắng, có vệt bông | Phổ biến nhất; chọn chuỗi đều màu |
| Hạt tròn bán trong | Ánh sáng xuyên được, màu rõ hơn | Soi xem nứt có chạy qua lỗ khoan không |
| Hạt tròn trong | Gần như trong suốt, xanh đều | Hiếm; nghi ngờ nếu giá quá thấp |
| Hạt mài giác | Hạt cắt nhiều mặt nhỏ, lấp lánh | Kiểm cạnh mặt mài có mẻ không |
| Vòng chip vụn | Mảnh nhỏ hình không đều, xâu dày | Rẻ, nhẹ tay; mảnh có thể sắc cạnh |
| Vòng phối bạc hoặc charm | Hạt xen hạt bạc, charm nhỏ | Bạc cần bảo quản riêng, tránh muối |
Hạt mài giác cho ánh lấp lánh nhưng cạnh mặt mài dễ mẻ hơn hạt tròn khi va chạm. Vòng chip trông mộc, rẻ, nhưng nên chọn loại mảnh đã được mài tròn cạnh để không cấn da khi đeo lâu.
Với vòng phối bạc, hãy hỏi hạt bạc là bạc thật hay hợp kim mạ. Bạc thật xỉn dần và lau sáng lại được; hợp kim mạ có thể bong lớp mạ, lộ màu kim loại bên dưới sau một thời gian.
Chọn cỡ hạt và chu vi vòng theo cổ tay
Cỡ hạt vòng được ghi theo đường kính, tính bằng milimét. Hạt sáu ly cho vòng mảnh, thanh, hợp cổ tay nhỏ hoặc người thích đeo nhiều vòng chồng nhau. Hạt tám ly là cỡ phổ thông, cân đối với đa số cổ tay. Hạt mười ly trở lên cho vòng to, nổi bật, hợp cổ tay lớn hoặc người thích vẻ mạnh. Với aquamarine, hạt to còn giúp màu xanh hiện rõ hơn vì ánh sáng đi qua quãng đường dài hơn.
Để chọn chu vi, bạn dùng thước dây mềm đo vòng quanh cổ tay ở chỗ định đeo, sát da nhưng không siết. Với vòng dây chun, cộng thêm khoảng một đến hai centimét vào số đo để vòng có độ lỏng vừa phải. Hạt càng to thì càng cần cộng nhiều hơn, vì đường kính trong của vòng hạt to nhỏ đi đáng kể. Nếu không có thước dây, quấn một sợi chỉ quanh cổ tay rồi đo sợi chỉ bằng thước kẻ.
Ví dụ giả định: cổ tay đo được mười lăm centimét, chọn hạt tám ly thì vòng khoảng mười sáu đến mười sáu rưỡi centimét là vừa. Khi đặt mua, hãy ghi rõ số đo cổ tay và hỏi người bán chu vi vòng đã tính độ lỏng chưa, vì mỗi nơi có thói quen tính khác nhau.
Nhận biết hạt aquamarine thật khi mua vòng
Độ đều giữa các hạt. Hạt đá tự nhiên hiếm khi giống hệt nhau. Một chuỗi mà hạt nào cũng trong, xanh đều, không vệt nào thì nên nghi là thuỷ tinh. Hạt aquamarine sữa có vệt bông, vệt nứt, sắc hơi khác nhau giữa các hạt.
Soi lỗ khoan. Đá nhuộm để lại màu đọng đậm quanh miệng lỗ và trong vết nứt. Thuỷ tinh có lỗ khoan rất nhẵn, đôi khi thấy bọt khí tròn sát lỗ.
Soi bên trong bằng kính lúp. Ống bao thể song song, vân tay lỏng là dấu hiệu tốt. Bọt khí tròn đứng riêng và vân xoáy là dấu hiệu của thuỷ tinh.
Cảm giác và trọng lượng. Hạt đá mát tay khi mới chạm và lâu ấm. Hạt nhựa nhẹ và ấm nhanh. Topaz hay spinel thì nặng hơn aquamarine cùng cỡ hạt, nhưng ít khi được làm vòng hạt tròn đục.
Tên trên hoá đơn. Yêu cầu ghi rõ tên khoáng vật là aquamarine, cỡ hạt, số hạt, loại dây. Tên như "đá xanh biển", "aqua" hay "pha lê aqua" không nói lên chất liệu.
Chalcedony nhuộm. Hạt aqua chalcedony có vẻ mờ đều như sáp, màu xanh lơ đồng nhất, không có vệt bông như aquamarine sữa. Đây là đá khác, giá thấp hơn.
Dây xâu, cách thay dây và giữ vòng không đứt
Phần lớn vòng aquamarine bán sẵn dùng dây chun trong, tiện đeo vào tháo ra. Nhược điểm là dây chun lão hoá theo thời gian, dưới tác động của mồ hôi, nước, kem dưỡng và việc kéo giãn mỗi lần đeo. Sau vài tháng đến khoảng một năm, tuỳ tần suất đeo, dây có thể chùng hoặc đứt. Hạt aquamarine rơi xuống nền gạch có thể mẻ hoặc vỡ theo đường nứt sẵn có.
Để vòng bền, bạn nên đeo vào bằng cách lăn qua bàn tay thay vì kéo căng dây, và tháo ra khi tắm, rửa bát, bơi. Khi thấy dây chùng, các hạt hở khe rõ hơn bình thường, đó là lúc nên thay dây. Thay dây có thể tự làm nếu có dây chun chuyên dụng cho vòng đá và kim xâu; nút buộc nên được giấu vào trong một hạt có lỗ to hơn hoặc trong hạt chặn kim loại.
Với vòng dây cước, dây dù hay dây có khoá kim loại, độ bền cao hơn nhưng phải chọn đúng chu vi từ đầu. Khi thay dây, đây cũng là dịp kiểm tra từng hạt: hạt có vết nứt chạy ngang lỗ khoan nên được loại ra hoặc thay, vì nó dễ vỡ đôi khi chịu lực. Nên giữ lại vài hạt dự phòng nếu người bán tặng kèm, để khi một hạt vỡ vẫn thay được hạt cùng màu.
Đeo vòng aquamarine hằng ngày cho bền
Aquamarine có độ cứng khoảng 7,5 đến 8, cao hơn bụi cát thông thường, nên bề mặt hạt ít bị trầy khi đeo. Tuy vậy hạt đục nhiều nứt có độ bền va đập kém hơn hạt trong, và điểm yếu của cả chuỗi lại nằm ở sợi dây. Những việc như tập thể dục với tạ, làm vườn, khuân đồ, lau dọn với hoá chất là lúc nên tháo vòng ra để tránh va đập và tránh hoá chất làm hại dây.
Khi đeo cùng đồng hồ hoặc vòng kim loại trên cùng một tay, các hạt có thể cọ vào mặt kính đồng hồ hoặc mặt kim loại. Aquamarine cứng hơn kính khoáng thông thường của nhiều đồng hồ, nên có thể làm trầy mặt kính. Đeo vòng đá ở tay không đeo đồng hồ là cách đơn giản để tránh chuyện này.
Về chuyện đeo tay nào, nhiều người theo quan niệm phổ biến trong giới chơi đá: đeo tay trái để "nhận", tay phải để "cho", hoặc chọn tay theo ngũ hành. Đây là quan niệm không có căn cứ khoa học, mỗi nơi nói một khác. Nếu không theo quan niệm nào, bạn cứ chọn tay thuận tiện và ít va chạm nhất, thường là tay không thuận.
Kiểm tra vòng khi nhận hàng
Khi mua vòng qua mạng, những phút đầu tiên sau khi mở hộp là lúc quan trọng nhất để phát hiện vấn đề và còn kịp đổi trả.
- Quay video lúc mở hộp, từ khi còn nguyên niêm phong, để làm bằng chứng nếu hàng không đúng mô tả.
- Đếm số hạt và đo cỡ hạt bằng thước kẹp hoặc thước kẻ, so với mô tả.
- Đo chu vi vòng khi đặt nằm thẳng trên bàn, không kéo căng.
- Xem từng hạt dưới ánh sáng ban ngày gần cửa sổ: tìm hạt mẻ, hạt nứt ngang lỗ, hạt khác màu hẳn so với cả chuỗi.
- Soi lỗ khoan bằng kính lúp hoặc chế độ phóng to của camera điện thoại để tìm màu nhuộm đọng.
- Lăn vòng qua bàn tay để kiểm độ đàn hồi của dây và độ chắc của nút buộc.
Nếu bạn đang so nhiều mẫu, hãy xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để quen với cách mô tả cỡ hạt, số hạt và loại dây, rồi dùng đúng các thông tin đó khi hỏi ở bất kỳ nơi bán nào.
Câu hỏi thường gặp
Vòng aquamarine đục có phải là hàng giả không?
Không. Phần lớn vòng aquamarine thật được làm từ nguyên liệu mờ hoặc đục sữa, vì phần trong nhất của tinh thể được dành để mài giác. Hạt đục có vệt bông, vệt nứt và hơi khác màu nhau là đặc điểm bình thường của aquamarine dùng làm hạt.
Nên chọn hạt aquamarine cỡ bao nhiêu cho nữ và cho nam?
Không có quy định theo giới. Thường cổ tay nhỏ hợp hạt sáu đến tám ly, cổ tay lớn hợp hạt mười ly trở lên. Hãy đo cổ tay, cân nhắc phong cách bạn muốn, và nhớ rằng hạt to giúp màu aquamarine hiện rõ hơn.
Đeo vòng aquamarine khi tắm có sao không?
Bản thân aquamarine không bị nước làm hại, nhưng xà phòng, dầu gội và nước nóng làm dây chun nhanh lão hoá. Đá lấp nứt hay nhuộm cũng có thể bị ảnh hưởng. Tốt nhất là tháo vòng khi tắm, rửa bát và bơi.
Bao lâu thì nên thay dây vòng aquamarine?
Tuỳ tần suất đeo và loại dây. Dây chun đeo hằng ngày thường nên thay sau vài tháng đến khoảng một năm, hoặc ngay khi thấy dây chùng, hạt hở khe. Dây cước, dây dù bền hơn nhưng vẫn nên kiểm tra định kỳ.
Vòng aquamarine bị mờ đi sau một thời gian đeo là vì sao?
Thường do lớp dầu da, kem dưỡng và bụi bám lên bề mặt hạt, nhất là hạt đục có bề mặt nhiều lỗ nhỏ. Lau bằng nước ấm pha chút xà phòng nhẹ rồi lau khô. Nếu hạt vẫn mờ ở một vài chỗ, có thể là chất lấp nứt đã đục đi.
Có thể mang vòng aquamarine phối cùng vòng đá khác không?
Được. Aquamarine hợp phối với thạch anh trắng, đá mặt trăng, ngọc trai hoặc bạc. Chỉ lưu ý aquamarine cứng hơn nhiều đá mềm như fluorite, ngọc trai hay hổ phách, nên khi đeo chung có thể làm trầy các hạt mềm hơn theo thời gian.