Trong phong thủy dân gian Á Đông, aquamarine thường được xếp vào hành Thuỷ vì sắc xanh nước biển, nên hay được gợi ý cho người mệnh Thuỷ và mệnh Mộc theo quan hệ tương sinh; ở phương Tây, đá được coi là đá tháng Ba và gắn với hình ảnh biển cả. Đây là những cách gán nghĩa văn hoá, có nguồn gốc khác nhau và không làm thay đổi bản chất khoáng vật của viên đá.
Nhiều lời rao vật phẩm trộn lẫn hai hệ quan niệm, rồi thêm vào những công dụng như chữa bệnh, giảm căng thẳng, thu hút tài lộc. Bài này tách bạch từng nguồn, nói rõ cái nào là truyền thống, cái nào là cách hiểu hiện đại, gợi ý chỗ đặt và cách đeo theo quan niệm nhưng kèm lý do thực tế, đồng thời chỉ ra những lời quảng cáo nên tỉnh táo.
Aquamarine được gán ý nghĩa gì và từ đâu
Ý nghĩa đầu tiên đến từ chính cái tên. Aquamarine ghép từ hai chữ Latin nghĩa là nước và biển, nên ngay từ đầu, đá đã được liên tưởng với biển cả, sự trong trẻo và mát lành. Trong văn hoá châu Âu, có những câu chuyện kể thuỷ thủ mang aquamarine theo người khi ra khơi như một vật hộ thân. Các câu chuyện này lưu truyền trong sách về đá quý và trong giới bán hàng, nhưng chúng là truyền thuyết, không có ghi chép lịch sử cụ thể nào đủ để kiểm chứng.
Ý nghĩa thứ hai đến từ danh sách đá tháng sinh của phương Tây, nơi aquamarine được xếp cho tháng Ba. Danh sách này được giới kim hoàn một số nước chuẩn hoá vào thế kỷ hai mươi, mang tính thương mại và văn hoá hơn là truyền thống cổ xưa. Trong bài về đá hộ mệnh của trang, hai hệ đá tháng sinh và đá theo mệnh đã được tách riêng; ở đây chỉ nhắc để bạn biết khi đọc lời rao.
Ý nghĩa thứ ba là cách người chơi đá Á Đông đưa aquamarine vào hệ ngũ hành. Hệ này không có sẵn tên aquamarine trong sách cổ; người ta dựa vào màu sắc để xếp, và màu xanh nước biển thường được quy về hành Thuỷ. Đây là cách áp dụng hiện đại một hệ quan niệm truyền thống cho một loại đá mới phổ biến.
Mệnh nào hay được gợi ý theo quan niệm ngũ hành
Bảng dưới tóm tắt cách các nơi bán vật phẩm thường gợi ý aquamarine theo mệnh. Các bảng tra mệnh và màu không thống nhất tuyệt đối giữa các tài liệu, nên bạn coi đây là tham khảo chung, không phải quy tắc.
| Mệnh | Gợi ý thường gặp | Lý do theo quan niệm |
|---|---|---|
| Thuỷ | Hay được gợi ý | Màu xanh nước cùng hành Thuỷ |
| Mộc | Hay được gợi ý | Thuỷ sinh Mộc trong vòng tương sinh |
| Kim | Ít được nhắc, tuỳ nơi | Kim sinh Thuỷ, có nơi coi là trung tính |
| Hoả | Thường được khuyên cân nhắc | Thuỷ khắc Hoả theo vòng tương khắc |
| Thổ | Ít được gợi ý | Thổ khắc Thuỷ theo vòng tương khắc |
Có điểm cần lưu ý: một số tài liệu xếp màu xanh lam vào hành Mộc thay vì Thuỷ, vì coi xanh lá và xanh lam cùng một nhóm. Theo cách xếp đó, aquamarine lại thành đá của mệnh Mộc và hợp mệnh Hoả. Sự khác nhau này cho thấy việc gán mệnh cho một loại đá mới phụ thuộc vào cách hiểu của từng người viết.
Vì vậy, nếu bạn thích aquamarine mà bảng tra lại xếp không hợp, không có lý do gì phải lo lắng. Quan niệm ngũ hành là một hệ biểu tượng văn hoá để tham khảo, không phải lời phán quyết về may rủi.
Chỗ đặt aquamarine hay được nhắc và lý do thực tế
Theo các sách phong thủy phổ thông dùng la bàn bát quái, phương Bắc ứng với hành Thuỷ, nên tinh thể hay quả cầu aquamarine thường được gợi ý đặt ở góc phía bắc phòng khách hoặc bàn làm việc. Một số người đặt đá gần bể cá, chậu nước hay tranh sông nước để tạo nhóm đồ cùng gợi hình ảnh nước. Đây đều là quan niệm; bạn có thể theo nếu thấy hợp với không gian nhà mình.
Bên cạnh quan niệm, có những lý do thực tế đáng tính tới hơn. Aquamarine trong suốt đẹp nhất khi có ánh sáng tự nhiên gián tiếp, nên chỗ gần cửa sổ có rèm mỏng là lựa chọn tốt. Tránh đặt quả cầu trong suốt ở chỗ nắng chiếu trực tiếp, vì khối cầu trong có thể hội tụ tia nắng như thấu kính và làm nóng, thậm chí làm cháy sém vật dễ bắt lửa đặt gần. Tinh thể dài, mảnh nên đặt sâu trong kệ, tránh mép bàn, xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng.
Với bàn làm việc, một viên đá thô nhỏ hoặc khối aquamarine mài lăn đặt cạnh màn hình là đủ; vật quá lớn chiếm chỗ và dễ bị va khi dọn dẹp. Phòng ngủ thì nhiều người chuộng màu xanh dịu của aquamarine, nhưng vật bày nên ít và gọn để dễ lau bụi.
Đeo aquamarine theo quan niệm: tay nào, lúc nào
Trong giới chơi đá, có một quan niệm phổ biến rằng tay trái là tay "nhận", tay phải là tay "cho", nên đá mang ý nghĩa thu nhận hay được khuyên đeo tay trái. Có nơi lại chọn tay theo giới tính, theo ngũ hành, hoặc theo việc người đeo thuận tay nào. Các quan niệm này mâu thuẫn nhau và không có căn cứ khoa học; bạn có thể theo một cách mình thấy hợp, hoặc không theo cách nào.
Về thực tế, nên đeo vòng aquamarine ở tay ít va chạm hơn, thường là tay không thuận, và không đeo chung tay với đồng hồ để tránh hạt đá cọ trầy mặt kính. Nhẫn aquamarine thì chọn ngón vừa vặn, không quá chật gây phù ngón, không quá lỏng dễ rơi.
Một số người có thói quen tháo đá khi ngủ hoặc khi đi viếng đám tang theo tập quán gia đình. Đây là nếp riêng của từng nhà, mỗi vùng mỗi khác; nếu gia đình bạn có nếp như vậy thì theo, nếu không thì cũng không có gì phải bận tâm. Điều đáng nhớ hơn là tháo đá khi tắm, bơi, làm việc nặng, vì đó là lúc đá và dây dễ hỏng nhất.
Bày aquamarine cùng các vật phẩm khác theo quan niệm
Người theo ngũ hành thường không bày một viên đá đơn lẻ mà xếp thành nhóm có chủ ý. Với aquamarine được coi là hành Thuỷ, nhóm hay được gợi ý gồm đá màu đen hoặc xanh thẫm như obsidian, tourmaline đen, cùng nhóm Thuỷ; thạch anh trắng hay vật phẩm kim loại màu bạc, vì theo vòng tương sinh Kim sinh Thuỷ; và cây xanh nhỏ, vì Thuỷ sinh Mộc. Một khay gỗ có tinh thể aquamarine, vài viên thạch anh trắng mài lăn và chậu trầu bà nhỏ là ví dụ giả định của cách bày như vậy.
Theo cùng logic, một số người tránh đặt aquamarine sát nến, đèn đỏ hay vật phẩm màu đỏ rực, vì quan niệm Thuỷ khắc Hoả. Đây là chuyện cân đối màu sắc theo sở thích, không có gì phải lo nếu bàn làm việc của bạn có cả hai. Thực tế hơn, nến cháy cạnh đá trong suốt có thể làm đá nóng không đều, nên giữ khoảng cách là hợp lý vì lý do an toàn.
Về thẩm mỹ, aquamarine nhạt màu dễ bị lấn khi đặt cạnh đá đậm, kích thước lớn như hốc thạch anh tím. Đặt nó trên nền tối, cạnh các vật có tông trắng, bạc, gỗ sáng sẽ giúp sắc xanh dịu nổi lên. Bạn không cần bày nhiều; một hai món được chăm chút, sạch bụi, đặt đúng ánh sáng thường đẹp hơn cả một kệ đá chen chúc.
Những lời rao nên tỉnh táo
"Aquamarine chữa bệnh họng, bệnh tuyến giáp". Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy đá aquamarine điều trị được bệnh. Nếu có triệu chứng về sức khoẻ, bạn cần gặp bác sĩ, không nên dựa vào vật phẩm.
"Aquamarine giảm căng thẳng, giúp ngủ ngon". Cảm giác dễ chịu khi nhìn màu xanh dịu hay cầm một viên đá mát tay là trải nghiệm cá nhân. Không nên xem đó là công dụng của khoáng vật, càng không nên dùng thay cho việc chăm sóc sức khoẻ tinh thần.
"Aquamarine mang lại tài lộc, thăng tiến". Đây là lời quảng cáo không có cơ sở. Theo quan niệm, đá chỉ mang ý nghĩa biểu tượng; kết quả công việc vẫn đến từ chính người làm.
"Phải khai quang mới linh". Khai quang là một tập quán, mỗi nhà một cách, không bắt buộc. Bạn không cần trả tiền cho dịch vụ khai quang để sở hữu và đeo một viên aquamarine.
"Đá năng lượng cao, đã được nạp". Năng lượng ở đây không phải đại lượng đo được. Khi đánh giá một viên aquamarine, hãy dựa vào những gì kiểm chứng được: màu, độ trong, kích thước, xử lý và giấy giám định.
Aquamarine làm quà: hợp với ai, dịp nào
Nhiều người chọn aquamarine làm quà vì màu dịu, dễ đeo và dễ kể một câu chuyện ý nghĩa. Dưới đây là những dịp và người nhận hay được nhắc, xếp theo lý do văn hoá và lý do thực tế.
- Người sinh tháng Ba, nếu người nhận biết và thích hệ đá tháng sinh phương Tây.
- Người mệnh Thuỷ hoặc Mộc theo quan niệm ngũ hành, nếu người nhận quan tâm đến chuyện này.
- Người thích biển, thích màu xanh nhạt, thích trang sức thanh lịch không phô trương.
- Quà kỷ niệm ngày cưới: ở một số nước phương Tây, aquamarine được gắn với một mốc kỷ niệm ngày cưới, dù danh sách này mỗi nơi một khác.
- Quà tốt nghiệp, quà chuyển nhà với tinh thể thô nhỏ hoặc khối mài lăn để bày bàn.
- Quà cho người lớn tuổi: vòng hạt mờ sữa nhẹ tay, màu dịu, dễ phối đồ.
Khi tặng, kèm một tấm thiệp ghi tên khoáng vật, kích thước và cách bảo quản là cách chu đáo; người nhận sẽ biết mình đang giữ thứ gì. Nếu chọn quà online, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để dễ so sánh trước khi đặt.
Câu hỏi thường gặp
Aquamarine hợp mệnh gì?
Theo cách xếp phổ biến, aquamarine màu xanh nước được quy về hành Thuỷ nên hay được gợi ý cho người mệnh Thuỷ và mệnh Mộc. Một số tài liệu xếp xanh lam vào hành Mộc nên kết luận khác. Đây là quan niệm tham khảo, không có quy tắc bắt buộc.
Người mệnh Hoả có đeo được aquamarine không?
Theo vòng tương khắc, Thuỷ khắc Hoả nên một số nơi khuyên người mệnh Hoả cân nhắc. Tuy vậy đây chỉ là quan niệm, không có căn cứ cho thấy đeo đá gây hại. Nếu bạn thích aquamarine, đeo theo sở thích là hoàn toàn bình thường.
Aquamarine có phải đá hộ mệnh của người sinh tháng Ba không?
Trong danh sách đá tháng sinh phổ biến ở phương Tây, aquamarine được xếp cho tháng Ba. Danh sách này mang tính văn hoá và thương mại, khác với hệ đá theo mệnh ngũ hành ở Á Đông. Hai hệ có thể cho kết quả khác nhau cho cùng một người.
Đặt aquamarine trong phòng ngủ có được không?
Được. Nhiều người thích màu xanh dịu của aquamarine trong phòng ngủ. Nên bày ít, gọn, ở chỗ vững để dễ lau bụi và không bị va đổ. Quả cầu trong suốt không nên đặt nơi nắng chiếu trực tiếp vì có thể hội tụ ánh nắng.
Aquamarine có cần khai quang trước khi dùng không?
Không bắt buộc. Khai quang là tập quán của một số gia đình, có nhiều cách làm khác nhau. Bạn có thể giữ theo nếp gia đình, hoặc đơn giản là làm sạch viên đá bằng nước ấm rồi dùng. Không cần trả tiền cho dịch vụ khai quang.
Có nên mua aquamarine vì được quảng cáo chữa bệnh không?
Không nên. Không có bằng chứng khoa học cho thấy aquamarine chữa được bệnh. Hãy mua vì bạn thích vẻ đẹp và ý nghĩa biểu tượng của nó, và gặp bác sĩ khi có vấn đề sức khoẻ.