Phòng khách hợp với một món chính có kích thước đủ nhìn từ cửa vào, như thuyền buồm, cây đá quý cỡ lớn, tranh đá quý, cặp linh vật hay bình hoa mẫu đơn đá, cùng một hai món phụ nhỏ trên bàn trà hoặc kệ. Với phòng khách 15–20 m² của căn hộ chung cư, món chính cao 40–70 cm hoặc tranh khổ 60–90 cm là vừa; phòng khách nhà phố 25–30 m² trần cao mới cần món lớn hơn.
Tập quán coi phòng khách là nơi đón khách và là bộ mặt của gia đình, nên hay chọn món mang lời chúc chung cho cả nhà: thuận lợi, sung túc, êm ấm. Đó là quan niệm. Còn về thực tế, phòng khách Việt là nơi cả nhà sinh hoạt, trẻ con chơi, người già ngồi nghỉ, nên món được chọn còn phải bền, dễ lau, không nguy hiểm và không chiếm lối đi. Chuyện kê sofa, gương, đồng hồ, bể cá thuộc phần bài trí nhà; ở đây chỉ bàn chọn vật phẩm.
Nhu cầu gia đình và món chính hay chọn cho phòng khách
Bảng dưới gom những món người bán hàng thấy các gia đình hỏi nhiều nhất cho phòng khách, kèm ý theo tập quán và lưu ý chọn:
| Nhu cầu, mong muốn | Món chính hay chọn | Ý theo tập quán | Lưu ý chọn |
|---|---|---|---|
| Gia chủ làm kinh doanh, buôn bán | Thuyền buồm gỗ hoặc đồng | Thuận buồm xuôi gió | Dài 50–80 cm cho console, tủ thấp |
| Mong sung túc, nhà cửa ấm | Cây đá quý lớn, bình hoa mẫu đơn đá | Sinh sôi; phú quý | Cây cao 40–70 cm, chậu nặng |
| Thích tranh, tường lớn trống | Tranh đá quý, tranh đồng | Chủ đề hoa, núi, cá, thuyền | Khổ theo bề rộng tường và sofa |
| Thích linh vật | Cặp tỳ hưu, kỳ lân, ngựa, voi | Giữ của, canh giữ, tiến lên, vững | Cặp cùng cỡ, dáng hiền nếu nhà có trẻ |
| Nhà có người lớn tuổi | Tam Đa, hạc, đào, rùa | Phúc, lộc, thọ; trường thọ | Dáng tĩnh, màu trầm, dễ lau |
| Thích tối giản, hiện đại | Hang thạch anh, quả cầu đá lớn trên đế | Tụ, tròn đầy | Đặt tránh nắng; đế chắc |
Phòng khách chỉ nên có một món chính. Hai món lớn cạnh tranh nhau, ví dụ thuyền buồm lớn trên tủ và cây đá quý lớn ở góc, khiến phòng không còn điểm nhìn. Món chính thứ hai, nếu được tặng, xoay vòng với món đầu hoặc chuyển sang phòng khác.
Cỡ món chính theo diện tích và chiều cao trần
Món chính trong phòng khách được nhìn từ khoảng 3–5 m. Với phòng 15–20 m² trần 2,7–3 m của căn hộ chung cư, món đặt trên tủ thấp hay console nên cao 40–70 cm hoặc dài 50–80 cm; món đặt sàn như cây đá quý lớn cao 80–120 cm. Tranh treo trên sofa nên rộng chừng hai phần ba chiều dài sofa: sofa 2 m hợp tranh rộng 120–140 cm, sofa văng nhỏ 1,6 m hợp tranh 90–110 cm.
Nhà phố phòng khách 25–30 m² trần 3,3–3,6 m có thể dùng món lớn hơn một bậc: thuyền buồm dài 80–120 cm, cây đá quý đặt sàn cao 1,2–1,5 m, tranh khổ lớn. Trần cao mà món nhỏ thì món lọt thỏm, trông như quên cất. Ngược lại, căn hộ nhỏ mà chọn món theo cỡ của biệt thự là lỗi phổ biến nhất, vì người ta thường thấy món ở cửa hàng rộng thoáng và đánh giá thấp cỡ thật khi mang về nhà.
Một cách thử đơn giản trước khi mua: cắt một tấm bìa hoặc dán băng dính giấy lên tường, lên mặt tủ theo đúng kích thước món định mua, để vài ngày. Cả nhà sẽ biết món đó có quá to, che ổ cắm, vướng lối đi hay không. Cách này tốn mười phút nhưng tránh được việc mua về rồi phải đổi.
Chất liệu cho phòng khách: bền với sinh hoạt hằng ngày
Đá tự nhiên. Quả cầu, hang thạch anh, tượng đá nguyên khối bền, giữ màu, lau dễ. Nặng, nên phải đặt chắc, xa mép bàn trà nơi trẻ hay bám. Thạch anh tím, thạch anh hồng để nắng chiếu lâu sẽ nhạt màu.
Đồng. Thuyền buồm, linh vật, tranh đồng bền, không vỡ, hợp nhà có trẻ hiếu động hơn đá và gốm. Phòng khách gần bếp hoặc cửa ra ban công hứng hơi ẩm, dầu mỡ thì đồng xỉn nhanh hơn; chọn loại có lớp phủ bảo vệ.
Gỗ. Thuyền buồm gỗ, tượng gỗ, đế gỗ ấm mắt, hợp nhà nhiều đồ gỗ. Mùa nồm miền Bắc cần lau khô, tránh để gỗ chạm tường ẩm.
Cây đá quý. Có màu sắc, hợp phòng khách nhiều ánh sáng. Là món bám bụi nhiều nhất do hàng trăm kẽ lá; nhà gần đường lớn nhiều bụi nên cân nhắc đặt trong tủ kính hoặc chọn món khác.
Tranh đá quý. Ghép từ mảnh đá quý trên nền, nặng hơn tranh thường nhiều lần. Phải treo bằng vít, tắc kê đúng tải; tường thạch cao cần tắc kê chuyên dụng.
Bột đá đúc, nhựa giả đá. Nhẹ, rẻ, tạo hình chi tiết đẹp; hợp món đặt cao ít chạm. Dễ sứt mẻ khi va, màu kém sâu khi nhìn gần.
Món phụ: bàn trà, kệ, góc sofa
Sau món chính, phòng khách còn vài chỗ hay được đặt món nhỏ. Mỗi chỗ có yêu cầu riêng:
- Bàn trà: món thấp dưới 20 cm để người ngồi hai bên nhìn thấy nhau: đĩa đá, bát ngọc, quả cầu nhỏ trên đế thấp, khay gỗ đặt bộ ấm. Bàn trà là chỗ để cốc, đĩa trái cây, điện thoại, nên món phải chừa chỗ, chỉ chiếm khoảng một phần tư mặt bàn.
- Kệ sách, kệ tường: hồ lô, linh vật nhỏ, cụm thạch anh, đặt theo nhóm ba món cao thấp, xen với sách.
- Bàn góc cạnh sofa: nơi đặt đèn ngủ, điện thoại; có thể thêm một món nhỏ như thiềm thừ, tỳ hưu mini hay bình hoa đá nhỏ.
- Tủ thấp dưới tranh: nếu đã có tranh lớn làm món chính, tủ bên dưới chỉ nên có một hai món nhỏ, tránh tranh và món tranh nhau.
- Bậu cửa sổ: hạn chế món đá trong và quả cầu vì nắng; nếu đặt, chọn món đục hoặc đồng.
Các mẫu thuộc nhóm Thuyền Buồm Thuyền Rồng và Tranh Đá Quý có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Ngân sách theo tầng cho phòng khách
Phòng khách là nơi đáng dồn ngân sách vào món chính nhất trong nhà, vì đó là món cả nhà và khách nhìn thấy mỗi ngày trong nhiều năm. Nếu phải chọn, một món chính ở tầng lớn với chất liệu tốt có giá trị lâu dài hơn ba món tầng trung. Món phụ trên bàn trà, kệ thì tầng nhỏ hoặc trung là đủ.
Tầng món nhỏ cho phòng khách gồm bát đá, đĩa đá nhỏ, linh vật mini, bình hoa đá nhỏ. Tầng trung gồm thuyền buồm gỗ cỡ vừa, cây đá quý cao 40–60 cm, cặp linh vật đá cỡ vừa, tranh đá quý khổ nhỏ. Tầng lớn gồm thuyền buồm đồng lớn, hang thạch anh tím, cây đá quý đặt sàn, tranh đá quý khổ lớn, cặp linh vật đồng đúc.
Một sai lầm hay gặp là mua món chính ở tầng lớn nhưng đặt trên một chiếc tủ, chiếc kệ không tương xứng: thuyền buồm đồng nặng trên kệ gỗ ép mỏng, tranh đá quý nặng trên tường thạch cao không tắc kê. Nên tính cả chi phí cho bệ, đế, vít, tủ kính vào ngân sách ngay từ đầu.
An toàn và kiểm hàng cho món phòng khách
Phòng khách là nơi trẻ chơi, khách qua lại, đôi khi cả thú cưng. Vài điểm an toàn và kiểm hàng cần làm trước khi trả tiền:
- Món nặng xa mép: món đá, đồng trên bàn trà, tủ thấp đặt cách mép ít nhất 15–20 cm; trẻ hay bám mép bàn để đứng dậy.
- Món cao đặt sàn có neo: cây đá quý lớn, tượng cao có bệ rộng hoặc dây neo vào tường.
- Sừng, đuôi, cột buồm nhọn: nhà có trẻ nhỏ chọn dáng bo tròn, hoặc đặt cao ngoài tầm với.
- Kiểm đá nhuộm, đá nung: màu đậm bất thường ở vết nứt, chân hang trắng đục mà đầu tinh thể vàng cam đậm là dấu hiệu hàng nung hoặc nhuộm; hỏi người bán nói rõ.
- Kiểm đồng: đồng đúc nặng tay, đáy đặc hoặc thành dày; hợp kim mạ nhẹ hơn, cạo nhẹ ở đáy có thể thấy màu khác.
- Kiểm tranh đá quý: mảnh đá ghép không bong, keo không ố, mặt sau có lớp chống ẩm, móc treo chắc.
Nếu mua món lớn qua mạng, xin kích thước thật kèm ảnh món đặt cạnh một vật quen thuộc như chai nước, để hình dung đúng cỡ trước khi đặt hàng.
Phòng khách liền bếp ăn trong căn hộ: chọn món chịu được hơi bếp
Phần lớn căn hộ chung cư mới ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng có phòng khách và bếp ăn liền một khối, chỉ ngăn bằng quầy bar hoặc không ngăn gì. Hơi dầu mỡ, hơi nước nấu ăn bay sang phòng khách nhiều hơn ta nghĩ, bám lên mọi bề mặt thành lớp màng mỏng hút bụi. Món đặt gần phía bếp vì thế cần chất liệu lau được bằng khăn ẩm và nước rửa nhẹ: đá trơn, gốm men, đồng có lớp phủ.
Những món nên đặt xa phía bếp là cây đá quý nhiều kẽ lá, tượng nhiều chi tiết nhỏ, tranh đá quý không có kính phủ, thuyền buồm có dây buồm và buồm vải. Khi dính lớp dầu mỏng, các món này rất khó làm sạch mà không tháo ra. Nếu muốn có một trong các món đó, đặt ở bức tường xa bếp nhất, hoặc trong tủ kính.
Một mẹo bố trí hay: chọn món chính đặt ở phía sofa, xa bếp; phía quầy bar giáp bếp chỉ đặt một món nhỏ dễ lau như bát đá hay quả cầu trên đế. Như vậy món đắt tiền nhất được giữ sạch lâu, còn món ở chỗ "khó" là món dễ chăm.
Giữ phòng khách gọn sau khi đã có món
Phòng khách Việt có xu hướng tích đồ theo năm tháng: quà Tết, quà tân gia, quà khai trương của người thân. Không ít phòng khách sau vài năm có tới năm sáu món vật phẩm chen nhau trên tủ, kệ, bàn trà. Lúc đó món nào cũng mất đi ý nghĩa, và việc lau dọn thành gánh nặng.
Một cách giữ gọn là quy ước với cả nhà: phòng khách có một món chính và tối đa ba món phụ. Món được tặng thêm thì hoặc thay chỗ món cũ, hoặc vào phòng khác, hoặc cất tủ để xoay vòng theo mùa, theo dịp Tết. Món đã sứt mẻ, bạc màu thì sửa hoặc cho đi.
Theo tập quán, nhà cửa gọn gàng sạch sẽ là điều kiện đầu tiên cho một không gian dễ chịu, trước cả vật phẩm. Một món đẹp trong căn phòng sạch luôn được nhìn thấy; năm món đẹp trong căn phòng bừa chỉ là thêm năm thứ phải lau.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách chung cư nhỏ nên đặt vật phẩm phong thuỷ gì?
Với phòng 15–20 m², một món chính cỡ vừa như thuyền buồm gỗ dài 50–70 cm, cây đá quý cao 40–60 cm hoặc tranh đá quý trên sofa là đủ, cộng một món nhỏ trên bàn trà. Tránh món đặt sàn lớn vì chiếm lối đi.
Đặt thuyền buồm trong phòng khách cần lưu ý gì?
Tập quán thường để mũi thuyền hướng vào trong nhà, theo ý chở hàng về. Về thực tế, thuyền cần mặt tủ đủ dài, xa chỗ trẻ với tới vì buồm và dây dễ gãy. Thuyền gỗ hỏi loại gỗ, xử lý mối mọt; thuyền đồng chọn loại có lớp phủ chống xỉn.
Có nên đặt nhiều vật phẩm trong phòng khách cho đủ ý nghĩa không?
Không cần. Một món chính và vài món phụ là đủ; nhiều món chen nhau làm phòng bừa và món nào cũng bị lu mờ. Món được tặng thêm có thể xoay vòng theo dịp hoặc chuyển sang phòng khác.
Tranh đá quý treo phòng khách nên chọn khổ bao nhiêu?
Treo trên sofa thì rộng khoảng hai phần ba chiều dài sofa: sofa 2 m hợp tranh 120–140 cm. Tranh đá quý nặng hơn tranh thường nhiều lần, nên hỏi trọng lượng để chọn vít, tắc kê đúng; tường thạch cao cần tắc kê chuyên dụng.
Nhà có trẻ nhỏ thì đặt vật phẩm phòng khách thế nào cho an toàn?
Đặt món nặng cách mép bàn trà, tủ thấp ít nhất 15–20 cm; món cao đặt sàn phải có bệ rộng hoặc neo tường; tránh món có sừng, đuôi, cột nhọn ở tầm thấp. Cây đá quý có hạt nhỏ đặt ngoài tầm với của trẻ dưới 3 tuổi.
Phòng khách hướng nắng có đặt quả cầu thạch anh được không?
Nên tránh vệt nắng chiếu thẳng. Quả cầu trong suốt gom nắng như thấu kính, có thể làm cháy xém rèm, sofa vải, gỗ. Thạch anh tím, hồng còn phai màu khi phơi nắng lâu. Đặt quả cầu ở chỗ khuất nắng hoặc chọn món đục.