Vật phẩm góc đọc sách, tủ sách: chặn sách bằng đá và món xen giữa các ngăn

Tủ sách và góc đọc hợp nhất với những món vừa có việc vừa đẹp: chặn sách bằng đá nặng giữ hàng sách đứng thẳng, tháp văn xương nhỏ, bình bút đá trên bàn đọc, khối đá hay quả cầu nhỏ đặt xen giữa các cụm sách, một tượng nhỏ hình người đọc sách hay con vật gắn với chữ nghĩa. Cỡ món theo chiều sâu và chiều cao ngăn: ngăn sâu 25–30 cm, cao 30–35 cm hợp món cao dưới 20 cm; món nặng đặt tầng thấp hoặc sát vách đứng, không giữa nhịp ván dài.

Trong tập quán, những món như tháp văn xương, bút lông, nghiên mực gắn với chữ nghĩa, học hành, nên nhiều nhà muốn đặt chúng ở nơi có sách. Đó là quan niệm; về thực tế, tủ sách gia đình có những đặc thù riêng: ván kệ võng dưới sức nặng sách, bụi giấy, mọt, ánh sáng làm phai gáy sách. Món đặt trong tủ sách vì thế nên phục vụ sách trước, rồi mới là trang trí.

Chặn sách bằng đá: món hữu ích nhất trong tủ sách

Một hàng sách không đầy ngăn sẽ nghiêng đổ, gáy sách cong, bìa mềm cong vênh theo thời gian. Chặn sách giữ chúng đứng thẳng. Chặn sách bằng đá là lựa chọn vừa có công năng vừa có vẻ đẹp: nặng, vững, và mang theo vân đá, màu đá vào giữa những hàng gáy sách vốn đơn điệu.

Chặn sách đá cần đủ nặng. Một hàng sách bìa cứng dài 30 cm nghiêng vào chặn sách tạo lực đẩy đáng kể; chặn sách dưới 0,5 kg mỗi chiếc thường bị đẩy trượt. Chặn sách đá từ 1–2 kg mỗi chiếc, đáy rộng và có lót nỉ hoặc cao su, giữ được hàng sách bìa cứng thông thường. Sách khổ lớn như sách ảnh, sách mỹ thuật cần chặn sách nặng hơn, hoặc xếp nằm ngang.

Hình dáng chặn sách đá rất đa dạng: khối đá tự nhiên xẻ đôi giữ mặt cắt mài bóng, khối hình học, chặn sách tạc hình núi, hình con vật. Khối đá tự nhiên xẻ đôi, mỗi bên một nửa, cho cảm giác "cặp" hài hoà ở hai đầu hàng sách. Mã não, thạch anh, đá hoá thạch, đá cẩm thạch là những chất liệu hay gặp.

Chặn sách là món duy nhất trong tủ sách mà nhiều người thấy thật sự cần. Nếu chỉ chọn một món cho tủ sách, chọn một đôi chặn sách đá tốt.

Nhu cầu, món hay chọn và lưu ý cho tủ sách, góc đọc

Bảng dưới gom các món hợp với tủ sách và góc đọc. Cột ý nghĩa là tập quán, không phải lời hứa về học hành:

Một ngăn sách đẹp thường có tỷ lệ: phần lớn là sách, một món nhỏ làm điểm nghỉ, và vài khoảng trống. Ngăn chỉ có món mà không có sách thì đó là kệ trưng bày, không còn là tủ sách nữa.

Tải trọng ván kệ: sách đã nặng, món đá còn nặng hơn

Sách nặng hơn người ta tưởng. Một hàng sách bìa cứng dài 80 cm có thể nặng 15–20 kg. Ván kệ gỗ công nghiệp dày 18 mm, nhịp dài 80–90 cm, dưới tải đó đã võng thấy được sau một thời gian. Thêm một món đá 2 kg vào giữa nhịp ván là đặt thêm tải đúng vào chỗ võng nhất.

Quy tắc đơn giản: món nặng đặt sát vách đứng của kệ, nơi ván được đỡ, hoặc ở tầng thấp nhất, nơi ván thường dày hơn hay nằm trên đế. Giữa nhịp ván dài chỉ đặt món nhẹ. Nếu thấy ván đã võng, đừng đặt thêm món; hãy lật ván, thêm thanh đỡ, hoặc chuyển bớt sách.

Kệ sách treo tường bằng ke và vít cần được để ý hơn nữa: tổng tải sách cộng món phải nằm trong mức chịu của ke và tắc kê. Kệ treo tường thạch cao mà không có tắc kê chuyên dụng thì không nên đặt món đá. Kệ sách đứng cao trên 1,2 m nên bắt vít vào tường, nhất là nhà có trẻ nhỏ hay leo trèo.

Bụi giấy, mọt và ánh sáng: điều món trong tủ sách phải chung sống

Bụi giấy. Sách sinh ra một lớp bụi mịn từ giấy, đọng lên mọi thứ trong tủ. Món nhiều kẽ như cây đá quý, cụm thạch anh nhiều đầu, tượng chạm cầu kỳ bám bụi giấy khó lau. Món trơn như khối đá mài, quả cầu, bình gốm hợp tủ sách hơn.

Mọt và ẩm. Tủ sách kín, ít mở là môi trường mọt sách và nấm mốc thích. Món gỗ chưa xử lý đặt trong tủ sách có thể bị mọt, rồi mọt lan sang sách. Chọn món gỗ đã xử lý tốt, hoặc dùng đá, gốm, đồng. Gói hút ẩm đặt góc tủ giúp cả sách lẫn món.

Ánh sáng. Nắng chiếu vào tủ sách làm phai gáy sách và phai thạch anh màu. Tủ sách cạnh cửa sổ nên có rèm hoặc cánh kính lọc tia cực tím. Gáy sách phai không đều theo vệt nắng, nên một món đá đặt trước hàng sách lâu năm sẽ để lại một khoảng gáy còn màu cũ, rất lộ khi dời món đi; xoay vòng vị trí món mỗi vài tháng là cách tránh.

Đèn tủ. Đèn LED gắn trong tủ làm món và gáy sách hiện lên đẹp. Đèn halogen cũ toả nhiệt, không nên đặt sát sách và món có keo.

Tháp văn xương và góc học: chọn món cho người đang đi học

Tháp văn xương là món quen thuộc nhất gắn với học hành trong tập quán. Nhiều phụ huynh đặt một tháp nhỏ trên kệ sách hay bàn học của con như lời chúc. Điều nên nhớ là đây là lời chúc, không phải điều kiện: tránh biến nó thành áp lực kiểu "có tháp rồi thì phải đỗ".

Về cỡ, tháp văn xương cho kệ sách gia đình hợp ở cỡ 15–25 cm. Tháp lớn hơn chiếm chỗ của cả hàng sách. Chất liệu đá trầm màu như thạch anh trắng, ngọc xanh nhạt, đá xám hợp kệ sách hơn tháp mạ vàng bóng. Tháp nhiều tầng có mái cong nhọn thì chọn loại đá đặc, mái không mảnh để khỏi sứt khi lau.

Góc học của học sinh lớn, sinh viên thường có kệ sách ngay trên bàn học. Món trên kệ này nên đặt ngăn ngang tầm mắt khi ngồi, xa vùng tay với lấy sách. Món nặng không đặt ở kệ treo phía trên đầu người ngồi.

Với người lớn đang học thêm, viết lách, nghiên cứu, một bình bút đá trên bàn đọc và một đôi chặn sách đá thường được dùng nhiều hơn tháp văn xương, vì đó là đồ dùng thật mỗi ngày.

Bày xen món với sách: vài cách làm cho ngăn sách có nhịp

Cách phổ biến nhất là chia mỗi ngăn thành hai ba cụm sách, giữa các cụm là một món nhỏ. Một cụm sách đứng, một cụm sách nằm chồng lên nhau làm bệ cho một món nhỏ đặt lên trên, rồi một khoảng trống. Nhịp đứng, nằm, trống như vậy làm ngăn sách bớt cứng.

Không cần mỗi ngăn một món. Bày cách ngăn, theo đường chéo từ trên xuống dưới, cho mắt đi một vòng tự nhiên qua tủ. Tủ sách năm tầng thường đẹp với ba bốn món, không phải mười.

Màu món nên tương phản nhẹ với gáy sách. Tủ nhiều sách gáy trắng, kem hợp món màu trầm như mã não nâu, đá xám, đồng hun. Tủ sách gáy nhiều màu thì món đơn sắc, mộc mạc giúp mắt nghỉ.

Sách là chủ, món là khách. Khi tủ đầy dần, món nên nhường chỗ cho sách mới chứ không phải ngược lại.

Góc đọc ngoài tủ sách: ghế đọc, bậu cửa, giường

Góc đọc nhiều khi không nằm cạnh tủ sách mà là một chiếc ghế bành cạnh cửa sổ, một bậu cửa rộng có đệm, hay đầu giường. Ở những chỗ này, món đặt cạnh nên là món đặt sách lên được hay giúp việc đọc: một bàn nhỏ có đèn đọc, một khay đá để cốc trà, một chặn sách nhỏ giữ trang khi đọc sách khổ lớn.

Chặn trang sách bằng đá hay bằng đồng là món nhỏ ít người biết: một thanh đá hay đồng dài 15–20 cm, nặng vừa đủ, đặt ngang trang sách mở để giữ trang khi đọc sách nấu ăn, sách nhạc, sách tra cứu. Đây là món có công năng mà nhiều người mê đọc thích.

Góc đọc thường kèm một ngọn đèn đọc sách. Món đặt cạnh đèn nên là món mờ, không bóng gương, để không hắt chói lên trang giấy. Món sáng màu đặt hơi lùi sau đèn sẽ được đèn chiếu xiên làm hiện khối đẹp vào buổi tối, đúng lúc góc đọc được dùng nhiều nhất.

Tủ sách phòng khách: nơi sách gặp khách

Nhiều gia đình đặt tủ sách ở phòng khách, vừa để đọc vừa như một bức tường trang trí. Tủ sách ở đây được khách nhìn thấy đầu tiên, và món xen giữa sách được nhìn từ khoảng cách 2–4 m. Món cần đủ lớn để thấy được từ sofa, khoảng 15–25 cm, và đặt ở tầng ngang tầm mắt người ngồi hoặc đứng, tức tầng thứ hai, thứ ba từ dưới lên.

Tủ sách phòng khách thường dài, có khi cả bức tường. Nên có một điểm nhấn chính, ví dụ một món lớn hơn ở ngăn giữa, và vài món nhỏ rải xung quanh, thay vì nhiều món đều cỡ. Tủ sách kèm kệ tivi ở giữa thì món hai bên kệ tivi nên tương xứng nhau về khối, không nhất thiết giống hệt.

Một tủ sách phòng khách có sách thật được đọc luôn có sức hút hơn tủ sách chỉ để bày. Nếu bạn để món nhiều hơn sách, đó không còn là tủ sách mà là tủ trưng bày, một chủ đề khác. Giữ sách là chủ.

Kiểm hàng cho chặn sách và món tủ sách

Vài điểm kiểm nhanh:

• Chặn sách: đáy phẳng, có lót nỉ hoặc cao su; mặt tiếp xúc với sách phẳng, không cạnh sắc làm rách bìa.
• Đặt thử chặn sách cạnh một hàng sách thật ở cửa hàng, đẩy nhẹ xem có trượt không.
• Tháp văn xương: mái các tầng không sứt, đá đặc; tháp ghép từng tầng thì xem keo có chắc.
• Món đá màu: hỏi đá có nhuộm không, vì màu nhuộm có thể lem sang bìa sách khi ẩm.

Chặn sách đá tự nhiên xẻ đôi thì hai nửa phải từ cùng một khối, vân nối tiếp nhau khi ghép lại. Đây là cách nhận ra một đôi chặn sách làm cẩn thận.

Với góc học của con hay góc viết của chính bạn, mục Chùa Tháp, Văn Xương trên vatphamphongthuy.com có các tháp cỡ nhỏ hợp một ngăn sách; chọn cỡ theo chiều cao ngăn trước, chất liệu sau.

Câu hỏi thường gặp

Tủ sách gia đình nên đặt vật phẩm gì?

Món hữu ích nhất là đôi chặn sách bằng đá giữ hàng sách đứng thẳng. Thêm vài món nhỏ như tháp văn xương, quả cầu, khối đá xen giữa các cụm sách. Món trơn, ít kẽ hợp hơn vì tủ sách nhiều bụi giấy.

Chặn sách đá nặng bao nhiêu là đủ?

Khoảng 1–2 kg mỗi chiếc, đáy rộng có lót nỉ hoặc cao su, giữ được hàng sách bìa cứng thông thường. Chặn sách dưới 0,5 kg dễ bị hàng sách đẩy trượt. Sách khổ lớn cần chặn nặng hơn hoặc xếp nằm.

Đặt món đá nặng trên kệ sách có làm võng ván không?

Có thể, nếu đặt giữa nhịp ván dài đã chịu tải sách. Đặt món nặng sát vách đứng hoặc tầng thấp nhất, giữa nhịp chỉ để món nhẹ. Ván đã võng thì đừng thêm món.

Tháp văn xương đặt ở tủ sách có giúp con học giỏi không?

Tháp văn xương là lời chúc học hành theo tập quán, không phải bảo đảm. Đặt như một món đẹp ở góc học là được, và tránh biến nó thành áp lực cho con. Việc học vẫn do con và cách gia đình đồng hành.

Tủ sách có nắng chiếu thì đặt món gì?

Tủ sách có nắng nên có rèm vì nắng làm phai gáy sách. Thạch anh màu ở ngăn có nắng sẽ phai cùng gáy sách. Chọn món chịu nắng như khối đá đục, bình gốm, đồng, và xoay vòng vị trí món để gáy sách phía sau không phai thành vệt.