Nhiều gia đình kiêng đặt tượng, quả cầu đá, vật phẩm có ý nghĩa đối diện cửa nhà vệ sinh hoặc áp sát bức tường chung với toilet, vì theo quan niệm dân gian đó là chỗ uế khí, không xứng với đồ được trân trọng. Lời kiêng này có một nửa rất thực tế: khu vệ sinh là nguồn hơi ẩm, mùi, và hơi hoá chất tẩy rửa, những thứ làm đồng, bạc xỉn màu, đá xốp bị ố, đế gỗ bị mốc.
Căn hộ chung cư và nhà phố hiện nay thường có hành lang hẹp, cửa toilet mở thẳng ra phòng khách hay hành lang, nên muốn tránh hoàn toàn không phải dễ. Bài này phân biệt nhà vệ sinh khép kín trong phòng và nhà vệ sinh chung, cho biết vật phẩm nào chịu kém nhất ở gần khu ẩm, và cách xếp lại kệ, tủ khi không còn chỗ nào khác. Riêng chuyện bày đồ ngay bên trong phòng tắm đã có bài riêng ở danh mục góc nhà; bài này nói về những chỗ ngay bên ngoài.
Lời kiêng nói gì và gốc từ đâu
Trong cách bố trí nhà truyền thống, khu vệ sinh thường nằm tách riêng, ở góc vườn hay cuối nhà, xa gian thờ và gian tiếp khách. Từ đó hình thành quan niệm nhà vệ sinh là chỗ ô uế, những gì được thờ kính hay mang ý nghĩa tốt lành nên đặt xa. Khi nhà vệ sinh dời vào trong nhà, sát phòng khách, phòng ngủ, quan niệm ấy được giữ dưới dạng các lời kiêng cụ thể: không đặt bàn thờ áp tường nhà vệ sinh, không để cửa toilet nhìn thẳng ra bàn ăn, không bày tượng đối diện cửa toilet.
Với vật phẩm, lời kiêng thường được nói như sau: linh vật, tượng thần, quả cầu đá đặt nhìn thẳng vào cửa nhà vệ sinh là "đặt sai chỗ", vừa thiếu tôn trọng món đồ, vừa trái ý nghĩa ban đầu khi bày. Một số người còn nói đá sẽ "hút uế khí". Đây là quan niệm, không có cơ sở khoa học; đá không hút gì ngoài bụi và hơi ẩm, mà chính hơi ẩm mới là thứ đáng lo.
Ngược lại cũng có lời mách đặt một vật phẩm trước cửa toilet để "hoá giải". Bài này không khuyên theo hướng đó: cách giảm mùi và ẩm hiệu quả nhất vẫn là đóng cửa, bật quạt hút, giữ sàn khô. Vật phẩm không làm thay được những việc ấy, và đặt ở đó còn khiến món đồ nhanh hỏng hơn.
Chất liệu nào chịu kém nhất khi gần khu vệ sinh
Hơi nước nóng sau khi tắm, hơi chất tẩy có clo, hơi amoniac và mùi lưu huỳnh từ đường ống là bốn thứ vật phẩm hay gặp khi đặt gần nhà vệ sinh. Mỗi chất liệu phản ứng một kiểu:
| Chất liệu | Gặp chuyện gì | Dấu hiệu |
|---|---|---|
| Bạc, đồ mạ bạc | Xỉn đen do hợp chất lưu huỳnh trong không khí | Lớp ố vàng rồi đen dần, nhất là ở kẽ chạm |
| Đồng thau, đồng đỏ | Xỉn và có thể lên lớp xanh khi ẩm lâu, nhất là gặp hơi clo | Mất độ bóng, đốm xanh quanh chỗ hay ẩm |
| Đá vàng găm (pyrit) | Có thể phong hoá khi độ ẩm cao kéo dài | Bột trắng hoặc vàng trên bề mặt, mùi hơi giống lưu huỳnh |
| Ngọc lam, malachit, đá xốp | Hút ẩm, hút mùi, đổi màu khi dính hơi hoá chất | Màu xỉn, mờ, loang |
| Ngọc trai, đồ vỏ sò | Lớp xà cừ mất bóng khi gặp hơi axit, hoá chất | Bề mặt mờ, ráp |
| Bột đá sơn, đế gỗ, đế nỉ | Ngấm ẩm, mốc, bong sơn | Đốm đen ở đế, sơn phồng rộp |
| Thạch anh, đá nguyên khối cứng | Bền, chỉ bám hơi nước và cặn | Vệt mờ, dễ lau sạch |
Bảng cho thấy lời kiêng "đừng để đồ quý gần nhà vệ sinh" đúng với nhiều chất liệu hơn người ta nghĩ, không cần dựa vào chuyện uế khí. Thạch anh và đá cứng nguyên khối chịu tốt nhất; kim loại quý và đá mềm, đá xốp chịu kém nhất.
Phân biệt từng tình huống trong nhà
Cửa toilet mở thẳng ra phòng khách. Đây là tình huống khó chịu nhất cả về quan niệm lẫn thực tế. Không nên đặt kệ vật phẩm ngay trong tầm cửa; nếu có thể, đặt sang bức tường không nhìn thẳng vào cửa, hoặc dùng một bình phong, tủ thấp để ngăn tầm nhìn.
Nhà vệ sinh khép kín trong phòng ngủ. Cửa toilet thường nằm gần giường hoặc tủ áo. Món bày đầu giường, bàn trang điểm cách cửa toilet một hai mét sẽ chịu hơi ẩm mỗi lần tắm. Giữ cửa đóng khi tắm và bật quạt hút giúp giảm phần lớn.
Kệ áp tường chung với nhà tắm. Bức tường chung hay bị ẩm do đường ống, do chống thấm kém. Sờ tay vào tường thấy mát, có vệt loang, sơn phồng là dấu hiệu cần dời kệ ra, vì đế gỗ và hộp giấy áp sát tường sẽ mốc trước.
Hành lang hẹp trước cửa toilet. Kệ treo tường ở hành lang dễ bị vai người va khi đi qua, thêm hơi ẩm thoát ra. Hành lang hợp với tranh treo cao hơn là kệ bày tượng nhỏ.
Xếp lại khi không còn chỗ nào khác
Căn hộ nhỏ đôi khi chỉ có đúng một bức tường đối diện cửa toilet để đặt tủ. Khi đó có thể làm theo thứ tự này để vừa giữ đồ bền vừa đỡ lấn cấn:
- Chọn tủ kính có cửa thay vì kệ mở. Cửa kính chặn được phần lớn hơi ẩm và bụi; đặt thêm một gói hút ẩm nhỏ ở góc tủ, thay định kỳ.
- Đặt những món chịu ẩm tốt ở tầng gần cửa toilet nhất: thạch anh, đá nguyên khối, sứ men. Món bạc, đồng, đá mềm đưa vào tầng sâu hoặc chuyển sang phòng khác.
- Xoay hướng bày: nếu có thể, đặt tủ vuông góc với cửa toilet thay vì đối diện thẳng. Vừa đỡ lấn cấn với người giữ lời kiêng, vừa không hứng luồng hơi ẩm trực tiếp.
- Giữ khoảng cách vài phân giữa lưng tủ và tường chung nhà tắm để không khí lưu thông, đế tủ không ngấm ẩm.
- Lau tủ và vật phẩm thường hơn những chỗ khác, ít nhất mỗi tuần một lần với khăn khô mềm; mùa nồm thì lau dày hơn.
- Không dùng nước xịt thơm hay tinh dầu xịt gần tủ. Các hạt sương xịt bám lên đá và kim loại tạo vệt khó lau.
Với người trong nhà giữ lời kiêng chặt, có thể thêm một tấm rèm hoặc vách gỗ mỏng che phía cửa toilet. Cách này vừa đẹp vừa giảm hơi ẩm thoát ra, nhẹ nhàng hơn nhiều so với bày thêm vật phẩm để "trấn".
Chọn món hợp với phòng khách, hành lang gần nhà vệ sinh
Không phải căn nhà nào cũng có lựa chọn dời tủ. Khi khu bày vật phẩm buộc phải ở gần nhà vệ sinh, chọn đúng món ngay từ đầu giúp bạn đỡ phải lau chùi, sửa chữa về sau. Ưu tiên đầu tiên là chất liệu: thạch anh trắng, thạch anh tím, đá cẩm thạch đã xử lý bề mặt, sứ men, gốm men đều chịu ẩm và dễ lau. Đồ bạc, đồ mạ vàng mỏng, đá mềm và đá xốp để dành cho phòng khô hơn.
Ưu tiên thứ hai là hình dáng. Món ít kẽ, ít chi tiết nhô như quả cầu, trụ đá, bình tròn đỡ bám hơi nước và bụi hơn tượng linh vật nhiều vảy, nhiều vằn. Món đặc, nặng, đế rộng đứng vững hơn ở hành lang hẹp nơi người hay đi qua.
Ưu tiên thứ ba là cách bày. Một tủ kính đứng có cửa, đèn nhỏ bên trong, đặt hai ba món chọn lọc trông gọn và sang hơn một kệ mở đầy đồ. Ánh đèn trong tủ còn làm khoang tủ ấm và khô hơn một chút so với bên ngoài.
Cuối cùng, nếu trong nhà có người lớn giữ lời kiêng chặt về hướng nhìn, có thể chọn những món không có "mặt" như quả cầu, trụ đá, bình ngọc thay vì tượng linh vật có đầu, có mắt. Như vậy chuyện "nhìn thẳng vào cửa toilet" cũng không còn là điều phải bàn.
Giảm ẩm và mùi quanh khu vệ sinh để bảo vệ đồ bày
Phần lớn hư hại ở vật phẩm gần toilet đến từ hơi ẩm và hoá chất. Giảm hai thứ này là bảo vệ được đồ, bất kể bạn tin lời kiêng hay không:
- Bật quạt hút khi tắm và để thêm khoảng mười lăm phút sau khi tắm xong.
- Đóng cửa toilet khi không dùng; nếu cửa hở chân nhiều, cân nhắc lắp ron chặn đáy cửa.
- Cất chai tẩy rửa có clo, amoniac trong tủ kín; không để mở nắp, không pha chung các loại tẩy với nhau.
- Kiểm tra xi phông thoát sàn, bồn rửa thường xuyên: xi phông khô nước là đường cho mùi cống, có hơi lưu huỳnh, lọt lên.
- Dùng máy hút ẩm vào mùa nồm ở các tỉnh phía Bắc, nhất là khi tủ vật phẩm đặt ở hành lang gần toilet.
- Theo dõi tường chung: vệt loang, sơn phồng, mùi mốc là dấu hiệu chống thấm có vấn đề, nên sửa sớm.
Làm được những việc này, khu vực quanh nhà vệ sinh sẽ khô và thơm hơn, đồ bày ở xa hay gần đều bền hơn.
Đồ đã bị xỉn, ố vì để gần toilet thì làm gì
Nếu món đồng hay bạc đã ngả màu, đừng vội chà bằng giấy nhám hay kem đánh răng. Bạc nên được làm sạch bằng khăn chuyên dụng cho bạc hoặc nhờ thợ kim hoàn; đồng thau có thể lau nhẹ bằng khăn mềm, với vết xỉn nặng thì nhờ thợ đánh bóng. Đồ mạ chỉ có một lớp rất mỏng, chà mạnh là mất lớp mạ.
Đá vàng găm có bột trắng trên mặt là dấu hiệu nên chuyển ngay sang chỗ khô, phủi nhẹ phần bột bằng cọ khô và không rửa nước. Ngọc lam, malachit bị xỉn màu thì lau bằng khăn khô, không ngâm, không dùng dung dịch tẩy.
Đế gỗ bị mốc có thể lau bằng khăn hơi ẩm rồi để khô hoàn toàn ở nơi thoáng; nếu mốc ăn sâu, thay đế mới. Tượng bột đá bị phồng sơn thì sơn lại hoặc nhờ thợ sửa, không cạy lớp sơn bong vì dễ lan rộng.
Sau khi xử lý, đặt món đồ ở chỗ khô thoáng, xa khu ẩm. Nhà có nếp tẩy uế vật phẩm sau khi để chỗ không sạch thì làm theo nếp; không có nếp ấy thì sạch sẽ, khô ráo là đủ. Nếu cần chọn món mới cho tủ gần khu ẩm, xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để ưu tiên đá cứng nguyên khối hoặc sứ men.
Câu hỏi thường gặp
Đặt tượng tỳ hưu đối diện cửa nhà vệ sinh có sao không?
Theo quan niệm dân gian, nhiều nhà kiêng vì coi đó là chỗ uế, không xứng với linh vật. Về thực tế, hơi ẩm và hơi tẩy rửa từ toilet làm tỳ hưu đồng xỉn, tỳ hưu bột đá bong sơn. Nếu được, dời sang bức tường khác hoặc đặt trong tủ kính có cửa.
Có nên đặt vật phẩm trước cửa toilet để hoá giải không?
Đây là một lời mách dân gian, không có cơ sở. Cách giảm mùi và ẩm hiệu quả vẫn là đóng cửa, bật quạt hút, giữ sàn khô và sửa chống thấm. Đặt vật phẩm ở đó chỉ làm món đồ nhanh hỏng hơn, không thay được những việc ấy.
Tủ kính bày đá áp tường chung với nhà tắm được không?
Được nếu tường khô và tủ có cửa kính. Nên chừa khoảng hở vài phân giữa lưng tủ và tường, đặt gói hút ẩm trong tủ, và theo dõi vệt loang, sơn phồng trên tường. Nếu tường ẩm, dời tủ ra hoặc sửa chống thấm trước.
Vì sao vòng bạc để gần nhà tắm nhanh đen?
Bạc phản ứng với hợp chất lưu huỳnh trong không khí, mà khu nhà tắm có hơi ẩm, hơi cống và hơi chất tẩy tạo điều kiện cho phản ứng diễn ra nhanh. Cất bạc trong hộp kín hoặc túi chống xỉn, đặt ở phòng khô sẽ giữ màu lâu hơn.
Đá vàng găm có bột trắng là bị gì?
Đá vàng găm (pyrit) có thể bị phong hoá khi ở nơi ẩm lâu ngày, sinh lớp bột trắng hoặc vàng và mùi giống lưu huỳnh. Nên chuyển ngay sang chỗ khô, phủi bột bằng cọ khô, không rửa nước. Nếu đá bở vụn nhiều, hỏi người bán hoặc người hiểu khoáng vật.
Nhà vệ sinh khép kín trong phòng ngủ thì bày vật phẩm ở đâu?
Đặt xa cửa toilet nhất có thể, chẳng hạn bàn làm việc hoặc kệ phía bên kia phòng. Giữ cửa toilet đóng khi tắm, bật quạt hút, chọn vật phẩm chịu ẩm như thạch anh, đá nguyên khối. Đồ bạc, đồng, đá mềm nên để phòng khác.