Bên cạnh thỏi nguyên bảo đơn, thị trường vật phẩm có bốn kiểu bày nhiều thỏi: tháp nguyên bảo đúc liền một khối, bộ thỏi rời xếp thành chồng, khay hoặc đế bày nhiều thỏi thành hàng, và tụ bảo bồn là chiếc bát đầy thỏi, đồng xu, ngọc châu. Kiểu nào cũng mang hình ảnh của cải chất đầy theo quan niệm dân gian; khác nhau ở độ vững, cách lau dọn và chỗ bày hợp lý.
Bài này mô tả từng kiểu, chỉ ra ưu nhược thực tế, cách xếp thỏi rời cho vững, cách chọn đế, khay đi kèm, và cách giữ cả bộ sạch sẽ mà không phải tháo ra lắp vào mỗi tuần. Bài không bàn chuyện mấy thỏi là "đủ" hay "thiếu" theo một con số bắt buộc nào, vì tập quán mỗi nơi một khác.
Bốn kiểu bày nhiều thỏi nguyên bảo
So sánh nhanh để bạn chọn kiểu hợp chỗ đặt và thói quen dọn dẹp:
| Kiểu | Cấu tạo | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Tháp đúc liền | Nhiều thỏi đúc chung một khối, xếp thành tháp hoặc đống | Vững, không đổ, một động tác là nhấc lên lau được | Kẽ giữa các thỏi đọng bụi, khó lau sâu |
| Thỏi rời xếp chồng | Các thỏi riêng, xếp tầng dưới nhiều, tầng trên ít | Linh hoạt, thay đổi cách xếp được, tách ra dùng riêng được | Dễ đổ khi va chạm, mất thời gian xếp lại sau khi lau |
| Khay, đế nhiều thỏi | Một đế gỗ hoặc khay có hốc giữ từng thỏi nằm hàng | Gọn, thỏi không lăn, nhìn có trật tự | Thay thỏi khác cỡ không vừa hốc |
| Tụ bảo bồn | Bát hoặc chậu nông chứa thỏi, đồng xu, hạt châu | Nhiều chi tiết, bắt mắt dịp Tết | Nhiều vật nhỏ, bụi nhiều, không hợp nhà có trẻ nhỏ |
Nếu bạn ít thời gian dọn, tháp đúc liền hoặc khay có hốc là lựa chọn dễ sống nhất. Nếu bạn thích sắp đặt lại theo mùa, bộ thỏi rời cho nhiều tự do hơn.
Tháp nguyên bảo đúc liền: nhìn mối nối và kẽ giữa các thỏi
Tháp đúc liền là các thỏi nguyên bảo được tạo hình chung trong một khuôn, xếp thành tháp ba tầng, năm tầng, hoặc thành một đống thỏi chồng chéo như núi nhỏ. Vật liệu phổ biến là đồng thau đúc rỗng, hợp kim kẽm mạ, bột đá phủ nhũ hoặc resin. Một số mẫu thêm đồng xu, hạt châu, chữ Phúc nằm xen giữa các thỏi.
Khi chọn, lật đáy xem tháp đúc một lần hay ghép nhiều phần. Tháp ghép dùng keo hoặc ốc, mối ghép có thể lỏng theo thời gian, đặc biệt nếu bị rơi. Nhìn kỹ kẽ giữa các thỏi: hàng làm kỹ có kẽ sâu, rõ, từng thỏi tách bạch; hàng làm vội có kẽ nông, lớp mạ hay lớp sơn lấp kín, các thỏi trông như dính bết vào nhau.
Ưu điểm lớn nhất của tháp đúc liền là vững: không có thỏi nào rơi khi bạn lau bàn hay khi trẻ con chạm vào. Nhược điểm là bụi đọng trong kẽ. Một cây chổi lông nhỏ như chổi vẽ hoặc chổi trang điểm, quét một lượt mỗi tuần, là đủ giữ tháp sạch. Không dùng khăn ướt lùa vào kẽ với hàng phủ nhũ vì nhũ sẽ bong theo khăn.
Xếp tháp từ thỏi rời cho vững
Bộ thỏi rời thường gồm sáu, mười hoặc nhiều thỏi cùng cỡ. Xếp thành tháp đẹp và vững cần chút kỹ thuật vì đáy thỏi nhỏ, hai tai lại vểnh:
- Chọn mặt phẳng chắc: đế gỗ, khay phẳng, không xếp trực tiếp trên khăn trải bàn mềm.
- Tầng dưới cùng: xếp các thỏi sát nhau thành hàng, tai chạm tai, tạo một nền liền. Đây là tầng chịu lực, nên dùng những thỏi nặng nhất.
- Tầng giữa: đặt mỗi thỏi lên khe giữa hai thỏi bên dưới, để đáy thỏi trên tựa vào hai bụng thỏi dưới. Không đặt thỏi trên chồng thẳng lên thỏi dưới vì gờ giữa làm nó lắc.
- Tầng trên cùng: một thỏi duy nhất, có thể chọn thỏi đẹp nhất hoặc thỏi có chữ rõ nhất quay ra phía trước.
- Kiểm độ vững: chạm nhẹ vào mặt bàn bên cạnh, nếu tháp rung lắc thì tháo tầng trên xếp lại. Với thỏi đồng mạ trơn, đặt một miếng đệm silicon trong nhỏ ở điểm tiếp xúc giữa các tầng giúp chống trượt mà không ai nhìn thấy.
- Chụp ảnh tháp đã xếp ưng ý, lần sau lau xong xếp lại theo ảnh cho nhanh.
Tháp thỏi rời không hợp đặt ở chỗ hay có rung như cạnh cửa ra vào, trên nóc tủ lạnh, trên quầy có máy in hoá đơn. Ở những chỗ đó, chọn tháp đúc liền hoặc khay có hốc.
Khay và đế bày nhiều thỏi: chọn đúng cỡ hốc
Khay bày nguyên bảo phổ biến làm bằng gỗ có khoét hốc theo hình đáy thỏi, hoặc khay sơn mài, khay đồng có viền nâng. Hốc khoét giúp từng thỏi nằm yên, không lăn khi nhấc cả khay lên lau bàn. Kiểu này hợp bàn giám đốc, quầy lễ tân và tủ trưng bày, nơi cần vẻ gọn và có trật tự.
Khi mua khay riêng để đặt thỏi đã có, mang theo một thỏi để thử hoặc đo kỹ chiều dài và chiều rộng đáy. Hốc chật thì thỏi không lọt hẳn, nằm kênh; hốc rộng thì thỏi xoay lệch. Đáy hốc nên lót nỉ để không trầy lớp mạ. Nếu khay đi kèm bộ thỏi từ đầu, kiểm khi nhận rằng mọi thỏi đều vừa hốc, không có thỏi nào lỏng hơn hẳn.
Số thỏi trên khay tuỳ chỗ đặt và mắt nhìn. Khay dài trên mặt tủ thường xếp một hàng, khay vuông có thể xếp thành hai hàng so le. Có gia đình thích để trống một hốc với ý "còn chỗ để tích thêm"; đó là một cách nghĩ dễ thương nhưng không bắt buộc. Điều thực tế hơn là để chừa khoảng cách giữa các thỏi đủ để lau từng thỏi mà không phải nhấc thỏi bên cạnh.
Tụ bảo bồn: chiếc bát đầy thỏi, đồng xu và hạt châu
Tụ bảo bồn, có nơi gọi là bát tụ bảo hay chậu tụ bảo, là một chiếc bát hoặc chậu nông, thường bằng đồng, sứ hoặc đá, chứa đầy nguyên bảo nhỏ, đồng xu, hạt châu, đôi khi có thêm một linh vật nhỏ ở giữa. Hình ảnh chiếc bát đầy của quý xuất hiện từ lâu trong tranh Tết và đồ gốm, gắn với lời chúc nhà có của để dành. Đây là món khác với bình tụ bảo dáng cao cổ và khác với cây đá quý trồng trong chậu.
Có loại đúc liền, mọi thứ dính vào nhau thành một khối trong lòng bát, và có loại để rời, người dùng tự bỏ vật vào. Loại đúc liền dễ giữ, chỉ cần quét bụi. Loại rời cho phép bạn tự chọn vật bên trong, nhưng nhiều chi tiết nhỏ lăn lóc, bụi bám nhiều, và không hợp nhà có trẻ dưới ba tuổi vì hạt châu, thỏi mini, đồng xu đều là vật vừa miệng trẻ.
Tụ bảo bồn hợp đặt trên kệ phòng khách, tủ trưng bày, bàn tiếp khách của cửa hàng vào dịp Tết. Đặt ở chỗ ít bị chạm, đủ cao so với trẻ nhỏ. Nếu là bát sứ, kê một miếng lót mỏng dưới đáy để không trượt và không trầy mặt gỗ.
Chất liệu cho bộ nhiều thỏi: trọng lượng cộng dồn và độ đồng đều
Khi mua một thỏi, trọng lượng ít khi là vấn đề. Khi mua mười thỏi xếp tháp, trọng lượng cộng dồn lại đáng kể. Ví dụ giả định: mười thỏi đồng thau đặc, mỗi thỏi khoảng 150 gam, cộng đế gỗ, tổng cộng gần hai cân dồn lên một điểm của kệ. Kệ gỗ đứng sàn chịu được dễ dàng, nhưng kệ kính treo tường hay kệ ván mỏng gắn bằng giá đỡ nhỏ thì nên cân nhắc, hoặc chọn bộ thỏi đúc rỗng, bột đá nhẹ hơn nhiều.
Độ đồng đều là điều thứ hai. Thỏi kim loại đúc cùng khuôn thường đều nhau về dáng; khác biệt nằm ở lớp mạ, mỗi mẻ mạ có thể ra màu hơi khác. Thỏi đá tạc tay thì mỗi thỏi một vân, một sắc độ; bộ thỏi đá đẹp là bộ được chọn cho gần màu nhau, việc này tốn công nên bộ đá đồng màu thường có giá cao hơn tổng các thỏi lẻ.
Bột đá và resin cho bộ đồng đều nhất về màu, nhẹ, giá mềm, hợp tháp lớn bày dịp Tết. Đổi lại, lớp nhũ có thể mòn khác nhau giữa các thỏi nếu bạn hay cầm một vài thỏi hơn những thỏi khác. Xoay vị trí các thỏi mỗi lần lau giúp chúng mòn đều.
Phối bộ nguyên bảo cho có chủ ý
Một bộ nhiều thỏi đặt đúng chỗ trông sung túc; đặt sai chỗ trông như quầy hàng thu nhỏ. Vài nguyên tắc nhìn:
- Cùng một chất liệu và một tông màu trong cả bộ. Thỏi đồng vàng xen thỏi nhũ vàng sẽ lộ chênh màu.
- Một kiểu chữ khắc cho cả bộ, hoặc mỗi thỏi một chữ trong một bộ có nghĩa liền nhau.
- Tháp hoặc khay là điểm nhấn chính; không đặt thêm quá hai món khác bên cạnh trên cùng một mặt kệ.
- Để khoảng trống quanh bộ ít nhất bằng một nửa chiều rộng của bộ, để mắt có chỗ nghỉ.
- Với cửa hàng, đặt bộ ở kệ phía sau quầy, không đặt trên mặt quầy giao dịch nơi khách đặt tiền, đặt hàng.
- Đổi cách xếp theo mùa nếu thích: ngày Tết xếp tháp cao, ngày thường dàn thành hàng thấp cho gọn.
Nếu cần thêm thỏi cho đủ bộ, chọn cùng nơi bán, cùng mã mẫu và hỏi kỹ lô sản xuất, vì màu mạ giữa hai lô có thể chênh.
Lau dọn và cất cả bộ sau Tết
Lau theo cụm, không theo từng thỏi. Với tháp đúc liền và khay có hốc, nhấc cả cụm sang khăn sạch, quét bụi kẽ bằng chổi lông, lau mặt ngoài bằng khăn khô, rồi đặt lại. Năm phút mỗi tuần là đủ.
Thỏi rời: tháo từ trên xuống. Gỡ tầng trên cùng trước, đặt các thỏi lên khăn theo đúng thứ tự, lau xong xếp lại từ dưới lên. Đừng kéo thỏi tầng dưới khi tầng trên còn nguyên, cả tháp sẽ đổ.
Cất sau Tết. Bọc từng thỏi riêng trong giấy lụa hoặc túi vải, xếp vào hộp có ngăn, thêm gói hút ẩm. Tháp đúc liền bọc cả khối bằng màng xốp mỏng. Ghi chú ngoài hộp để năm sau tìm ra ngay.
Tụ bảo bồn rời. Đổ đồ bên trong ra một khay, lau bát riêng, lau từng nhóm vật, đếm lại số hạt châu và thỏi mini trước khi cất để chắc không có vật nào lăn mất xuống gầm tủ, nơi trẻ nhỏ có thể nhặt được.
Câu hỏi thường gặp
Tháp nguyên bảo đúc liền và thỏi rời xếp tháp, loại nào tốt hơn?
Không loại nào tốt hơn tuyệt đối. Tháp đúc liền vững, lau nhanh, hợp chỗ hay rung hoặc nhà có trẻ. Thỏi rời linh hoạt, tách ra dùng riêng được, nhưng dễ đổ và mất công xếp lại. Chọn theo chỗ đặt và thói quen dọn dẹp của bạn.
Xếp tháp nguyên bảo bao nhiêu tầng là đúng?
Không có số tầng bắt buộc. Ba tầng là cách xếp phổ biến vì vừa vững vừa cân. Xếp nhiều tầng hơn với thỏi rời dễ đổ, nên chỉ làm ở chỗ thật yên và trên đế phẳng. Chọn theo số thỏi bạn có và chỗ trống.
Tụ bảo bồn khác bình tụ bảo thế nào?
Tụ bảo bồn là bát hoặc chậu nông, miệng rộng, chứa đầy thỏi, đồng xu, hạt châu nhìn thấy được. Bình tụ bảo là bình dáng cao, cổ thắt, thường có nắp. Hai món cùng mang ý tích tụ của quý theo quan niệm dân gian nhưng khác dáng và cách bày.
Có nên để trống một hốc trên khay nguyên bảo không?
Một số gia đình để trống một hốc với ý còn chỗ tích thêm, đó là cách nghĩ riêng, không bắt buộc. Điều thực tế hơn là khoảng cách giữa các thỏi đủ để lau từng thỏi. Bạn xếp đủ hay chừa hốc đều được.
Bộ nguyên bảo bị lệch màu giữa các thỏi thì làm sao?
Lệch màu thường do khác lô mạ hoặc do một số thỏi được cầm nhiều hơn. Nếu mới mua đã lệch rõ, báo người bán để đổi cho đồng màu. Nếu lệch dần theo thời gian, xếp thỏi sáng hơn ở giữa, thỏi sẫm hơn ở hai bên để chênh lệch trông có chủ ý.
Nhà có trẻ nhỏ có bày tụ bảo bồn được không?
Được nếu chọn loại đúc liền, mọi chi tiết dính chặt vào bát, và đặt trên kệ cao ngoài tầm với. Loại để rời có hạt châu, thỏi mini, đồng xu rất dễ thành vật trẻ cho vào miệng, nên tạm cất cho tới khi trẻ lớn hơn.