Quà tặng người trẻ mới đi làm hợp nhất là món nhỏ, dùng được và mang theo được: bình bút đá nhỏ, chặn giấy đá, quả cầu mini trên đế gỗ cho chiếc bàn làm việc đầu tiên, hoặc móc khoá đá cho chùm chìa khoá phòng trọ, khoá xe. Theo tập quán, đây là lời chúc khởi đầu thuận lợi; trên thực tế, món nhỏ gọn là thứ duy nhất phù hợp với một người còn ngồi bàn chung, có khi chưa có bàn cố định, và có thể đổi chỗ làm trong năm đầu.
Người tặng thường là bố mẹ, anh chị, người yêu, bạn thân, đôi khi là thầy cô hướng dẫn khoá luận. Mỗi người nhìn người mới đi làm từ một góc khác nhau, nhưng đều gặp chung một câu hỏi: chọn món gì để vừa thành lời chúc, vừa không khiến người nhận ngượng khi đặt nó trên bàn ở chỗ làm mới, trước mặt đồng nghiệp còn chưa quen.
Chiếc bàn đầu tiên thường nhỏ hơn người tặng tưởng
Người tặng hay hình dung chiếc bàn giám đốc trong phim. Thực tế, người mới đi làm ở văn phòng thường ngồi một ô bàn dài chung, mặt bàn mỗi người chừng 100–120 cm, sâu 60 cm, trên đó đã có màn hình, bàn phím, chuột, cốc nước, sổ tay. Phần trống cho đồ cá nhân hiếm khi quá một góc nhỏ cỡ cuốn vở.
Nhiều công ty còn dùng chỗ ngồi linh hoạt: không ai có bàn cố định, sáng đến ngồi đâu còn trống, chiều về phải dọn sạch mặt bàn. Ở kiểu văn phòng này, món để bàn phải bỏ vào ba lô mỗi tối được. Một quả cầu 4 cm trên đế gỗ, một chặn giấy đá dẹt, một bình bút nhỏ không quá cỡ cốc uống nước là giới hạn hợp lý.
Người làm ở cửa hàng, xưởng, công trường, bệnh viện thì có khi không có bàn nào cả. Lúc đó món quà nên chuyển sang thứ đi theo người: móc khoá, ví nhỏ có ngăn để một mảnh ngọc, hoặc món để ở phòng trọ. Hỏi qua người nhận "chỗ làm của em ngồi kiểu gì" trước khi mua sẽ tránh được một món quà để mãi trong hộp.
Những món hay được chọn và chỗ của từng món
Bình bút đá nhỏ. Món "ra dáng đi làm" nhất: đựng bút, kéo, thước trên bàn. Tập quán coi bình bút là lời chúc công việc giấy tờ trôi chảy. Chọn bình cao 8–10 cm, đáy rộng, có lót nỉ; bình quá cao dễ đổ khi với tay lấy bút.
Chặn giấy đá. Khối đá dẹt nặng vừa tay, mặt trên mài bóng. Văn phòng có điều hoà, quạt thổi, cửa sổ mở thì chặn giấy có việc làm thật. Hình khối càng đơn giản càng dễ hợp mọi văn phòng.
Quả cầu mini trên đế. Quả cầu 3–5 cm bằng thạch anh hoặc đá màu, đế gỗ nhỏ. Tối giản, không gây chú ý. Nếu bàn sát cửa sổ có nắng, nhắc người nhận đặt quả cầu trong suốt ở góc khuất nắng.
Móc khoá đá. Người mới đi làm hay vừa chuyển ra ở riêng, có chùm chìa khoá phòng trọ, khoá xe, tủ đồ công ty. Móc khoá đá vừa tiện vừa nhắc một lời chúc. Chọn móc thép không gỉ.
Cây đá quý cỡ nhỏ. Cây 10–15 cm cho người có bàn cố định và thích cây xanh nhưng không có thời gian tưới. Không hợp chỗ ngồi linh hoạt vì cành lá đá dễ gãy khi bỏ vào ba lô.
Chọn theo nghề và văn hoá nơi làm việc
Mỗi nơi làm việc có một văn hoá bàn làm việc riêng. Công ty công nghệ, công ty thiết kế thường có bàn gọn, đồ cá nhân ít, phong cách tối giản; quả cầu nhỏ, chặn giấy hình khối hợp hơn tượng chạm. Ngân hàng, cơ quan nhà nước, văn phòng luật thường có quy định về mặt bàn gọn gàng, đồ cá nhân kín đáo; bình bút đá màu trầm, chặn giấy là lựa chọn an toàn. Công ty bán hàng, dịch vụ thì cởi mở hơn với hình tượng như thuyền buồm nhỏ, đĩa tiền xu.
Người mới đi làm cũng nên được để ý chuyện "không nổi bật quá" trong mấy tháng đầu. Một tượng tỳ hưu to trên bàn của nhân viên mới tuần thứ hai dễ trở thành chủ đề bàn tán, dù người nhận không có lỗi gì. Món nhỏ, màu trung tính giúp người mới hoà vào nếp chung trước, rồi sau này muốn bày gì thêm thì tuỳ.
Người mới vào nghề y, nghề bếp, nghề kỹ thuật cần lưu ý hơn: nhân viên y tế không đeo vòng khi thăm khám, đầu bếp không đeo khi nấu, thợ kỹ thuật không đeo gần máy quay. Với những nghề này, đồ đeo không phải là quà hợp; món để ở phòng trọ hoặc móc khoá sẽ được dùng nhiều hơn.
Người mới vào nghề giáo thì khác: bàn giáo viên trong phòng hội đồng thường dùng chung, đồ cá nhân để trong tủ khoá. Một bình bút đá nhỏ để trên bàn ở nhà, nơi giáo viên trẻ soạn bài buổi tối, sẽ được dùng nhiều hơn ở trường. Người làm nghề sáng tạo — thiết kế, dựng phim, viết — thường thích món có hình khối lạ hơn món truyền thống: một viên đá thô có mặt cắt đẹp, một chặn giấy hình học. Họ ngồi trước màn hình nhiều giờ, và một món đẹp ở rìa tầm mắt là thứ họ thật sự nhìn tới.
Bảng chọn nhanh: chỗ làm thế nào, món hay chọn, lưu ý
Bảng đi từ chỗ làm của người nhận, vì đó là thứ quyết định món quà có được dùng hay không:
| Chỗ làm của người nhận | Món hay chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Văn phòng có bàn cố định | Bình bút đá nhỏ, cây đá quý nhỏ | Không quá một góc cỡ cuốn vở |
| Văn phòng ngồi linh hoạt | Quả cầu mini, chặn giấy dẹt | Bỏ vào ba lô được mỗi tối |
| Ngân hàng, cơ quan nhà nước | Bình bút màu trầm, chặn giấy trơn | Kín đáo, theo quy định mặt bàn |
| Cửa hàng, xưởng, công trường | Móc khoá đá, món cho phòng trọ | Không chọn đồ đeo nếu làm gần máy |
| Bệnh viện, phòng khám, bếp | Móc khoá, ví nhỏ có ngăn | Không đeo vòng khi làm việc |
| Làm việc tại nhà | Quả cầu trên đế, bình bút, kệ nhỏ | Hợp góc làm việc ở phòng trọ |
Nếu không hỏi được người nhận làm ở đâu, móc khoá đá gần như hợp mọi trường hợp.
Người tặng khác nhau, lời chúc khác nhau
Bố mẹ tặng con đi làm thường muốn món quà mang ý "giữ gìn": một ngọc bội nhỏ trong ví, một móc khoá đá. Đi kèm thường là lời dặn tiết kiệm, ăn uống đủ. Món của bố mẹ không cần đặt ở chỗ làm; con mang theo người là đủ.
Anh chị đã đi làm lâu năm có lợi thế hiểu văn phòng: họ biết chiếc bàn đầu tiên trông thế nào, nên thường chọn đúng món dùng được như bình bút, chặn giấy. Người yêu hay chọn món đôi, nhưng ở chỗ làm mới, đồ đôi quá lộ — vòng đôi, mặt dây đôi giống hệt — có khi khiến người nhận ngại khi đồng nghiệp hỏi. Món đôi kín đáo như hai móc khoá cùng loại đá thì vẫn ổn.
Bạn thân thường tặng cho vui: một quả cầu nhỏ kèm câu đùa, một chặn giấy hình con mèo. Thầy cô hướng dẫn tặng sinh viên vừa ra trường thì chọn món có ý học hỏi tiếp — bình bút, chặn sách. Khi cả nhóm bạn cùng góp, đừng mua một món to; góp vào một món nhỏ chất lượng tốt hơn là món to bằng bột đá.
Những món nên tránh khi tặng người mới đi làm
Mấy món dưới đây không sai về ý nghĩa, nhưng sai với hoàn cảnh của người vừa bước vào chỗ làm mới:
- Tượng to, hình tượng mạnh như tỳ hưu cỡ lớn, Quan Công, rồng cuộn: quá nổi trên một ô bàn chung, dễ thành chủ đề bàn tán trong tuần đầu.
- Thác nước mini, quả cầu xoay chạy điện: cần ổ cắm, phát tiếng ồn nhỏ, làm phiền người ngồi bên cạnh trong văn phòng mở; nhiều công ty không cho cắm thiết bị cá nhân.
- Đồ thơm như đèn xông, nến: văn phòng điều hoà kín, mùi thơm với người này là mùi khó chịu với người khác; nến lửa trần thường bị cấm.
- Đồ đeo to bản: chuỗi hạt lớn, vòng đá nặng va vào bàn phím, vướng khi ký giấy, kêu lạch cạch trong phòng họp.
- Món "cầu thăng tiến" nói quá: tặng kèm lời "đặt cái này để mau lên chức" khiến người nhận ngượng nếu đồng nghiệp nghe thấy, và đặt kỳ vọng sai vào một món đồ.
- Món cồng kềnh khi chuyển phòng trọ: người trẻ thường đổi chỗ ở vài lần trong mấy năm đầu; món nặng, dễ vỡ thành gánh nặng mỗi lần chuyển.
Nguyên tắc chung: nếu món đó không bỏ vừa ba lô hoặc phải giải thích dài khi đồng nghiệp hỏi, nó chưa hợp với người mới đi làm.
Món đi theo người qua chỗ làm thứ hai, thứ ba
Một thực tế ít người tặng để ý: người trẻ thường đổi việc trong vài năm đầu, có người đổi hai ba chỗ. Món quà tốt là món đi theo được qua những lần đổi đó. Bình bút đá nhỏ, quả cầu mini, móc khoá là những món nhiều người kể lại rằng đã theo họ qua ba văn phòng, từ ô bàn chung đến bàn riêng đầu tiên có vách ngăn.
Vì vậy chất liệu nên bền: đá tự nhiên, đồng, gỗ cứng đã phủ sơn. Bột đá đúc, nhựa phủ màu nhìn giống đá nhưng sứt mẻ, bong màu sau một hai lần chuyển. Đế gỗ quả cầu nên có lót nỉ dán chắc, không phải loại lót rời dễ rơi mất. Móc khoá chọn khoen thép dày vì sẽ bị cọ với chìa khoá hàng nghìn lần.
Có người tặng kèm một mảnh giấy nhỏ ghi ngày người nhận bắt đầu đi làm, để dưới đáy bình bút. Vài năm sau, khi người đó đã ở vị trí khác, mảnh giấy nhỏ ấy là một kỷ niệm dễ thương về chiếc bàn đầu tiên, và là lời nhắc rằng ai cũng từng bắt đầu từ một ô bàn chung.
Ngân sách, kiểm hàng và chuyện tháng lương đầu
Quà cho người mới đi làm nên dừng ở tầng nhỏ hoặc tầng trung: móc khoá, chặn giấy, quả cầu mini thuộc tầng nhỏ; bình bút đá tốt, cây đá quý nhỏ thuộc tầng trung. Tặng món quá đắt cho người mới đi làm, nhất là từ người không phải gia đình, có thể tạo áp lực đáp lễ khi tháng lương đầu tiên còn chưa về.
Kiểm hàng gọn: bình bút xem đáy có phẳng không, đặt lên mặt bàn có cập kênh không; quả cầu xem đế có khớp không, xoay có lăn không; móc khoá kéo thử khoen. Đá màu quá rực, quá đều thường là đá nhuộm; hỏi người bán và chọn nơi cho đổi trả.
Có một kiểu quà ngược chiều cũng đáng nhắc: nhiều người trẻ dùng tháng lương đầu để mua quà cho bố mẹ. Nếu người nhận của bạn đang định làm vậy, một lời gợi ý nhỏ về món hợp với bố mẹ họ đôi khi còn quý hơn món quà bạn tặng.
Ai muốn so vài dáng bình bút trước khi chọn có thể vào mục Bình Ngọc Đựng Bút trên vatphamphongthuy.com, đặt cạnh chiều cao chiếc cốc trên bàn người nhận mà ước cỡ.
Câu hỏi thường gặp
Người mới đi làm có nên đặt vật phẩm phong thuỷ trên bàn ngay tuần đầu không?
Không cần vội. Nhiều người chờ vài tuần để quen nếp văn phòng, xem đồng nghiệp bày gì, công ty có quy định mặt bàn không. Món nhỏ như bình bút, chặn giấy đặt từ đầu cũng không sao vì nó là đồ dùng.
Văn phòng không có bàn cố định thì tặng gì?
Chọn món bỏ vào ba lô được mỗi tối như quả cầu mini có đế, chặn giấy dẹt, hoặc chuyển hẳn sang món đi theo người như móc khoá đá. Cây đá quý, tượng có chi tiết mảnh không hợp vì dễ gãy khi mang đi mang lại.
Tặng người mới đi làm tỳ hưu có được không?
Được nếu người nhận làm kinh doanh và thích hình tượng này, nhưng nên chọn cỡ nhỏ hoặc dạng móc khoá. Một tượng tỳ hưu to trên bàn nhân viên mới dễ gây chú ý không cần thiết. Món trung tính thường giúp người mới hoà nhập dễ hơn.
Người mới làm ngành y, ngành bếp nên tặng gì?
Không nên tặng đồ đeo tay vì họ phải tháo khi làm việc theo quy định vệ sinh và an toàn. Móc khoá đá, ví nhỏ có ngăn để mảnh ngọc, hoặc món đặt ở phòng trọ sẽ được dùng thường xuyên hơn.
Quà của người yêu cho người mới đi làm nên chú ý gì?
Đồ đôi quá lộ như vòng đôi giống hệt có thể khiến người nhận ngại khi đồng nghiệp mới hỏi han. Chọn món đôi kín đáo như hai móc khoá cùng loại đá, hoặc một món để bàn nhỏ kèm lời chúc riêng.
Có cần chọn món theo mệnh cho người mới đi làm không?
Không bắt buộc. Nếu người nhận quan tâm, có thể chọn màu đá theo mệnh như một lời chúc. Còn không, hợp với chỗ làm và dùng được hằng ngày là tiêu chí quan trọng hơn.