Trên chậu hoa đá và tranh, mẫu đơn hay gặp năm màu: đỏ, hồng, vàng, trắng và tím. Theo quan niệm phổ biến, đỏ gắn với hỷ sự và sung túc, hồng với tình cảm vợ chồng, vàng với sự sang trọng, trắng với vẻ thanh nhã, tím với sự quý phái. Đó là cách đọc thường được nhắc khi chọn quà, không phải quy tắc bắt buộc.
Trong thực tế, màu hoa đẹp hay không còn phụ thuộc vào ba thứ người mua hay quên: màu tường và đồ gỗ xung quanh, lượng ánh sáng nơi đặt, và chất liệu làm cánh, vì cùng là "mẫu đơn đỏ" nhưng cánh ngọc, cánh bột đá và cánh nhựa cho sắc đỏ rất khác nhau. Bài này đi qua từng màu theo cả hai mặt đó.
Màu hoa mẫu đơn ngoài tự nhiên và trên vật phẩm
Mẫu đơn trồng ở Trung Quốc có rất nhiều giống, màu trải từ trắng, hồng phấn, hồng đậm, đỏ tươi, đỏ tía tới tím sẫm gần đen, và một số giống có màu vàng nhạt. Màu xanh lục nhạt cũng có nhưng hiếm. Người chơi hoa ở Lạc Dương xưa đặt tên riêng cho từng giống quý theo màu, và chuyện các giống màu vàng, màu tía được quý hơn đã đi vào nhiều giai thoại.
Trên vật phẩm, xưởng làm chủ yếu chọn những màu bán chạy và dễ làm bằng vật liệu sẵn có. Đỏ và hồng là hai màu chiếm phần lớn kệ hàng; vàng thường làm bằng đá màu mật ong hoặc mạ màu; trắng làm bằng đá trắng đục hay sứ; tím ít hơn vì đá tím tự nhiên có giá cao, nhiều xưởng dùng đá nhuộm.
Một chậu cũng có thể phối nhiều màu, ví dụ bông đỏ xen bông hồng hoặc bông vàng giữa các bông đỏ. Kiểu phối này gợi cảm giác một khóm hoa thật, nhưng nếu phối quá nhiều màu thì chậu dễ trông như hàng nhựa. Nhìn chung, chậu từ một đến hai màu chính với độ đậm nhạt khác nhau giữa các bông thường trông tự nhiên nhất.
Năm màu mẫu đơn: lớp nghĩa theo quan niệm và chỗ hợp
Bảng dưới gom lại những cách hiểu thường được nhắc trong sách tranh hoa và khi người bán tư vấn, cùng gợi ý chỗ đặt dựa trên thẩm mỹ.
| Màu | Thường được hiểu là | Hợp đặt ở đâu | Lưu ý khi phối |
|---|---|---|---|
| Đỏ | Hỷ sự, sung túc, rộn ràng | Phòng khách rộng, quà cưới, quà Tết | Dễ chói trên tường đỏ, cam; đẹp nhất trên nền trắng, kem, gỗ tối |
| Hồng | Tình cảm, vợ chồng hoà thuận, dịu dàng | Phòng ngủ, quà cưới, quà cho người trẻ | Hồng phấn hợp tường sáng; hồng đậm hợp gỗ óc chó, tường xám |
| Vàng | Sang trọng, sung túc | Phòng khách nhiều đồ gỗ, phòng làm việc | Mất nổi bật trên tường vàng; hợp nền xanh, xám, trắng |
| Trắng | Thanh nhã, nhẹ nhàng | Phòng đọc sách, phòng khách tối giản, quà cho người lớn tuổi | Cần nền tối hoặc chậu màu đậm để không chìm |
| Tím | Quý phái, khác biệt | Góc trưng bày, kệ tủ có đèn | Kém nổi ở chỗ thiếu sáng; dễ phai nếu là đá nhuộm |
Các lớp nghĩa trên không loại trừ nhau. Một chậu hồng tặng ông bà vẫn hoàn toàn hợp, một chậu đỏ trong phòng ngủ cũng không có gì sai; bảng chỉ để bạn có điểm bắt đầu khi phân vân giữa nhiều chậu cùng mẫu.
Chất liệu cánh làm màu hoa khác đi thế nào
Cánh ngọc và đá tự nhiên. Màu có chiều sâu, đậm nhạt không đều trong từng cánh, có vân hoặc đốm nhỏ. Mẫu đơn đỏ làm bằng đá đỏ tự nhiên thường ngả đỏ nâu hoặc đỏ cam, không đỏ tươi như sơn. Đây là dấu hiệu của đá thật, không phải lỗi.
Cánh đá nhuộm. Màu tươi, rực, đồng đều, đôi khi đậm ở rìa và vết nứt nhỏ vì thuốc nhuộm đọng lại. Màu tím, hồng đậm và xanh lá trên cánh hoa thường là nhuộm. Cánh nhuộm đẹp ngay khi mua nhưng có thể nhạt dần nếu đặt nơi nắng chiếu.
Cánh bột đá ép hoặc resin. Màu đều tuyệt đối, bề mặt bóng như sáp, có thể thấy những cánh giống hệt nhau vì đúc chung khuôn. Ưu điểm là chọn được đúng màu mong muốn và nhẹ; nhược điểm là nhìn gần dễ thấy là đồ đúc.
Cánh sứ và cánh pha lê. Cánh sứ có men bóng, màu nằm dưới hoặc trên lớp men, sắc rất ổn định. Cánh pha lê, thuỷ tinh màu thì trong, bắt sáng mạnh; đặt dưới đèn thì lung linh nhưng ban ngày có thể trông nhạt hơn ảnh chụp.
Màu hoa theo mệnh ngũ hành: cách hiểu phổ biến và giới hạn
Nhiều người bán tư vấn màu mẫu đơn theo mệnh ngũ hành của chủ nhà: mệnh Hoả hợp đỏ, hồng, tím; mệnh Thổ hợp vàng, nâu và cả đỏ (vì Hoả sinh Thổ); mệnh Kim hợp trắng, vàng; mệnh Thuỷ hợp trắng và các màu tối; mệnh Mộc hợp xanh và đỏ ít hơn. Đó là một quy ước dân gian dựa trên vòng tương sinh của ngũ hành, mỗi nơi diễn giải một chút khác.
Nếu gia đình bạn quan tâm đến cách chọn này, nó có thể là một tiêu chí để thu hẹp lựa chọn. Nhưng màu hoa không thay được việc chăm lo nhà cửa, và cũng không có cơ sở nào để nói chọn "sai màu" thì gặp chuyện không hay. Người bán nói kiểu đó là đang dùng nỗi lo để bán hàng.
Một cách cân bằng là chọn trước hai màu hợp với phòng về thẩm mỹ, rồi nếu muốn thì dùng mệnh để chọn giữa hai màu đó. Như vậy bạn không phải đặt một chậu đỏ rực vào căn phòng tông xanh lạnh chỉ vì mệnh Hoả, và vẫn giữ được ý nghĩa mình thích.
Chọn màu cho một chậu mẫu đơn: các bước làm tại nhà
Làm trước khi đi xem hàng, mất chừng mười lăm phút nhưng giúp bạn không phải đổi trả.
- Chụp ảnh chỗ định đặt vào ban ngày và buổi tối có bật đèn, ghi lại màu tường, màu mặt kệ, màu đồ gỗ gần đó.
- Loại các màu trùng với nền: tường đỏ thì bỏ hoa đỏ, tường vàng kem thì cân nhắc kỹ hoa vàng.
- Xem lượng sáng: góc tối hợp hoa trắng, hồng nhạt, vàng; góc sáng chịu được đỏ đậm, tím.
- Nếu có nắng chiếu trực tiếp vào chỗ đặt trong ngày, ưu tiên cánh đá tự nhiên, sứ hoặc màu đỏ, trắng; tránh cánh nhuộm tím, hồng đậm.
- Khi xem hàng, đặt ảnh chỗ định đặt cạnh chậu hoa hoặc ghép ảnh trên điện thoại để hình dung.
- Hỏi rõ màu trong ảnh có chỉnh sáng không và xin thêm ảnh chụp dưới ánh sáng tự nhiên.
Với quà tặng, khi không biết nhà người nhận thế nào, đỏ hoặc hồng với chậu màu trung tính như trắng, kem, nâu gỗ là lựa chọn ít rủi ro nhất vì hợp với phần lớn nội thất.
Màu chậu và màu lá đi cùng hoa
Hoa đẹp mà chậu chọn sai màu vẫn làm cả món đồ kém đi. Chậu sứ trắng hoặc kem làm nổi mọi màu hoa, hợp nhà hiện đại; chậu men lam vẽ hoạ tiết hợp hoa đỏ, trắng và không gian cổ điển; chậu men màu đỏ, vàng chỉ nên đi với hoa trắng hoặc hồng nhạt để tránh một khối màu nặng. Chậu gốm nâu hay chậu đá xám hợp hoa vàng, hoa tím.
Lá cũng có màu riêng. Lá làm bằng đồng sơn xanh, lụa xanh hay đá xanh đều nên có độ đậm nhạt khác nhau giữa lá non và lá già. Lá xanh lục tươi cùng một màu từ đầu đến cuối là dấu hiệu hàng làm nhanh. Một số chậu dùng lá mạ vàng toàn bộ, trông sang nhưng dễ rối mắt khi hoa cũng là màu vàng.
Nếu nhà có sẵn nhiều đồ trang trí, bạn có thể chọn chậu theo màu chủ đạo của các món ấy để cả góc phòng liền một mạch, thay vì để chậu hoa thành một điểm màu lạc lõng.
Ví dụ giả định: phòng khách tường trắng, sofa xám, kệ tivi gỗ sồi sáng màu. Chậu mẫu đơn hồng đậm cắm trong chậu sứ trắng sẽ là điểm nhấn vừa đủ, còn chậu đỏ tươi trong chậu men đỏ lại thành một khối nặng giữa nền nhạt. Nếu cùng phòng ấy mà kệ là gỗ óc chó sẫm màu, hoa vàng nhạt hoặc trắng trong chậu men lam lại nổi hơn, vì tương phản sáng tối giữa hoa và nền gỗ rõ ràng.
Đèn cũng đổi màu hoa. Đèn ánh vàng làm hoa đỏ, vàng ấm lên nhưng khiến hoa trắng ngả kem và hoa tím xỉn đi; đèn trắng giữ màu gần đúng hơn. Nếu chậu đặt ở chỗ chủ yếu nhìn vào buổi tối, bạn nên xem thử dưới loại đèn nhà mình đang dùng.
Những hiểu lầm hay gặp về màu mẫu đơn
"Mẫu đơn trắng là hoa tang, không nên bày." Trong tranh hoa phương Đông, mẫu đơn trắng là một màu quý, thường được vẽ cạnh bông đỏ để tạo nhịp đậm nhạt. Ở Việt Nam, màu trắng gắn với tang lễ chủ yếu qua khăn, áo và hoa cúc trắng, hoa huệ trong đám; một chậu mẫu đơn trắng bày phòng khách không bị hiểu theo nghĩa đó. Nếu người nhận là người lớn tuổi khá giữ nếp, bạn có thể phối thêm vài bông hồng nhạt cho mềm.
"Càng đỏ càng tốt." Màu đỏ quá tươi, đều tuyệt đối thường là màu nhuộm hoặc sơn, nhìn lâu dễ mỏi mắt và khó hợp với đồ gỗ. Đỏ trầm, đỏ ngả nâu hay đỏ có vân của đá tự nhiên thường bền mắt hơn trong một căn phòng sống hằng ngày.
"Màu vàng là mạ vàng thật." Hoa vàng trên chậu đá phần lớn làm bằng đá màu vàng, bột đá pha màu hoặc phủ nhũ. Lá, cành mạ màu vàng kim cũng thường là lớp mạ mỏng trên đồng hoặc hợp kim. Hỏi rõ "mạ gì, trên nền gì" trước khi trả thêm tiền vì chữ "vàng".
"Ảnh sao thì hàng vậy." Ảnh chụp sản phẩm thường được chỉnh sáng, tăng độ bão hoà, nhất là với màu đỏ và tím. Một chậu trông đỏ rực trên màn hình có thể là đỏ trầm khi đặt trong phòng khách. Luôn xin thêm một ảnh chụp dưới ánh sáng tự nhiên, không chỉnh, hoặc một đoạn video ngắn quay quanh chậu.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu đơn đỏ có hợp đặt phòng ngủ không?
Không có quy tắc cấm. Điều cần cân nhắc là đỏ là màu mạnh, đặt ngay trong tầm mắt khi nằm có thể làm phòng bớt dịu. Nhiều người chọn hồng nhạt hoặc trắng cho phòng ngủ vì cảm giác nhẹ hơn, còn đỏ để ở phòng khách.
Mẫu đơn tím có phải đá tự nhiên không?
Có loại làm từ đá tím tự nhiên nhưng phần lớn cánh tím trên thị trường là đá nhuộm, bột đá pha màu hoặc thuỷ tinh. Bạn có thể nhìn kỹ vết nứt và rìa cánh, màu đọng đậm ở đó thường là nhuộm. Hỏi người bán ghi rõ chất liệu trên hoá đơn.
Màu hoa trên chậu đá có phai không?
Đá tự nhiên, sứ và thuỷ tinh màu giữ màu rất ổn định. Đá nhuộm và một số loại nhựa có thể nhạt dần nếu bị nắng chiếu trực tiếp lâu ngày. Đặt chậu ở chỗ không có nắng xuyên qua cửa kính là cách giữ màu đơn giản nhất.
Một chậu nên có mấy màu hoa?
Một hoặc hai màu chính thường trông tự nhiên và sang hơn. Bạn có thể chọn chậu mà các bông cùng một màu nhưng đậm nhạt khác nhau, giống khóm hoa thật. Chậu phối từ ba màu trở lên dễ rối và trông như đồ nhựa nếu chất liệu không tốt.
Tặng người lớn tuổi nên chọn mẫu đơn màu gì?
Nhiều gia đình chọn đỏ hoặc vàng cho dịp mừng thọ vì gợi không khí vui, hoặc trắng, hồng nhạt nếu người nhận thích sự nhẹ nhàng. Nên hỏi khéo con cháu về sở thích và màu nội thất trong nhà ông bà trước khi chọn, vì món đồ sẽ được bày lâu.
Có cần chọn màu mẫu đơn theo mệnh không?
Không bắt buộc. Chọn màu theo mệnh là một quy ước dân gian, gia đình nào quan tâm thì dùng làm một tiêu chí. Bạn vẫn nên ưu tiên màu hợp với phòng và ánh sáng, vì đó là điều quyết định món đồ có đẹp khi bày hay không.