Mặt dây hồ lô bằng kim loại có ba kiểu làm chính: gò từ tấm mỏng thành hai nửa rồi hàn lại (rỗng ruột), đúc đặc nguyên khối, và làm rỗng có nắp vặn mở được. Ba kiểu này khác nhau rõ ở độ nặng, độ bền khi rơi và chỗ hay hỏng. Một chiếc hồ lô bạc gò rất nhẹ, đeo cả ngày không mỏi, nhưng một cú va vào cạnh bàn có thể làm bụng bầu lõm vào. Một chiếc đúc đặc thì nặng tay, gần như không móp, nhưng cỡ lớn sẽ kéo trĩu dây.
Theo quan niệm dân gian, hồ lô (bầu nậm) gắn với ý đủ đầy, chứa đựng, và hai bầu nối nhau gợi sự hài hoà. Phần ý nghĩa đó đã được nhắc nhiều; bài này dành cho người đã quyết chọn hồ lô và đang phân vân giữa bạc, đồng, vàng, giữa rỗng và đặc, giữa cỡ này với cỡ kia. Hồ lô ngọc và đá có cách chọn riêng, không bàn ở đây.
Ba kiểu làm hồ lô kim loại
Người bán ít khi ghi rõ hồ lô được làm bằng cách nào. Bảng dưới giúp bạn hỏi và tự nhận ra:
| Kiểu | Cách nhận | Ưu điểm | Chỗ cần xem |
|---|---|---|---|
| Gò rỗng hai nửa | Có đường nối chạy dọc thân hoặc quanh eo, rất nhẹ so với cỡ | Nhẹ, cỡ to vẫn đeo được | Mối hàn kín không, thành có quá mỏng không |
| Đúc đặc | Nặng, gõ tiếng chắc, không có đường nối | Bền, khó móp, giữ dáng lâu | Cỡ to sẽ nặng, cần dây chắc |
| Rỗng có nắp vặn | Phần cổ bầu có ren hoặc nút cài, mở ra được | Đựng được vật nhỏ, có ý nghĩa riêng với người đeo | Ren có chặt không, nắp có tự xoay lỏng không |
| Đúc rỗng một khối | Có lỗ nhỏ ở đáy để thoát khí khi đúc | Nhẹ hơn đặc, chắc hơn gò | Lỗ đáy có sạch, không đọng bẩn |
| Hồ lô xi mạ trên lõi khác | Màu rất đều, cân nhẹ, chỗ trầy lộ màu khác | Rẻ, nhiều màu | Lõi là gì, lớp mạ dày bao nhiêu |
Không kiểu nào tốt hơn tuyệt đối. Người làm văn phòng thích món nhẹ thường hợp hồ lô gò; người hay vận động, hay va chạm hợp hồ lô đúc đặc cỡ nhỏ; người muốn một món mang dấu riêng, như cất một lời nhắn nhỏ, chọn loại có nắp.
Bạc, vàng hay đồng: mỗi kim loại đeo khác nhau ra sao
Bạc 925. Phổ biến nhất cho mặt hồ lô. Bạc 925 đủ cứng để giữ hình bầu tròn, giá vừa phải, dễ đánh bóng lại. Bạc xỉn dần khi gặp mồ hôi và không khí; có loại phủ rhodium để giữ trắng sáng lâu, nhưng lớp phủ sẽ mòn ở chỗ hay cọ xát.
Bạc hàm lượng cao. Mềm hơn bạc 925, màu ấm và trắng đục. Hồ lô gò bằng bạc mềm rất dễ lõm, nên nếu chọn bạc hàm lượng cao, nghiêng về kiểu đúc đặc cỡ nhỏ.
Vàng 24K. Rất mềm, ít hợp với hồ lô gò rỗng vì móp dễ. Hồ lô vàng 24K thường đúc đặc, cỡ nhỏ, được nhiều người mua vừa để đeo vừa để giữ như một món vàng. Nặng hơn bạc gần gấp đôi cùng thể tích.
Vàng 18K, 14K, 10K. Cứng hơn vàng 24K, giữ chi tiết tốt, có nhiều màu như vàng, trắng, hồng. Hợp làm hồ lô có chạm hoa văn hoặc gắn đá nhỏ.
Đồng thau, đồng đỏ. Màu ấm, giá mềm, nhưng đeo sát da dễ để lại vệt xanh do mồ hôi phản ứng với đồng. Hợp đeo ngoài áo, treo túi, hoặc chọn loại có phủ lớp bóng.
Thép không gỉ, titan. Ít xỉn, chịu nước tốt, hợp người không muốn chăm sóc. Hình hồ lô bằng thép thường đơn giản hơn vì vật liệu khó tạo chi tiết mịn.
Nhìn tỉ lệ hai bầu và phần eo
Một chiếc hồ lô trông "có hồn" hay không phần lớn nằm ở tỉ lệ. Hồ lô cân thường có bầu dưới to hơn bầu trên, phần eo thắt rõ nhưng không quá mảnh. Bầu trên quá to làm mặt dây trông nặng đầu và dễ treo nghiêng; eo quá mảnh trên hồ lô gò rỗng là điểm yếu, dễ gãy gập nếu bị kéo.
Phần cuống trên đỉnh hồ lô thường được làm thành khoen treo hoặc kèm một chiếc lá, dây leo nhỏ. Chi tiết dây leo mảnh trông đẹp nhưng hay vướng sợi vải áo len. Nếu bạn hay mặc len, đan, hoặc áo có sợi dễ xước, chọn hồ lô có cuống tròn trơn.
Hồ lô có chạm chữ hoặc hoa văn trên bụng bầu cần xem độ nổi. Chữ nổi cao đẹp khi nhìn nhưng cọ vào da và nhanh mòn ở điểm cao. Chữ chìm hoặc khắc laser nông thì êm hơn. Với hồ lô đeo hằng ngày trong áo, bề mặt trơn hoặc chạm nông bền đẹp lâu nhất.
Thử treo hồ lô lên một sợi dây và nhìn từ xa. Mặt dây đứng thẳng, hai bầu thẳng trục là cân. Mặt dây nghiêng lệch một bên thường do khoen hàn lệch tâm, rất khó sửa sau khi mua.
Hồ lô kim loại kết hợp đá, men và chữ khắc
Ngoài hồ lô kim loại trơn, thị trường có nhiều biến thể kết hợp. Kiểu hay gặp là bầu dưới gắn một viên đá tròn như mã não, thạch anh, ngọc, còn bầu trên và cuống bằng bạc hoặc vàng. Kiểu này cho màu sắc nổi bật, nhưng chỗ đá ráp với kim loại cần chặt: lắc nhẹ, đá không được xoay hay kêu. Đá gắn bằng keo không có chấu giữ dễ rơi sau vài tháng đeo.
Một biến thể khác là hồ lô bạc phủ men màu, thường là men xanh lam, đỏ hoặc vẽ hoa. Men làm hồ lô trông vui mắt, hợp làm quà cho nữ. Men là lớp thuỷ tinh mỏng, có thể sứt ở chỗ nhô cao khi va. Nếu chọn loại này, đừng đeo chung với dây chuyền khác làm cọ xát lên men.
Hồ lô khắc chữ cũng rất phổ biến: chữ Phúc, chữ Lộc, chữ An bằng chữ Hán, hoặc tên riêng, ngày tháng bằng chữ Latin. Khắc laser cho nét mảnh và đều, khắc tay cho nét có độ sâu và cá tính hơn. Hãy kiểm chữ Hán có đúng mặt chữ không, vì lỗi khắc ngược nét hoặc thiếu nét không hiếm, và một khi đã khắc thì khó sửa.
Cuối cùng là hồ lô bạc giả cổ, được xi đen ở kẽ chạm để nổi hoa văn. Lớp tối là chủ ý của thợ, nên khi làm sạch chỉ lau mặt nổi, không ngâm dung dịch tẩy bạc làm mất hết lớp tối đó.
Chọn cỡ hồ lô theo người đeo và cách mặc
Hồ lô là hình khối ba chiều nên đeo trông to hơn mặt phẳng cùng chiều cao. Một vài mốc tham khảo:
- Nữ vóc nhỏ, đeo dây mảnh: hồ lô cao khoảng một đến một phân rưỡi, rất kín đáo dưới áo.
- Nữ đeo hằng ngày, thích thấy rõ: khoảng một phân rưỡi đến hai phân rưỡi.
- Nam: khoảng hai đến ba phân rưỡi, đi với dây mắt xích to vừa.
- Đeo ngoài áo len, áo khoác: có thể lớn hơn, ba đến bốn phân, nhưng nên chọn hồ lô gò rỗng cho nhẹ.
- Người lớn tuổi: cỡ vừa, nhẹ, khoá dây to dễ cài.
- Trẻ em: hồ lô nhỏ là vật vừa miệng trẻ; không nên đeo cổ cho trẻ dưới ba tuổi, và trẻ lớn hơn chỉ đeo khi có người lớn để ý.
Độ dày của bụng bầu cũng cần tính: một hồ lô cao hai phân nhưng bụng dày một phân sẽ lộ rõ dưới áo sơ mi mỏng. Khi mua online, hỏi cả chiều cao, chiều rộng bầu dưới và độ dày, không chỉ một con số.
Kiểm mối hàn và nắp trước khi mua
Mối hàn và nắp là hai chỗ hồ lô kim loại hỏng nhiều nhất. Năm thao tác dưới đây làm được ngay tại quầy hoặc khi nhận hàng:
- Soi đường nối dọc thân hoặc quanh eo dưới đèn: mối hàn tốt liền, mịn, cùng màu với phần còn lại; mối hàn kém có lỗ rỗ, khe hở hoặc màu sẫm khác.
- Ấn nhẹ hai ngón tay vào bụng bầu (với hồ lô gò rỗng): thành quá mỏng sẽ hơi lún, tốt nhất là đổi loại thành dày hơn.
- Với hồ lô có nắp, vặn mở và đóng vài lần: ren trơn tru, đóng lại khít, lắc không kêu là ổn.
- Kéo nhẹ khoen treo theo nhiều hướng: khoen phải hàn liền, không xoay quanh chân.
- Lắc hồ lô gần tai: hồ lô rỗng kín không nên có tiếng lạo xạo, tiếng đó thường là vụn kim loại hoặc chất hàn sót bên trong.
Hồ lô có nắp nên được đeo với nắp hướng lên trên và kiểm định kỳ. Nắp vặn có thể lỏng dần do chuyển động khi đeo; một giọt keo chuyên dụng cho ren trang sức, do thợ làm, giúp nắp không tự mở.
Giữ hồ lô kim loại sáng và không móp
Với bạc, cách đơn giản nhất là lau bằng khăn đánh bạc mỗi khi thấy xỉn, thay vì để đen hẳn rồi mới tẩy mạnh. Hồ lô rỗng không nên ngâm vào dung dịch tẩy bạc hay nước: nếu mối hàn có khe nhỏ, nước sẽ lọt vào trong, khó khô, lâu dần xỉn từ bên trong và có mùi.
Với vàng, lau bằng nước ấm có chút xà phòng trung tính, rồi thấm khô. Vàng ít xỉn, nhưng hồ lô vàng 24K mềm nên cần cất riêng, tránh để chung hộp với món kim loại cứng làm trầy và móp.
Với đồng, phủ một lớp sáp mỏng giúp chậm xỉn và giảm vệt xanh trên da. Nếu đã có đốm xanh, lau bằng tăm bông thấm chút giấm pha loãng rồi rửa sạch, thấm khô ngay.
Khi hồ lô gò đã bị móp, thợ bạc có thể đẩy lại từ bên trong nếu hồ lô mở được, hoặc gò từ bên ngoài với vết móp nông. Vết móp sâu ở eo thường để lại dấu. Vì vậy, tháo hồ lô ra khi tập thể thao, khi bế trẻ, khi làm việc nhà nặng là cách giữ dáng hiệu quả nhất.
Nếu muốn so nhiều mẫu hồ lô kim loại cùng lúc, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy và so với các tiêu chí ở trên.
Câu hỏi thường gặp
Mặt dây hồ lô nên đeo bầu to ở trên hay ở dưới?
Thông thường bầu to ở dưới, cuống ở trên nối với dây, giống dáng quả bầu khi treo trên giàn. Cách đeo này giúp trọng tâm nằm thấp, mặt dây đứng yên. Một số thiết kế thời trang treo ngược, nhưng đó là lựa chọn thẩm mỹ.
Có nên bỏ gì vào hồ lô mở nắp đeo cổ không?
Đó là lựa chọn riêng của người đeo. Nhiều người cất một mẩu giấy nhỏ ghi lời nhắn, một chút tóc của con, hay để trống. Tránh bỏ vật ẩm như muối, gạo, vì chúng làm kim loại bên trong xỉn và có thể đọng nước.
Hồ lô bạc bị đen bên trong có sao không?
Bạc xỉn bên trong là do hơi ẩm hoặc không khí lọt qua nắp hay mối hàn. Nó không ảnh hưởng đến độ bền. Nếu hồ lô mở được, lau bằng tăm bông với khăn đánh bạc; nếu không mở được, có thể để nguyên.
Mặt hồ lô vàng 24K có nên đeo hằng ngày không?
Được, nhưng vàng 24K mềm nên dễ trầy và móp hơn vàng tây. Nếu đeo hằng ngày, chọn hồ lô đúc đặc, cỡ nhỏ, khoen dày, và tháo ra khi làm việc nặng. Dây đi kèm nên chắc hơn dây mảnh thời trang.
Hồ lô đồng đeo có bị xanh cổ không?
Có thể, nhất là khi trời nóng, ra nhiều mồ hôi. Vệt xanh rửa xà phòng là hết và thường không hại da khoẻ. Muốn hạn chế, chọn hồ lô đồng có phủ bóng, đeo ngoài áo, hoặc đổi sang bạc, thép không gỉ.
Mặt hồ lô gò bị móp có sửa được không?
Vết móp nông thường gò lại được, nhất là khi hồ lô có nắp mở để thợ đẩy từ trong ra. Vết móp sâu ở eo hoặc gần mối hàn khó sửa đẹp hoàn toàn và có thể phải hàn lại. Nên mang tới thợ bạc thay vì tự nắn bằng kìm.