Tượng dê hợp nhất với phòng khách (bộ tam dương, dê mẹ con), bàn làm việc và kệ sách (tượng con giáp nhỏ), quầy cửa hàng (dê trên tiền, dê cỡ vừa đế nặng); nên đặt ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, nơi khô ráo, không sát mép, không đối diện bếp lửa hay trong nhà vệ sinh. Hướng đầu dê thì mỗi trường phái nói một kiểu, không có quy tắc bắt buộc.
Bài đi qua từng không gian cụ thể, giải thích vì sao một vị trí được khuyên hay không được khuyên — tách bạch phần quan niệm dân gian với phần lý do thực tế như an toàn, ánh sáng, vệ sinh — để bạn tự quyết định chỗ đặt hợp với ngôi nhà của mình.
Gợi ý vị trí theo từng không gian
Bảng tổng hợp nhanh, chi tiết từng chỗ ở các mục bên dưới.
| Không gian | Mẫu hợp | Vị trí gợi ý | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Phòng khách | Tam dương, dê mẹ con, đôi dê | Kệ tivi, tủ trưng bày, góc đối diện cửa vào | Nhiều người cùng nhìn, đủ chỗ cho tượng cỡ vừa |
| Bàn làm việc | Một con dê nhỏ, dê trên núi đá | Góc bàn phía tay không thuận | Không vướng tay, không che màn hình |
| Kệ sách, phòng đọc | Dê nằm, dê nhỏ bằng đá, gỗ | Tầng ngang tầm mắt khi đứng | Dễ ngắm, ít bị chạm |
| Quầy cửa hàng | Dê trên tiền, dê cỡ vừa đế nặng | Đầu quầy, phía trong | Không vướng lúc thanh toán, khó bị gạt rơi |
| Sảnh, lễ tân | Tam dương cỡ lớn bằng đồng, đá | Kệ hoặc bàn sát tường sau quầy | Tạo điểm nhìn, an toàn với người qua lại |
| Phòng ngủ | Tượng nhỏ, dáng hiền | Kệ, bàn trang điểm | Tuỳ sở thích; nhiều người thích phòng ngủ ít đồ |
Các vị trí trên dựa vào cả quan niệm phổ biến về bài trí lẫn tính tiện dụng. Nhà bạn có bố cục khác thì cứ điều chỉnh; điều quan trọng là tượng đứng vững và bạn thích nhìn nó.
Phòng khách: chỗ của bộ tam dương và dê mẹ con
Phòng khách là không gian chung, nơi cả nhà sinh hoạt và tiếp khách, nên hợp với các mẫu tượng mang lời chúc cho cả gia đình. Kệ tivi, tủ trưng bày và bàn console sát tường là ba chỗ thường được chọn. Theo quan niệm bài trí phổ biến, một vật phẩm đặt ở góc chéo đối diện cửa ra vào sẽ được nhìn thấy ngay khi bước vào, tạo điểm nhấn cho căn phòng.
Về lý do thực tế, góc chéo ấy thường ít bị đi qua, đủ sáng, và không nằm trên lối đi. Tránh đặt tượng trên bàn trà thấp ở giữa phòng nếu nhà có trẻ nhỏ, vì đây là chỗ trẻ dễ với tới nhất. Tránh đặt ngay dưới cục điều hoà vì nước ngưng có thể nhỏ xuống, làm ố tượng bột đá, gỗ hay làm xỉn đồng.
Nếu phòng khách có bàn thờ, nhiều gia đình giữ tượng dê ở khu vực tách biệt, không đặt ngang hàng hoặc cao hơn bàn thờ. Đây là cách thể hiện sự tôn trọng theo nếp chung, bạn có thể áp dụng theo thói quen của gia đình mình.
Bàn làm việc và văn phòng
Trên bàn làm việc, tượng dê nhỏ thường là tượng con giáp của người ngồi bàn, hoặc mẫu dê trên núi đá với ý bền bỉ. Đặt ở góc bàn phía tay không thuận: người thuận tay phải đặt bên trái, để không gạt phải khi với lấy chuột, tách trà. Tượng nên thấp hơn mép trên màn hình, không che tầm nhìn.
Có quan niệm cho rằng vật phẩm trên bàn làm việc nên đặt phía trước hoặc bên cạnh, không đặt sau lưng người ngồi. Lý do thực tế đi kèm khá rõ: thứ đặt sau lưng thì mình không nhìn thấy, dễ bị va vào khi đẩy ghế, và một tượng nặng đặt trên kệ cao phía sau ghế ngồi không an toàn.
Trong phòng làm việc riêng, tượng dê cỡ vừa có thể đặt trên kệ sau bàn hoặc trên tủ hồ sơ, sao cho khi khách ngồi đối diện có thể thấy. Ở văn phòng chung, tượng nhỏ và gọn là lịch sự với đồng nghiệp, tránh chiếm chỗ trên bàn dùng chung.
Cửa hàng, quầy thu ngân và sảnh công ty
Ở cửa hàng, tượng dê thường được đặt ở quầy thu ngân hoặc kệ phía sau quầy. Theo quan niệm của nhiều người buôn bán, vật phẩm ở quầy là lời chúc cho việc làm ăn; về mặt thực tế, quầy là chỗ chủ cửa hàng nhìn thấy cả ngày, và khách cũng dễ chú ý. Đặt tượng ở đầu quầy phía trong, không chắn chỗ khách đặt đồ hay chỗ máy quẹt thẻ.
Vì quầy là chỗ nhiều tay qua lại, chọn tượng có đế nặng, chất liệu khó vỡ như đồng hoặc resin dày. Với cửa hàng thực phẩm, quán ăn, đặt tượng xa khu vực chế biến để không bám dầu mỡ, và dễ lau chùi hằng ngày. Nếu cửa hàng có mèo, chó nuôi, nhớ đặt tượng ở chỗ chúng không nhảy lên được.
Ở sảnh công ty, tượng dê cỡ lớn, nhất là bộ tam dương bằng đồng hay đá, thường đặt trên bàn hoặc kệ sát tường phía sau quầy lễ tân, hoặc ở bàn trang trí giữa sảnh nếu có rào chắn nhẹ. Tránh đặt tượng nặng ở lối đi chính hay gần cửa xoay, cửa tự động, nơi người đi vội dễ va phải.
Hướng đầu dê và các trường phái
Quay ra cửa. Một số người cho rằng đầu linh vật quay ra phía cửa chính như đón khách, đón khí từ ngoài vào. Đây là cách đặt hay gặp với bộ tam dương bày Tết.
Quay vào trong nhà. Một số khác thích đầu tượng hướng vào trong, với ý mang điều tốt vào nhà. Hai cách này trái nhau, cho thấy hướng đặt là quan niệm chứ không phải quy tắc.
Đặt theo phương vị chi Mùi. Trên la bàn phong thủy, chi Mùi nằm ở phía Tây Nam. Có người đặt tượng dê ở góc Tây Nam của phòng hay của nhà vì lý do này.
Đặt theo tầm nhìn. Cách đơn giản nhất: xoay tượng để mặt dê hướng về chỗ người ta thường ngồi hoặc đứng nhìn, như sofa hay ghế làm việc. Một tượng quay lưng về phía người xem thì mất gần hết vẻ đẹp.
Bộ nhiều con. Với tam dương hay dê mẹ con, các con thường được tạc nhìn về cùng một phía hoặc quây vào nhau; chỉ cần xoay cả bộ sao cho mặt chính hướng ra người xem.
Những chỗ nên tránh và lý do thực tế
Nhiều lời khuyên "không nên đặt" có gốc quan niệm, nhưng phần lớn cũng có lý do thực tế đi kèm. Tách ra để bạn dễ cân nhắc:
- Trong nhà vệ sinh, nhà tắm: theo quan niệm là chỗ không trang trọng; thực tế là ẩm, hơi nước làm xỉn đồng, phồng sơn bột đá, mốc gỗ.
- Sát bếp nấu, trên tủ lạnh: khói dầu mỡ bám, nhiệt độ cao, rung động của tủ lạnh có thể làm tượng xê dịch dần.
- Mép kệ, mép bàn: dễ rơi khi lau dọn, khi trẻ con hay thú cưng chạy qua.
- Kệ treo tường mỏng: tượng đồng, đá nặng có thể làm cong kệ hoặc bung vít.
- Bậu cửa sổ nắng gắt: phai màu sơn, thạch anh màu, ngả màu resin; tượng đá trong suốt cỡ lớn đặt ngay chỗ nắng nên được để ý vì có thể hội tụ ánh sáng.
- Dưới đất, gầm bàn: theo quan niệm là đặt thấp không trân trọng; thực tế là dễ bị đá vào, bụi bám nhiều.
Như vậy, ngay cả khi bạn không quan tâm tới quan niệm, những chỗ này vẫn nên tránh vì chúng làm tượng nhanh hỏng hoặc gây nguy hiểm.
Chiều cao và tỉ lệ: đặt sao cho đẹp mắt
Một tượng đặt quá thấp sẽ bị nhìn từ trên xuống, mất dáng sừng và mặt; đặt quá cao thì chỉ thấy bụng và đế. Chiều cao đẹp nhất thường là ngang hoặc thấp hơn tầm mắt người xem một chút: với kệ phòng khách, đó là tầm mắt khi ngồi sofa; với kệ sách, là tầm mắt khi đứng.
Về tỉ lệ, tượng không nên chiếm quá nửa chiều dài mặt kệ trống, và đế nên nhỏ hơn chiều sâu kệ vài phân. Ví dụ giả định: một tủ console dài một mét hai, sâu ba mươi phân, đã có một đèn bàn và một bình hoa; phần trống còn chừng năm mươi phân thì tượng dê ngang khoảng hai mươi lăm phân sẽ cân hơn tượng bốn mươi phân.
Khoảng trống quanh tượng cũng quan trọng như tượng. Một tượng dê đặt giữa chồng sách, ống bút, hộp giấy sẽ lẫn vào đồ đạc; để quanh nó một khoảng thoáng, có thể thêm một đèn nhỏ chiếu xiên, tượng sẽ nổi khối rõ hơn hẳn. Ánh sáng nên chiếu từ một bên, hơi chếch từ trên xuống, để đường lông và sừng đổ bóng nhẹ; đèn chiếu thẳng từ trước mặt làm tượng phẳng và chói.
Di chuyển, đổi chỗ và khi nhà có thay đổi
Không có quy định nào buộc tượng dê phải đứng yên một chỗ. Nhiều gia đình đổi chỗ tượng theo mùa: dịp Tết đưa bộ tam dương ra phòng khách, qua Tết đưa về kệ sách. Khi dọn nhà, bọc riêng tượng, nhất là sừng và râu, xếp vào thùng có chữ dễ vỡ và để ở lớp trên cùng.
Khi nhà có trẻ mới biết đi hay nuôi thêm mèo, hãy rà lại vị trí các tượng: nâng tượng nhỏ lên cao hơn, chuyển tượng nặng vào trong kệ, bỏ bớt tượng ở bàn trà. Khi sửa nhà, cất tượng vào hộp vì bụi xi măng, sơn rất khó làm sạch khỏi kẽ lông dê.
Đặt tượng đúng chỗ không phải để cầu điều gì, mà để một món đồ đẹp được nhìn thấy, được giữ gìn và an toàn cho người trong nhà. Khi bạn chọn chỗ dựa trên những điều đó, quan niệm nào cũng có thể dung hoà được. Thử đặt tượng ở chỗ mới vài ngày, ngồi ở các vị trí quen thuộc trong phòng nhìn lại; nếu thấy vừa mắt, không vướng víu, đó là chỗ đúng cho nhà bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt tượng dê trên bàn thờ không?
Phần lớn gia đình không đặt tượng dê lên bàn thờ gia tiên, vì đây là đồ trang trí mang ý chúc, không phải đồ thờ. Nếu muốn bày gần khu vực thờ, nên đặt thấp hơn và tách khỏi bàn thờ. Gia đình có nếp riêng thì theo nếp nhà.
Tượng dê đặt trong phòng ngủ có được không?
Được, nếu bạn thích. Một số quan niệm khuyên phòng ngủ ít đồ, tránh tượng con vật đối diện giường; đây là quan niệm, không bắt buộc. Nếu đặt, chọn tượng nhỏ, dáng hiền, đặt trên kệ hoặc bàn trang điểm.
Đầu tượng dê nên quay ra cửa hay vào trong?
Các trường phái nói khác nhau và cả hai cách đều có người theo. Một cách dễ chọn là xoay mặt tượng về phía người thường ngồi ngắm, để vẻ đẹp của tượng được nhìn thấy rõ nhất.
Đặt tượng dê ngoài ban công được không?
Chỉ nên đặt tượng đá tự nhiên hoặc đồng ở ban công có mái che. Bột đá, resin và gỗ sẽ phai màu, nứt hoặc mốc khi gặp nắng mưa. Đặt tượng trên mặt phẳng chắc, tránh lan can để không rơi xuống dưới.
Một nhà đặt nhiều tượng dê có sao không?
Không có quy định về số lượng. Điều nên cân nhắc là thẩm mỹ: nhiều tượng cùng loại đặt rải khắp nhà dễ rối mắt. Gom vào một khu vực hoặc chọn một tượng chính cho phòng khách sẽ gọn gàng hơn.
Văn phòng chung có nên đặt tượng dê lớn không?
Ở văn phòng chung, tượng nhỏ, gọn là lịch sự hơn, tránh chiếm chỗ của đồng nghiệp. Tượng lớn hợp với sảnh, quầy lễ tân hoặc phòng làm việc riêng, nơi có đủ không gian và ít người qua lại sát bên.