Theo quan niệm phổ biến, thiềm thừ được đặt ở chỗ thấp như kệ thấp, góc bàn, sàn cạnh tủ, đầu quay vào trong nhà, và tránh đặt trên bàn thờ, trong nhà vệ sinh, nhà bếp hay phòng ngủ. Với tượng ngọc và đá, còn một lớp lý do thực tế: đá nặng, có loại giòn, nên chỗ thấp, mặt phẳng, có đế và ngoài tầm với trẻ nhỏ là chỗ an toàn nhất.
Bài này đi qua từng không gian hay đặt thiềm thừ đá, ghi rõ đâu là quan niệm, đâu là lý do thực tế, và cách chọn cỡ, chọn đế cho tượng nặng. Các trường phái phong thủy không thống nhất mọi chi tiết, nên bạn có thể chọn cách hợp với nhà mình mà không phải lo lắng khi thấy một nguồn khác nói khác.
Vì sao thiềm thừ hay được đặt thấp và quay đầu vào trong
Cách giải thích quen thuộc là cóc sống ở mặt đất, gần nước, nên tượng cóc đặt thấp mới "đúng chỗ" của nó. Đầu quay vào trong nhà được hiểu theo quan niệm là đưa tiền bạc vào, thay vì nhả ra ngoài. Một số người còn theo cách ban ngày quay ra cửa, tối quay vào; nhiều gia đình chỉ đặt cố định quay vào. Đây đều là tập quán, mỗi vùng và mỗi trường phái nói một kiểu.
Với tượng ngọc và đá, việc đặt thấp có thêm lý do rất thực tế. Một con thiềm thừ đá cỡ trung có thể nặng vài trăm gam tới vài ký. Đặt trên kệ cao, nếu rơi sẽ vỡ tượng và có thể gây thương tích. Đặt thấp, trên mặt phẳng và có đế, nguy cơ đó giảm hẳn. Chỗ thấp cũng giúp ánh nhìn từ trên xuống thấy rõ lưng cóc, nơi thợ thường tạc nốt sần và vân đá đẹp nhất.
Tuy vậy, "thấp" không có nghĩa là sát sàn ở lối đi. Sàn nhà có người qua lại, máy hút bụi, chổi lau nhà, thú cưng và trẻ nhỏ là nơi tượng dễ bị đá văng hoặc va. Kệ thấp, tủ thấp, góc bàn làm việc hay bậc dưới của kệ trưng bày là những chỗ thấp mà vẫn an toàn.
Một điểm nữa ít được nhắc là tầm nhìn. Đặt thiềm thừ quá sâu dưới gầm tủ thì gần như không ai thấy, món đồ đẹp mấy cũng thành vô nghĩa về thẩm mỹ. Chỗ lý tưởng là nơi vừa thấp, vừa nằm trong tầm mắt khi ngồi hoặc khi bước vào phòng, chẳng hạn bậc thấp của kệ tivi hay mặt tủ giày cạnh cửa có chiều cao ngang gối.
Gợi ý chỗ đặt thiềm thừ đá trong từng không gian
Cột quan niệm ghi cách hiểu phổ biến; cột thực tế là lý do bạn có thể kiểm bằng mắt:
| Không gian | Chỗ hay đặt | Theo quan niệm | Lý do thực tế cần để ý |
|---|---|---|---|
| Phòng khách | Kệ tivi thấp, tủ thấp cạnh cửa, góc bàn trà | Gần lối vào, đầu quay vào trong | Ngoài lối đi, có đế, tránh nắng chiếu thẳng |
| Quầy thu ngân | Góc quầy, cạnh máy tính tiền, kệ dưới quầy | Gắn với tiền vào | Không chắn thao tác, không ở mép quầy dễ va |
| Bàn làm việc | Góc bàn phía trong, cạnh chồng tài liệu | Đặt bên trái hoặc phải tuỳ trường phái | Không vướng tay chuột, tránh tách trà đổ |
| Văn phòng, sảnh | Kệ thấp cạnh cửa, bàn lễ tân | Hướng vào trong văn phòng | Tượng lớn cần kệ chắc, có gờ chắn |
| Cửa hàng | Kệ thấp gần cửa, tủ kính | Hướng vào trong cửa hàng | Không nằm trên lối khách đi, tránh khách va |
Chuyện đặt bên trái hay bên phải bàn làm việc mỗi nơi giải thích một kiểu. Nếu không theo trường phái nào, bạn đặt ở phía ít dùng tay hơn để tránh va khi làm việc. Với tượng đá nặng trên bàn kính, luôn có đế hoặc lót nỉ.
Những chỗ thường được khuyên tránh, và lý do thực tế đi kèm
Bàn thờ. Nhiều gia đình giữ bàn thờ cho bài vị, tượng thờ và đồ lễ, không đặt vật phẩm mang ý nghĩa tiền bạc lên đó. Về thực tế, bàn thờ thường cao, có hương nến, đặt tượng đá nặng lên dễ chật và dễ rơi.
Nhà vệ sinh, nhà tắm. Theo quan niệm là chỗ không sạch sẽ. Về thực tế, hơi ẩm và hoá chất tẩy rửa làm đá nhuộm phai, keo gắn đồng tiền bong, đá mềm xỉn màu.
Nhà bếp. Quan niệm cho rằng không hợp. Thực tế, dầu mỡ bám vào kẽ nốt lưng rất khó làm sạch, hơi nóng gần bếp có thể làm thạch anh rạn thêm.
Phòng ngủ. Nhiều người cho rằng thiềm thừ hợp chỗ giao dịch, tiếp khách hơn chỗ nghỉ. Về thực tế, tượng đặt đầu giường hay bàn trang điểm dễ bị gạt rơi lúc tối.
Ngay giữa cửa ra vào hoặc đối diện thẳng cửa. Một số trường phái khuyên tránh. Thực tế, đây là chỗ người qua lại nhiều nhất, dễ va và cản lối.
Chọn cỡ và đế cho tượng đá theo chỗ đặt
Đá tự nhiên nặng hơn bột đá, resin cùng cỡ, nên việc chọn cỡ cần tính cả mặt kệ lẫn độ chịu lực. Các bước sau giúp bạn chọn đúng:
- Đo mặt chỗ đặt. Đo chiều dài và chiều sâu; chọn tượng có chiều dài kể cả đế nhỏ hơn khoảng hai phần ba chiều sâu mặt kệ để không chìa ra mép.
- Ước lượng trọng lượng. Ví dụ giả định: một con thiềm thừ nephrite dài 15 cm, cao 10 cm có thể nặng khoảng 1 kg; cùng cỡ bằng Tú ngọc nhẹ hơn, bằng resin chỉ vài trăm gam. Hỏi người bán con số thật.
- Kiểm kệ chịu lực. Kệ treo tường mỏng, kệ kính bắt vít nên dành cho tượng nhỏ; tượng lớn đặt trên tủ chân, kệ đứng chắc.
- Chọn đế. Đế gỗ có lòng trũng giữ tượng gọn; lót nỉ hoặc cao su mỏng dưới đế chống trượt và chống xước.
- Chừa khoảng thoáng. Để vài phân quanh tượng, đủ để nhấc lên lau mà không chạm đồ khác.
- Kiểm ánh sáng. Tránh nắng chiếu trực tiếp nhiều giờ với thạch anh tím, đá nhuộm; đá trong như thạch anh cần chút ánh sáng xiên để đẹp.
Nếu chỗ đặt là kệ cao vì nhà chật, nên chọn tượng nhỏ, đặt sâu vào trong, có gờ chắn phía trước. Theo quan niệm thì chỗ thấp được ưa hơn, nhưng an toàn của người trong nhà vẫn là ưu tiên.
Đặt thiềm thừ ngọc trong tủ kính, kệ trưng bày cùng vật phẩm khác
Nhiều nhà và cửa hàng bày thiềm thừ cùng tỳ hưu, tượng Thần Tài, quả cầu hay cây đá quý trên một kệ. Khi đó, cách xếp quyết định cả góc bày trông gọn hay rối. Thiềm thừ thường thấp và bè ngang, nên hợp hàng trước hoặc tầng dưới; tượng cao như Thần Tài, Di Lặc đặt phía sau hoặc tầng trên. Tỳ hưu và thiềm thừ hay được bày cùng nhau vì cùng mang ý nghĩa tiền bạc theo quan niệm; chọn hai món khác chất đá hoặc khác màu sẽ giúp mỗi món nổi bật.
Trong tủ kính, ánh đèn thường chiếu từ trên xuống. Đá đục như Hoàng Long, ngọc bích đặt ở tầng có đèn trực tiếp để lên màu; đá trong như thạch anh có thể đặt trên tấm kính có đèn lọt từ dưới lên, ánh sáng xuyên qua làm con cóc sáng rực. Obsidian ánh vàng cần đèn chiếu xiên, đặt ở góc tủ gần nguồn sáng.
Về vật liệu, đừng để thiềm thừ đá mềm như Tú ngọc, đá khổng tước chạm sát các món cứng như thạch anh, vì khi lấy ra lau dễ cọ xước nhau. Mỗi món nên có đế riêng, cách nhau ít nhất một đốt ngón tay. Tủ kính kín cũng giúp hạn chế bụi, nhưng nên mở thoáng định kỳ vào mùa nồm để không đọng hơi ẩm trên mặt đá và đế gỗ.
Nhà có trẻ nhỏ, thú cưng hoặc ở vùng hay rung lắc
Một số hoàn cảnh cần thêm lưu ý cho tượng đá:
- Nhà có trẻ nhỏ: đặt trong tủ kính có cửa hoặc trên kệ thấp có cửa, tránh bàn trà thấp nơi trẻ hay leo trèo, với tay.
- Không chọn tượng có cạnh sắc như obsidian cho chỗ trẻ tiếp cận; nếu tượng đã mẻ, mài tròn chỗ mẻ.
- Nhà có mèo: mèo hay nhảy lên kệ và gạt đồ, nên tượng đá nhỏ cần đế nặng hoặc chút sáp dẻo dính tượng xuống đế.
- Nhà gần đường lớn, cầu, công trường có rung: dùng lót cao su và đặt tượng sâu vào trong kệ.
- Cửa hàng đông khách: đặt trong tủ kính quầy hoặc góc quầy có gờ, không để khách tự cầm lên xem; nếu khách muốn xem, người bán nên nhấc ra và đặt xuống mặt quầy có lót khăn.
- Khi lau dọn định kỳ, nhấc tượng ra chỗ phẳng thấp, không lau tượng ngay trên kệ cao.
Những điều này không thuộc về quan niệm phong thủy nào, mà là cách giữ cho món đồ và người trong nhà đều an toàn. Một con thiềm thừ đặt đúng quan niệm nhưng hay bị va, sứt thì cũng không còn đẹp để bày.
Khi nhà bạn và nguồn khác nói khác nhau
Bạn có thể gặp những lời khuyên trái nhau: nguồn này bảo quay đầu vào trong, nguồn kia bảo ban ngày quay ra; người này bảo đặt bên trái bàn, người kia bảo bên phải. Điều này bình thường, vì phong thủy có nhiều trường phái và mỗi vùng có tập quán riêng. Không có cách nào được chứng minh là đúng hơn cách nào.
Cách hợp lý là chọn một cách bạn thấy thuận, ưu tiên cách người lớn trong nhà quen làm nếu có, rồi giữ ổn định. Đổi chỗ, xoay tượng liên tục vì đọc thêm một nguồn mới chỉ làm tăng nguy cơ rơi vỡ. Nếu băn khoăn, bạn có thể hỏi người lớn tuổi trong gia đình hoặc người cùng làm nghề buôn bán ở địa phương, thay vì trả tiền cho dịch vụ "xem hướng đặt vật phẩm".
Điều chắc chắn hơn mọi quan niệm là chất đá và chỗ đặt ảnh hưởng tới độ bền của món đồ. Một con thiềm thừ ngọc được đặt chỗ thấp, chắc, khô, ít va chạm sẽ giữ được vẻ đẹp nhiều năm, và đó là cách tôn trọng món đồ bạn đã chọn.
Câu hỏi thường gặp
Thiềm thừ có được đặt trên bàn làm việc không?
Được, nhiều người đặt ở góc bàn làm việc. Theo quan niệm, chỗ này tuy không phải sát sàn nhưng vẫn thấp so với tầm mắt khi đứng. Về thực tế, nên đặt ở góc phía trong, không vướng tay chuột và tách trà, có lót nỉ để không trầy mặt bàn.
Đặt thiềm thừ dưới gầm bàn có được không?
Một số người theo quan niệm đặt thấp nên chọn gầm bàn, gầm tủ. Về thực tế, gầm bàn có chân người, ghế xoay, máy hút bụi dễ va vào. Nếu đặt, hãy chọn góc khuất phía trong, có đế nặng và tránh dùng tượng đá giòn như thạch anh, obsidian.
Có nên đặt nhiều con thiềm thừ trong một nhà?
Không có quy định chung. Nhiều gia đình chỉ bày một con, số khác bày một cặp hoặc mỗi tầng một con. Điều nên tránh là bày quá nhiều trên một kệ làm rối mắt và khó lau. Chọn một vị trí chính cho món đẹp nhất thường đủ.
Thiềm thừ đặt ở quầy có cần quay về phía máy tính tiền không?
Theo quan niệm phổ biến, đầu thiềm thừ quay vào phía trong cửa hàng hoặc phía quầy, không quay ra đường. Quay về máy tính tiền hay không là tùy cách mỗi người hiểu. Quan trọng là tượng không cản thao tác và không nằm ở mép quầy dễ rơi.
Thiềm thừ đá lớn đặt sát sàn phòng khách có bị ẩm không?
Đá tự nhiên không hút ẩm nhiều, nhưng sàn gạch mùa nồm đọng nước có thể làm đế gỗ mốc và keo gắn yếu đi. Nên kê tượng trên đế gỗ có chân hoặc kệ thấp, lau khô mặt sàn và đế vào mùa ẩm.
Tặng thiềm thừ đá cho người khác có cần dặn chỗ đặt không?
Có thể kèm một lời gợi ý nhẹ nhàng như đặt chỗ thấp, chắc, ngoài lối đi, kèm cách lau theo chất đá. Không nên dặn như bắt buộc hay nói điều gì sẽ xảy ra nếu đặt sai, vì người nhận có thể theo nếp riêng của gia đình họ.