Nhà có trẻ từ lúc biết bò tới khoảng bốn tuổi, vật phẩm phong thủy cần được xếp lại theo ba nguyên tắc: đồ nhỏ có thể nuốt được và đồ dễ vỡ, sắc cạnh phải ra khỏi vùng tay trẻ với tới; món nặng đặt thấp và chắc chứ không đặt cao trên kệ chênh vênh; tủ, kệ có đồ phải được cố định vào tường.
Vùng với tới của trẻ không đứng yên. Tuần này bé mới bò, chỉ chạm được mặt sàn và kệ thấp; vài tháng sau bé vịn đứng, kéo được khăn trải bàn trà; rồi bé biết đẩy ghế lại gần tủ để trèo. Cách bày đồ an toàn với một bé tám tháng tuổi có thể đã không còn an toàn khi bé tròn hai tuổi.
Bài này không thay lời khuyên của bác sĩ nhi hay chuyên gia an toàn trẻ em. Nó chỉ giúp bạn nhìn ngôi nhà qua tầm mắt của trẻ để sắp lại những món vật phẩm đang bày, mà không phải cất hết mọi thứ vào hộp.
Vùng với tới mở rộng theo từng giai đoạn
Mỗi trẻ phát triển một nhịp, các mốc dưới đây chỉ là mô tả chung để bạn hình dung, không phải chuẩn đo cho con mình:
| Giai đoạn | Bé làm được gì | Vùng với tới | Vật phẩm cần dời |
|---|---|---|---|
| Biết bò | Bò khắp sàn, lục ngăn kéo thấp | Sàn nhà, gầm bàn, ngăn tủ sát đất | Đồ đặt sàn, khay thạch anh vụn, chậu đá cuội |
| Vịn đứng, tập đi | Đứng vịn bàn ghế, kéo vật phía trên | Mặt bàn trà, kệ tivi thấp, khăn phủ bàn | Đồ trên bàn trà, kệ thấp, món đặt trên khăn trải |
| Đi vững | Kiễng chân, với tay cao, ném đồ | Mặt bàn ăn, tủ giày, bậu cửa sổ | Món nhỏ ở mặt tủ ngang hông người lớn |
| Biết trèo | Kéo ghế, leo kệ như leo thang | Gần như mọi bề mặt không có cửa khoá | Món nặng trên kệ cao, kệ chưa cố định tường |
Cách kiểm tra đơn giản nhất là ngồi xuống sàn, hoặc quỳ gối ở các phòng trẻ hay chơi, nhìn xung quanh ở tầm mắt của bé. Bạn sẽ thấy ngay những món mình chưa từng để ý: viên đá nhỏ dưới chân tủ, sợi dây đỏ của hồ lô thòng xuống, chiếc đĩa thất tinh nằm sát mép bàn.
Đồ nhỏ dễ nuốt: nhóm vật phẩm cần cất trước tiên
Thạch anh vụn, đá rải. Đá vụn rải đĩa, rải chậu cây hay đế cây tài lộc có kích thước đúng bằng những thứ trẻ hay cho vào miệng. Đây là nhóm nên cất đầu tiên, hoặc thay bằng đá cỡ lớn hơn nắm tay của trẻ, hoặc phủ lưới cố định.
Đồng xu, tiền cổ, thỏi vàng mini. Đồng xu cỡ nhỏ, xâu tiền treo, thỏi nguyên bảo mini, đồng điếu, hạt châu tháo rời từ chuỗi đều lọt vừa miệng trẻ. Xâu tiền treo cửa thì treo cao hẳn, buộc chắc để không rơi lẻ từng đồng.
Vòng tay, chuỗi hạt, charm. Vòng đá tháo ra để trên bàn, chuỗi hạt bị đứt dây là nguồn hạt nhỏ rải rác. Cất đồ đeo trong hộp có nắp ở chỗ cao. Với vòng đeo cho chính trẻ, nhiều chuyên gia an toàn trẻ em khuyên không cho trẻ nhỏ đeo chuỗi hạt, vòng cổ khi ngủ hoặc không có người lớn trông.
Chi tiết gắn rời. Ngọc ngậm trong miệng rồng, đồng xu trong miệng thiềm thừ, viên bi trên quả cầu xoay thường chỉ gắn hờ hoặc đặt rời. Hãy kiểm tra từng món: nếu nhấc ra được bằng tay người lớn thì trẻ cũng sẽ nhấc ra được.
Cách tự kiểm tra cỡ. Một mẹo hay được nhắc là dùng lõi cuộn giấy vệ sinh: vật nào lọt qua lòng lõi thì đủ nhỏ để trẻ có thể nuốt hoặc hóc. Mẹo này không thay quy chuẩn kỹ thuật, nhưng đủ để bạn phân loại nhanh vật phẩm trong nhà.
Khi trẻ nuốt dị vật. Nếu nghi trẻ đã nuốt vật nhỏ, ho sặc, khó thở hay khóc bất thường, hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay, không tự móc họng hay cho ăn để "đẩy xuống".
Món nặng, dễ vỡ, sắc cạnh: đặt ở đâu cho yên tâm
Nghe thì ngược đời, nhưng với nhà có trẻ biết trèo, món nặng đặt trên kệ cao chưa hẳn đã an toàn. Trẻ trèo lên kệ, kệ nghiêng, món đồ trên cao rơi theo, và vật nặng rơi từ trên xuống là tình huống nguy hiểm nhất. Món nặng như quả cầu đá lớn, tượng đồng, hốc thạch anh nên đặt trong tủ có cửa, hoặc trên tủ thấp đã cố định vào tường, đặt lùi sâu vào trong.
Món dễ vỡ như tượng sứ, bình gốm, pha lê, quả cầu thuỷ tinh nên lên tủ kính có cửa đóng, hoặc tạm cất đi trong vài năm trẻ còn hay chạy nhảy. Mảnh vỡ của sứ và thuỷ tinh rất sắc, lại nhỏ, dễ sót lại dưới gầm sofa nhiều ngày sau khi đã dọn.
Vật phẩm sắc cạnh hoặc nhọn đầu như kiếm trang trí, tháp nhọn, cụm tinh thể thạch anh có đầu nhọn, gậy như ý dài nên ra khỏi tầm với hoàn toàn. Cụm tinh thể đặt trên bàn trà là một trong những món người lớn ít ngờ tới nhất, nhưng mũi tinh thể có thể làm trẻ bị thương khi ngã đập mặt vào.
Bàn trà nói chung là vùng nguy hiểm vì nằm đúng tầm tay trẻ vịn đứng. Trong giai đoạn này, nhiều gia đình chọn để mặt bàn trà gần như trống, hoặc chỉ một khay gỗ với món mềm, nặng, không vỡ như khúc gỗ lũa nhỏ đã chà nhẵn.
Cố định tủ kệ: việc nên làm trước khi bày đồ
Tủ, kệ đổ là nguyên nhân của nhiều tai nạn nặng ở trẻ nhỏ. Việc cố định tủ kệ không tốn nhiều tiền mà hiệu quả lâu dài:
- Rà các đồ cao hơn đầu gối người lớn có thể bị kéo đổ: kệ sách, kệ trưng bày, tủ tivi, tủ ngăn kéo, kệ đứng nhiều tầng.
- Mua bộ dây hoặc ke chống đổ, loại bắt một đầu vào lưng tủ và một đầu vào tường bằng tắc kê phù hợp loại tường.
- Lắp ở phần trên của tủ, càng cao càng tốt, để khi bị kéo thì dây giữ lại ngay.
- Đặt đồ nặng ở ngăn dưới, đồ nhẹ ở ngăn trên, để trọng tâm tủ thấp. Đừng để tầng trên cùng nặng nhất.
- Lắp khoá ngăn kéo, khoá cửa tủ ở những ngăn đựng vật phẩm nhỏ, vòng tay, đồng xu.
- Tivi đặt trên kệ cũng nên được bắt giá treo tường hoặc dây chống đổ, vì tivi và đồ trang trí cạnh tivi hay bị kéo cùng lúc.
Sau khi cố định, thử kéo nhẹ tủ về phía mình. Tủ không nhúc nhích là đạt; vẫn chao thì kiểm tra lại tắc kê và điểm bắt.
Vật phẩm treo, dây và đèn: những thứ dễ bị bỏ quên
Ngoài những món đặt trên kệ, một số vật phẩm treo hay có dây cũng cần xem lại khi có trẻ:
- Dây treo hồ lô, chuông gió, đèn lồng thòng xuống thấp có thể quấn cổ trẻ. Rút ngắn dây, treo cao khỏi tầm với kể cả khi trẻ đứng trên giường, sofa.
- Dây điện của quả cầu xoay, thác nước để bàn, đèn trưng bày dễ bị kéo làm cả món đổ xuống. Đi dây sát tường, dùng nẹp, đặt thiết bị ở chỗ cao, xa mép.
- Nước trong thác để bàn, bình thuỷ tinh: trẻ có thể kéo đổ hoặc nghịch nước gần ổ điện. Tạm cất trong giai đoạn trẻ hay với tay.
- Khăn trải dưới vật phẩm: trẻ kéo khăn là kéo theo mọi thứ bên trên. Bỏ khăn, dùng miếng lót nhỏ chống trượt thay thế.
- Nến, đèn dầu, nhang trên kệ gần vật phẩm: tuyệt đối để xa tầm tay trẻ và không để cháy khi không có người lớn ở cạnh.
Quà đầy tháng, thôi nôi là vật phẩm: cất và bày thế nào
Ở nhiều gia đình, chính em bé lại là người nhận vật phẩm sớm nhất: vòng bạc, lắc chân bạc, mặt tỳ hưu nhỏ, đồng tiền vàng mừng đầy tháng, tượng con giáp bằng bạc dịp thôi nôi. Những món này mang lời chúc của ông bà, họ hàng, nên cha mẹ thường muốn giữ cẩn thận và cho con đeo hoặc bày gần con.
Với đồ đeo, hãy kiểm tra kỹ khoá, mối hàn, chuông nhỏ gắn kèm, vì đây là những chi tiết dễ rời ra nhất. Lắc chân có chuông là món quen thuộc ở nhiều vùng, nhưng quả chuông nhỏ đúng là cỡ trẻ có thể nuốt. Nhiều gia đình chọn cách chỉ đeo cho con trong dịp lễ, chụp ảnh, rồi cất vào hộp.
Với đồ bày như tượng con giáp, tỳ hưu bạc, khung tranh đồng tiền, hãy coi chúng như những món quý khác: vào tủ kính có cửa hoặc kệ cao ngoài tầm với, kèm một tấm thiệp ghi người tặng và dịp tặng. Sau này khi con lớn, hộp quà đầy tháng, thôi nôi là một kỷ vật có câu chuyện để kể, giá trị hơn nhiều so với việc để bé cầm chơi rồi thất lạc.
Giữ món quý mà không phải cất hết
Nhiều cha mẹ lo phải cất sạch mọi vật phẩm suốt mấy năm, nhất là những món có ý nghĩa với gia đình như tượng được ông bà tặng, quả cầu mua dịp tân gia. Thực tế không cần như vậy. Bạn có thể dồn các món quý vào một hoặc hai "vùng an toàn": một tủ kính có khoá, một kệ treo cao ở phòng ít trẻ vào, hoặc mặt tủ cao trong phòng làm việc đóng cửa.
Một cách khác là xoay vòng. Mỗi lần chỉ bày một hai món ở chỗ trẻ nhìn thấy nhưng không với tới, các món còn lại cất trong hộp có đệm. Vài tháng đổi một lần, vừa giữ được không khí nhà cửa, vừa giảm số món phải lo.
Khi trẻ lớn hơn một chút, khoảng bốn năm tuổi, nhiều gia đình bắt đầu cho trẻ cầm món vật phẩm bền, không sắc, dưới sự trông của người lớn, kể cho trẻ nghe câu chuyện về con tỳ hưu, chú ngựa, ông Thọ. Trẻ hiểu được món đồ là thứ được nâng niu thì cũng ít nghịch phá hơn.
Dù chọn cách nào, hãy nhớ rằng không món vật phẩm nào quan trọng hơn sự an toàn của trẻ. Khi cần mua thêm, nên ưu tiên món không có chi tiết rời, chất liệu ít vỡ; xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để chọn món hợp nhà có trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho trẻ nhỏ đeo vòng đá phong thủy không?
Nhiều chuyên gia an toàn trẻ em khuyên không cho trẻ nhỏ đeo chuỗi hạt, vòng cổ, vì nguy cơ hóc hạt khi dây đứt và nguy cơ vướng siết. Nếu gia đình muốn giữ tập quán, hãy chỉ cho đeo khi có người lớn trông, tháo ra khi ngủ và kiểm tra dây thường xuyên.
Thạch anh vụn rải chậu cây có nguy hiểm với trẻ không?
Đá vụn có cỡ vừa miệng trẻ nên có nguy cơ nuốt hoặc hóc. Khi nhà có trẻ biết bò, hãy cất chậu lên cao, thay bằng đá cỡ lớn hơn nắm tay trẻ, hoặc phủ lưới cố định trên mặt chậu.
Kệ trưng bày đã cố định tường thì đặt đồ nặng trên cao được không?
Cố định tường giúp kệ không đổ, nhưng món đồ trên cao vẫn có thể rơi nếu trẻ trèo hoặc kéo. Vẫn nên giữ nguyên tắc nặng dưới nhẹ trên, đặt món nặng lùi sâu và ưu tiên tủ có cửa.
Trẻ làm vỡ tượng thì dọn thế nào cho sạch?
Đưa trẻ ra khỏi khu vực trước, đi dép, gom mảnh lớn bằng găng tay, dùng chổi và máy hút bụi cho mảnh nhỏ, rồi lau bằng khăn ẩm để bắt mảnh vụn. Kiểm tra gầm ghế, gầm tủ vì mảnh sứ, thuỷ tinh hay văng xa.
Đồng xu treo cửa có cần tháo khi nhà có trẻ nhỏ không?
Không nhất thiết tháo, nhưng nên treo cao khỏi tầm với kể cả khi trẻ đứng trên ghế, buộc dây chắc và kiểm tra định kỳ để không rơi từng đồng. Đồng xu lẻ là vật trẻ rất dễ cho vào miệng.
Bao giờ có thể bày lại vật phẩm như cũ?
Không có mốc chung cho mọi trẻ. Khi trẻ đã hiểu lời dặn, không còn cho đồ vào miệng và không còn hay trèo kệ, bạn có thể bày lại dần từng món, bắt đầu từ món bền, nặng, ít vỡ.