Văn Xương vị là một phương vị trong nhà hoặc trong phòng mà một số trường phái phong thủy cho là gắn với học hành, chữ nghĩa; cách tính phổ biến nhất dựa vào thiên can năm sinh của người học, ngoài ra còn những cách tính theo hướng nhà và theo năm. Đây là quan niệm, các trường phái không thống nhất, và không nên vì nó mà kê bàn học vào chỗ tối, chỗ lối đi hay sát cửa nhà vệ sinh.
Nhiều phụ huynh mua tháp Văn Xương về rồi băn khoăn nên đặt ở hướng nào. Câu hỏi hợp lý, vì ý nghĩa biểu tượng của tháp gắn với khái niệm Văn Xương vị. Bài này trình bày các cách tính thường được nhắc, cách xác định phương trong phòng bằng la bàn điện thoại, và cách dung hoà khi phương tính được không tiện dùng, để bạn đặt tháp vừa theo được quan niệm nếu muốn, vừa giữ góc học hợp lý.
Văn Xương vị theo quan niệm phong thủy
Trong phong thủy dân gian, mỗi khu vực của ngôi nhà được gắn với một phương vị, và mỗi phương vị được cho là ứng với một phương diện của đời sống. Văn Xương vị là tên gọi phương vị ứng với học tập, thi cử, sáng tác. Nhiều sách khuyên đặt bàn học, giá sách hoặc vật phẩm như tháp Văn Xương, bút lông ở khu vực này.
Có ít nhất ba hướng tiếp cận được nhắc nhiều. Thứ nhất là tính theo thiên can năm sinh của từng người, nên mỗi thành viên trong nhà có thể có một Văn Xương vị khác nhau. Thứ hai là tính theo hướng nhà, gắn với trường phái Bát trạch. Thứ ba là trường phái Huyền Không phi tinh, coi sao Tứ Lục là sao Văn Xương và vị trí của nó thay đổi theo từng năm.
Ba cách có thể cho ra ba phương khác nhau trong cùng một căn phòng. Điều này không có nghĩa cách nào sai, mà cho thấy đây là hệ quan niệm với nhiều nhánh. Người đọc nên chọn một cách mình thấy hợp, hoặc theo cách gia đình quen dùng, và không cần lo lắng nếu nghe ai đó nói khác.
Cách tính theo thiên can năm sinh
Đây là cách tra đơn giản và phổ biến nhất. Trước hết, xác định thiên can của năm sinh âm lịch theo chữ số cuối của năm, rồi tra địa chi tương ứng và phương vị của địa chi đó.
| Số cuối năm sinh | Thiên can | Văn Xương tại | Phương vị gần đúng |
|---|---|---|---|
| 4 | Giáp | Tỵ | Đông Nam, lệch về Nam |
| 5 | Ất | Ngọ | Chính Nam |
| 6 | Bính | Thân | Tây Nam, lệch về Tây |
| 7 | Đinh | Dậu | Chính Tây |
| 8 | Mậu | Thân | Tây Nam, lệch về Tây |
| 9 | Kỷ | Dậu | Chính Tây |
| 0 | Canh | Hợi | Tây Bắc, lệch về Bắc |
| 1 | Tân | Tý | Chính Bắc |
| 2 | Nhâm | Dần | Đông Bắc, lệch về Đông |
| 3 | Quý | Mão | Chính Đông |
Lưu ý năm sinh tính theo âm lịch. Người sinh vào tháng Một, đầu tháng Hai dương lịch, trước Tết Nguyên Đán, thuộc năm âm lịch trước; cần tra lại ngày Tết của năm đó. Ví dụ giả định: một bạn sinh năm 2012, năm Nhâm Thìn, theo bảng có Văn Xương tại Dần, tức phía Đông Bắc lệch về Đông. Một bạn sinh năm 2009, năm Kỷ Sửu, có Văn Xương tại Dậu, tức chính Tây.
Cách tính theo hướng nhà và theo năm: điều nên biết trước khi dùng
Cách tính theo hướng nhà gắn với trường phái Bát trạch: căn cứ vào hướng toạ của ngôi nhà để suy ra khu vực Văn Xương cho cả nhà. Các sách phổ biến đưa ra những bảng tra khác nhau, có khi lệch nhau ở cùng một hướng nhà. Nếu muốn dùng cách này, bạn nên theo một nguồn sách cụ thể mà gia đình tin cậy, và chấp nhận rằng nguồn khác có thể cho kết quả khác.
Cách tính theo năm của trường phái Huyền Không dựa vào vòng di chuyển của chín sao trên chín cung qua từng năm. Sao Tứ Lục được gọi là sao Văn Xương, nên cung có Tứ Lục bay đến trong năm được coi là Văn Xương vị của năm đó. Vì vị trí đổi hằng năm, cách này đòi hỏi tra lại mỗi khi sang năm mới theo lịch tiết khí, thường lấy mốc tiết Lập Xuân chứ không phải mùng một Tết.
Cả hai cách đều phức tạp hơn cách theo năm sinh, dễ bị diễn giải sai khi đọc qua các bài viết rời rạc. Với một chiếc tháp nhỏ trên bàn học, cách theo thiên can năm sinh đã đủ để người quan tâm có một căn cứ, đồng thời ổn định suốt những năm con đi học. Nếu gia đình có người am hiểu sâu một trường phái, hỏi trực tiếp người đó sẽ tốt hơn tự tra từ nhiều nguồn trái ngược.
Xác định phương trong phòng bằng la bàn điện thoại
Khi đã biết phương cần tìm, việc tiếp theo là xác định khu vực đó trong căn phòng thực tế. Cách làm đơn giản như sau:
- Mở ứng dụng la bàn trên điện thoại, hiệu chỉnh theo hướng dẫn của máy, thường là xoay điện thoại theo hình số tám.
- Đứng ở chính giữa căn phòng, tránh xa tủ sắt, loa, máy tính vì kim loại và nam châm làm la bàn lệch.
- Cầm điện thoại nằm ngang, xác định hướng Bắc, rồi chia phòng thành tám phần như tám miếng bánh, mỗi phần chiếm bốn mươi lăm độ quanh tâm phòng.
- Tìm phần ứng với phương cần đặt. Với phương "lệch về" một bên, như Đông Nam lệch về Nam, chọn nửa của phần Đông Nam nằm gần phía Nam hơn.
- Đánh dấu góc phòng hoặc khu vực tường thuộc phương đó, rồi xem bàn học, kệ sách có nằm trong vùng ấy không.
- Ghi lại kết quả để các thành viên khác trong nhà không phải đo lại. Có thể vẽ sơ đồ phòng lên một tờ giấy, đánh dấu tám phương, dán ở mặt trong cánh tủ để lần sau sắp xếp lại phòng còn dùng tới.
La bàn điện thoại chỉ cho độ chính xác tương đối, đủ dùng cho mục đích này. Không cần thuê người đo đạc chỉ để đặt một chiếc tháp nhỏ.
Khi phương tính được không tiện dùng
Rơi vào cửa ra vào hoặc lối đi. Đặt bàn học ở lối đi thì con bị phân tâm, dễ va chạm. Có thể đặt tháp trên kệ hoặc giá gần khu vực đó, còn bàn học vẫn ở chỗ yên tĩnh.
Rơi vào cửa sổ nắng gắt. Nắng chiều chiếu thẳng vào bàn gây chói, nóng, khó học; tháp đá màu còn có thể phai. Đặt bàn ở chỗ khác, tháp có thể đặt trên bậu cửa phía trong có rèm, hoặc theo cách dưới đây.
Rơi vào khu vực vệ sinh hoặc bếp. Đây là chỗ không phù hợp để học và để vật phẩm. Bỏ qua phương này trong phạm vi cả nhà, dùng cách tính trong phạm vi phòng hoặc bàn học.
Tính trong phạm vi mặt bàn. Một số người áp dụng cách lấy tâm của chính mặt bàn học làm tâm, rồi đặt tháp ở góc bàn ứng với phương cần tìm. Cách này linh hoạt, không phải xoay cả bàn, và hợp với phòng nhỏ.
Nhiều con chung một phòng. Mỗi con có thể có Văn Xương vị khác nhau. Không cần mỗi con một tháp đặt mỗi góc; có thể đặt tháp ở góc bàn của từng con theo cách tính trên mặt bàn, hoặc dùng chung một tháp ở kệ sách.
Điều quan trọng hơn hướng: góc học thật sự hợp lý
Dù tính theo cách nào, Văn Xương vị chỉ là quan niệm. Còn ánh sáng, tư thế ngồi, tiếng ồn và sự gọn gàng là những thứ ảnh hưởng trực tiếp tới việc học mỗi ngày. Một chiếc bàn đặt đúng phương mà tối, ồn, quay lưng ra cửa khiến con giật mình mỗi lần có người vào thì không phải lựa chọn tốt.
Nguyên tắc chung về góc học được nhiều người làm giáo dục khuyên: ánh sáng tự nhiên chiếu từ bên hông, không chiếu thẳng vào mắt hay từ sau lưng; với người cầm bút tay phải, đèn bàn đặt bên trái để bóng tay không đổ lên trang giấy; bàn ghế vừa chiều cao; ổ điện đủ dùng mà không phải kéo dây ngang lối đi; mặt bàn gọn, ít đồ gây xao nhãng.
Cũng nên nghĩ tới độ tuổi. Trẻ tiểu học cần bàn gần chỗ người lớn hay qua lại để được nhắc nhở, hỏi bài; học sinh lớn lại cần góc riêng, kín đáo hơn. Vị trí bàn hợp với giai đoạn học của con thường đáng ưu tiên hơn một phương vị tính trên giấy, và có thể đổi theo từng năm khi con lớn lên.
Khi những điều đó đã ổn, việc đặt tháp ở phương theo quan niệm là phần cộng thêm, có thể làm cho vui, như một nghi thức nhỏ cùng con chuẩn bị năm học mới. Nếu hai thứ xung đột, hãy ưu tiên góc học hợp lý và dùng cách đặt tháp trên mặt bàn.
Một vài lưu ý khi nghe tư vấn về hướng
Bạn có thể gặp những lời khuyên như "đặt sai Văn Xương vị là con học kém", "phải mời thầy về đo mới chuẩn", "năm nay sao Văn Xương bay vào phòng ngủ nên phải đổi phòng cho con". Những câu này dễ gây lo lắng không cần thiết. Không có căn cứ cho thấy vị trí một vật phẩm quyết định kết quả học tập.
Với trường phái Huyền Không, vị trí sao Tứ Lục thay đổi mỗi năm, nên nếu theo cách này, bạn sẽ phải dời tháp hằng năm. Nhiều gia đình thấy bất tiện và chọn cách tính theo năm sinh, ổn định suốt nhiều năm. Cả hai đều là lựa chọn cá nhân.
Cuối cùng, nếu bạn không theo phong thủy, chỉ thích tháp như một món trang trí, hãy đặt nó ở chỗ nhìn thấy dễ chịu khi ngồi học: góc bàn, trên kệ ngang tầm mắt. Món đồ đã làm tròn vai trò của nó khi nhắc người học về sự kiên trì.
Câu hỏi thường gặp
Văn Xương vị là gì?
Đó là phương vị trong nhà hoặc trong phòng mà một số trường phái phong thủy gắn với học tập, thi cử. Cách tính phổ biến dựa vào thiên can năm sinh; ngoài ra còn cách theo hướng nhà và theo năm. Đây là quan niệm, không phải quy tắc khoa học.
Tính Văn Xương vị theo năm sinh thế nào?
Xác định thiên can năm sinh âm lịch theo chữ số cuối của năm, rồi tra bảng: Giáp tại Tỵ, Ất tại Ngọ, Bính và Mậu tại Thân, Đinh và Kỷ tại Dậu, Canh tại Hợi, Tân tại Tý, Nhâm tại Dần, Quý tại Mão. Sau đó đổi địa chi ra phương vị.
Văn Xương vị rơi vào cửa ra vào thì làm sao?
Không nên kê bàn học ở lối đi. Có thể đặt tháp ở kệ gần khu vực đó, hoặc áp dụng cách lấy tâm mặt bàn học rồi đặt tháp ở góc bàn ứng với phương cần tìm, bàn học vẫn ở chỗ yên tĩnh.
Có cần mời người về đo Văn Xương vị không?
Không cần. La bàn trên điện thoại đủ để xác định phương gần đúng trong phòng. Việc đặt một chiếc tháp nhỏ không đòi hỏi đo đạc chính xác hay chi phí cho dịch vụ nào.
Mỗi năm có phải dời tháp Văn Xương không?
Chỉ khi bạn theo trường phái Huyền Không, vì vị trí sao Tứ Lục đổi theo năm. Nếu tính theo thiên can năm sinh, phương vị cố định, không cần dời. Chọn cách nào là tuỳ gia đình.
Đặt sai Văn Xương vị có ảnh hưởng tới việc học không?
Không có căn cứ cho thấy vị trí vật phẩm quyết định kết quả học tập. Ánh sáng, tư thế, sự yên tĩnh, giấc ngủ và thói quen học mới là những yếu tố tác động trực tiếp. Phương vị theo quan niệm chỉ là phần cộng thêm.