Mặt Phật Di Lặc phỉ thúy đẹp là mặt có nụ cười tròn, cân hai bên, bụng căng đầy mà không bị chạm thành một khối thô, và chất ngọc là jadeite loại A với độ dày vừa phải để đeo hằng ngày. Đây là dáng mặt ngọc được bán nhiều nhất ở các quầy ngọc, nên cũng là dáng có nhiều mức chất lượng nhất, từ hàng xưởng lớn làm hàng loạt tới mặt chạm tay kỹ từng nét.
Phật Di Lặc trên mặt ngọc gần như luôn là hình ông sư bụng to, cười lớn, theo hình mẫu Bố Đại hoà thượng trong văn hoá dân gian Trung Hoa rồi lan sang Việt Nam. Hình tượng này gợi sự hoan hỷ, rộng lượng. Người đeo thường thích nó vì vẻ vui, dễ gần. Bài này giúp bạn chọn một mặt cụ thể: nhìn mặt cười ra sao, chọn dáng nào, cỡ bao nhiêu, và tránh những món đẹp trên ảnh mà kém khi cầm tay.
Vì sao mặt Di Lặc là dáng mặt ngọc phổ biến nhất
Có lý do kỹ thuật lẫn lý do sở thích. Về kỹ thuật, hình Di Lặc tròn trịa, nhiều đường cong, ít chi tiết mảnh như ngón tay dài hay tịnh bình. Thợ có thể tận dụng gần như trọn khối ngọc hình giọt hay hình trứng, ít phải khoét bỏ. Điều đó giúp mặt Di Lặc có đủ mọi cỡ, mọi mức chất lượng.
Về sở thích, nụ cười của Di Lặc dễ chịu với mọi lứa tuổi. Người trẻ thấy nó vui, người lớn tuổi thấy nó hiền, trẻ con cũng không sợ. Câu "nữ đeo Phật" quen thuộc ở các tiệm ngọc góp phần làm mặt Di Lặc được phụ nữ chọn nhiều, nhưng nam giới đeo mặt Di Lặc cũng rất phổ biến.
Theo quan niệm dân gian, Di Lặc tượng trưng cho niềm vui và sự bao dung. Đeo mặt Phật không làm ai giàu lên hay tránh được chuyện xấu; nó là một biểu tượng nhắc người đeo sống vui vẻ, nhẹ nhàng. Hiểu như vậy, bạn sẽ chọn mặt ngọc bằng con mắt tỉnh táo hơn, không bị cuốn theo những lời quảng cáo kiểu "Phật linh", "Phật đã trì chú".
Đọc nụ cười, bụng và tay trên mặt Di Lặc
Nụ cười cân hai bên. Miệng Di Lặc thường mở rộng, hai khoé kéo lên cao. Đặt mặt ngọc thẳng trước mắt, hai khoé miệng phải cao bằng nhau. Lệch một bên làm nụ cười thành nhếch mép, đeo lên thấy ngay.
Mắt cười híp. Mắt chạm thành hai đường cong cười, đều dài. Những mặt rẻ hay để mắt một bên sâu một bên nông vì mài nhanh. Nhìn nghiêng dưới đèn sẽ thấy rõ chênh lệch.
Tai dài, dái tai tròn. Tai to, dái tai chảy xuống gần vai là đặc trưng của tượng Phật. Tai bị cắt cụt hoặc mỗi bên một cỡ là dấu hiệu khối ngọc ban đầu không đủ rộng, thợ phải chạm co lại.
Bụng căng mà có khối. Bụng tròn là điểm nhấn, nhưng phải có đường cong nổi lên, có bóng sáng ở đỉnh bụng, không phải một mảng phẳng. Bụng vồng tốt là chỗ ánh sáng đọng lại, làm nổi chất ngọc.
Tay và vật cầm. Di Lặc có thể ôm túi vải, cầm chuỗi hạt, cầm thỏi vàng hay để tay trên gối. Nhìn xem vật cầm có rõ hình, ngón tay có tách không. Mặt chạm kỹ thường có các chi tiết nhỏ này sắc nét, mặt làm vội chỉ có vài cục tròn khó đoán.
Các nếp áo và chân. Nếp áo phủ hai bên bụng chạy mềm, chân xếp bằng hoặc một chân co lên. Đáy mặt ngọc phải phẳng hoặc bo tròn gọn, không còn vết cưa.
Các dáng mặt Di Lặc thường gặp và nên chọn khi nào
Mỗi dáng hợp một kiểu người đeo và một kiểu khối ngọc. Bảng dưới giúp bạn hình dung trước khi xem hàng:
| Dáng | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Di Lặc ngồi cười, ôm bụng | Tròn trịa, bụng to chiếm giữa mặt ngọc | Đeo hằng ngày, mọi lứa tuổi; dễ tìm đủ cỡ |
| Di Lặc ôm túi vải | Túi vải phồng sau lưng hoặc bên cạnh | Người thích hình có câu chuyện; mặt hơi rộng ngang |
| Di Lặc cầm chuỗi hạt | Chuỗi hạt vắt tay hoặc quấn cổ, chi tiết nhỏ | Ngọc trong, chạm kỹ; nên chọn cỡ từ 3,5 cm |
| Di Lặc ngũ tử | Có các em bé leo quanh người | Cỡ lớn, hợp để bày hay cất hơn đeo vì nhiều chỗ thủng |
| Di Lặc giản lược, mặt trơn | Chỉ chạm khuôn mặt và bụng bằng vài đường | Phỉ thúy màu đẹp; người thích kiểu hiện đại |
| Đầu Phật nhỏ | Chỉ có khuôn mặt cười, thường rất nhỏ | Mặt dây cho trẻ lớn, charm treo vòng tay |
Với dáng nhiều chi tiết như ngũ tử, các khe thủng là chỗ bụi và mồ hôi đọng lại, cũng là chỗ dễ gãy nếu đeo khi lao động. Nếu bạn muốn một món đeo không phải nghĩ nhiều, dáng ngồi cười ôm bụng hoặc giản lược là lựa chọn ít rủi ro nhất.
Độ vồng, độ dày và cảm giác khi đeo
Mặt Di Lặc thường được làm theo hai kiểu: mặt sau phẳng và mặt sau vồng. Mặt sau phẳng áp sát ngực, ít xoay, hợp người đeo trong áo. Mặt sau vồng nhẹ thì khi soi qua ánh sáng thấy chất ngọc đầy đặn hơn, nhưng dễ lật nếu dây mảnh. Không kiểu nào tốt hơn tuyệt đối, chỉ nên biết trước để khỏi bất ngờ khi đeo.
Độ dày ảnh hưởng tới cả độ bền lẫn vẻ ngoài. Mặt mỏng đôi khi là để khoe độ trong: ánh sáng xuyên qua dễ hơn, ngọc trông trong hơn thực tế. Ngược lại, mặt dày mà vẫn trong thì chứng tỏ ngọc tốt thật. Khi so hai mặt Di Lặc, nhớ hỏi độ dày, vì một mặt mỏng ba ly và một mặt dày bảy ly không thể so độ trong bằng mắt.
Về cảm giác, phỉ thúy khá nặng so với kích thước. Một mặt cao bốn phân, dày bảy tám ly có thể nặng hơn bạn nghĩ, đeo cả ngày sẽ thấy rõ ở gáy nếu dây quá mảnh. Người lớn tuổi, người hay đau vai gáy nên chọn mặt nhỏ, mỏng vừa phải và dây mềm. Trẻ em chỉ nên đeo mặt rất nhỏ, có người lớn trông, và tháo ra khi ngủ.
Những món dễ nhầm với mặt Phật Di Lặc phỉ thúy
Vì bán chạy, mặt Di Lặc có rất nhiều hàng được rao là "ngọc" mà không phải phỉ thúy loại A. Một số loại hay gặp:
- Phỉ thúy loại B hoặc B+C. Ngọc thật nhưng đã tẩy axit rồi bơm nhựa, có khi nhuộm thêm màu. Lúc mới trông rất trong và sạch, để lâu nhựa có thể ngả vàng, ngọc kém bóng và giòn hơn.
- Ngọc bích nephrite. Cũng là ngọc thật nhưng khác khoáng vật, ánh dầu hơn, nhẹ hơn phỉ thúy một chút. Không phải hàng kém, chỉ cần được gọi đúng tên.
- Serpentine, "ngọc Tú Ngọc", "ngọc Đài Loan". Đá mềm hơn, dễ trầy, màu xanh vàng nhạt, thường giá thấp. Đeo lâu bề mặt mờ đi.
- Thạch anh vi tinh nhuộm xanh. Hay được rao là "ngọc Malaysia". Màu xanh tươi, đều, soi kính lúp thấy màu tụ theo mạng kẽ hạt.
- Thuỷ tinh và nhựa đúc khuôn. Nét chạm mềm nhũn như đổ khuôn, có thể có bọt khí tròn, cầm nhẹ tay. Nhìn kỹ các rãnh sẽ thấy đáy rãnh tròn đều, không có vết mài.
Cách đơn giản nhất để tránh nhầm là hỏi giấy giám định ghi rõ "jadeite" và "không xử lý" (hoặc "loại A" theo cách gọi của thị trường), rồi đối chiếu ảnh, kích thước, trọng lượng trên giấy với món đồ trong tay. Giấy chỉ ghi "jade" là chưa đủ, vì chữ này dùng cho cả nephrite.
Giữ mặt Di Lặc sáng khi đeo hằng ngày
Phỉ thúy loại A khá bền: độ cứng khoảng 6,5 đến 7 trên thang Mohs và cấu trúc sợi đan chặt làm nó dai, khó vỡ vụn. Nhưng bề mặt bóng của mặt ngọc vẫn có thể mờ đi theo thời gian, chủ yếu vì lớp mồ hôi, kem dưỡng, nước hoa và bụi bám lại ở những chỗ lõm như khoé miệng, nếp bụng, kẽ tay. Mặt Di Lặc nhiều đường cong nên càng dễ đọng.
Cách giữ đơn giản là lau mặt ngọc bằng khăn cotton mềm mỗi tối khi tháo ra. Khoảng một hai tuần, ngâm nhanh trong nước ấm pha vài giọt xà phòng dịu, dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ các rãnh, tráng lại bằng nước sạch rồi thấm khô. Không dùng máy rửa siêu âm và hoá chất tẩy mạnh, nhất là với mặt có bịt vàng, khoen hàn hay với ngọc chưa rõ có bơm nhựa hay không, vì nhựa và mối hàn có thể bị ảnh hưởng.
Thói quen nhỏ cũng giúp nhiều: xịt nước hoa, thoa kem xong rồi mới đeo; tháo ra trước khi đi bơi hồ có hoá chất khử trùng; không để mặt ngọc trên bậu cửa sổ nắng gắt hay gần bếp nóng. Với mặt bịt vàng, thỉnh thoảng nhờ tiệm kiểm chấu và khoen, vì phần kim loại mòn dần theo dây trước khi ngọc kịp có vấn đề gì.
Chọn mặt Di Lặc theo người đeo trong năm bước
Khi đã biết nhìn mặt chạm và chất ngọc, việc còn lại là chọn cho đúng người. Bạn có thể đi theo thứ tự này:
- Xác định người đeo hay mặc gì: đeo trong áo đi làm hằng ngày thì ưu tiên mặt nhỏ, sau phẳng; đeo ngoài áo dài, áo cổ rộng thì có thể chọn mặt lớn hơn, chạm cầu kỳ hơn.
- Chọn cỡ: phụ nữ dáng nhỏ thường hợp mặt cao khoảng hai đến ba phân rưỡi; nam giới và người vóc lớn hợp mặt ba phân rưỡi đến năm phân.
- Chọn màu theo da và theo sở thích: trắng băng, xanh nhạt, xanh táo hay có vệt màu loang. Đặt mặt ngọc lên mu bàn tay hoặc ướm lên cổ để xem màu có hợp da không.
- Kiểm khuôn mặt: nụ cười cân, mắt đều, bụng có khối, tay rõ. Nếu phải chọn giữa màu đẹp hơn và mặt chạm đẹp hơn, nhiều người trong nghề ưu tiên nét mặt, vì đó là thứ bạn nhìn mỗi ngày.
- Kiểm giấy và chính sách đổi trả, hỏi rõ phần bịt vàng hay khoen bạc tính riêng thế nào. Ghi lại kích thước, trọng lượng để sau này cần đối chiếu.
Nếu mua làm quà, nên kèm một túi vải mềm và một lời dặn nhỏ về cách lau, cách tháo khi tập luyện. Một món quà có hướng dẫn đi kèm thường được người nhận dùng lâu và giữ kỹ hơn. Khi cần so nhiều mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Nam đeo mặt Phật Di Lặc có được không?
Được. Câu "nam đeo Quan Âm, nữ đeo Phật" chỉ là tập quán lưu truyền ở các tiệm ngọc, không phải quy định tôn giáo. Rất nhiều nam giới đeo mặt Di Lặc vì thích nét vui, phóng khoáng của hình tượng này. Bạn chọn theo hình mình thấy hợp.
Mặt Di Lặc phỉ thúy có cần đeo ngửa mặt ra ngoài không?
Cách đeo thông thường là để mặt chạm quay ra ngoài, mặt sau áp vào ngực. Nếu mặt ngọc hay lật, nguyên nhân thường là dây quá mảnh, khoen quá rộng hoặc mặt sau vồng. Đổi dây dày hơn hoặc nhờ thợ chỉnh khoen là hết.
Mặt Phật bị mẻ một góc thì có nên đeo tiếp?
Nếu chỉ mẻ nhỏ ở mép, thợ ngọc có thể mài lại cho tròn, mặt nhỏ đi một chút nhưng vẫn đeo được. Nếu có vết nứt chạy qua thân, nên ngưng đeo vì có thể gãy hẳn khi va chạm. Quan niệm kiêng mặt mẻ là tục lệ, không phải lý do kỹ thuật.
Mặt Di Lặc chạm máy có kém hơn chạm tay nhiều không?
Nhiều mặt Di Lặc hiện nay được tạo phôi bằng máy rồi thợ hoàn thiện bằng tay. Chạm máy hoàn toàn thường có nét đều, giống hệt nhau, ít hồn; chạm tay kỹ có nét mặt riêng. Với món đeo hằng ngày, chất ngọc và độ cân đối quan trọng hơn chuyện máy hay tay.
Mặt Phật bằng phỉ thúy có cho trẻ nhỏ đeo được không?
Có thể, nhưng nên chọn mặt rất nhỏ, nhẹ, mép tròn, dây có khoá dễ bung khi bị kéo và chỉ đeo khi có người lớn trông. Trẻ dưới ba tuổi không nên đeo khi ngủ vì nguy cơ dây siết hoặc hóc. Nhiều gia đình chọn cất mặt Phật làm kỷ vật cho đến khi con lớn.
Có cần giấy giám định cho một mặt Di Lặc nhỏ không?
Với món giá trị thấp, nhiều người không làm giấy. Tuy vậy, giấy giúp bạn biết chắc mình đang mua phỉ thúy loại A hay hàng đã xử lý. Nếu người bán khẳng định là loại A, hãy hỏi họ có sẵn sàng ghi điều đó vào hoá đơn và nhận lại hàng nếu giám định ra khác không.