Một mặt lá phỉ thúy đẹp có dáng lá thuôn tự nhiên, gân chính chạy mềm từ cuống ra chóp, gân phụ đều tay, mép lá mài mỏng dần mà không sắc, và phần cuống – chỗ khoan lỗ – đủ dày để chịu lực. Mặt lá thường mỏng hơn các dáng khác để ánh sáng xuyên qua cho ngọc trông trong, nên điều quan trọng nhất khi chọn là cân giữa vẻ thanh mảnh và độ bền.
Hình chiếc lá trên đồ ngọc có nhiều cách giải thích. Trong tiếng Hán, chữ "diệp" (lá) đọc gần âm với chữ "nghiệp", nên lá ngọc hay được gán lời chúc sự nghiệp hanh thông. Ở Việt Nam, người ta còn liên tưởng tới thành ngữ "lá ngọc cành vàng" chỉ con nhà nền nếp, nên mặt lá hay được chọn làm quà cho con gái. Đó là những lớp nghĩa biểu tượng; bạn có thể thích mặt lá chỉ vì nó đẹp và nhẹ nhàng, thế là đủ.
Các dáng mặt lá phỉ thúy hay gặp
Lá đơn trơn. Một chiếc lá thuôn, có gân chính và vài gân phụ, không thêm gì khác. Đây là dáng phổ biến nhất, hợp với khối ngọc trong và màu xanh nhạt đều, vì gần như cả mặt ngọc được nhìn thấy.
Lá hơi cuộn mép. Một bên mép lá được chạm cong lên như lá thật bị gió lật. Dáng này có chiều sâu hơn, ánh sáng đọng ở chỗ cuộn rất đẹp, nhưng cũng dày hơn ở phần cuộn và khó làm hơn.
Lá đôi. Hai chiếc lá chung một cuống hoặc chồng lên nhau. Người ta hay chọn làm quà cho đôi vợ chồng hay hai chị em. Chỗ hai lá giao nhau là chỗ cần xem kỹ vì có khe sâu.
Lá kèm hình nhỏ. Trên lá có thêm con ve sầu, chú bọ nhỏ, đồng tiền hay vài quả nhỏ. Mỗi hình có lời giải thích dân gian riêng, nhưng về kỹ thuật, các hình đậu trên lá thường được thợ dùng để tận dụng một chấm màu khác trên khối ngọc.
Lá bồ đề. Lá hình tim có đuôi nhọn dài, gắn với Phật giáo vì theo truyền thống Đức Phật thành đạo dưới gốc cây bồ đề. Nếu chọn dáng này để làm quà, nên nghĩ tới tín ngưỡng của người nhận. Đuôi lá dài, mảnh là chỗ rất dễ gãy.
Nhìn gân lá, viền lá và cuống để biết tay thợ
Mặt lá ít chi tiết, nên từng đường gân là một bài kiểm tra tay nghề. Khi cầm mặt lá dưới ánh sáng nghiêng, chú ý:
- Gân chính. Chạy từ cuống tới chóp, cong mềm theo dáng lá, không thẳng cứng như kẻ thước. Độ sâu đều từ đầu tới cuối, nhỏ dần về chóp.
- Gân phụ. Toả ra từ gân chính theo từng cặp, so le đều, góc toả giống nhau. Gân phụ mỗi bên một kiểu, dài ngắn lộn xộn là dấu hiệu làm vội.
- Mép lá. Mỏng dần ra ngoài nhưng mép vẫn được bo tròn, sờ không thấy sắc. Mép lá nhọn sắc dễ mẻ và cào vào áo.
- Chóp lá. Chóp nhọn vừa phải. Chóp quá nhọn, quá mảnh trông đẹp trên ảnh nhưng rất dễ gãy khi rơi.
- Cuống lá. Phần cuống là nơi khoan lỗ hoặc bịt khoen. Cuống phải dày hơn thân lá rõ rệt, lỗ khoan nằm giữa cuống, mép lỗ nhẵn.
- Mặt sau. Nhiều mặt lá có gân chạm cả mặt sau, có loại để phẳng. Mặt sau phẳng đeo áp ngực tốt hơn; mặt sau có gân trông giống lá thật khi cầm ngắm.
Ảnh chụp chính diện gần như không cho thấy độ sâu của gân. Hãy xin một ảnh chụp nghiêng hoặc một đoạn video xoay mặt lá dưới đèn, bạn sẽ thấy rõ gân được chạm có hồn hay chỉ là vài vết khía.
Độ mỏng của mặt lá: đẹp tới đâu thì còn an toàn
Mặt lá được làm mỏng để khoe độ trong, nhưng mỏng quá thì dễ vỡ. Bảng dưới là gợi ý chung cho mặt lá cao khoảng ba đến bốn phân, đo ở phần thân lá dày nhất:
| Độ dày thân lá | Vẻ ngoài | Độ bền khi đeo hằng ngày |
|---|---|---|
| Dưới 2 ly | Rất trong, nhẹ, gần như xuyên sáng hoàn toàn | Mỏng manh; hợp cất ngắm hoặc đeo dịp đặc biệt |
| Khoảng 2 – 3,5 ly | Trong, thanh, màu nhạt đi một chút | Đeo hằng ngày được nếu cẩn thận, tránh va đập |
| Khoảng 3,5 – 5 ly | Màu lên đậm hơn, dáng chắc | Bền, hợp người năng động |
| Trên 5 ly | Dày, giống khối chạm hơn là chiếc lá | Rất bền nhưng mất vẻ thanh của dáng lá |
Độ mỏng cũng ảnh hưởng tới cách bạn đánh giá màu và độ trong. Một mặt lá hai ly có thể trông trong như băng, nhưng cùng khối ngọc đó làm thành mặt dày sáu ly sẽ đục hơn nhiều. Khi so hai mặt lá, luôn hỏi độ dày để so cho công bằng.
Màu nào hợp với dáng lá
Chiếc lá gợi ngay màu xanh, nên mặt lá phỉ thúy xanh táo, xanh nõn chuối hay xanh lục nhạt được chuộng nhất. Màu xanh trải đều cả lá làm chiếc lá trông như lá non thật. Với những khối ngọc có màu loang, thợ thường đặt phần xanh đậm vào gân chính hoặc giữa lá, phần nhạt ra mép, tạo cảm giác ánh sáng chiếu qua lá.
Mặt lá trắng băng, trong, không màu cũng đẹp theo cách riêng: trông như chiếc lá đọng sương, thanh và hiện đại. Một số khối có sắc vàng hay nâu nhạt ở rìa, thợ khéo sẽ giữ lại để làm mép lá úa, đó là cách tận dụng màu được nhiều người thích.
Cần cảnh giác với mặt lá xanh rực, đều tuyệt đối, trong như thuỷ tinh mà giá lại mềm. Ở dáng mỏng như lá, màu nhuộm và nhựa bơm vào ngọc loại B thường làm mặt ngọc trông "quá đẹp so với giá". Soi kính lúp, màu nhuộm hay tụ thành mạng lưới theo kẽ hạt; ngọc bơm nhựa có thể có bề mặt li ti như vỏ cam. Món đáng giá thì nên có giấy giám định ghi rõ jadeite và không xử lý.
Cũng nên nhớ rằng màu mặt lá trên tay khác với trên ảnh. Ảnh thường chụp mặt lá đặt trên nền sáng, đèn chiếu từ sau, làm lá trông trong và xanh hơn. Đeo lên người, mặt lá áp vào da hay áo, ánh sáng không xuyên qua nữa, màu sẽ đậm và đục hơn một chút. Hãy hỏi người bán ảnh chụp mặt lá đặt trên tay hoặc trên vải tối để thấy màu gần với lúc đeo.
Chọn cỡ mặt lá theo người đeo và cổ áo
Mặt lá có dáng dài, nên nhìn trên người thường to hơn một mặt tròn cùng chiều cao. Với phụ nữ dáng nhỏ hay học sinh lớn, mặt lá cao khoảng hai đến ba phân là vừa, đeo trên cổ áo sơ mi hay áo thun đều gọn. Người lớn, vóc trung bình hợp cỡ ba đến bốn phân. Nam giới hoặc người thích mặt nổi có thể chọn bốn đến năm phân, nhưng nên tăng độ dày tương ứng để lá không quá mỏng so với diện tích.
Cổ áo hay mặc cũng quyết định nhiều. Cổ tròn sát cổ hợp mặt lá nhỏ với dây ngắn, lá nằm ngay hõm cổ. Cổ chữ V và áo dài hợp mặt lá thuôn dài với dây dài hơn một chút, chiếc lá kéo theo đường chữ V trông thanh. Người hay mặc áo cổ cao, áo len cổ lọ thì mặt lá lớn đeo ngoài áo lại nổi bật hơn mặt nhỏ.
Một mẹo khi mua online là cắt một miếng giấy theo đúng kích thước người bán ghi, dán lên dây đang đeo rồi soi gương. Cách này đơn giản nhưng giúp tránh rất nhiều lần nhận hàng mới thấy mặt to hay nhỏ hơn mình nghĩ.
Đeo mặt lá: hướng treo, dây và những lúc nên tháo
Mặt lá nhẹ và mỏng, rất hợp đeo hằng ngày với áo sơ mi, áo dài hay váy, chỉ cần để ý vài điều:
- Lá thường được treo dọc, cuống ở trên. Một số mặt khoan lỗ lệch để lá treo chéo, trông mềm mại hơn; nếu thích kiểu này, hãy ướm thử trước khi mua.
- Dây mảnh hợp dáng lá: dây bạc, dây vàng mảnh hay dây dù tết nhỏ. Dây quá to làm mặt lá trông lọt thỏm, khoen quá dày đè lên cuống mỏng.
- Vì mỏng, mặt lá kỵ va đập vào cạnh bàn, khoá túi, tay vịn. Tháo ra khi bế con nhỏ, tập thể thao, làm việc nhà nặng.
- Không đặt mặt lá trên bề mặt cứng rồi đè đồ lên. Nhiều mặt lá vỡ không phải vì rơi mà vì bị đè trong túi xách.
- Lau bằng khăn mềm, chải nhẹ các rãnh gân bằng bàn chải lông mềm khi bị đọng bẩn.
Mặt lá cũng là món quà dễ tặng vì không gắn với hình tượng tôn giáo, trừ lá bồ đề. Khi tặng, nên kèm một chiếc túi vải và dặn người nhận tháo ra khi làm việc nặng, món quà sẽ được giữ lâu hơn.
Kiểm một mặt lá phỉ thúy trước khi nhận
Năm bước dưới đây giúp bạn tránh phần lớn rủi ro thường gặp với mặt lá:
- Hỏi đủ bốn số: chiều cao, chiều rộng, độ dày ở thân lá và độ dày ở cuống. Cuống mỏng hơn ba ly với mặt lá cỡ vừa là điểm cần cân nhắc.
- Soi đèn pin từ sau, tìm vết nứt ở cuống, ở chóp và ở chỗ gân chính gặp cuống. Đây là ba chỗ chịu lực và dễ nứt nhất.
- Nghiêng mặt lá dưới ánh sáng để xem độ bóng có đều không, có vùng li ti như vỏ cam không.
- Hỏi chất ngọc và giấy giám định; đối chiếu ảnh, kích thước, trọng lượng trên giấy với món đồ.
- Thử luồn dây bạn định dùng qua lỗ, xem lỗ có vừa, mép lỗ có cứa dây không.
Nếu mặt lá có vết mẻ nhỏ ở mép sau một thời gian đeo, thợ ngọc thường có thể mài lại cho tròn, chiếc lá nhỏ đi một chút nhưng vẫn đẹp. Vết nứt ở cuống thì nên bịt khoen kim loại đỡ hoặc ngưng đeo. Khi chọn mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Mặt lá phỉ thúy có ý nghĩa gì?
Theo cách giải thích phổ biến, chữ "diệp" (lá) gần âm chữ "nghiệp" nên lá ngọc gợi lời chúc sự nghiệp. Người Việt còn liên tưởng tới thành ngữ "lá ngọc cành vàng". Đây là ý nghĩa biểu tượng; nhiều người chọn mặt lá đơn giản vì dáng nhẹ nhàng, hợp đeo hằng ngày.
Mặt lá hợp với nam không?
Có, nhưng nam giới thường chọn mặt lá cỡ lớn hơn, dày hơn, màu xanh đậm hoặc lá có hình chạm kèm. Mặt lá mỏng, nhỏ, màu nhạt thường được nữ chọn. Không có quy định nào về giới tính cho dáng lá.
Vì sao mặt lá mỏng trông trong hơn mặt dày cùng loại ngọc?
Vì ánh sáng đi qua lớp ngọc mỏng ít bị tán xạ hơn. Cùng một khối ngọc, làm mỏng thì trong và nhạt màu, làm dày thì đục và đậm màu hơn. Vì vậy khi so độ trong, cần so ở cùng độ dày.
Mặt lá bị gãy chóp có gắn lại được không?
Có thể gắn bằng keo chuyên dụng, nhưng mối gắn yếu và nhìn thấy được. Cách thường làm hơn là nhờ thợ mài lại chóp mới, chiếc lá ngắn đi một chút. Nếu gãy ở cuống, thợ có thể bịt một chụp kim loại mới để làm chỗ treo.
Có nên chọn mặt lá có con ve sầu?
Đó là chuyện sở thích. Ve sầu trên lá ngọc là hoạ tiết lâu đời trong đồ ngọc người Hoa, mỗi nơi giải thích một kiểu. Về kỹ thuật, hãy xem chân và cánh ve có rõ không, chỗ ve gắn vào lá có khe sâu dễ đọng bẩn hay dễ gãy không.
Mặt lá phỉ thúy làm quà cho con gái tuổi mới lớn có hợp không?
Khá hợp, vì dáng nhẹ, không nặng ý nghĩa tôn giáo và gợi thành ngữ "lá ngọc cành vàng". Nên chọn cỡ nhỏ, độ dày từ hai ly rưỡi trở lên để bền, dây mảnh và dặn con tháo ra khi chơi thể thao.