Kích thước tượng Quan Công nên chọn theo chỗ đặt trước, rồi mới chọn theo mẫu: đo chiều cao khoảng trống, chiều sâu và chiều dài kệ, cộng thêm khoảng chừa để lau dọn, rồi so với ba số đo của tượng tính cả mũi đao. Tượng to quá trông chật và có nguy cơ đổ; tượng nhỏ quá thì lọt thỏm, mất vẻ trang trọng.
Bài này đi theo trình tự một người chọn tượng thường làm: đo những gì, các cỡ phổ biến hợp với chỗ nào, tỉ lệ giữa tượng và không gian, chiều cao đặt so với tầm mắt, chuyện thước Lỗ Ban mà nhiều nơi bán hay nhắc, trọng lượng theo cỡ, và riêng một mục cho tượng nhỏ đặt trên xe ô tô. Bạn có thể đọc lần lượt, hoặc nhảy thẳng tới mục ứng với chỗ mình định đặt tượng.
Đo những gì trước khi chọn tượng
Mô tả sản phẩm thường chỉ ghi một con số chiều cao. Để tránh mua về không vừa, bạn cần chủ động đo chỗ đặt và hỏi đủ thông số của tượng.
- Chiều cao khoảng trống phía trên kệ: từ mặt kệ tới ngăn trên, trần tủ hoặc vật treo gần nhất.
- Chiều sâu kệ: từ mép ngoài vào tới tường hoặc vách sau.
- Chiều dài kệ có thể dành cho tượng, trừ đi các đồ vật khác sẽ bày cùng.
- Tải trọng kệ: kệ gỗ tự nhiên, gỗ ép, kính hay kệ treo tường; kệ treo bắt vít gì.
- Ba số đo của tượng: chiều cao tổng tính tới điểm cao nhất (thường là mũi đao hoặc mũ), chiều rộng và chiều sâu đế.
- Trọng lượng tượng: con số cụ thể, không phải "nặng" hay "nhẹ".
- Đế đi kèm: tượng có đế gỗ rời không, đế cao bao nhiêu, vì đế làm tăng tổng chiều cao.
Với tượng cầm đao và tượng cưỡi ngựa, chênh lệch giữa chiều cao thân và chiều cao tổng có thể khá lớn. Hãy hỏi rõ người bán con số nào đang được ghi trên mô tả.
Các cỡ tượng hay gặp và chỗ thường đặt
Các khoảng dưới đây là cách chia phổ biến trên thị trường, tính theo chiều cao tượng không kể đế rời. Mỗi xưởng có thể ghi cỡ hơi khác nhau.
| Khoảng chiều cao | Chỗ đặt thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dưới 15 phân | Taplo ô tô, bàn làm việc nhỏ, kệ sách | Chi tiết nhỏ, dễ gãy đao; cần đế dán hoặc đế nặng |
| Khoảng 15 đến 30 phân | Bàn làm việc, tủ sách, quầy thu ngân nhỏ | Cỡ linh hoạt nhất, dễ di chuyển, lau dọn |
| Khoảng 30 đến 50 phân | Kệ phòng khách, kệ cao sau quầy hàng, phòng giám đốc | Bắt đầu cần kệ chắc, nhất là với tượng đồng |
| Khoảng 50 đến 90 phân | Tủ đứng lớn, góc phòng khách rộng, sảnh văn phòng | Nặng, nên đặt trên tủ chân chắc hoặc bệ riêng |
| Trên 1 mét | Sảnh lớn, hội quán, sân vườn có mái che | Cần bệ, có thể cần cố định chân đế; vận chuyển phải tính trước |
Nếu phân vân giữa hai cỡ, nhiều người làm nội thất khuyên chọn cỡ nhỏ hơn một bậc cho không gian nhà ở, vì tượng to trong phòng nhỏ dễ gây cảm giác nặng nề hơn là trang trọng.
Tỉ lệ giữa tượng và không gian
Một nguyên tắc dễ áp dụng là tổng chiều cao tượng nên chiếm khoảng một nửa đến hai phần ba chiều cao khoảng trống trên kệ. Phần còn lại phía trên đầu tượng giúp tượng "có khoảng thở", không bị cảm giác bị ép dưới ngăn tủ. Với tượng cầm đao, tính tới mũi đao; với tượng cưỡi ngựa, tính tới điểm cao nhất của người cưỡi hoặc ngọn cờ nếu có.
Theo chiều ngang, đế tượng nên chiếm không quá khoảng hai phần ba chiều dài phần kệ dành riêng cho nó, và chiều sâu đế nhỏ hơn chiều sâu kệ vài phân để mép đế không chìa ra ngoài. Tượng đặt sát mép kệ là nguyên nhân phổ biến của những lần rơi khi lau dọn hoặc khi có ai vô tình chạm vai.
Cuối cùng là tỉ lệ với cả căn phòng. Phòng khách chung cư diện tích vừa phải với trần thấp thường hợp tượng cỡ trung. Sảnh văn phòng trần cao, tường rộng lại cần tượng lớn hơn, nếu không tượng sẽ trông lạc lõng. Một cách thử đơn giản là cắt một tấm bìa cứng đúng kích thước tượng định mua, dựng lên chỗ đặt và nhìn từ cửa vào vài lần trước khi quyết định.
Chiều cao đặt so với tầm mắt
Phòng khách. Theo tập quán, tượng Quan Công thường được đặt ở vị trí cao, mặt tượng ngang hoặc cao hơn tầm mắt người đứng một chút. Về thẩm mỹ, vị trí này giúp người xem nhìn hơi ngước lên, tạo cảm giác trang trọng.
Phòng làm việc. Nếu đặt trên kệ sau lưng chỗ ngồi, chiều cao kệ nên để mặt tượng cao hơn đầu người ngồi. Nếu đặt trên bàn, chọn tượng nhỏ, đặt ở góc xa, không chắn tầm nhìn màn hình hay tầm nhìn tới người đối diện.
Quầy hàng. Kệ cao phía sau quầy là chỗ được chọn nhiều nhất: khách bước vào là thấy, nhưng ngoài tầm tay với. Chiều cao kệ cần tính sao cho tượng không chạm trần hay biển hiệu bên trong.
Nhà có trẻ nhỏ. Dù theo quan niệm nào, an toàn vẫn là trên hết: tượng nặng và có đao nhọn nên đặt cao hơn tầm với của trẻ, trên kệ có gờ chặn hoặc được cố định đế.
Thước Lỗ Ban: tập quán khi chọn cỡ
Khi hỏi kích thước, bạn có thể nghe người bán nói tượng cao bao nhiêu phân "rơi vào cung đẹp" trên thước Lỗ Ban. Thước Lỗ Ban là loại thước của thợ mộc truyền thống, chia các đoạn tương ứng với những cung mang tên tốt xấu. Ở Việt Nam hiện phổ biến vài loại thước Lỗ Ban với chu kỳ khác nhau, thợ dùng cho các việc khác nhau như cửa, khối xây, đồ thờ.
Việc chọn kích thước tượng theo cung trên thước là một tập quán, không phải quy chuẩn kỹ thuật, và mỗi nơi áp dụng loại thước khác nhau. Nếu gia đình bạn coi trọng điều này, hãy hỏi người bán đang dùng loại thước nào để đối chiếu, và ưu tiên trước hết là tượng vừa với kệ. Một bức tượng "đúng cung" nhưng chạm trần tủ hay chìa ra mép kệ thì không hợp lý.
Cũng nên biết rằng các con số tròn như ba mươi, bốn mươi, sáu mươi phân hay gặp trên mô tả phần lớn là cỡ khuôn của xưởng, làm tròn cho dễ gọi, còn số đo thực tế có thể chênh vài phân.
Nếu bạn không theo tập quán này, cũng không có lý do gì phải lo. Kích thước phù hợp với không gian, đặt chắc chắn, trang trọng mới là điều quyết định một bức tượng trông có đẹp và an toàn hay không.
Tượng Quan Công nhỏ trên xe ô tô
Nhiều người thích đặt một tượng nhỏ trên taplo. Với không gian đặc biệt này, các lưu ý về an toàn quan trọng hơn mọi lời khuyên thẩm mỹ.
- Không đặt tượng trên nắp túi khí hành khách hoặc gần vô lăng; khi túi khí bung, vật cứng có thể văng vào người.
- Không để tượng che tầm nhìn qua kính chắn gió, kể cả tầm nhìn xuống đường phía trước gần đầu xe.
- Chọn tượng nhẹ, nhỏ, đế phẳng, dán chắc bằng miếng dán chuyên dụng cho taplo; tượng không dán sẽ trượt khi phanh gấp.
- Tránh tượng có đao nhọn hoặc chi tiết sắc chìa ra ngoài; ưu tiên mẫu ngồi hoặc đao áp sát thân.
- Trong xe đỗ nắng, nhiệt độ có thể rất cao: tượng resin dễ biến dạng, keo bong, sơn rộp; tượng đồng nóng tới mức không chạm tay được.
- Kiểm tra định kỳ miếng dán; khi thấy tượng lỏng, gỡ ra dán lại hoặc thay miếng dán mới.
Nếu không chắc vị trí an toàn, đặt tượng trong hộc để đồ hoặc treo một mặt dây nhỏ thay vì đặt trên taplo.
Chọn cỡ cho cửa hàng, văn phòng và sảnh
Cửa hàng nhỏ, ki ốt. Mặt bằng hẹp, kệ sau quầy thường nông. Tượng khoảng hai mươi đến ba mươi lăm phân, dáng đứng chống đao hoặc ngồi, đế gọn là hợp lý. Tượng cưỡi ngựa dài theo chiều ngang thường không vừa kệ nông của ki ốt.
Cửa hàng mặt phố, showroom. Kệ cao sau quầy có thể dài và sâu hơn, cho phép tượng ba mươi đến năm mươi phân hoặc mẫu cưỡi ngựa cỡ trung. Nên chừa khoảng trống quanh tượng để khách nhìn thấy trọn dáng từ cửa vào, đừng xếp chen hàng hoá sát hai bên.
Phòng giám đốc. Tủ thấp cạnh tường hoặc kệ sau bàn làm việc hợp với tượng khoảng ba mươi đến sáu mươi phân. Tượng quá lớn so với phòng dễ lấn át không gian tiếp khách; tượng quá nhỏ đặt trên tủ cao lại khó thấy.
Sảnh tòa nhà, nhà hàng lớn. Không gian trần cao, tường rộng cần tượng từ khoảng tám mươi phân trở lên hoặc bộ ba để cân với kiến trúc. Lúc này phải tính bệ đỡ, đường vận chuyển qua cửa, thang máy, và có thể cần cố định chân đế để phòng va chạm.
Trọng lượng tăng nhanh theo cỡ
Một điều nhiều người không để ý: khi chiều cao tượng tăng gấp đôi, thể tích và trọng lượng tăng xấp xỉ gấp tám nếu giữ nguyên tỉ lệ. Vì vậy chuyển từ tượng ba mươi phân lên sáu mươi phân không chỉ là "to gấp đôi" mà là nặng gấp nhiều lần. Đây là lý do kệ chịu được tượng nhỏ chưa chắc chịu được tượng lớn cùng mẫu.
Với cùng một kích thước, tượng đồng nặng nhất, sau đó tới đá nguyên khối, bột đá, gỗ cứng như trắc, gụ, rồi tới gỗ nhẹ và resin. Tượng đồng cỡ lớn nên đặt trên tủ đứng hoặc bệ riêng; tượng bột đá cỡ lớn vẫn cần kệ chắc. Kệ treo tường bắt vít nở nhựa chỉ hợp tượng nhỏ, nhẹ.
Ví dụ giả định: bạn định đặt một tượng Quan Công đồng cao khoảng năm mươi phân lên tấm kệ treo gỗ ép dày mười tám li. Trước khi đặt, hãy hỏi trọng lượng thực tế, kiểm tra kệ có ke đỡ kim loại và bắt vào tường gạch đặc hay không. Nếu chưa chắc chắn, chuyển tượng xuống tủ đứng sẽ an toàn hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Tượng Quan Công cỡ bao nhiêu thì hợp bàn làm việc?
Bàn làm việc thông thường hợp tượng khoảng mười lăm đến ba mươi phân, dáng ngồi hoặc bán thân, ít chi tiết chìa ra ngoài. Đặt ở góc bàn xa tay thuận, cách mép bàn một khoảng an toàn. Bàn nhỏ, nhiều thiết bị thì chọn tượng dưới hai mươi phân cho gọn.
Có bắt buộc chọn kích thước theo thước Lỗ Ban không?
Không bắt buộc. Chọn kích thước theo thước Lỗ Ban là tập quán của một số gia đình và người làm nghề, mỗi nơi lại dùng loại thước khác nhau. Nếu bạn theo tập quán này, vẫn nên ưu tiên tượng vừa với kệ và đặt chắc chắn trước, rồi mới đối chiếu cung trên thước.
Tượng Quan Công để trên ô tô có an toàn không?
Có thể an toàn nếu chọn tượng nhỏ, nhẹ, dán chắc, không đặt trên nắp túi khí, không che tầm nhìn và không có chi tiết nhọn. Lưu ý xe đỗ nắng rất nóng, tượng resin dễ biến dạng và keo dán có thể bong. Kiểm tra miếng dán định kỳ.
Kích thước ghi trên mô tả là tính cả đao không?
Tuỳ người bán. Có nơi ghi chiều cao thân tượng, có nơi ghi chiều cao tổng tới mũi đao, có nơi tính cả đế gỗ. Bạn nên hỏi rõ con số đang ghi là gì, đồng thời xin chiều rộng và chiều sâu đế để so với kệ thực tế.
Phòng khách nhỏ có nên chọn tượng lớn cho trang trọng không?
Tượng quá lớn trong phòng nhỏ thường gây cảm giác chật và nặng nề hơn là trang trọng, lại khó lau dọn và kém an toàn. Một tượng cỡ trung đặt ở vị trí cao, sạch sẽ, có khoảng trống xung quanh thường trông trang trọng hơn một tượng lớn bị ép vào góc.
Làm sao thử trước tượng có vừa chỗ hay không?
Cách đơn giản là cắt một tấm bìa cứng theo chiều cao và chiều rộng tượng định mua, dựng lên chỗ đặt, rồi nhìn từ cửa vào và từ chỗ ngồi chính. Bạn sẽ thấy ngay tượng có chạm ngăn trên, có lọt thỏm hay quá to so với kệ không.