Nam giới đeo khuyên tai đá thường chọn nụ nhỏ 3–6 ly, tông tối, ổ ôm sát dái tai; bốn loại đá hay gặp nhất là onyx đen, mắt hổ, obsidian và hematite. Bốn loại này nhìn qua khá giống nhau ở tông màu trầm, nhưng khác nhau rất xa về độ cứng, độ bền và cách lên màu theo thời gian. Chọn đúng loại ngay từ đầu giúp đôi khuyên giữ được vẻ ngoài gọn gàng sau nhiều tháng đeo liên tục.
Theo quan niệm của người bán vật phẩm, đá tông đen, nâu thường được gắn với sự vững vàng, phù hợp người làm việc cần sự điềm tĩnh. Đó là cách gán ý nghĩa cho màu sắc. Bài này đặt trọng tâm ở chỗ khác: viên đá thật sự là gì, chịu được va chạm và mồ hôi đến đâu, cỡ nào hợp với khuôn mặt nam, và những chỗ hay hỏng trên một đôi nụ nam đeo ngày qua ngày.
Bốn loại đá tối màu hay làm khuyên tai nam
Bảng so sánh dưới dựa trên đặc tính khoáng vật đã được ghi nhận rộng rãi. Độ cứng theo thang Mohs cho biết đá có dễ trầy không; số càng cao càng khó trầy.
| Đá | Bản chất | Độ cứng Mohs | Vẻ ngoài | Điểm cần biết |
|---|---|---|---|---|
| Onyx đen | Chalcedony (thạch anh ẩn tinh) gần như luôn được xử lý cho đen | Khoảng 6,5–7 | Đen sâu, bóng hơi sáp | Bền, giữ bóng tốt; tên gọi thương mại phổ biến |
| Mắt hổ | Thạch anh thay thế sợi khoáng vật cũ, tạo dải sáng | Khoảng 7 | Nâu vàng có vệt sáng chạy khi xoay | Cần mài vòm tròn mới thấy vệt sáng |
| Obsidian | Thuỷ tinh núi lửa tự nhiên, không phải tinh thể | Khoảng 5–5,5 | Đen bóng như kính, có loại ánh vàng hoặc ánh bạc | Dễ xước mảnh và mẻ cạnh hơn |
| Hematite | Oxit sắt | Khoảng 5,5–6,5 | Xám đen ánh kim như thép | Rất nặng; loại hút nam châm thường là vật liệu tổng hợp |
Nếu chỉ chọn một loại để đeo hằng ngày không cần nghĩ nhiều, onyx đen và mắt hổ là hai lựa chọn bền nhất vì cùng họ thạch anh. Obsidian và hematite đẹp nhưng cần giữ khỏi va chạm hơn.
Onyx đen: lựa chọn kín đáo nhất
Onyx đen trên khuyên tai là chalcedony đã được làm đen, cách xử lý có từ rất lâu và cho màu bám sâu, gần như không phai. Viên onyx đen mài vòm tròn hoặc mài phẳng mặt, gắn trong ổ viền kim loại, là kiểu nụ nam phổ biến nhất vì nhìn từ xa chỉ như một chấm đen gọn, không lấp lánh, không thu hút sự chú ý quá mức.
Ưu điểm lớn của onyx là độ cứng gần bằng thạch anh, nên khi đội mũ bảo hiểm, cọ vào cổ áo, gối ngủ, mặt đá vẫn ít trầy. Điểm cần soi là bề mặt: đen bóng làm lộ mọi vết rỗ, vết lõm nhỏ. Nghiêng viên đá dưới đèn, ánh phản chiếu phải liền mạch. Viên mài vội sẽ có vệt gợn như mặt nước.
Onyx đen cũng là loại đá dễ bị thay bằng thuỷ tinh đen hoặc nhựa đen ở hàng rẻ. Thuỷ tinh đen có độ cứng thấp hơn, cạnh hay mòn tròn sau vài tháng; nhựa thì nhẹ tay hẳn và ấm nhanh khi chạm môi. Với viên nhỏ 3–4 ly, khó phân biệt bằng tay, nên mua ở nơi ghi rõ chất liệu và cho đổi nếu sai mô tả.
Mắt hổ và obsidian: hai kiểu đá có ánh sáng riêng
Mắt hổ là thạch anh đã thay thế các sợi khoáng vật cũ trong đá, giữ lại cấu trúc sợi song song. Khi mài vòm tròn, ánh sáng phản xạ theo các sợi này tạo thành một dải sáng chạy qua mặt đá khi bạn nghiêng đầu, hiện tượng giới đá quý gọi là hiệu ứng mắt mèo. Trên nụ tai, hiệu ứng này nhìn rõ nhất ở viên 5–6 ly mài vòm cao. Viên mài phẳng hay mài giác sẽ mất dải sáng, chỉ còn màu nâu vàng có sọc. Mắt hổ màu xanh xám đôi khi được gọi là mắt diều hâu, cùng bản chất.
Obsidian là thuỷ tinh núi lửa, hình thành khi dung nham nguội quá nhanh để kết tinh. Vì là thuỷ tinh tự nhiên, nó vỡ theo mặt cong như vỏ sò và có cạnh rất sắc khi vỡ. Obsidian đen bóng như kính, có loại ánh vàng hoặc ánh bạc khi xoay dưới đèn do bọt khí siêu nhỏ xếp lớp bên trong. Độ cứng khoảng 5 đến 5,5, thấp hơn bụi cát, nên sau thời gian đeo mặt đá có thể xuất hiện các vết xước mảnh như tóc.
Với người đeo hằng ngày, đi xe máy, chơi thể thao, mắt hổ bền hơn hẳn obsidian. Obsidian hợp với người thích ánh bóng như kính và sẵn lòng tháo khuyên ra khi làm việc nặng. Một cách dung hoà là chọn obsidian mài vòm tròn: vòm tròn không có cạnh sắc, nên ít mẻ hơn viên mài phẳng.
Hematite: nặng tay và chuyện loại hút nam châm
Hematite thật là oxit sắt nặng. Tỉ trọng hematite khoảng 5, gần gấp đôi thạch anh. Một nụ hematite cùng cỡ với nụ onyx nặng hơn rõ khi cầm lên tay. Với nụ nhỏ dưới 6 ly, trọng lượng vẫn nhẹ, nhưng hoa tai thả hematite dài thì kéo dái tai đáng kể.
Ánh kim xám đen dễ trầy hơn vẻ ngoài. Hematite có độ cứng trung bình, nên mặt bóng như thép có thể mờ dần nếu thường xuyên cọ vào kim loại khác, ví dụ chìa khoá trong túi khi cất chung. Cất riêng từng đôi là cách giữ bóng.
Loại hút nam châm thường là vật liệu tổng hợp. Hematite tự nhiên chỉ có từ tính rất yếu. Các hạt "hematite từ tính" hút dính nam châm rõ ràng phần lớn là vật liệu ferit tổng hợp, có khi được gọi là hematine. Không có gì sai khi đeo loại này, miễn người bán ghi đúng tên.
Không hứa tác dụng sức khoẻ. Quảng cáo khuyên tai hay vòng "từ tính chữa đau đầu, điều hoà huyết áp" là lời quảng cáo không có cơ sở khoa học. Nếu bạn có vấn đề sức khoẻ, hãy gặp bác sĩ; khuyên tai chỉ là đồ trang sức.
Kim loại ổ cũng cần cân nhắc. Hematite thường được gắn ổ thép không gỉ hoặc bạc. Vì đá đã có ánh kim xám, ổ bạc trắng hoặc thép cho tổng thể liền màu, trong khi ổ vàng tạo tương phản mạnh.
Cỡ nụ, kiểu ổ và cách đeo hợp với nam
Khuyên tai nam thường được chọn nhỏ và gọn hơn đồ nữ. Vài nguyên tắc dưới đây giúp đôi khuyên trông có chủ ý thay vì lạc lõng:
- Cỡ 3–4 ly cho người lần đầu đeo hoặc làm môi trường công sở; nhìn từ xa chỉ như một chấm nhỏ.
- Cỡ 5–6 ly cho người muốn khuyên là điểm nhấn rõ hơn, hợp tóc ngắn và khuôn mặt góc cạnh.
- Từ 7 ly trở lên khá nổi; nếu chọn, ưu tiên mặt phẳng hoặc vòm thấp để viên đá không gồ cao như một hạt nút.
- Ổ viền ôm kín mép đá bền hơn ổ chấu, vì chấu dễ móc vào tóc, quai mũ bảo hiểm và vỏ gối.
- Chốt chặn dạng vặn ren giữ chắc hơn chốt bướm đẩy, hợp người hay vận động; đổi lại tháo lắp lâu hơn.
- Đeo một bên hay cả hai bên là chuyện thẩm mỹ cá nhân. Nếu đeo một bên, có thể mua đôi rồi giữ một chiếc làm dự phòng khi lỡ đánh rơi.
- Với người có râu quai nón hoặc tóc mai dài, nụ màu sáng như mắt hổ nổi hơn onyx đen vốn dễ lẫn vào màu tóc.
Nam đeo khuyên tai thường không tháo ra mỗi tối như nhiều phụ nữ. Nếu bạn có thói quen ngủ với khuyên, ổ viền tròn mép và chốt có đệm sẽ đỡ cấn tai hơn nhiều so với ổ chấu và chốt kim loại trần.
Phân biệt nhanh bốn loại đá khi đã gắn lên khuyên
Khi viên đá đã nằm trong ổ, bạn không cân hay đo được. Vẫn có vài dấu hiệu nhìn và cầm giúp đoán đúng loại, đủ để đối chiếu với mô tả của người bán:
- Onyx đen: đen đặc, bóng hơi mềm như sáp, không có ánh kim. Soi đèn pin mạnh vào mép mỏng của viên có thể thấy thoáng nâu sẫm; nhìn kính lúp bề mặt mịn, không có bọt khí.
- Obsidian: bóng gắt như mặt kính, đôi khi có ánh vàng hoặc ánh bạc mờ khi xoay dưới đèn. Ở viên đã đeo lâu, nhìn nghiêng thấy nhiều vết xước mảnh chạy lung tung trên mặt.
- Hematite: ánh kim xám như thép, phản chiếu như gương nhỏ. Cầm hai chiếc trên tay thấy nặng hơn hẳn nụ đá khác cùng cỡ. Nếu nam châm tủ lạnh hút dính mạnh, nhiều khả năng là vật liệu tổng hợp.
- Mắt hổ: nâu vàng có sọc; nghiêng đầu dưới ánh đèn thấy một dải sáng trượt qua mặt đá nếu mài vòm tròn đúng hướng.
- Thuỷ tinh đen giả onyx: thường có bọt khí tròn nhỏ khi soi kính lúp, cạnh viên hay mòn tròn, đôi khi có vết lõm co ngót ở mặt dưới.
- Nhựa đen: nhẹ tay rõ, chạm môi thấy ấm gần như ngay lập tức, mặt bóng nhưng có vết xước mềm như bị móng tay cào.
Những dấu hiệu này giúp loại hàng sai mô tả rõ ràng. Với đôi khuyên có giá trị cao, hãy giữ hoá đơn ghi rõ tên đá và hỏi trước chính sách đổi trả nếu giám định ra kết quả khác.
Giữ đôi nụ nam bền qua mồ hôi, nắng và thể thao
Nam giới thường đổ mồ hôi nhiều, đội mũ bảo hiểm lâu và chơi thể thao ngoài trời. Ba điều này tác động nhiều nhất lên chốt kim loại và chỗ gắn đá, ít khi lên bản thân viên đá. Mồ hôi làm bạc xỉn màu, làm lớp mạ trên hợp kim mòn nhanh hơn. Nếu chốt bắt đầu đổi màu hoặc dái tai ngứa, đó là lúc cân nhắc đổi sang chốt titan hoặc thép không gỉ loại dùng cho y tế.
Khi chơi bóng, tập võ, tập tạ hay bơi, tốt nhất nên tháo khuyên. Va chạm trực tiếp có thể làm mẻ đá obsidian, còn khuyên bị giật mạnh có thể làm rách dái tai. Rửa khuyên dưới nước sạch sau những ngày ra mồ hôi nhiều, lau khô kỹ phần chốt rồi mới đeo lại.
Đá thạch anh như onyx, mắt hổ không sợ nắng. Obsidian và hematite cũng ổn định dưới nắng thường ngày. Vì vậy với đôi nụ nam, bạn chỉ cần lo phần kim loại và chỗ keo. Nếu muốn so thêm mẫu nụ nam có ghi rõ loại đá, cỡ ly và chất liệu chốt, bạn có thể xem tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Câu hỏi thường gặp
Khuyên tai onyx đen có phải đá tự nhiên không?
Phần lớn onyx đen là chalcedony tự nhiên đã được xử lý để có màu đen đều. Bản thân viên đá là khoáng vật thật, chỉ có màu là do xử lý. Đây là cách làm lâu đời và màu ổn định, nhưng người bán nên ghi rõ thay vì gọi là đen tự nhiên.
Nụ tai nam cỡ bao nhiêu ly là phổ biến?
Nụ 3 đến 4 ly là cỡ phổ biến nhất cho nam lần đầu đeo hoặc đi làm văn phòng. Cỡ 5 đến 6 ly nổi hơn, hợp người muốn khuyên là điểm nhấn. Cỡ phù hợp còn tuỳ độ dày dái tai và kiểu tóc của từng người.
Obsidian có dễ vỡ khi đeo không?
Obsidian là thuỷ tinh tự nhiên, độ cứng khoảng 5 đến 5,5, nên dễ xước và có thể mẻ cạnh khi va mạnh vào vật cứng. Đeo hằng ngày bình thường thì không sao, nhưng nên tháo khi chơi thể thao hoặc làm việc nặng, và chọn viên mài vòm tròn để giảm nguy cơ mẻ.
Khuyên tai hematite từ tính có tác dụng gì?
Không có bằng chứng khoa học cho thấy khuyên tai từ tính có tác dụng chữa bệnh. Phần lớn hạt hút nam châm mạnh là vật liệu tổng hợp, không phải hematite tự nhiên. Bạn có thể đeo vì thích vẻ ngoài, còn vấn đề sức khoẻ cần hỏi bác sĩ.
Nam có nên ngủ khi đang đeo khuyên tai đá không?
Nhiều người ngủ với nụ nhỏ mà không gặp vấn đề, nhưng ổ chấu và chốt kim loại trần dễ cấn vào tai khi nằm nghiêng. Nếu muốn đeo qua đêm, chọn ổ viền tròn mép, chốt có đệm và tháo ra vệ sinh vài ngày một lần.
Vì sao khuyên tai mắt hổ của bạn bè có vệt sáng mà của mình không có?
Vệt sáng chạy trên mắt hổ chỉ hiện rõ khi đá được mài vòm tròn và hướng mài song song với sợi khoáng bên trong. Viên mài phẳng, mài giác hoặc mài lệch hướng sợi sẽ mất dải sáng, dù vẫn là mắt hổ thật.