Với vật phẩm hình kiếm, đao, dao găm, lời kiêng phổ biến nhất là không để mũi hay lưỡi chĩa vào giường ngủ, cửa ra vào, chỗ người hay ngồi, và không treo ngay trên đầu người. Theo quan niệm dân gian, mũi nhọn chĩa vào người mang "sát khí". Về thực tế, đây cũng là cách treo đúng để tránh tai nạn khi món đồ rơi hoặc khi trẻ nhỏ với tới.
Kiếm tiền xu buộc dây đỏ, kiếm Thất Tinh có khắc bảy ngôi sao, đao Quan Công thu nhỏ, kiếm kiểu Nhật để trên giá là những món hay gặp. Có món chỉ là đồ đúc lưỡi cùn, có món có lưỡi sắc thật. Bài này nói về lời kiêng hướng chĩa, cách treo và đặt theo từng loại, điều cần biết về lưỡi sắc, và cách giữ an toàn cho nhà có trẻ.
Các loại vật phẩm hình binh khí hay gặp
Biết món mình đang có thuộc loại nào giúp chọn chỗ treo và cách giữ phù hợp:
| Loại | Cấu tạo thường gặp | Độ nguy hiểm thực tế |
|---|---|---|
| Kiếm tiền xu | Nhiều đồng xu lỗ vuông xâu dây đỏ, tạo hình thanh kiếm, có tua | Thấp; nhưng nặng, dây có thể mục, xu rơi rải rác |
| Kiếm Thất Tinh trang trí | Lưỡi kim loại khắc hình bảy ngôi sao, chuôi chạm, có vỏ | Từ thấp đến cao tuỳ lưỡi cùn hay mài sắc |
| Đao Quan Công thu nhỏ | Đao cán dài, lưỡi cong rộng, thường đặt trên giá hoặc cầm theo tượng | Thường đúc liền, lưỡi cùn; cán dài dễ đổ |
| Kiếm kiểu Nhật trên giá | Lưỡi cong một cạnh, vỏ gỗ sơn, đặt ngang trên giá | Có loại lưỡi thép mài sắc thật, rất nguy hiểm khi rút |
| Dao găm, đoản kiếm chạm trổ | Lưỡi ngắn, chuôi trang trí, thường bày trong hộp kính | Mũi nhọn, dễ gây thương tích dù lưỡi không sắc |
| Tượng cầm binh khí | Tượng võ tướng, Quan Công cầm đao, thiên tướng cầm kiếm | Thấp; chi tiết binh khí mảnh dễ gãy |
Trước khi treo hay bày, kiểm tra lưỡi bằng mắt và bằng cách cầm thử ở sống lưỡi: món có cạnh sáng bóng, mảnh, không vát dày thường là đã mài sắc, cần đối xử như dao thật.
Lời kiêng chĩa mũi nhọn: quan niệm và lý lẽ
Trong phong thủy hình thế, những vật có góc nhọn, cạnh sắc chĩa vào người hay vào cửa được gọi chung là gây "sát khí", từ góc tường, cột điện trước nhà đến xà ngang trên giường. Binh khí trang trí là trường hợp rõ nhất của ý này, vì bản thân nó được làm theo hình đồ để chém, để đâm. Từ đó có lời khuyên quen thuộc: treo kiếm sao cho mũi không chĩa vào giường, cửa chính, bàn ăn, chỗ ngồi của người lớn trong nhà.
Có lời mách ngược lại, cho rằng treo kiếm tiền xu hướng ra cửa để "trấn" những điều không tốt từ ngoài vào. Đây cũng là quan niệm, mỗi trường phái nói một kiểu. Bài này không khuyên treo để trấn hay để hoá giải điều gì; chỉ nhắc rằng hướng ra cửa ra vào cũng là hướng mà khách đến nhà nhìn thấy đầu tiên, một thanh kiếm chĩa thẳng vào người bước vào có thể khiến khách thấy không thoải mái.
Phần lý lẽ dễ đồng ý nhất nằm ở cảm giác con người. Ít ai ngồi yên được dưới một vật nhọn treo ngay trên đầu, hay ngủ ngon khi biết có một mũi kiếm chĩa vào giường. Tránh những vị trí này là tránh cho người trong nhà một nỗi bất an không cần thiết, bất kể có tin phong thủy hay không.
Những chỗ nhiều nhà tránh treo, đặt binh khí trang trí
Kết hợp lời kiêng và lý do an toàn, danh sách dưới đây là những vị trí nên tránh:
- Ngay trên đầu giường hoặc trên chỗ ngồi cố định như sofa, ghế làm việc: vừa là lời kiêng, vừa nguy hiểm nếu móc treo tuột.
- Đối diện thẳng giường ngủ với mũi chĩa vào: nhiều người thấy bất an khi nằm.
- Đối diện cửa chính với mũi chĩa ra ngoài hoặc vào trong: dễ làm khách lẫn người nhà khó chịu, lại hay bị va khi mở cửa mạnh.
- Phòng ngủ trẻ em, phòng chơi của trẻ: không bày binh khí thật hay đồ có mũi nhọn ở bất cứ độ cao nào trẻ có thể leo tới.
- Lối đi hẹp, hành lang, đầu cầu thang: chuôi hay vỏ kiếm nhô ra dễ móc áo, va vai.
- Gần bàn thờ gia tiên: nhiều gia đình kiêng đặt binh khí trên hay sát bàn thờ, trừ trường hợp tượng thờ có sẵn binh khí theo tích.
Những chỗ hợp hơn là tường phòng khách hay phòng làm việc, treo cao, nằm ngang hoặc mũi hướng lên, cách xa chỗ ngồi; hoặc trong tủ kính có khoá với những món có lưỡi thật.
Treo và đặt cho chắc, cho an toàn
Binh khí trang trí thường dài và nặng hơn đồ treo tường thông thường. Vài bước dưới đây giúp món đồ đứng vững lâu năm:
- Cân món đồ hoặc hỏi người bán trọng lượng, chọn móc, đinh, tắc kê chịu lực phù hợp với tường gạch hay tường thạch cao.
- Treo nằm ngang hoặc chếch với mũi hướng lên trần, chuôi thấp hơn mũi; tránh treo mũi chúc xuống.
- Với kiếm tiền xu, kiểm tra dây buộc mỗi năm: dây đỏ để lâu dễ mục, phai, xu rơi ra. Thay dây bằng loại sợi tổng hợp bền hơn nếu cần.
- Kiếm có vỏ: luôn giữ lưỡi trong vỏ khi bày; nếu muốn khoe lưỡi, dùng tủ kính có khoá thay vì giá mở.
- Đao Quan Công cán dài, giá đứng: đặt ở góc kín, chân giá có miếng chống trượt, hoặc cố định giá vào tường để không đổ khi va.
- Đặt ngoài tầm với của trẻ: cao hơn tầm với của trẻ khi đứng trên ghế, hoặc trong tủ khoá.
Khi lau, cầm món đồ ở chuôi hoặc sống lưỡi, lau theo chiều từ chuôi ra mũi, không lau ngược vào lưỡi. Đồ kim loại sau khi lau nên được lau khô kỹ để tránh gỉ ở rãnh chạm.
Lưỡi sắc thật: điều cần biết trước khi mua
Một số kiếm, đao, dao găm bán làm đồ trang trí có lưỡi thép mài sắc thật. Với những món này, câu chuyện không còn chỉ là kiêng kỵ mà là an toàn và pháp lý. Kiếm, đao, dao găm có lưỡi sắc, mũi nhọn có thể thuộc nhóm vũ khí thô sơ theo pháp luật về quản lý vũ khí; việc mang theo ra đường, nơi công cộng hoặc dùng sai mục đích có thể bị xử lý.
Vì quy định có thể thay đổi và cách áp dụng cho từng loại đồ trưng bày không phải lúc nào cũng rõ, nếu bạn định mua một món lưỡi thật, hãy tìm hiểu quy định hiện hành trước, hỏi người bán xem món đồ thuộc loại nào, có giấy tờ gì đi kèm. Với phần lớn gia đình chỉ cần trang trí, món lưỡi cùn đúc liền hoặc kiếm tiền xu là lựa chọn nhẹ nhàng hơn nhiều.
Vận chuyển cũng là chuyện cần lưu ý: hãng bay không cho mang binh khí trong hành lý xách tay, và nhiều đơn vị giao hàng có quy định riêng với hàng có lưỡi sắc. Khi mua online, hỏi rõ cách đóng gói và đơn vị vận chuyển trước khi đặt.
Nếu đang phân vân giữa các mẫu, xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để biết lưỡi đúc hay lưỡi thép, chiều dài và trọng lượng, từ đó chọn chỗ treo cho phù hợp.
Giữ binh khí kim loại khỏi gỉ, khỏi xuống cấp
Chống gỉ lưỡi thép. Lưỡi thép, nhất là thép carbon, rất dễ lên đốm gỉ ở vùng nồm ẩm. Sau khi lau bụi, nhiều người thoa một lớp dầu mỏng chuyên dùng cho dụng cụ kim loại rồi lau bớt; không dùng dầu ăn vì để lâu sẽ dính và có mùi.
Không để lưỡi nằm lâu trong vỏ ẩm. Vỏ gỗ, vỏ da hút ẩm; lưỡi kiếm nằm trong vỏ ẩm lâu ngày gỉ âm thầm mà nhìn ngoài không thấy. Mùa nồm nên rút lưỡi ra kiểm tra, lau khô, để vỏ khô thoáng rồi mới tra lại.
Đồng xu và dây đỏ. Kiếm tiền xu làm bằng đồng hoặc hợp kim mạ có thể xỉn, lên màu xanh ở chỗ dây ẩm. Lau bằng khăn khô, tránh nước; dây đỏ phai, sờn thì thay mới trước khi đứt.
Chuôi và tua. Chuôi quấn dây, tua vải bám bụi và dễ mục. Phủi bằng cọ mềm định kỳ; tua bạc màu có thể thay mà không ảnh hưởng gì tới món đồ.
Tặng và nhận vật phẩm hình binh khí
Kiếm tiền xu, đao Quan Công thu nhỏ đôi khi được chọn làm quà cho người làm nghề cần sự quyết đoán, hoặc quà tân gia theo lời mách "trấn trạch". Tuy nhiên, theo tục người Việt, tặng đồ sắc nhọn như dao kéo vốn hay bị kiêng vì sợ ý "cắt đứt" tình cảm. Nhiều người khi nhận sẽ trả lại người tặng một đồng xu tượng trưng để biến quà thành mua bán, giữ ý cho cả hai bên.
Trước khi tặng, nên biết người nhận có thích loại vật phẩm này không. Không ít người thấy binh khí trong nhà là không hợp, nhất là gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, hoặc người theo Phật giáo nghiêm. Một món quà khiến người nhận phải lo chỗ cất là món quà chưa đúng.
Nếu bạn được tặng một món mà nhà không có chỗ treo an toàn, cất trong hộp, để ở nơi khô ráo, ngoài tầm với của trẻ là cách trân trọng đủ. Không có lời kiêng chính thống nào buộc phải treo lên bằng được.
Ngược lại, nếu muốn tặng một món mang tinh thần quyết đoán, mạnh mẽ mà không có mũi nhọn, có thể nghĩ tới tượng ngựa, tượng đại bàng, thuyền buồm hay tháp Văn Xương cho người đi học. Những món này mang ý nghĩa tích cực tương tự trong cách nhìn dân gian, nhưng không khiến người nhận phải lo chuyện chỗ treo, chuyện trẻ con với tới hay chuyện pháp lý khi vận chuyển. Người tặng chọn được món phù hợp với nếp nhà người nhận thì món quà mới thật sự được dùng.
Câu hỏi thường gặp
Treo kiếm tiền xu ở đâu trong nhà?
Nhiều nhà treo ở tường phòng khách hoặc phòng làm việc, cao, nằm ngang hoặc mũi hướng lên, tránh đầu giường, chỗ ngồi cố định và lối đi hẹp. Kiếm tiền xu khá nặng, nên dùng móc chịu lực và kiểm tra dây buộc định kỳ để xu không rơi.
Có nên treo kiếm hướng ra cửa để trấn trạch không?
Đó là một lời mách theo quan niệm, mỗi trường phái nói một khác, không có cơ sở chứng minh. Thanh kiếm chĩa thẳng vào cửa còn khiến khách và người nhà thấy không thoải mái, dễ bị va khi mở cửa mạnh. Treo ở tường bên, nằm ngang là cách nhẹ nhàng hơn.
Kiếm trang trí có lưỡi sắc có bị coi là vũ khí không?
Kiếm, đao, dao găm có lưỡi sắc và mũi nhọn có thể thuộc nhóm vũ khí thô sơ theo pháp luật về quản lý vũ khí, nhất là khi mang ra ngoài. Trước khi mua lưỡi thật, nên tìm hiểu quy định hiện hành và hỏi kỹ người bán. Đồ đúc lưỡi cùn thì ít rắc rối hơn.
Nhà có trẻ nhỏ có nên bày kiếm, đao trang trí không?
Nếu bày, phải ở ngoài tầm với của trẻ kể cả khi trẻ leo lên ghế, hoặc trong tủ kính có khoá. Không bày trong phòng ngủ, phòng chơi của trẻ. Với món có lưỡi sắc thật, cất trong tủ khoá là lựa chọn an toàn nhất.
Đao Quan Công nên đặt thế nào?
Đao cán dài thường đặt trên giá đứng hoặc giá ngang. Đặt ở góc ít người qua lại, giá có chân chống trượt hoặc cố định vào tường, lưỡi đao không chĩa vào chỗ ngồi hay cửa. Nếu đi kèm tượng Quan Công, theo nếp bày của tượng là đủ.
Được tặng kiếm có phải trả tiền lại không?
Theo một tục dân gian, khi nhận đồ sắc nhọn, người nhận trả lại đồng xu tượng trưng để biến quà thành mua, tránh ý cắt đứt. Theo hay không là tuỳ nếp mỗi người. Nếu muốn làm, đưa nhận vui vẻ, không cần biến thành chuyện nặng nề.