Vật phẩm đặt cạnh lối đi nên nằm ngoài vùng quét của cánh cửa, ngoài tầm rèm bay và luồng quạt, cách mép lối đi ít nhất một gang tay, và lối đi chính trong nhà nên giữ được bề rộng đủ cho một người cầm đồ đi qua mà không phải nghiêng người.
Khi nghĩ về an toàn của vật phẩm, người ta thường nhớ tới kệ cao, trẻ nhỏ, động đất. Nhưng ở nhiều nhà, món đồ bị vỡ nhiều nhất lại là những món đặt ở chỗ "tiện tay": tủ giày ngay cửa, bàn console cạnh cánh cửa phòng, bậu cửa sổ sau tấm rèm. Ở đó, món đồ bị va hằng ngày bởi những thứ chuyển động: cánh cửa, tấm rèm, luồng gió, người đi qua, và gần đây là robot hút bụi.
Theo cách hiểu phổ biến trong phong thủy nhà ở, lối đi thông thoáng được coi là điều tốt; nói theo ngôn ngữ đời thường thì lối đi gọn giúp người đi không vấp, đồ đặt không bị va. Bài này giúp bạn đo những "vùng chuyển động" đó để chọn chỗ đặt hợp lý.
Vùng quét của cánh cửa: đo một lần, tránh cả đời
Mỗi cánh cửa bản lề khi mở ra sẽ quét một hình quạt trên sàn và trong không khí. Bán kính hình quạt bằng bề rộng cánh cửa, thường từ bảy mươi tới chín mươi phân với cửa phòng, rộng hơn với cửa chính. Bất kỳ món đồ nào nằm trong hình quạt đó, ở độ cao từ sàn lên tới tay nắm và cao hơn, đều có nguy cơ bị cánh cửa va vào khi mở mạnh.
Cách đo rất đơn giản: mở cửa hết cỡ và đánh dấu điểm xa nhất cánh cửa chạm tới, rồi dán một dải băng dính giấy theo đường cong cánh cửa quét trên sàn. Mọi chỗ đặt vật phẩm nên nằm ngoài đường cong này, cộng thêm vài phân dự phòng vì cửa có thể bị gió đẩy mở rộng hơn.
Cửa có tay nắm nhô ra hoặc có chặn cửa gắn tường cần thêm khoảng cách theo chiều cao tay nắm. Nhiều tủ giày đặt cạnh cửa chính bị tay nắm đập vào cạnh tủ mỗi ngày, lâu dần đồ trên tủ rung và xê dịch. Lắp chặn cửa ở sàn hoặc tường, đúng vị trí, là cách rẻ nhất để giữ đồ trên tủ yên.
Cửa lùa không quét hình quạt nhưng có ray và vùng cánh trượt qua. Đồ đặt sát ray dễ bị cánh lùa kẹp hoặc đẩy. Cửa xếp, cửa gập cũng có vùng gấp riêng, nên đo khi mở hết.
Ở nhà ống, cửa ra ban công, cửa sổ mở quay vào trong cũng có vùng quét. Bậu cửa sổ mở vào trong không nên đặt vật phẩm, vì mỗi lần mở cửa sổ là phải dọn đồ, hoặc tệ hơn, cánh cửa gạt đồ xuống.
Rèm, quạt, máy lạnh: những luồng chuyển động khó thấy
Rèm vải dài. Rèm chạm sàn hoặc gần sàn khi gió thổi sẽ phồng ra vài chục phân. Đồ đặt trên bậu cửa sổ, trên kệ thấp ngay sau rèm hay cạnh mép rèm dễ bị gạt đổ, nhất là khi kéo rèm mạnh tay. Giữ khoảng cách ít nhất bằng độ phồng khi có gió, hoặc dùng dây buộc rèm.
Rèm cuốn, rèm sáo. Phần quả nặng dưới đáy rèm cuốn đung đưa khi có gió có thể đập vào đồ đặt trên bậu. Rèm sáo lá nhôm khi kéo lên xuống cũng va vào đồ đặt sát kính.
Quạt cây, quạt treo tường. Luồng gió mạnh làm đồ nhẹ như hồ lô gỗ, chuông gió, tranh để bàn có chân chống, tấm thiệp đổ hoặc đung đưa liên tục. Chuông gió treo gần quạt thì kêu suốt ngày, khiến nhiều người khó chịu. Đặt đồ nhẹ ra khỏi hướng quạt quay, hoặc chọn món nặng hơn cho những chỗ có gió.
Quạt trần. Đồ treo như đèn lồng, hồ lô, chuông gió dưới quạt trần không chỉ đung đưa mà còn có thể vướng cánh quạt nếu dây dài. Giữ khoảng cách đủ xa với vòng quay cánh quạt.
Máy lạnh. Luồng gió lạnh thổi thẳng vào một chỗ làm khô và co gỗ, lâu ngày tượng gỗ có thể nứt chân chim, đồ gỗ ghép có thể hở mối. Nước ngưng nhỏ giọt từ dàn lạnh hỏng cũng hay rơi đúng vào món đặt bên dưới. Tránh đặt vật phẩm gỗ, tranh giấy, tranh lụa ngay dưới hoặc trước mặt dàn lạnh.
Khoảng cách gợi ý tới các vùng chuyển động
Bảng dưới là mức tham khảo để bắt đầu; nhà chật thì ưu tiên dời đồ hơn là ép khoảng cách:
| Vùng chuyển động | Khoảng cách gợi ý từ vật phẩm | Món nên tránh ở đó |
|---|---|---|
| Cánh cửa bản lề | Ngoài đường cong quét + 5–10 cm | Mọi món dễ vỡ, món cao mảnh |
| Rèm vải dài | Từ 30 cm trở lên tính từ mép rèm khi buông | Món nhẹ, món trên bậu cửa sổ |
| Quạt cây, quạt tường | Ngoài vùng quạt quay, tối thiểu 1 m với món nhẹ | Tranh để bàn, chuông gió, đồ treo |
| Dàn lạnh máy điều hoà | Không đặt thẳng dưới hoặc trước mặt dàn | Tượng gỗ, tranh giấy, tranh lụa |
| Lối đi chính | Mép vật phẩm cách mép lối đi một gang tay | Món nhô ra, món cạnh sắc ở tầm hông |
| Đường chạy robot hút bụi | Đôn, chân đế cao hơn tầm robot hoặc có vạch chắn | Đôn thấp, chân đế mảnh đặt sàn |
Những con số này không phải quy chuẩn, chỉ là cách giúp bạn nhìn ra vùng nguy cơ. Quan trọng nhất là quan sát cách người trong nhà thật sự đi lại.
Lối đi chính trong nhà: rộng bao nhiêu là thoải mái
Trong thiết kế nội thất, người ta thường tính một lối đi cho một người đi thoải mái khoảng tám mươi tới chín mươi phân, lối đi hay có người đi ngược chiều thì rộng hơn. Nhà phố Việt Nam nhiều khi không có được bề rộng đó, nhất là hành lang dọc nhà ống hay lối giữa sofa và kệ tivi. Vì vậy khi lối đi đã hẹp, đừng làm nó hẹp thêm bằng vật phẩm.
Một lỗi hay gặp là đặt đôn có tượng ở góc rẽ của lối đi, ví dụ góc cầu thang, góc giữa phòng khách và bếp. Ở những góc này, người ta thường rẽ theo quán tính, sát góc, tay cầm đồ, mắt nhìn hướng khác. Vật phẩm đặt đúng góc rẽ rất dễ bị hông hay túi xách quệt vào.
Tầm hông người lớn, khoảng tám mươi tới một trăm phân, là độ cao nguy hiểm nhất cạnh lối đi, vì túi xách, khuỷu tay, vạt áo đều đi qua đó. Món đặt ở độ cao này cạnh lối đi nên lùi sâu vào trong mặt tủ, không có chi tiết nhô ra. Món nhô ra như đuôi rồng, sừng kỳ lân, gậy như ý đặt ngang thì xoay vào trong.
Lối đi ban đêm cần thêm sự chú ý. Người dậy đi vệ sinh, uống nước thường đi trong ánh sáng yếu. Nếu có vật phẩm đặt sàn hay đôn thấp gần lối này, hãy dời đi hoặc lắp đèn ngủ chiếu chân để không vấp.
Robot hút bụi, xe đẩy và những "người đi qua" mới
Nhịp sống hiện đại đưa vào nhà những thứ chuyển động mà ông bà ngày trước không phải tính tới:
- Robot hút bụi chạy dọc chân tường và va nhẹ vào mọi vật trên đường. Đôn thấp, chân đế tượng đặt sàn, bình gốm sát đất bị va hàng ngày có thể dịch chuyển dần hoặc mẻ chân. Đặt vạch chắn ảo, nâng đôn lên tầm robot không chui được, hoặc chọn đôn nặng, đế rộng.
- Xe đẩy em bé, xe tập đi có chiều rộng và tầm va riêng. Lối đi qua phòng khách cần rộng hơn khi có xe đẩy, và vật phẩm cạnh lối nên ở cao hơn tầm tay bé ngồi trong xe.
- Xe lăn, khung tập đi của người lớn tuổi cần lối rộng và không có vật cản ở sàn. Nhà có người dùng xe lăn nên dồn vật phẩm lên kệ treo hoặc tủ, giữ sàn trống.
- Xe đạp, xe máy dắt vào nhà ở nhà ống: phòng khách tầng trệt thường là chỗ để xe ban đêm. Vật phẩm ở đây nên tránh hẳn tầm tay lái và yên xe.
- Vali, đồ khiêng khi chuyển nhà, dọn Tết: những dịp này nên tạm cất các món dễ vỡ cạnh lối đi, đặt lại sau.
Nhà chật không né được hết: chọn món hợp chỗ có chuyển động
Chấp nhận chỗ có va chạm, đổi món cho hợp. Căn hộ nhỏ, nhà ống hẹp nhiều khi chỉ còn đúng mặt tủ giày cạnh cửa hay bậu cửa sổ để bày. Khi không dời được chỗ, hãy đổi món: thay tượng sứ cao mảnh bằng linh vật dáng phục bằng đá hoặc đồng, nặng, thấp, đáy rộng.
Ưu tiên món không có chi tiết nhô. Ở chỗ hay bị quệt, món tròn trịa như quả cầu trên đế sâu, khối đá mài, thiềm thừ ngồi gọn chịu va tốt hơn rồng có râu dài, kỳ lân có sừng nhọn, tháp có chóp mảnh.
Dùng khay có gờ. Một chiếc khay gỗ hoặc đá có gờ cao vài phân giữ được món nhỏ khi bị rung, gom nhiều món thành một khối, và khi cần dọn chỉ việc nhấc cả khay đi.
Chuyển lên tường. Tranh đá, tranh đồng, đĩa treo tường cho hiệu quả trang trí tương đương mà không chiếm mặt phẳng nào trong vùng chuyển động. Treo ở độ cao trên tầm vai để không bị túi xách quệt.
Ít món mà chắc. Một món đặt đúng chỗ, cố định đáy, đẹp hơn và an toàn hơn năm món nhỏ chen nhau trên mặt tủ cạnh cửa. Các món còn lại có thể xoay vòng theo mùa.
Rà lại lối đi trong nhà trong mười phút
Bạn có thể rà toàn bộ lối đi trong nhà theo thứ tự sau:
- Đi một vòng từ cửa chính vào các phòng như khi đi làm về, tay cầm túi xách, để ý chỗ nào phải nghiêng người, rụt tay.
- Mở hết các cánh cửa, cửa sổ, kéo rèm, bật quạt như ngày thường; xem món nào nằm trong vùng chuyển động.
- Đi lại một lần nữa vào buổi tối với ánh sáng đèn ngủ để thấy vật cản ban đêm.
- Dời các món nằm trong vùng nguy cơ sang chỗ yên tĩnh hơn, hoặc thay bằng món nặng, thấp, không nhô.
- Lắp chặn cửa, dây buộc rèm, đèn chiếu chân ở những chỗ cần.
Một ngôi nhà có lối đi thông thoáng thường trông rộng hơn và dễ dọn hơn. Vật phẩm được đặt ở chỗ yên tĩnh cũng ít bị bụi, ít bị chạm tay, và được nhìn ngắm trọn vẹn hơn. Khi chọn thêm món, xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để biết món đó cao, sâu bao nhiêu so với lối đi nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Đặt tủ giày có vật phẩm ngay cạnh cửa chính có sao không?
Không sao nếu tủ nằm ngoài vùng quét của cánh cửa và có chặn cửa. Món trên tủ nên nhỏ, nặng, có đế chống trượt vì đây là chỗ hay bị va khi thay giày, để túi xách. Món dễ vỡ thì chuyển vào trong.
Lối đi trong nhà nên rộng tối thiểu bao nhiêu?
Thiết kế nội thất thường tính khoảng tám mươi tới chín mươi phân cho một người đi thoải mái. Nhà chật có thể hẹp hơn, nhưng khi đã hẹp thì nên giữ lối trống, không đặt thêm đôn hay vật phẩm sát lối.
Chuông gió treo gần quạt có được không?
Được nhưng chuông sẽ kêu liên tục và đung đưa mạnh, dễ va vào tường hoặc đồ xung quanh. Nhiều người thấy tiếng chuông liên tục gây khó chịu. Nên treo chuông gió ở chỗ có gió tự nhiên nhẹ, xa quạt.
Robot hút bụi va vào đôn tượng thì xử lý thế nào?
Bạn có thể cài vùng cấm hoặc dùng dải chắn từ cho robot, nâng đôn lên chân cao hơn tầm robot, hoặc thay đôn nặng, đế rộng. Kiểm tra định kỳ xem đôn có bị dịch chuyển dần ra lối đi không.
Đặt vật phẩm gỗ dưới máy lạnh có ảnh hưởng không?
Luồng gió lạnh khô thổi thẳng lâu ngày có thể làm gỗ co, nứt chân chim, mối ghép hở ra. Nước ngưng từ dàn lạnh hỏng cũng có thể nhỏ xuống. Nên đặt đồ gỗ tránh xa hướng gió thổi trực tiếp.
Quan niệm phong thủy về đồ đặt chắn lối đi là gì?
Theo cách hiểu phổ biến, lối đi thông thoáng được coi là tốt, đồ chắn lối bị xem là cản trở. Nói theo thực tế, lối đi gọn giúp người không vấp ngã và đồ không bị va vỡ, nên lời khuyên này hợp lý cả về sinh hoạt.