Khi ngồi quay lưng ra cửa, việc nên làm đầu tiên là xoay bàn hoặc đổi chỗ nếu có thể; nếu không, thêm một vách hay kệ thấp sau lưng ghế. Vật phẩm chỉ là phần bổ sung: người ta hay chọn núi đá, tranh núi, rùa đá đặt trên kệ sau lưng làm "chỗ dựa", và một món phản chiếu nhỏ trên bàn để thấy người đi tới.
Tập quán ngại chỗ ngồi quay lưng ra cửa vì coi phía sau trống là thiếu chỗ dựa, dễ bị bất ngờ. Phần này có lý do thực tế rõ ràng: người ngồi không thấy ai đi vào, hay giật mình khi có người gọi từ sau, và nhiều người cảm thấy bất an khi màn hình của mình lộ ra cho người qua lại. Chuyện kê bàn thuộc về bố trí phòng; bài này chỉ nói những gì bạn làm được khi chỗ ngồi đã cố định, và vật phẩm nào hay được chọn cho tình huống đó.
Vì sao tập quán ngại chỗ ngồi quay lưng ra cửa
Trong cách nói dân gian về bố cục chỗ ngồi, phía sau lưng là Huyền Vũ, nên có chỗ dựa như tường, núi, kệ; phía trước là Chu Tước, nên thoáng và nhìn được ra cửa. Chỗ ngồi quay lưng ra cửa đảo ngược cả hai: sau lưng là khoảng trống có người qua lại, trước mặt là tường. Từ đó mới có lời khuyên quen thuộc rằng chỗ này "không có chỗ dựa".
Gạt phần quan niệm sang một bên, cảm giác bất an khi ngồi quay lưng ra cửa là điều nhiều người tự nhận thấy. Ta có xu hướng muốn quan sát được lối vào không gian mình đang ở; khi không thấy, mỗi tiếng bước chân sau lưng đều kéo một phần chú ý. Người làm việc cần tập trung cao như kế toán, lập trình, biên tập thường thấy rõ điều này nhất.
Vì vậy, cách xử lý hợp lý nhất đi theo thứ tự: trước hết giải quyết cảm giác "phía sau trống" bằng chuyện bố trí; sau đó mới thêm vật phẩm như lời nhắc, như món trang trí làm góc ngồi dễ chịu hơn. Đặt một tượng đá sau lưng mà vẫn bị giật mình mỗi khi có người vào phòng thì vật phẩm chưa giải quyết được gì.
Thứ tự xử lý: từ đổi chỗ tới vật phẩm
Mỗi bước dưới đây chỉ cần làm khi bước trước không làm được:
- Xoay bàn hoặc đổi chỗ: nếu văn phòng cho phép, xoay bàn để ngồi nhìn chéo ra cửa hoặc đổi sang chỗ sát tường. Đây là việc thuộc bố trí phòng, có thể hỏi quản lý văn phòng.
- Xoay ghế và màn hình một góc nhỏ: chỉ cần xoay 30–45 độ để khoé mắt thấy được cửa đã giảm phần lớn cảm giác bị bất ngờ.
- Thêm vách hoặc kệ thấp sau lưng: vách ngăn cao 110–120 cm hoặc kệ thấp đặt sau ghế, cách lưng ghế 60–80 cm để còn chỗ lùi ghế. Vách và kệ tạo "chỗ dựa" theo nghĩa đen.
- Đặt vật phẩm lên kệ thấp: núi đá, tranh núi dựng, rùa đá, cặp linh vật nhỏ trên kệ sau lưng, mặt quay ra lối đi.
- Thêm một món phản chiếu nhỏ trên bàn: đế đá có mặt gương nhỏ, quả cầu kim loại bóng, hay đơn giản là một mặt kính nhỏ đặt nghiêng, giúp thấy người đi tới từ phía sau.
- Thói quen nhỏ: đeo tai nghe một bên, đặt chuông báo nhẹ ở cửa phòng nhỏ, thống nhất với đồng nghiệp gõ nhẹ vào vách trước khi gọi.
Các bước một đến ba là chuyện bố trí và quy định văn phòng; các bước bốn đến sáu là phần bạn tự làm được ngay. Không cần làm hết, chỉ cần tới khi cảm giác bất an giảm đi.
Vật phẩm hay chọn cho chỗ ngồi quay lưng ra cửa
Bảng dưới gom các món mà người ngồi chỗ này hay hỏi, theo vị trí đặt:
| Vị trí | Món hay chọn | Ý theo tập quán | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|---|
| Kệ thấp sau lưng | Núi đá, khối đá dáng núi, tranh núi dựng | Núi tượng trưng chỗ dựa vững | Món nặng đặt giữa kệ, kệ cố định |
| Kệ thấp sau lưng | Rùa đá, voi đá cỡ vừa | Bền bỉ, vững chãi | Dáng thấp, không nhọn |
| Kệ sau lưng, kệ có hai đầu | Cặp tỳ hưu hoặc kỳ lân nhỏ, mặt quay ra lối đi | Canh giữ phía sau | Cùng cỡ, có chống đổ |
| Vách ngăn sau lưng | Tranh đồng hoặc tranh đá quý cảnh núi | Chỗ dựa | Treo chắc, không gắn món nặng lên vách nỉ |
| Trên bàn, phía trước | Món phản chiếu nhỏ: đế đá có gương, quả cầu kim loại bóng | Thấy được phía sau | Đặt sao cho không loá vào mắt khi làm việc |
| Trên bàn, góc | Một món nhỏ quen thuộc của mình | Tạo cảm giác "chỗ của mình" | Gọn, không cao |
Chuyện treo gương lớn trong phòng, hướng gương, gương đối cửa thuộc về bài trí nhà cửa và có nhiều quan niệm riêng; ở đây chỉ nói tới món phản chiếu nhỏ cỡ lòng bàn tay đặt trên bàn để quan sát, không bàn gương treo tường.
Núi đá và các món "chỗ dựa": chọn cỡ, chất liệu cho kệ thấp
Cỡ theo kệ. Kệ thấp sau ghế thường cao 75–110 cm, sâu 30–40 cm. Món núi đá đặt lên nên cao 20–40 cm, rộng không quá hai phần ba chiều dài kệ. Món quá cao trên kệ thấp sẽ chạm vai hay đầu khi ngả ghế.
Chất liệu. Núi đá tự nhiên, đá cảnh dáng núi, khối ngọc thô, núi đá tạc nhiều tầng đều hay gặp. Đá tự nhiên nặng, cho cảm giác vững; tranh núi bằng đồng hoặc đá quý ghép thì nhẹ và mỏng hơn, hợp kệ nông.
Màu. Màu trầm như đen, xám, xanh rêu, nâu đất hợp vai "chỗ dựa" hơn màu sáng rực. Đây vừa là quan niệm dân gian về núi, vừa là chuyện thị giác: món trầm phía sau lưng cho cảm giác nặng, vững, không hút mắt người đi qua.
Hình dáng. Dáng núi có đỉnh nhô lên ở giữa hoặc lệch về một phía, chân rộng. Tránh khối đá có cạnh sắc chĩa ra lối đi, vì người qua lại có thể va hông, va túi xách.
An toàn. Món nặng trên kệ ngay sau lưng ghế là món dễ bị ghế đập vào khi người ngồi lùi mạnh. Đặt món sát mép trong của kệ, dán keo dẻo dưới đáy, và để kệ cách lưng ghế đủ xa.
Món phản chiếu nhỏ trên bàn: dùng sao cho không phiền
Món phản chiếu nhỏ là giải pháp thực tế nhất trong mọi món, vì nó trực tiếp giải quyết chuyện không thấy phía sau. Một mặt kính tròn đường kính 6–8 cm gắn trên đế đá, đặt ở góc bàn và nghiêng sao cho khi liếc mắt thấy được lối cửa, là đủ. Quả cầu kim loại bóng cũng phản chiếu được, nhưng hình ảnh méo nhiều hơn.
Có hai điều cần chú ý. Thứ nhất, mặt phản chiếu không được hắt ánh đèn trần hay ánh cửa sổ vào mắt khi bạn nhìn màn hình; thử vào nhiều giờ khác nhau trong ngày. Thứ hai, một số đồng nghiệp có thể thấy không thoải mái khi biết mình đang "được nhìn thấy" qua món phản chiếu khi đi ngang. Món nhỏ, đặt kín đáo, hướng về lối cửa chứ không hướng về bàn người khác sẽ tránh được chuyện này.
Với nhiều người, chỉ riêng việc biết mình có thể thấy người đi tới đã làm giảm đáng kể cảm giác bất an. Đó là lý do món này thường được đặt trước cả núi đá hay linh vật trong danh sách của người ngồi chỗ bất lợi.
Phòng riêng và văn phòng mở: hai tình huống khác nhau
Ở phòng riêng nhỏ, chỗ ngồi quay lưng ra cửa thường do bàn được kê sát tường đối diện cửa cho tiết kiệm diện tích. Đây là tình huống dễ xử lý nhất, vì người ngồi có quyền quyết định cách kê. Xoay bàn sang kê dọc tường bên, ngồi nhìn chéo ra cửa, thường chỉ mất một buổi chiều. Nếu phòng quá hẹp không xoay được, kệ thấp đặt sau ghế cùng một khối núi đá hay rùa đá trên đó là cấu hình hay gặp nhất.
Ở văn phòng mở, chỗ ngồi quay lưng ra lối đi chung là tình huống phổ biến hơn và khó hơn, vì bàn được bố trí theo dãy và không ai được tự ý xoay. Người ngồi ở đây chịu thêm một chuyện nữa: màn hình lộ ra cho mọi người qua lại. Vách ngăn sau lưng, nếu văn phòng cho phép, giải quyết cả hai chuyện. Vật phẩm lúc này chủ yếu là món nhỏ trên bàn, vì không có kệ riêng sau lưng.
Một tình huống thứ ba là quầy làm việc, như quầy giao dịch, quầy thu ngân nội bộ, nơi nhân viên ngồi quay lưng vào khu văn phòng và quay mặt ra khách. Ở đây, phía sau lưng là đồng nghiệp chứ không phải người lạ, nên cảm giác bất an thường thấp hơn. Vật phẩm cho vị trí này nên theo nguyên tắc quầy: gọn, chắc, dễ lau, không vướng việc.
Khi nào vật phẩm không giải quyết được gì
Có những chỗ ngồi mà vấn đề không nằm ở hướng, mà ở chuyện khác: ngay cạnh lối đi chính, sát máy in chung, dưới cửa gió máy lạnh, cạnh nhà vệ sinh. Ở những chỗ đó, người ngồi khó chịu vì tiếng ồn, gió lạnh, người qua lại liên tục, và không vật phẩm nào thay được việc đổi chỗ hay đặt vách cách âm.
Nếu sau khi đã xoay ghế, thêm kệ, đặt món phản chiếu mà bạn vẫn thấy căng thẳng mỗi ngày, đó là lúc nên nói chuyện với quản lý về việc đổi chỗ ngồi, với lý do cụ thể như tập trung, tiếng ồn, riêng tư màn hình. Lý do cụ thể dễ được chấp nhận hơn lý do "phong thuỷ không hợp".
Theo cách nhìn thực tế, vật phẩm sau lưng là một lời nhắc có ý nghĩa văn hoá và một món trang trí làm chỗ ngồi dễ chịu hơn. Nó không phải tấm khiên. Người đặt vật phẩm với kỳ vọng vừa phải thường hài lòng; người kỳ vọng vật phẩm thay đổi mọi thứ dễ thất vọng và lại đi tìm món tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Ngồi quay lưng ra cửa có sao không?
Theo tập quán, chỗ này bị coi là thiếu chỗ dựa. Về thực tế, nhiều người thấy khó tập trung vì không thấy ai đi vào và hay giật mình. Không có gì nguy hiểm, nhưng nếu thấy khó chịu thì nên xoay bàn, đổi chỗ hoặc thêm vách thấp sau lưng trước.
Đặt gì sau lưng khi ngồi quay lưng ra cửa?
Thứ hiệu quả nhất là một vách hoặc kệ thấp làm chỗ dựa theo nghĩa đen. Trên kệ, người ta hay đặt núi đá, tranh núi, rùa hoặc voi đá, cặp linh vật nhỏ mặt quay ra lối đi. Chọn món trầm màu, chân rộng, có chống đổ.
Có nên đặt gương trên bàn làm việc để thấy phía sau không?
Một món phản chiếu nhỏ cỡ lòng bàn tay đặt ở góc bàn là cách thực tế để thấy người đi tới. Cần đặt sao cho không hắt ánh đèn vào mắt và không hướng vào bàn đồng nghiệp. Gương treo tường lớn là chuyện bài trí khác, có nhiều quan niệm riêng.
Không được đổi chỗ, cũng không được kê thêm kệ thì làm sao?
Xoay ghế và màn hình một góc nhỏ để khoé mắt thấy cửa, đặt một món phản chiếu nhỏ trên bàn, đeo tai nghe một bên khi cần tập trung. Có thể đặt một món nhỏ quen thuộc ở góc bàn để tạo cảm giác chỗ của mình.
Núi đá đặt sau lưng nên to cỡ nào?
Với kệ thấp sau ghế cao 75–110 cm, núi đá cao 20–40 cm là vừa, rộng không quá hai phần ba chiều dài kệ. Quá cao dễ va vai khi ngả ghế. Đặt sát mép trong kệ và dán keo dẻo chống trượt dưới đáy.