Lắc bạc gắn charm nên làm sạch theo từng phần: dây xích và charm bạc trơn có thể rửa nước xà phòng loãng rồi lau khăn lau bạc; charm có đá mềm, xà cừ, men nguội hay bạc xi đen cố ý thì chỉ lau khô, không ngâm. Cách nhanh nhất là ngâm cả lắc vào nước rửa bạc, nhưng đó cũng là cách dễ làm hỏng charm nhất.
Bạc xỉn không phải bạc giả. Bạc phản ứng với hợp chất lưu huỳnh có trong không khí, mồ hôi, cao su, một số thực phẩm, tạo lớp bạc sunfua màu vàng rồi xám đen. Lớp này mỏng, gỡ được. Điều cần làm đúng là gỡ lớp xỉn mà không làm hại những vật liệu khác đang nằm trên cùng chiếc lắc.
Vì sao lắc gắn charm khó làm sạch hơn lắc trơn
Lắc bạc trơn chỉ có một vật liệu, có thể xử lý một lần. Lắc gắn charm phong thủy thường gom nhiều thứ: dây bạc 925, charm bạc xi rhodium, charm bạc giả cổ cố ý làm tối, một charm hồ lô thạch anh, một charm cỏ bốn lá khảm xà cừ, vài hạt đá mềm. Mỗi vật liệu chịu đựng hoá chất, nhiệt và nước khác nhau.
Ngoài ra, lắc có rất nhiều kẽ: kẽ giữa các mắt xích, lòng khoen treo charm, kẽ chạm trên charm, khe giữa viền và mặt khảm. Bụi, xà phòng, kem dưỡng và mồ hôi đọng lại ở đó tạo lớp cặn xám. Cặn này khác với bạc xỉn: nó là bẩn bám, rửa đi được bằng nước xà phòng và bàn chải mềm, không cần hoá chất mạnh.
Còn một loại vết nữa hay bị nhầm với xỉn: vết mờ trắng hoặc xám trên charm xà cừ, men nguội. Đó thường là bề mặt bị trầy li ti hoặc bị hoá chất làm mờ, không phải lớp bám, nên càng lau càng không sáng. Nhận ra sớm giúp bạn khỏi chà mạnh làm hỏng thêm, và biết lúc nào cần nhờ thợ đánh bóng lại hoặc thay mặt khảm.
Vì vậy, trước khi làm sạch, bạn nên dành một phút liệt kê trên lắc có những gì. Nếu chỉ toàn bạc trơn, quy trình đơn giản. Nếu có đá, men, xà cừ hay charm cố ý làm tối, cần tách ra xử lý riêng, hoặc che chắn từng phần.
Vật liệu nào chịu được cách làm sạch nào
Bảng dưới gom các vật liệu hay gặp trên lắc charm phong thủy và các cách làm sạch phổ biến. "Không" nghĩa là có nguy cơ hỏng rõ:
| Vật liệu | Nước ấm + xà phòng nhẹ | Khăn lau bạc | Nước rửa bạc dạng ngâm | Máy rửa siêu âm |
|---|---|---|---|---|
| Bạc 925 trơn | được | được | được, ngâm ngắn | được |
| Bạc xi rhodium | được | nhẹ tay | hạn chế | được |
| Bạc xi đen, giả cổ cố ý | được, không chà mạnh | chỉ phần nhô | không | hạn chế |
| Bạc xi vàng | được | nhẹ tay, dễ mòn lớp xi | hạn chế | hạn chế |
| Thạch anh, mã não | được | tránh mặt đá | không nên | được nếu đá không nứt |
| Malachite, ngọc lam, lapis | nhanh, lau khô ngay | tránh mặt đá | không | không |
| Xà cừ, ngọc trai | chỉ lau ẩm | tránh | không | không |
| Men nguội (epoxy) | được, nước không nóng | tránh mặt men | không | không |
| Đá đính keo | nhanh, nước không nóng | tránh | không | không |
Nước rửa bạc dạng ngâm thường hoạt động bằng cách hoà tan lớp bạc sunfua; nhiều loại có tính axit và có thể tấn công đá chứa canxi cacbonat (xà cừ, ngọc trai), đá xốp, men nguội và keo. Máy rửa siêu âm tạo rung mạnh, có thể làm đá có vết nứt sẵn tách ra hoặc làm lỏng đá đính keo.
Khi không chắc một charm làm bằng gì, hãy coi nó là vật liệu nhạy cảm nhất trong bảng và chỉ lau khô.
Quy trình làm sạch định kỳ cho lắc bạc có charm
Quy trình này hợp làm mỗi tháng một lần, hoặc khi thấy lắc xỉn và bám cặn rõ:
- Chuẩn bị: một bát nước ấm (không nóng), vài giọt nước rửa chén dịu nhẹ không chứa chất tẩy, bàn chải lông mềm (bàn chải trẻ em), khăn cotton mềm, khăn lau bạc.
- Tách charm nhạy cảm nếu được: charm gắn bằng khoen hở hoặc móc kẹp có thể tháo ra để xử lý riêng.
- Nhúng phần dây và charm bạc trơn vào nước xà phòng vài phút, giữ charm nhạy cảm ở trên mặt nước.
- Chải nhẹ theo chiều mắt xích, chú ý lòng khoen và kẽ chạm. Không chà mạnh lên charm xi đen hay xi vàng.
- Tráng nước sạch rồi thấm khô ngay bằng khăn cotton, ép nhẹ để hút nước trong kẽ xích.
- Để khô hoàn toàn ở nơi thoáng vài chục phút trước khi lau bóng; bạc còn ẩm mà cất ngay dễ xỉn lại nhanh.
- Lau bóng bằng khăn lau bạc cho phần bạc trơn, tránh mặt đá, mặt men và charm xi đen.
- Charm nhạy cảm: lau bằng khăn mềm hơi ẩm, rồi khăn khô.
Khăn lau bạc thường được tẩm sẵn chất đánh bóng nhẹ; vệt đen trên khăn là lớp xỉn đã được gỡ, khăn vẫn dùng tiếp được cho tới khi đen kín. Không giặt khăn này, vì giặt sẽ làm mất chất tẩm.
Charm bạc xi đen cố ý: giữ lớp tối thế nào
Lớp đen là chủ ý thiết kế. Nhiều charm hồ lô, đồng xu, tỳ hưu nhỏ được làm tối toàn bộ rồi đánh bóng phần nhô, để chữ và hoa văn nổi lên trên nền đen. Lớp tối này chính là bạc sunfua tạo có kiểm soát, giống thứ bạc tự hình thành khi xỉn, chỉ dày và đều hơn.
Dung dịch rửa bạc xoá lớp tối. Ngâm vào nước rửa bạc, lớp đen sẽ tan, charm trở thành bạc trắng loang lổ, mất chiều sâu. Phục hồi phải nhờ thợ nhuộm đen lại. Đây là lỗi hay gặp nhất khi người dùng ngâm cả lắc.
Chỉ lau phần nhô. Dùng khăn lau bạc gấp nhỏ, lướt nhẹ trên bề mặt cao nhất của charm. Phần nhô sáng lên, phần chìm vẫn tối. Không dùng bàn chải lông cứng hay kem đánh răng.
Đen lan không đều sau thời gian dài. Theo thời gian, phần nhô cũng tự xỉn lại, còn phần chìm có thể bám bụi thành màu xám bẩn. Rửa nước xà phòng loãng thật nhẹ, thấm khô, rồi lau phần nhô là đủ.
Những cách làm sạch truyền miệng nên tránh
Trên mạng có nhiều mẹo làm sạch bạc tại nhà. Một số dùng được với bạc trơn nhưng gây hại cho lắc có charm:
- Kem đánh răng: có hạt mài, làm xước bạc bóng gương, xước men nguội và mặt xà cừ; cặn kem đọng lại trong kẽ.
- Chanh, giấm: axit có thể làm xà cừ, ngọc trai, malachite mất bóng hoặc rỗ bề mặt.
- Muối nở với giấy bạc và nước sôi: phản ứng điện hoá gỡ xỉn khá hiệu quả cho bạc trơn, nhưng nước sôi làm yếu keo, làm nứt đá có vết nứt sẵn, và xoá lớp xi đen.
- Cồn, nước tẩy sơn móng: có thể làm mờ men nguội và hoà tan keo.
- Chất tẩy javel: tuyệt đối tránh; clo tấn công bạc và hợp kim, làm bề mặt rỗ và đổi màu.
- Đánh bóng bằng giấy nhám, bột mài: mài mất lớp bạc và lớp xi, không lấy lại được.
Nếu lắc có charm quý hoặc có giá trị kỷ niệm, mang tới tiệm bạc để làm sạch chuyên nghiệp là cách ít rủi ro nhất. Hãy nói rõ charm nào có đá, men hay xi đen cố ý để thợ tách xử lý.
Khi nào nên mang lắc tới tiệm bạc thay vì tự làm
Làm sạch tại nhà xử lý được phần lớn trường hợp. Những tình huống dưới đây thì giao cho thợ sẽ an toàn và nhanh hơn:
- Xỉn rất nặng, đen sẫm toàn bộ sau nhiều năm cất: thợ có thể làm sạch bằng điện phân hoặc đánh bóng máy có kiểm soát.
- Lớp xi rhodium hay xi vàng đã mòn loang lổ: cần làm sạch, đánh bóng rồi xi lại, không tự làm được ở nhà.
- Charm xi đen cố ý đã mất lớp tối do lỡ ngâm nước rửa bạc: thợ nhuộm đen lại rồi đánh bóng phần nhô.
- Đá lỏng, men nứt, xà cừ bong mép: cần gắn lại trước khi làm sạch, vì nước sẽ làm mảnh rời ra hẳn.
- Khoen hở, mắt xích giãn, khoá yếu: nhân lúc làm sạch, nhờ thợ hàn khoen và thay khoá luôn.
- Charm có giá trị kỷ niệm lớn mà bạn không chắc chất liệu: để thợ kiểm và chọn cách xử lý.
Khi giao lắc, chụp ảnh lắc từ hai phía, đếm số charm và ghi lại trên biên nhận. Lắc nhiều charm có những món rất nhỏ; một biên nhận rõ ràng giúp cả bạn và thợ yên tâm. Hỏi trước thợ sẽ dùng phương pháp gì cho từng charm, đặc biệt charm có đá, men hay xi đen, để tránh tình huống nhận về một chiếc lắc sáng bóng nhưng mất đi lớp tối cố ý hay một mặt xà cừ mờ đục.
Giữ lắc ít xỉn giữa các lần làm sạch
Cách giảm xỉn hiệu quả nhất là hạn chế tiếp xúc với nguồn lưu huỳnh và hơi ẩm. Cao su (dây chun, hộp có lót cao su), len, một số loại giấy và gỗ có thể thải hợp chất lưu huỳnh. Cất lắc trong túi kéo khoá nhỏ, ép bớt không khí, đặt một miếng giấy chống xỉn hoặc gói hút ẩm nhỏ cùng là đủ.
Thứ tự đeo và tháo cũng quan trọng: đeo lắc sau khi đã dùng xong nước hoa, kem dưỡng; tháo lắc trước khi tắm, rửa bát, bơi. Sau ngày nóng nhiều mồ hôi, lau qua bằng khăn mềm khô trước khi cất.
Với lắc ít đeo, như lắc dành cho dịp lễ, nên cất riêng từng chiếc trong túi kín, không để chung với lắc đeo hằng ngày. Mỗi lần mở túi lấy ra đeo là một lần không khí ẩm lọt vào; tách riêng thì chiếc ít dùng giữ được sáng lâu hơn nhiều, đến dịp chỉ cần lau qua là đeo được.
Mùa nồm ẩm ở miền Bắc và những vùng gần biển thường làm bạc xỉn nhanh hơn. Vào mùa này, bạn có thể lau lắc mỗi tuần thay vì mỗi tháng, và tránh để lắc trong phòng tắm. Lắc được đeo thường xuyên đôi khi lại ít xỉn hơn lắc cất lâu, vì sự cọ xát nhẹ với da và vải tự lau đi lớp xỉn mới hình thành.
Câu hỏi thường gặp
Lắc bạc bị đen có phải là bạc giả không?
Không. Bạc thật xỉn đen là chuyện tự nhiên do phản ứng với hợp chất lưu huỳnh. Ngược lại, có những kim loại mạ bạc lại không xỉn mà bong lớp mạ, lộ màu vàng đồng hoặc xám bên dưới. Muốn biết chất liệu, dựa vào dấu hàm lượng và hỏi tiệm thử, không dựa vào việc có xỉn hay không.
Bao lâu nên làm sạch lắc bạc có charm một lần?
Lau bằng khăn mềm sau mỗi lần đeo là tốt nhất. Rửa nước xà phòng và lau khăn lau bạc khoảng mỗi tháng một lần, hoặc khi thấy xỉn rõ. Làm sạch quá thường xuyên bằng khăn tẩm chất đánh bóng sẽ mài mòn lớp xi rhodium hay xi vàng nhanh hơn.
Charm hồ lô đá có vết nứt có rửa nước được không?
Rửa nhanh bằng nước ấm và lau khô ngay thì thường không sao. Tránh ngâm lâu, tránh nước nóng và tuyệt đối không cho vào máy siêu âm, vì nước và rung có thể làm vết nứt lan rộng. Nếu vết nứt đã chạy qua eo hồ lô, nên cân nhắc thôi đeo hằng ngày.
Lắc bạc xi rhodium bị lộ màu vàng nhạt là sao?
Đó là lớp rhodium đã mòn ở chỗ cọ xát nhiều, để lộ màu bạc 925 bên dưới, vốn hơi ấm hơn màu rhodium. Có thể mang tới tiệm để xi lại. Trước khi xi, thợ sẽ làm sạch và đánh bóng; charm có đá, men cần được nói rõ để che chắn.
Có nên dùng máy rửa siêu âm gia đình cho lắc charm không?
Chỉ nên dùng nếu toàn bộ lắc là bạc trơn và charm không có đá, men, keo. Rung siêu âm làm sạch kẽ xích rất tốt, nhưng có thể làm rơi đá đính keo, làm nứt đá có vết nứt và làm khoen hở bung ra. Với lắc nhiều vật liệu, rửa tay vẫn an toàn hơn.
Làm sạch xong lắc bạc lại đen nhanh hơn, vì sao?
Thường do lắc chưa khô hẳn đã cất, do cất gần cao su hay len, hoặc do còn sót cặn xà phòng trong kẽ. Tráng kỹ, thấm khô, để khô thêm một thời gian rồi mới cất trong túi kín. Một số mẹo dùng hoá chất cũng để lại bề mặt hoạt hoá, khiến bạc xỉn lại nhanh.