Muốn vật phẩm vừa chỗ, bạn cần đo ba chiều của chỗ đặt (dài, sâu, cao tới vật chắn), trừ đi khoảng thở ở mỗi phía, ghi thành một khung kích thước tối đa, rồi dựng thử bằng hộp giấy hoặc chồng sách đúng cỡ trước khi đặt mua. Với món lớn, đo thêm đường mang đồ từ cổng vào tới chỗ đặt.
Nghe đơn giản, nhưng đa số trường hợp mua nhầm cỡ đến từ việc chỉ đo một chiều. Người ta đo chiều dài kệ rồi quên chiều sâu, đo chiều cao ngăn tủ nhưng quên tấm kính trượt phía trước làm hẹp lối đưa vào, hoặc đo đúng hết nhưng quên rằng tượng có đuôi vươn dài hơn thân.
Bài này đi từng bước: chuẩn bị dụng cụ, đo những gì, chừa khoảng thở bao nhiêu, dựng hình mẫu thử thế nào và ghi chép ra sao để mang đi so với số đo của người bán.
Chuẩn bị gì trước khi đo
Bạn không cần dụng cụ đặc biệt. Những thứ sau có sẵn trong đa số gia đình:
- Thước cuộn thép dài từ ba mét trở lên, đầu móc còn chắc. Thước dây may mặc mềm, dễ chùng, chỉ nên dùng đo vòng tròn như bụng hồ lô.
- Giấy và bút, hoặc ứng dụng ghi chú trên điện thoại. Ghi ngay sau mỗi lần đo, đừng nhớ đầu.
- Điện thoại để chụp ảnh chỗ đặt ở góc nhìn chính, sau này đặt cạnh ảnh sản phẩm để hình dung.
- Vài hộp giấy cũ, băng dính, kéo để dựng hình khối thử. Hộp đựng giày, hộp sữa, thùng carton nhỏ đều dùng được.
- Một chồng sách có thể thay hộp giấy khi cần thử chiều cao nhanh.
- Cân sức khoẻ trong nhà, nếu muốn ước sức chịu của kệ bằng cách đặt thử một vật nặng đã biết khối lượng (chỉ làm với kệ đặt sàn, không thử đè lên kệ treo).
Ghi kích thước thống nhất bằng phân (xăng-ti-mét). Người bán có khi ghi "tấc" (một tấc bằng mười phân) hoặc inch với gương, đĩa; quy đổi một lần khi so, tránh lẫn đơn vị trong ghi chép của mình.
Đo những kích thước nào ở chỗ đặt
Mỗi chỗ đặt có vài con số cần ghi. Bảng dưới liệt kê các con số hay bị bỏ sót:
| Con số | Đo từ đâu tới đâu | Vì sao hay bị quên |
|---|---|---|
| Chiều dài dùng được | Phần mặt đỡ thật sự trống, trừ đồ cố định (loa, đèn, ổ cắm) | Người ta đo cả mặt kệ trong khi một đầu đã có đồ |
| Chiều sâu dùng được | Từ mép trước tới tường hoặc vách sau, trừ dây điện, phào chân tường | Kệ tivi sâu 40 cm nhưng dây điện phía sau chiếm 5 cm |
| Chiều cao thông thủy | Từ mặt đỡ tới vật chắn thấp nhất phía trên (ngăn kệ, đáy tivi, đèn) | Đo tới trần ngăn mà quên đèn LED gắn dưới ngăn |
| Cửa ngăn tủ | Bề rộng và chiều cao lối mở khi cánh tủ mở hết | Tủ kính trượt chỉ mở được một nửa bề rộng |
| Khoảng cách tới mép | Từ vị trí dự định đặt tới mép trước | Đặt sát mép để vừa chiều sâu, dễ bị quệt rơi |
| Độ phẳng, độ chắc | Đặt thước thăng bằng hoặc lăn thử viên bi | Kệ võng giữa, tượng đáy nhỏ dễ nghiêng |
Với chỗ đặt sàn, thay "chiều cao thông thủy" bằng khoảng cách tới vật treo phía trên (tranh, đèn tường) và khoảng cách tới cánh cửa, rèm, lối đi gần nhất.
Chừa khoảng thở: trừ bao nhiêu là đủ
Khung kích thước tối đa không bằng số đo chỗ đặt. Bạn cần trừ đi khoảng thở ở mỗi phía, để món đồ không chạm vật xung quanh, để tay có thể nhấc ra lau và để mắt nhìn thấy món đồ có không gian riêng. Đây là chỗ nhiều người tiếc vài phân mà chọn món sát kích thước, rồi thấy bí.
Một mức khởi đầu hợp lý: phía trên chừa ít nhất một phần ba khoảng thông thủy, hoặc tối thiểu năm đến bảy phân để luồn tay; phía sau chừa hai đến ba phân để tượng không cọ tường, nhất là tường sơn sáng màu dễ bị vết; phía trước chừa ít nhất năm phân tới mép với kệ đặt sàn, nhiều hơn với kệ ở lối đi; hai bên chừa đủ để món kế bên không chạm.
Món có chi tiết vươn ra như sừng, đuôi, râu rồng, cánh phượng, mái chùa mô hình thì đo khoảng thở từ điểm vươn xa nhất, không phải từ thân. Một con rồng cuộn có râu dài, nếu đặt sát vách kính tủ, mỗi lần đóng cửa tủ là có nguy cơ gãy râu.
Cuối cùng, nếu món đồ sẽ có đế, cộng chiều cao đế vào. Đế gỗ thường thêm từ hai tới năm phân tuỳ cỡ. Món đặt trong tủ kính có đèn chiếu cũng nên cách đèn đủ xa để không bị nóng. Sau khi trừ hết, bạn có khung kích thước tối đa thực sự của món đồ.
Dựng hộp giấy thử cỡ: cách làm và cách nhìn
Con số trên giấy rất khó hình dung. Hộp giấy giúp bạn thấy món đồ "đứng" trong phòng ra sao trước khi trả tiền:
- Lấy khung kích thước tối đa vừa tính, hoặc kích thước của mẫu đang nhắm tới nếu đã có.
- Cắt dán hộp giấy cho đúng chiều cao, dài và sâu. Không cần đẹp, chỉ cần đúng khối. Với quả cầu, dùng một quả bóng hoặc tô úp có đường kính gần bằng.
- Đặt hộp vào đúng chỗ dự định, kể cả kê đế bằng một quyển sách mỏng nếu món có đế.
- Bước ra xa tới chỗ người hay nhìn nhất: ghế sofa, cửa ra vào, ghế làm việc. Nhìn vài lần ở các thời điểm sáng, tối.
- Thử tăng giảm: dán thêm hoặc cắt bớt vài phân để so. Nhiều người phát hiện cỡ nhỏ hơn dự định lại vừa mắt hơn.
- Chụp ảnh hộp tại chỗ để gửi người bán hoặc người cùng quyết định trong nhà.
Bước này đặc biệt có ích khi mua món lớn, món đắt hoặc khi vợ chồng chưa thống nhất. Hộp giấy giải quyết bất đồng nhanh hơn mọi lời mô tả.
Đo đường mang đồ vào nhà với món lớn và nặng
Cổng, cửa và hành lang. Món đặt sàn, hốc đá lớn, tượng cao trên sáu chục phân cần đi qua cửa chính, hành lang và cửa phòng. Đo bề rộng nhỏ nhất trên đường đi, tính cả kiện đóng gói, vốn thường to hơn món đồ vài phân mỗi chiều.
Cầu thang nhà ống. Nhà phố ở Hà Nội, Hải Phòng hay TP Hồ Chí Minh thường có cầu thang hẹp, có chiếu nghỉ rẽ góc. Đo bề rộng thang và chiều cao từ bậc lên trần chỗ rẽ; món dài và nặng có thể không xoay được ở chỗ này.
Thang máy chung cư. Đo bề rộng cửa thang, chiều sâu và chiều cao cabin. Hỏi ban quản lý về giới hạn tải và giờ được chuyển đồ lớn; nhiều toà nhà yêu cầu đăng ký trước và lót tấm bảo vệ trong cabin.
Sàn tại chỗ đặt. Món nặng đặt trên sàn gỗ công nghiệp, sàn gác xép hay sàn tầng lửng cần hỏi thêm về khả năng chịu tải; tối thiểu nên có tấm kê phân tán lực.
Người khiêng. Ước số người cần để khiêng an toàn và lối đi có đủ chỗ cho họ đứng hai bên. Món trên vài chục ký nên nhờ đơn vị vận chuyển có kinh nghiệm thay vì tự khiêng.
Những lỗi đo hay gặp và cách tránh
Đo một lần rồi tin. Đầu móc thước cuộn có độ rơ vài li, cộng với tay cầm lệch, sai số một hai phân là chuyện thường. Hãy đo mỗi chiều hai lần, nếu chênh nhau thì đo lần thứ ba và lấy con số nhỏ hơn làm khung tối đa.
Đo giữa kệ, quên hai đầu. Kệ gỗ dài, nhất là kệ ván ép, hay võng ở giữa hoặc vênh ở hai đầu. Chiều cao thông thủy ở giữa có khi thấp hơn ở mép một hai phân. Đo ở đúng vị trí định đặt, không đo ở chỗ thuận tay.
Quên đồ sẽ thêm vào sau. Nhiều nhà định treo thêm đèn, lắp thêm loa, kê thêm chậu cây cạnh kệ. Nếu đã có kế hoạch, hãy trừ phần đó ra ngay từ bây giờ để không phải dời vật phẩm sau này.
Đo khi cánh tủ đóng. Tủ kính có bản lề, cửa lùa hay cửa lật có lối mở nhỏ hơn lòng tủ. Món đồ vừa lòng tủ nhưng không qua được cửa thì vẫn là không vừa. Mở hết cánh rồi đo lối đưa vào.
Bỏ qua mặt đỡ bằng kính. Mặt kính cường lực vẫn có giới hạn chịu tải và dễ trầy khi đặt đá thô. Ghi chú loại mặt đỡ để nhớ mua thêm miếng lót nỉ hoặc đế cao su cho món nặng.
Ghi chép và so với số đo của người bán
Sau khi đo, hãy gom thành một ghi chú ngắn cho mỗi chỗ đặt, ví dụ giả định: "Kệ tivi phòng khách, đầu bên trái: dài dùng được 45 phân, sâu 35 phân, cao thông thủy 60 phân; khung tối đa: cao 38, dài 30, sâu 25, dưới 5 ký; đường vào không vướng." Ghi chú như vậy đủ để lọc mẫu nhanh và để hỏi người bán đúng câu.
Khi đọc thông số sản phẩm, hãy xác nhận ba điều: số đo có tính đế hay không, số đo là của thân hay của điểm vươn xa nhất, và cân nặng là của món đồ hay cả kiện hàng. Nếu người bán chỉ ghi một con số chiều cao, hãy hỏi thêm chiều dài, chiều sâu và kích thước đáy.
Với món dáng không đều như hốc đá, cụm tinh thể, gỗ lũa, xin ảnh có thước cuộn đặt cạnh. Ảnh có thước giúp bạn kiểm tra nhanh mà không phải tin vào con số gõ tay. Lưu ghi chú cùng ảnh chỗ đặt trong một album để lần sau mua thêm không phải đo lại.
Nếu món đồ về tới nơi mà không vừa, ghi chép ban đầu cũng là căn cứ để trao đổi đổi trả rõ ràng: bạn chỉ ra được chênh lệch giữa số đo đã hỏi và số đo thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Đo chỗ đặt nên dùng đơn vị gì?
Nên thống nhất dùng phân (xăng-ti-mét). Khi người bán ghi tấc thì nhân mười, ghi inch thì nhân khoảng 2,54 để ra phân. Ghi chép một đơn vị duy nhất giúp tránh nhầm khi so nhiều mẫu.
Có cần đo chỗ đặt khi mua vật phẩm nhỏ để bàn không?
Vẫn nên đo, chỉ mất một phút. Bàn làm việc thường đã có màn hình, bàn phím, giấy tờ; phần trống thật sự nhỏ hơn bạn nghĩ. Biết chiều dài và chiều sâu còn trống giúp chọn món không lấn chỗ làm việc.
Khoảng trống phía trên vật phẩm nên chừa bao nhiêu?
Mức hợp lý là khoảng một phần ba chiều cao thông thủy, tối thiểu năm đến bảy phân để luồn tay nhấc ra lau. Món đặt trong tủ có đèn chiếu thì nên chừa nhiều hơn để tránh nóng.
Không có hộp giấy thì thử cỡ bằng gì?
Bạn có thể dùng chồng sách, hộp sữa, chai nước, tô úp hoặc dán băng dính giấy lên mặt kệ để đánh dấu diện tích đáy. Mục đích chỉ là thấy được khối và vị trí, không cần chính xác tới từng li.
Món đồ có sừng, đuôi vươn ra thì đo thế nào cho đúng?
Đo từ điểm vươn xa nhất ở mỗi chiều, không đo thân. Hỏi người bán kích thước tổng thể, kể cả sừng, đuôi, râu, rồi so với chỗ đặt sau khi đã trừ khoảng thở hai bên.
Mua tượng lớn cho nhà ống có cầu thang hẹp cần lưu ý gì?
Đo bề rộng thang, chiều cao chỗ rẽ và kích thước kiện hàng. Hỏi người bán có thể tháo đế hay chia kiện không. Món quá nặng nên nhờ đơn vị vận chuyển có kinh nghiệm khiêng, có dây đai và tấm lót bậc.