Đeo vòng tỳ hưu chung với đồng hồ được, nhưng nếu đeo cùng tay thì nên đặt vòng phía khuỷu tay, chọn hạt nhỏ, có hạt đệm và tránh hạt đá cứng cọ thẳng vào vỏ, mặt kính. Đeo khác tay là cách đơn giản nhất để hai món không va nhau. Còn nếu vòng làm từ hematite từ tính hoặc có nam châm, nên đeo xa đồng hồ cơ vì từ trường có thể làm đồng hồ chạy sai.
Bài nói về các yếu tố kỹ thuật khi hai món nằm gần nhau: độ cứng hạt đá so với kính và vỏ đồng hồ, cách xếp thứ tự trên cổ tay, chuyện từ tính, đồng hồ thông minh, và phối màu kim loại giữa chặn tỳ hưu với vỏ đồng hồ. Phần quan niệm tay trái tay phải chỉ nhắc ngắn.
Cùng tay hay khác tay: quan niệm và thói quen thực tế
Trong dân gian có lời truyền tỳ hưu nên đeo tay trái, với cách giải thích "trái vào, phải ra"; cũng có người theo quan niệm nam tả nữ hữu. Các lời truyền không thống nhất giữa vùng miền và giữa người bán, nên coi đó là quan niệm tham khảo. Còn đồng hồ, theo thói quen phổ biến, được đeo ở tay không thuận để núm chỉnh dễ thao tác bằng tay thuận và mặt kính ít va chạm khi làm việc.
Với phần lớn người thuận tay phải, hai thói quen trên trùng nhau ở tay trái, nên câu hỏi đeo chung là câu hỏi thật. Có hai lựa chọn. Đeo khác tay: vòng một bên, đồng hồ một bên, không va chạm, không tính toán gì thêm. Đeo cùng tay: gọn một bên, tay thuận được rảnh, nhưng phải xếp cho khéo để hai món không cọ nhau.
Không có lựa chọn nào đúng hơn. Người làm văn phòng, gõ phím nhiều thường thích đeo cùng tay không thuận để tay thuận hoàn toàn trống. Người hay làm việc tay chân thì đeo khác tay sẽ đỡ lo va chạm. Phần dưới giả định bạn muốn đeo cùng tay và cần biết làm thế nào cho hai món cùng bền.
Ai làm xước ai: độ cứng của hạt, chặn và đồng hồ
Theo thang Mohs, vật cứng hơn làm xước vật mềm hơn khi cọ xát. Bảng dưới đặt các vật liệu hay gặp trên vòng tỳ hưu và trên đồng hồ cạnh nhau:
| Vật liệu | Độ cứng Mohs gần đúng | Ở đâu |
|---|---|---|
| Kính sapphire | Khoảng 9 | Mặt kính đồng hồ tầm trung trở lên |
| Thạch anh, mã não | Khoảng 7 | Hạt vòng, chặn đá |
| Phỉ thuý | Khoảng 6,5 đến 7 | Hạt vòng, chặn ngọc |
| Kính khoáng | Khoảng 5 đến 6 | Mặt kính đồng hồ phổ thông |
| Thép không gỉ | Khoảng 5 đến 6 | Vỏ và dây đồng hồ |
| Obsidian | Khoảng 5 đến 5,5 | Hạt vòng |
| Bạc, vàng | Khoảng 2,5 đến 3 | Chặn tỳ hưu, vỏ đồng hồ vàng |
| Kính nhựa acrylic | Khoảng 3 hoặc thấp hơn | Đồng hồ cổ điển, đồng hồ trẻ em |
Đọc bảng sẽ thấy: hạt thạch anh, mã não cứng hơn kính khoáng và vỏ thép, nên cọ vào là để lại vết xước. Với mặt kính sapphire, hạt đá không làm xước mặt kính, nhưng vẫn làm xước vỏ và dây thép. Còn chặn bạc, vàng thì mềm hơn tất cả, nên khi va vỏ thép, chính con tỳ hưu bị trầy.
Vì vậy, nếu đồng hồ dùng kính khoáng hoặc acrylic, hoặc có vỏ đánh bóng gương, càng nên tránh để hạt đá cọ trực tiếp vào đồng hồ. Mặt kính xước thì phải thay, vỏ bóng gương xước thì phải đánh lại ở tiệm.
Xếp vòng tỳ hưu và đồng hồ trên cùng một cổ tay
Nếu chọn đeo cùng tay, thứ tự dưới đây giúp giảm va chạm nhiều nhất:
- Đồng hồ đeo ở vị trí quen thuộc, ngay trên xương cổ tay, sát bàn tay.
- Vòng tỳ hưu đeo phía trên đồng hồ, về phía khuỷu tay, chỗ cổ tay bắt đầu to ra. Ở đây vòng ít trượt xuống chạm đồng hồ.
- Chọn vòng khít hơn bình thường một chút để nó không tuột xuống khi bạn giơ tay hay buông tay.
- Xoay con tỳ hưu về mặt trên hoặc lệch hẳn sang một bên, tránh để nó nằm đúng phía sát đồng hồ.
- Nếu vòng có chặn kim loại, thêm hạt đệm silicon để giảm cả va và tiếng kêu khi chặn chạm vỏ.
- Khi làm việc trên bàn, thỉnh thoảng nhìn xem vòng có trượt xuống cọ đồng hồ không; nếu có, cân nhắc đổi sang vòng nhỏ hạt hoặc đeo khác tay.
Một số người đeo ngược thứ tự: vòng sát bàn tay, đồng hồ phía trên. Cách này cũng được với dây đồng hồ rộng, nhưng vòng sát bàn tay va chạm nhiều hơn khi bạn chống tay, rửa tay, nên hạt dễ mẻ hơn.
Chọn vòng tỳ hưu hợp để đeo cùng đồng hồ
Hạt nhỏ hơn bình thường. Hạt 6 đến 8 ly chiếm ít chỗ, ít đẩy đồng hồ lệch đi. Hạt 12 đến 14 ly đeo cạnh đồng hồ mặt to sẽ làm cổ tay trông rất nặng và va nhau liên tục.
Hạt mềm hơn kính và vỏ, nếu đồng hồ dùng kính khoáng. Gỗ, trầm, hổ phách, obsidian ít làm xước vỏ thép hơn thạch anh, mã não. Với đồng hồ kính sapphire, lo ngại chủ yếu là vỏ và dây, không phải mặt kính.
Chặn nhỏ, bụng phẳng. Chặn tỳ hưu nhỏ, nằm sát vòng ít va đồng hồ hơn chặn cao, có sừng nhô. Chặn nặng còn kéo vòng xoay, tăng khả năng chạm đồng hồ.
Dây tết là lựa chọn êm nhất. Vòng dây tết gắn một con tỳ hưu nhỏ gần như không làm xước đồng hồ, không kêu, và mỏng bản. Nếu bạn đeo đồng hồ đắt tiền, đây là kiểu vòng đáng cân nhắc nhất để đeo cùng tay.
Phối màu kim loại. Chặn bạc hợp với vỏ thép, vỏ bạc; chặn vàng hợp với vỏ vàng, mạ vàng hoặc dây da nâu. Đây là thẩm mỹ, không phải quy tắc; nhiều người thích phối hai màu kim loại có chủ đích.
Dây da đồng hồ, nước và mồ hôi khi đeo chung với vòng
Dây da là loại dây đồng hồ nhạy cảm nhất khi nằm cạnh vòng hạt. Sau khi rửa tay, chuỗi hạt và dây chun giữ nước lâu hơn da tay; nếu vòng nằm đè lên mép dây da, hơi ẩm thấm vào da và để lại vệt sẫm, lâu ngày làm da cứng, nứt ở mép. Lau khô vòng sau khi rửa tay, hoặc kéo vòng lên cao khỏi dây da là đủ để tránh.
Chặn bạc xỉn có thể để lại vệt sậm trên dây da màu sáng ở chỗ cọ xát. Chặn đồng thì có thể để lại vệt xanh do muối đồng tạo ra khi gặp mồ hôi. Vòng trầm, gỗ tẩm dầu đôi khi tiết dầu thơm, thấm vào dây da và vải. Nếu dây đồng hồ là da sáng màu hoặc da lộn, đeo vòng ở tay kia là cách giữ dây sạch đơn giản nhất.
Ngày mưa, ngày nóng ra nhiều mồ hôi, cả hai món đều chịu ẩm. Dây kim loại và dây cao su đỡ lo hơn dây da; vòng hạt đá thì không ngại nước nhưng dây chun và chặn kim loại vẫn nên được lau khô khi về nhà.
Vòng hematite từ tính, vòng nam châm và đồng hồ cơ
Hematite tự nhiên chỉ có từ tính rất yếu. Phần lớn hạt "hematite từ tính" bán làm vòng là vật liệu tổng hợp hoặc ferit được nhiễm từ, nên các hạt hút nhau và hút vật sắt. Một số vòng khác có gắn nam châm nhỏ trong khoá hoặc trong hạt. Với vòng tỳ hưu, chặn kim loại vàng, bạc không có từ tính, nhưng hạt nền đôi khi là loại hematite từ tính này.
Đồng hồ cơ có bộ phận dây tóc rất mảnh, làm từ hợp kim có thể bị nhiễm từ. Khi dây tóc nhiễm từ, các vòng dây dính nhẹ vào nhau và đồng hồ có thể chạy nhanh bất thường. Nhiều đồng hồ cơ hiện đại dùng vật liệu chống từ tốt hơn, nhưng không phải chiếc nào cũng vậy, nên an toàn nhất là không đặt vòng từ tính sát đồng hồ cơ trong thời gian dài, kể cả khi cất trong hộp.
Nếu đồng hồ cơ của bạn bỗng chạy nhanh nhiều phút mỗi ngày sau khi bắt đầu đeo vòng từ tính cùng tay, nhiễm từ là một khả năng đáng nghĩ tới. Tiệm sửa đồng hồ có máy khử từ, làm khá nhanh. Đồng hồ pin thạch anh ít bị ảnh hưởng hơn nhưng cũng không nên để nam châm mạnh sát bộ máy.
Cách tránh đơn giản: nếu đeo đồng hồ cơ, chọn vòng tỳ hưu với hạt không từ tính, hoặc đeo vòng từ tính ở tay kia. Khi mua, đưa một vật bằng sắt nhỏ như kẹp giấy lại gần hạt; hạt hút kẹp là hạt có từ tính.
Đồng hồ thông minh và vòng tỳ hưu trên cùng cổ tay
Đồng hồ thông minh và vòng đeo sức khoẻ có những điểm riêng cần lưu ý khi đeo chung với vòng hạt:
- Cảm biến mặt dưới: đèn đo nhịp tim cần áp sát da. Vòng hạt đeo sát quá có thể đẩy đồng hồ nghiêng, làm số đo kém ổn định. Đeo vòng cách đồng hồ một khoảng về phía khuỷu tay.
- Va chạm màn hình: nhiều đồng hồ thông minh dùng kính cường lực, độ cứng gần kính khoáng; hạt thạch anh, mã não vẫn có thể để lại vết xước nếu cọ thường xuyên.
- Đeo khi tập luyện: đồng hồ thông minh thường được đeo khi chạy, tập; đó cũng là lúc nên tháo vòng hạt vì mồ hôi làm chun lão hoá và vòng va chạm nhiều.
- Sạc không dây: bộ sạc dùng nam châm để hút đồng hồ vào đúng vị trí; vòng hematite từ tính để gần có thể bị hút lệch. Tháo vòng ra khi sạc.
- Dây silicon: dây đồng hồ thông minh mềm, ít làm xước hạt; nhưng chặn kim loại cọ vào dây silicon có thể làm dây trầy, bám bẩn ở chỗ cọ.
Nhìn chung, đồng hồ thông minh khó đeo chung hơn đồng hồ thường vì nó cần nằm đúng vị trí trên cổ tay. Nhiều người chọn đeo vòng tỳ hưu ở tay kia hoàn toàn để đồng hồ hoạt động ổn định. Nếu muốn đổi sang chiếc vòng hạt nhỏ, mỏng hơn để đeo cùng tay, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để chọn cỡ hạt hợp.
Câu hỏi thường gặp
Hạt thạch anh có làm xước mặt kính sapphire không?
Không. Kính sapphire có độ cứng khoảng 9 trên thang Mohs, cao hơn thạch anh khoảng 7, nên hạt thạch anh không làm xước được. Tuy vậy, hạt thạch anh vẫn làm xước vỏ và dây thép không gỉ, nên vẫn cần tránh cọ xát thường xuyên.
Đeo vòng tỳ hưu và đồng hồ cùng tay trái có kỵ không?
Không có kiêng kỵ chính thống nào về việc này. Đeo cùng tay là chuyện thói quen và tiện lợi. Điều đáng lo là va chạm vật lý giữa hai món, xử lý bằng cách xếp vòng phía khuỷu tay, chọn hạt nhỏ và có hạt đệm.
Làm sao biết vòng có từ tính hay không?
Đưa một kẹp giấy hoặc chiếc ghim bằng sắt lại gần hạt. Hạt hút kẹp là có từ tính. Một dấu hiệu khác là các hạt hút dính nhau khi bạn tháo vòng ra để trên bàn. Chặn vàng, bạc không hút kẹp; chặn hợp kim có lõi sắt có thể hút nhẹ.
Đồng hồ cơ bị nhiễm từ có hỏng vĩnh viễn không?
Thường không. Nhiễm từ làm đồng hồ chạy sai nhưng không phá hỏng bộ máy; tiệm sửa đồng hồ dùng máy khử từ để đưa về trạng thái bình thường. Sau khi khử từ, nên tránh đặt đồng hồ sát nam châm, vòng từ tính, loa hay bộ sạc từ.
Đeo vòng tỳ hưu dây tết với đồng hồ đắt tiền có an toàn không?
Đây là kiểu đeo chung ít rủi ro nhất. Dây vải mềm không làm xước vỏ và mặt kính, con tỳ hưu nhỏ ít va. Chỉ cần đặt con tỳ hưu lệch khỏi phía sát đồng hồ và giữ dây khô để không thấm ẩm sang dây da của đồng hồ.
Nên đeo vòng tỳ hưu sát bàn tay hay phía trên đồng hồ?
Phía trên đồng hồ, về phía khuỷu tay, là lựa chọn phổ biến vì vòng ít trượt và ít va khi bạn chống tay, rửa tay. Đeo vòng sát bàn tay cũng được với dây đồng hồ bản rộng, nhưng hạt sẽ va chạm nhiều hơn và dễ mẻ hơn.