Dây treo ớt và bắp cải là một chuỗi dây tết đỏ, xâu khoảng tám quả ớt nhỏ bằng sứ, đá, thuỷ tinh hoặc nhựa đúc, kèm một bắp cải mini và tua rua, dùng để treo ở quai túi xách, móc chìa khoá, cửa ra vào hoặc trong xe. Theo cách hiểu phổ biến của người bán, màu đỏ rực của ớt gợi sự đỏ lửa, hưng thịnh; con số tám đọc gần với chữ phát; còn bắp cải mượn cách đọc đồng âm bách tài, trăm thứ của cải.
So với tượng hay vòng đá, dây treo là món rẻ, vui mắt và dễ làm quà. Nhưng vì treo ngoài trời, đung đưa liên tục và hay đặt ở những chỗ có người đi qua, nó cũng có những điều cần để ý về độ bền và sự an toàn. Bài này đi qua từng chi tiết của một dây treo, chất liệu hay gặp, cách chọn độ dài theo chỗ treo, và cách giữ cho dây khỏi bạc màu, rơi hạt.
Vì sao lại là ớt
Chuỗi ớt đỏ treo trước cửa nhà, cửa hàng là hình ảnh quen ở nhiều vùng của Trung Quốc, nhất là những nơi ăn cay. Người ta phơi ớt thành chuỗi dài để dành cho mùa đông, và dần dần chuỗi ớt đỏ rực trở thành biểu tượng của sự sung túc, đông vui. Từ đó có thành ngữ về cuộc sống đỏ đỏ lửa lửa, chỉ sự náo nhiệt, phát đạt, hay được gắn vào hình ảnh chuỗi ớt.
Khi theo con đường buôn bán vật phẩm sang Việt Nam, chuỗi ớt được thu nhỏ thành dây treo vài chục centimet, ớt thật thay bằng ớt sứ, ớt đá, ớt nhựa để giữ được lâu. Người Việt vốn quen với màu đỏ trong dịp Tết, cưới hỏi, khai trương, nên dây ớt đỏ dễ được đón nhận như một món trang trí mang không khí vui.
Hãy hiểu dây treo ớt như một lời chúc treo lên cho vui mắt. Nó không làm khách hàng đông hơn hay xe chạy an toàn hơn, và một món đồ vài chục gam cũng không cần bạn phải lo đặt sai chỗ. Chọn nó vì thích màu sắc và ý chúc là đủ.
Đọc từng chi tiết trên một dây treo
Dây treo ớt và bắp cải trên thị trường có nhiều biến thể, nhưng thường gồm những phần dưới đây.
| Chi tiết | Hình dáng thường gặp | Cách hiểu theo quan niệm | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Quả ớt | Ớt đỏ dài 1,5–3 cm, cuống xanh, xâu so le | Đỏ lửa, hưng thịnh | Ớt sứ, thuỷ tinh dễ vỡ khi va vào nhau |
| Số lượng tám | Tám quả xếp thành hai hàng hoặc một chùm | Số tám đọc gần chữ phát | Có dây sáu, chín quả; con số chỉ là quy ước của người làm |
| Bắp cải mini | Bắp cải ngọc, thuỷ tinh xanh trắng hoặc nhựa | Đồng âm bách tài | Thường là chi tiết nặng nhất, đặt ở cuối dây |
| Nút tết và tua rua | Nút kết đỏ, tua rua lụa hoặc sợi tổng hợp | Màu đỏ may mắn trong dịp vui | Tua rua sợi rẻ dễ xơ, bạc màu khi phơi nắng |
| Hạt chặn, đồng xu | Hạt đá đỏ, hạt gỗ, đồng xu lỗ vuông | Thêm ý tiền tài, bình an | Đồng xu mạ dễ xỉn khi gặp ẩm |
Không có công thức chuẩn nào cho một dây treo. Có xưởng thêm hồ lô, thêm tỳ hưu nhỏ, có xưởng chỉ để ớt và tua rua. Khi chọn, hãy nhìn tổng thể có cân đối, chắc tay hay không hơn là đếm đủ chi tiết.
Chất liệu quả ớt: chọn theo chỗ treo
Ớt sứ, gốm men. Màu đỏ bóng đẹp, cầm nặng tay. Nhược điểm là giòn, hai quả va vào nhau hay đập vào kính xe có thể mẻ men. Hợp treo cửa, treo trong nhà, nơi ít va đập.
Ớt thuỷ tinh. Trong, lấp lánh khi có ánh sáng, nhưng là loại dễ vỡ nhất. Nếu vỡ, mảnh thuỷ tinh sắc, nên không hợp treo ở chỗ trẻ nhỏ với tới hoặc trong xe có thể bị phanh gấp.
Ớt đá đỏ, mã não đỏ. Cứng, bền, màu trầm hơn ớt sứ. Mã não đỏ tươi rực thường là đá đã nhuộm; điều này không ảnh hưởng tới việc dùng làm dây treo, nhưng nên biết để trả giá cho đúng.
Ớt nhựa, resin. Nhẹ, không vỡ, rẻ, màu sắc tươi. Phơi nắng lâu có thể phai, bề mặt xỉn dần. Hợp treo xe, treo túi, làm quà số lượng nhiều.
Ớt gỗ sơn. Ít gặp hơn, nhẹ, ấm. Lớp sơn dễ tróc nếu treo ngoài trời mưa nắng.
Bắp cải mini ở cuối dây: nhìn sao cho đúng chất liệu
Bắp cải thường là chi tiết lớn và nặng nhất trên dây treo, đóng vai quả dọi giữ cho cả chuỗi thẳng. Hàng phổ biến có ba loại: bắp cải thuỷ tinh hoặc pha lê màu xanh trắng, bắp cải đá mài, và bắp cải nhựa đúc phủ màu. Người bán hay gọi chung là "bắp cải ngọc", nên bạn cần nhìn kỹ hơn cái tên.
Bắp cải thuỷ tinh có độ trong đều, đôi khi thấy bọt khí nhỏ tròn, phần lá chuyển màu từ trắng sang xanh khá mượt vì được đổ khuôn. Bắp cải đá thật thường đục hơn, màu loang không đều, có vân và vết rạn tự nhiên, cầm nặng và mát lâu. Bắp cải nhựa nhẹ hẳn, gõ nhẹ vào răng hoặc vào bàn nghe tiếng bộp đục, các mép lá có thể còn đường ba via của khuôn.
Với dây treo xe và treo túi, bắp cải nhựa hoặc đá nhỏ là hợp lý vì nhẹ và không vỡ thành mảnh sắc. Với dây treo cửa, bắp cải thuỷ tinh lấp lánh dưới nắng là lựa chọn đẹp, chỉ cần treo ở chỗ không bị cửa đập vào. Chi tiết chuột bám trên lá bắp cải, cũng hay gặp, thường là phần dễ gãy nhất, nên kiểm kỹ khi nhận hàng.
Chọn độ dài và trọng lượng theo chỗ treo
Dây treo lý tưởng ở cửa ra vào có thể quá dài và quá nặng khi đem treo trong xe. Bảng gợi ý dưới đây dựa trên kinh nghiệm thực tế.
| Chỗ treo | Độ dài gợi ý | Chất liệu hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Quai túi xách, balo | Khoảng 12–20 cm | Nhựa, đá, gỗ | Không quá nặng làm lệch quai, không vướng khi khoác vai |
| Móc chìa khoá | Khoảng 8–12 cm | Nhựa, đá nhỏ | Ngắn để khỏi vướng ổ khoá, công tắc xe |
| Cửa ra vào, cửa hàng | Khoảng 30–60 cm | Sứ, đá, có tua rua lớn | Treo cao hơn đầu người, tránh chỗ cửa mở va vào |
| Trong ô tô | Càng ngắn càng tốt | Nhựa, vải, vật liệu nhẹ | Không che tầm nhìn, không đung đưa đập vào kính |
Khi mua online, mô tả thường ghi tổng chiều dài kể cả tua rua. Hãy hỏi thêm chiều dài phần ớt và trọng lượng, vì một dây sứ có thể nặng gấp nhiều lần dây nhựa cùng dài.
Treo trong xe: điều cần nghĩ trước
Nhiều người thích treo dây ớt ở gương chiếu hậu trong ô tô. Điều đầu tiên cần nghĩ tới là tầm nhìn: một vật đung đưa ngay trước mặt người lái có thể che một phần đường, nhất là khi vào cua hay nhìn người đi bộ qua đường. Vật càng dài, càng nặng thì càng lắc nhiều khi phanh, tăng tốc.
Điều thứ hai là va đập. Ớt sứ, thuỷ tinh đập vào kính lái khi xe xóc có thể để lại vết xước, thậm chí mẻ kính nếu vật nặng. Nếu có va chạm mạnh, vật cứng treo phía trước cũng không phải thứ bạn muốn bay trong khoang xe. Vì thế, nếu đã treo trong xe, hãy chọn dây ngắn, vật liệu nhẹ, mềm như nhựa, vải tết.
Một cách khác nhiều tài xế chọn là đặt vật phẩm nhỏ cố định trên táp lô bằng đế dán, hoặc treo dây ớt ở tay nắm cửa sau, móc trên tựa đầu ghế, nơi không ảnh hưởng tầm nhìn. Về quy định cụ thể với vật treo trong xe, bạn nên theo hướng dẫn hiện hành của cơ quan đăng kiểm và cảnh sát giao thông.
Giữ dây treo bền màu, không rơi hạt
Dây treo ở ngoài trời, gặp nắng và gió, nên xuống màu nhanh hơn mọi vật phẩm khác. Vài việc giúp kéo dài tuổi thọ:
- Khi mới mua, kéo nhẹ từng quả ớt xem có chắc không; quả nào lỏng, nhờ người bán buộc lại hoặc nhỏ một giọt keo vào nút.
- Tránh treo ở chỗ nắng chiếu trực tiếp cả ngày như cửa kính hướng tây; dây tết đỏ và tua rua sẽ bạc màu sau vài tháng.
- Phủi bụi định kỳ bằng chổi lông mềm, không giặt tua rua bằng máy.
- Nếu dây ướt mưa, tháo ra phơi chỗ thoáng cho khô hẳn để đồng xu, khoen không gỉ và dây không mốc.
- Khi dây đã mục, nhiều người tháo các quả ớt, bắp cải còn tốt ra để tết lại vào dây mới thay vì bỏ cả dây.
Dây treo thường được thay mỗi dịp Tết như một cách làm mới nhà cửa. Đây là thói quen của nhiều gia đình, không phải điều bắt buộc. Nếu muốn so thêm kiểu dây và chất liệu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy.
Dây treo ớt làm quà: khi nào hợp, khi nào nên cân nhắc
Dây treo ớt là món quà nhỏ dễ tặng trong dịp khai trương cửa hàng, mừng xe mới, đầu năm làm việc. Nó rẻ, nhẹ, gói gọn, không đòi người nhận phải tìm chỗ bày cầu kỳ. Với chủ cửa hàng, một dây ớt đỏ treo ở cửa là cách trang trí vui mắt trong những ngày đầu.
Tuy vậy, nên cân nhắc khi tặng cho người có gu trang trí tối giản, nhà theo phong cách hiện đại màu trung tính, vì dây đỏ nổi bật có thể không hợp không gian của họ. Với người theo tôn giáo khác, hay người không thích vật phẩm phong thủy, một món quà trung tính sẽ thoải mái hơn.
Khi tặng dây treo cho xe, hãy chọn loại ngắn và nhẹ, kèm một lời dặn vui rằng treo sao cho không che mắt. Món quà ấy khi đó vừa có lời chúc, vừa có sự quan tâm đến an toàn của người nhận.
Câu hỏi thường gặp
Dây treo ớt có bắt buộc phải đủ tám quả không?
Không. Tám quả là quy ước phổ biến vì số tám đọc gần chữ phát, nhưng trên thị trường có dây sáu, chín, mười quả. Con số là lựa chọn của người làm và người mua, không có quy định nào bắt buộc.
Treo dây ớt ở gương chiếu hậu ô tô có ổn không?
Vật treo ở gương chiếu hậu có thể che tầm nhìn và đung đưa gây mất tập trung. Nếu muốn treo, chọn loại ngắn, nhẹ, vật liệu mềm, hoặc chuyển sang treo ở vị trí khác trong xe. Tham khảo quy định hiện hành về vật cản tầm nhìn.
Dây treo ớt sứ bị vỡ một quả có cần thay cả dây không?
Không cần. Có thể tháo quả vỡ ra, buộc lại dây cho cân hoặc thay bằng một quả khác cùng cỡ. Quan niệm về vật vỡ là chuyện tuỳ mỗi người; về mặt đồ vật, sửa lại hay thay mới đều được.
Tua rua đỏ bị bạc màu có nhuộm lại được không?
Tua rua sợi tổng hợp thường khó nhuộm lại đều màu ở nhà. Thay tua rua mới là cách đơn giản hơn, các cửa hàng phụ kiện tết dây thường có bán. Khi thay, giữ nguyên phần ớt và bắp cải còn tốt.
Dây treo ớt hợp treo ở đâu trong nhà?
Nhiều gia đình treo ở cửa ra vào, cửa hàng hoặc góc bếp cho vui mắt. Về mặt thực tế, nên treo nơi cao hơn đầu người, không bị cửa mở đập vào, không gần bếp lửa vì tua rua dễ bắt lửa.