Vương trượng trong thị trường vật phẩm phong thủy là một món đồ bày dáng dài như quyền trượng của vua chúa, đầu thường gắn quả cầu thạch anh, hình rồng, hoa sen hoặc một khối chạm lớn, thân thẳng có chạm hoặc mạ; theo quan niệm của người bán và người dùng, nó gợi uy thế, vị thế và sự vững vàng. Khác với gậy như ý có lịch sử cụ thể, vương trượng là một mặt hàng hiện đại, pha trộn hình ảnh quyền trượng ở nhiều nền văn hoá.
Vì cùng là món dáng dài, đặt nằm trên giá, vương trượng hay được xếp chung nhóm với như ý ở cửa hàng, và đôi khi hai tên còn bị dùng lẫn. Bài này giải thích vương trượng là món gì, các mẫu thường gặp, phân biệt bằng mắt với như ý, chọn chất liệu và trọng lượng, đặt ở đâu cho hợp và an toàn, và nên tặng ai để món quà không bị phô trương.
Vương trượng trên kệ vật phẩm là món gì
Trong kho hàng vật phẩm phong thủy, chữ "vương trượng" thường chỉ một cây trượng dài từ khoảng ba mươi phân đến gần một mét, thân thẳng hoặc hơi thuôn, một đầu gắn khối trang trí lớn. Khối đầu ấy có thể là một quả cầu thạch anh trong, một con rồng cuộn quanh viên ngọc, một bông sen, một vương miện thu nhỏ hay một cụm chạm hoa văn. Đầu kia thường có chóp nhọn hoặc một núm tròn để cân.
Vật liệu phổ biến là đồng mạ vàng, hợp kim mạ, đá kết hợp kim loại, pha lê, đôi khi là gỗ sơn son thếp vàng. Phần lớn vương trượng được làm để đặt nằm trên giá trong tủ kính hoặc trên bệ, giống như ý. Một số mẫu có đế đứng riêng, dựng thẳng như cây cờ nhỏ; những mẫu này cần đế nặng và chỗ đặt ít va chạm.
Tên gọi "vương trượng" gợi ngay hình ảnh vua chúa, nên ý nghĩa được giải thích thường xoay quanh quyền uy, sự lãnh đạo, vị thế. Đó là ý nghĩa biểu tượng theo quan niệm của thị trường, không xuất phát từ một điển tích cụ thể nào của văn hoá Việt. Biết vậy, bạn sẽ chọn vương trượng như một món trang trí có tính biểu tượng mạnh, thay vì tin vào những lời quảng cáo kiểu "đặt là lên chức".
Quyền trượng trong lịch sử và vì sao tên gọi hay bị dùng lẫn
Quyền trượng, tức cây trượng biểu thị quyền lực, có mặt ở nhiều nền văn hoá. Ở châu Âu, quyền trượng là một phần quen thuộc trong bộ vật phẩm đăng quang của các chế độ quân chủ, thường làm bằng vàng bạc, gắn đá quý, đầu có quả cầu hoặc hình thánh giá. Nhiều nền văn hoá cổ khác cũng dùng gậy, trượng làm biểu tượng của người đứng đầu, của người cao tuổi hay của chức sắc tôn giáo.
Ở Á Đông, vật cầm tay của bậc quyền quý có nhiều dạng: hốt (thẻ cầm tay của quan khi chầu), như ý, trượng của người cao tuổi. Khi các nhà nghiên cứu phương Tây mô tả như ý, họ thường dịch là "ruyi scepter", nghĩa là "quyền trượng như ý". Cách dịch này góp phần làm hai khái niệm như ý và vương trượng bị đặt cạnh nhau, rồi bị gọi lẫn khi hàng hoá đi qua nhiều thị trường.
Thực tế trên kệ hàng hôm nay, vương trượng là một kiểu dáng hiện đại lấy cảm hứng từ quyền trượng châu Âu và từ hoạ tiết rồng, cầu của Á Đông. Đây không phải điều xấu; nhiều vật phẩm ra đời theo cách pha trộn như vậy. Chỉ cần bạn hiểu đúng để kể đúng: vương trượng là đồ bày mang ý vị thế, còn như ý là vật cát tường có gốc gác cổ hơn.
Các mẫu vương trượng hay gặp
Phần đầu quyết định dáng và tên gọi của mỗi mẫu vương trượng. Bảng dưới gom các kiểu phổ biến:
| Mẫu | Đặc điểm | Ý nghĩa thường được giải thích | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|---|
| Đầu cầu thạch anh | Quả cầu thạch anh trong hoặc màu gắn trên chạc kim loại | Sự tròn đầy, tụ lại | Cầu có gắn chắc không, có xoay lỏng không; tránh nắng chiếu thẳng vào cầu trong |
| Đầu rồng | Rồng cuộn quanh đầu trượng, thường ngậm hoặc ôm viên ngọc | Uy nghi, quyền thế | Chi tiết vảy, râu dễ gãy; hợp tủ trưng bày lớn |
| Đầu hoa sen | Bông sen nở, có khi đặt viên ngọc ở giữa | Thanh cao, tĩnh tại | Hợp không gian gia đình hơn văn phòng |
| Đầu vương miện | Mô phỏng vương miện kiểu châu Âu | Vị thế, quyền uy | Phong cách phương Tây, hợp nội thất tân cổ điển |
| Kiểu như ý cỡ lớn | Dáng như ý nhưng dài, đầu lớn, có khi được gọi là vương trượng | Như ý, cát tường | Hỏi rõ người bán đây là như ý hay vương trượng |
| Pha lê, kim loại hiện đại | Thân pha lê hoặc thép mạ, đầu khối pha lê cắt mài | Trang trí hiện đại | Pha lê là thuỷ tinh, không phải thạch anh |
Với mẫu có cầu thạch anh trong suốt, nên đặt tránh ánh nắng chiếu thẳng: quả cầu trong có thể hội tụ ánh nắng thành một điểm nóng trên rèm, giấy hay gỗ gần đó. Đây là lý do an toàn thật, không phải kiêng kỵ.
Phân biệt vương trượng và như ý bằng mắt
Hình dáng thân. Như ý có cán cong nhẹ hình chữ S rất thoải; vương trượng thường thẳng, đối xứng, giống một cây gậy nghi lễ.
Phần đầu. Đầu như ý dẹt, hình mây hoặc nấm linh chi, gập nhẹ về một phía; đầu vương trượng là một khối tròn hoặc một cụm chạm đứng, nhìn từ mọi phía đều thấy rõ.
Đầu đuôi. Đuôi như ý thon nhỏ, có thể có lỗ xỏ tua; đuôi vương trượng thường có chóp nhọn, núm tròn hoặc chân đế.
Mặt chính. Như ý thường chạm một mặt chính và đặt nằm cho mặt đó quay lên; vương trượng phần lớn tròn đều, đặt xoay mặt nào cũng được, trừ khi đầu là con rồng có hướng nhìn.
Cảm giác tổng thể. Như ý mang vẻ mềm mại, nhã nhặn, gợi lời chúc; vương trượng mang vẻ trang trọng, cứng cáp, gợi quyền uy. Đặt cạnh nhau, bạn sẽ thấy ngay sự khác biệt về "giọng" của hai món.
Chất liệu, trọng lượng và an toàn khi bày
Vương trượng có đầu nặng: một quả cầu thạch anh hay một khối đồng chạm rồng dồn phần lớn trọng lượng vào một đầu. Điều này làm vương trượng khó cân trên giá hơn như ý. Giá đỡ cần có điểm tựa đặt gần đầu nặng, đủ rộng và có lót chống trượt. Với mẫu dựng đứng trên đế, đế phải nặng và rộng, đặt ở góc ít người qua lại.
Nhiều vương trượng giá phổ thông làm từ hợp kim kẽm mạ vàng, đầu gắn cầu thuỷ tinh hoặc pha lê. Hàng như vậy nhẹ hơn, dễ bày, hợp làm đồ trang trí; chỉ cần được gọi đúng tên. Vương trượng đồng đúc, gắn cầu thạch anh tự nhiên thì nặng và đắt hơn nhiều. Khi mua, hỏi rõ thân làm bằng gì, cầu là thạch anh hay pha lê, tổng trọng lượng bao nhiêu.
Ở nhà có trẻ nhỏ, vương trượng là món cần cẩn trọng: dáng như cây gậy dễ khiến trẻ muốn cầm vung, đầu nặng có thể gây thương tích khi rơi. Đặt trong tủ kính có khoá hoặc trên kệ cao có gờ chắn là lựa chọn an toàn. Với vương trượng có chi tiết nhọn ở chóp, nên quay chóp vào phía trong tủ, không chĩa ra phía người đứng xem.
Chỗ bày vương trượng cho hợp
Vương trượng có vẻ trang trọng và khá phô, nên chỗ bày nên tương xứng với tính chất ấy. Một số vị trí hay được chọn:
- Tủ trưng bày lớn ở phòng khách rộng, tầng giữa, nơi món đồ ngang tầm mắt và đủ chỗ cho chiều dài của nó.
- Kệ phía sau bàn làm việc của người đứng đầu một tổ chức, đặt nằm trên giá, không dựng đứng sau lưng người ngồi.
- Bàn tiếp khách lớn hoặc sảnh văn phòng, đặt trong hộp kính để tránh bụi và tay người qua lại.
- Không gian theo phong cách tân cổ điển, nơi các chi tiết mạ vàng, pha lê đã có sẵn và vương trượng hoà vào tổng thể.
- Với vương trượng đầu cầu trong, tránh bậu cửa sổ và các vị trí có nắng chiếu thẳng; ưu tiên tủ có đèn LED chiếu nhẹ.
Theo một số quan niệm phong thủy, người ta thích đặt vương trượng ở vị trí trang trọng nhất phòng hoặc hướng đầu trượng về phía cửa chính. Đây là quan niệm để tham khảo; điều thực tế hơn là chọn chỗ món đồ an toàn, nhìn rõ, không vướng lối đi.
Ai hợp nhận vương trượng làm quà
Vương trượng mang ý vị thế và quyền uy, nên là món quà có "giọng" mạnh. Nó hợp với người đã ở vị trí đứng đầu một doanh nghiệp, một tổ chức, có phòng làm việc riêng đủ rộng và có thói quen bày đồ trang trí. Với những người như vậy, một cây vương trượng chọn đúng phong cách nội thất có thể trở thành điểm nhấn của phòng.
Ngược lại, tặng vương trượng cho người vừa được thăng chức trong một cơ quan, cho cấp trên trực tiếp hay cho người làm việc ở môi trường đề cao sự giản dị có thể khiến người nhận ngại bày, thậm chí khó xử. Trong những trường hợp đó, gậy như ý mang lời chúc nhẹ nhàng hơn thường là lựa chọn an toàn. Người lớn tuổi trong gia đình cũng thường hợp với như ý hơn là vương trượng.
Khi đã quyết định tặng vương trượng, chọn mẫu có giá đỡ chắc, hộp đẹp, và nói lời chúc vừa phải, chẳng hạn chúc công việc vững vàng, tổ chức phát triển. Tránh những lời như "có cây này là lên chức", vì món đồ là lời chúc, còn vị trí của mỗi người là do năng lực và công sức. Bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Vương trượng và gậy như ý có phải là một không?
Không. Như ý có cán cong nhẹ, đầu dẹt hình mây hoặc linh chi, gốc gác cổ ở Á Đông, mang lời chúc mọi việc theo ý. Vương trượng thường thẳng, đầu là quả cầu, con rồng hay cụm chạm lớn, là kiểu dáng hiện đại gợi quyền trượng, mang ý vị thế theo quan niệm.
Vương trượng đầu cầu thạch anh đặt ở đâu cho an toàn?
Nên đặt trong tủ kính hoặc trên kệ không có nắng chiếu thẳng. Quả cầu trong có thể hội tụ ánh nắng thành điểm nóng trên rèm, gỗ, giấy gần đó. Giá đỡ cần có điểm tựa gần đầu nặng, lót chống trượt, và nên đặt ngoài tầm với của trẻ nhỏ.
Có nên dựng đứng vương trượng không?
Chỉ khi mẫu đó có đế đứng riêng, nặng và rộng, và đặt ở góc ít người qua lại. Với vương trượng không có đế, nên đặt nằm trên giá đỡ, vì dựng tựa tường rất dễ đổ, nhất là khi đầu trượng nặng.
Vương trượng mạ vàng có phải vàng thật không?
Thường không. Phần lớn vương trượng phổ thông là đồng hoặc hợp kim kẽm phủ một lớp mạ vàng hoặc màu vàng. Lớp mạ có thể mòn ở chỗ hay chạm. Nếu người bán nói là vàng thật, cần có giấy tờ kiểm định; còn với đồ bày, hãy hỏi rõ mạ gì và dày bao nhiêu.
Tặng vương trượng cho sếp mới thăng chức có ổn không?
Nên cân nhắc. Vương trượng mang ý quyền uy khá rõ, có thể khiến người nhận ngại bày, nhất là ở cơ quan hay môi trường giản dị. Gậy như ý hoặc một món để bàn nhã nhặn thường an toàn hơn. Vương trượng hợp hơn với người đã đứng đầu tổ chức và có phòng rộng.
Vương trượng pha lê và vương trượng thạch anh khác nhau thế nào?
Pha lê là thuỷ tinh nhân tạo, thường có chì hoặc chất phụ gia để tăng độ sáng, trong đều và có thể có bọt khí. Thạch anh là khoáng vật tự nhiên, thường có bông, vết rạn bên trong, mát tay lâu hơn. Pha lê rẻ hơn và cũng đẹp, miễn được gọi đúng tên.