Vật phẩm phong thuỷ để bàn làm việc mà người Việt hay chọn gồm tám nhóm chính: cây đá quý, cụm hoặc quả cầu thạch anh, tỳ hưu và thiềm thừ cỡ nhỏ, bình bút bằng ngọc hay đá, tháp văn xương, thuyền buồm mini, linh vật nhỏ và chặn giấy, tiền xu. Chọn món nào trước tiên tuỳ công việc và mong muốn của người ngồi; còn cỡ thì tính theo mặt bàn: với bàn phổ biến 120×60 cm, một hai món cao không quá 20–25 cm, gom vào một góc chừng 25×25 cm là vừa.
Tập quán coi vật phẩm trên bàn là lời nhắc về điều người ngồi mong: món tròn đầy cho sự đủ đầy, món đứng thẳng cho chí hướng, món hướng vào trong cho sự tích góp. Đó là quan niệm, không phải bảo đảm. Phần dưới đây đi vào chuyện thực tế hơn: nhóm món nào hợp việc gì, cỡ nào không vướng tay, chất liệu nào bền trong máy lạnh văn phòng, chia ngân sách thế nào và kiểm hàng ra sao.
Tám nhóm vật phẩm hay đặt trên bàn làm việc và ý nghĩa theo tập quán
Bảng dưới gom các nhóm món mà người bán hàng lâu năm thấy khách văn phòng hỏi nhiều nhất. Cột ý nghĩa là quan niệm dân gian quen thuộc, nêu ra để hiểu vì sao người ta chọn, không phải lời hứa về kết quả:
| Nhu cầu của người ngồi | Món hay chọn | Ý nghĩa theo tập quán | Lưu ý khi chọn |
|---|---|---|---|
| Mong công việc đều, tiền vào ổn định | Cây đá quý tài lộc, cụm thạch anh vàng | Cây trổ quả, đá màu vàng gợi sự sinh sôi | Chọn cây cao 15–25 cm, chậu nặng, đế rộng |
| Mong mọi việc tròn trịa, êm | Quả cầu thạch anh trên đế gỗ | Hình tròn gợi sự viên mãn, trơn tru | Đường kính 6–8 cm cho bàn nhân viên; tránh nắng chiếu thẳng |
| Mong tích góp, giữ được thành quả | Tỳ hưu, thiềm thừ cỡ nhỏ | Linh vật quen gắn với việc thu vào | Thân dài 6–10 cm là vừa; đá thật nặng tay |
| Việc giấy tờ, viết lách, học thêm | Bình bút ngọc, tháp văn xương | Văn xương gắn với chữ nghĩa, học hành | Bình bút phải đựng bút thật, miệng không quá hẹp |
| Việc kinh doanh, giao thương | Thuyền buồm mini, gậy như ý nhỏ | Thuận buồm xuôi gió, vạn sự như ý | Thuyền dài dưới 30 cm cho bàn thường |
| Chỉ cần một món nhỏ, gọn | Chặn giấy đá, tiền xu buộc dây, linh vật mini | Món nhỏ mang ý giữ, đủ | Chọn món có công năng thật: chặn giấy, gác bút |
| Thích màu tím, thích sự lắng | Cụm hoặc quả cầu thạch anh tím | Màu tím gắn với sự điềm tĩnh trong quan niệm phổ biến | Thạch anh tím phai màu nếu phơi nắng lâu |
| Thích hình tượng con vật | Ngựa, cá chép, rùa nhỏ | Ngựa gợi sự tiến lên, cá chép gợi sự vươn lên | Chọn dáng gọn, ít chi tiết nhọn dễ gãy |
Đa số bàn làm việc chỉ nên có một món chính và tối đa một món phụ. Lý do thực tế là mặt bàn văn phòng nhỏ hơn ta tưởng: sau khi trừ màn hình, bàn phím, chuột, cốc nước và tập giấy đang làm dở, phần thật sự trống thường chỉ còn một góc. Ba bốn món chen nhau ở góc đó vừa vướng tay vừa khiến món nào cũng mất đi vẻ đẹp riêng.
Cỡ vật phẩm tính theo mặt bàn: ví dụ với bàn 120×60 cm
Mặt bàn 120×60 cm là cỡ phổ biến nhất trong văn phòng ở Việt Nam. Nếu đặt một màn hình 24 inch, chân màn hình chiếm khoảng 20×20 cm ở giữa phía sau; bàn phím và chuột chiếm dải dài khoảng 60×20 cm phía trước; cốc nước, điện thoại, sổ tay chiếm thêm một khoảng bên tay thuận. Phần còn trống thường là hai góc phía sau, mỗi góc chừng 25×25 cm. Đó là "khu dành cho vật phẩm", và cỡ món nên tính từ đó.
Về chiều cao, món đặt góc sau không nên cao quá mép dưới màn hình nhiều, vì sẽ lọt vào tầm mắt mỗi lần nhìn màn hình và gây cảm giác chật. Với màn hình 24 inch đặt trên chân thường, mép dưới màn hình cách mặt bàn khoảng 10–15 cm, nên món cao 15–25 cm là vừa: thấy được khi ngẩng lên mà không chen vào vùng làm việc. Cây đá quý cao 20 cm, cụm thạch anh cao 10–15 cm, quả cầu đường kính 6–8 cm cộng đế đều nằm trong khoảng này.
Về trọng lượng, đá thật nặng hơn nhiều người nghĩ. Thạch anh nặng khoảng 2,65 gam mỗi phân khối, nên một quả cầu đường kính 6 cm nặng chừng 0,3 kg, đường kính 8 cm khoảng 0,7 kg, còn đường kính 10 cm đã gần 1,4 kg. Bàn gỗ ép có ngăn kéo vẫn chịu tốt, nhưng bàn kính hay bàn gấp chân mảnh thì nên lót đế cao su và đặt món nặng sát chân bàn, không đặt giữa mặt kính.
Nếu bàn của bạn nhỏ hơn, ví dụ 100×50 cm hoặc bàn dài ngồi chung, thì nên thu cỡ món xuống còn cao 10–12 cm và chỉ chọn một món. Bàn rộng hơn từ 160 cm trở lên mới có chỗ cho một cặp đối xứng hoặc một món dài như thuyền buồm.
Chất liệu nào hợp môi trường văn phòng
Đá tự nhiên nguyên khối. Thạch anh, ngọc, mã não nguyên khối chịu được máy lạnh, không cong vênh, lau bằng khăn ẩm là sạch. Nhược điểm là nặng và vỡ nếu rơi xuống sàn gạch. Đây là chất liệu phần đông khách chọn cho món chính trên bàn.
Cây đá quý ghép. Thân cây bằng dây đồng hoặc kẽm bọc, lá và quả là hạt đá nhỏ dán hoặc xâu vào cành. Đẹp, có màu, nhưng tích bụi ở kẽ lá nhiều nhất trong các nhóm món; cần chổi lông mềm phủi mỗi tuần. Chậu nên bằng gốm hoặc đá, nặng phía dưới để không đổ khi chạm tay.
Đồng. Tỳ hưu, thiềm thừ, ngựa, thuyền buồm bằng đồng bền, nặng, không vỡ. Đồng để ở văn phòng máy lạnh ít bị xỉn hơn để gần bếp hay ban công, nhưng mồ hôi tay vẫn làm loang màu ở chỗ hay sờ. Chọn đồng phủ lớp sơn bóng trong nếu không muốn đánh bóng định kỳ.
Bột đá đúc, nhựa giả đá. Rẻ hơn, nhẹ hơn, tạo hình chi tiết được, hợp với ngân sách nhỏ hoặc bàn kính. Nhược điểm là dễ sứt mẻ ở chi tiết nhỏ và màu kém sâu. Không có gì sai khi chọn loại này, miễn người bán nói đúng chất liệu.
Gỗ và gốm. Bình bút gỗ, đế gỗ, thuyền buồm gỗ, bình gốm men nhẹ và ấm mắt, hợp bàn gỗ. Gỗ để gần máy lạnh thổi thẳng có thể nứt chân chim nếu gỗ chưa sấy kỹ.
Chia ngân sách theo tầng: món nhỏ, món trung, món lớn
Không nêu giá cụ thể vì giá dao động theo chất liệu, cỡ và tay nghề. Nhưng có thể chia theo ba tầng để biết tiền của mình nên dồn vào đâu:
- Tầng món nhỏ: chặn giấy đá, tiền xu buộc dây, linh vật mini bột đá, quả cầu nhỏ bằng pha lê. Hợp người mới đi làm, muốn thử xem mình có thích để đồ trên bàn không. Ở tầng này, chọn món có công năng thật như chặn giấy hay gác bút để món không thành vật thừa.
- Tầng món trung: cụm thạch anh tự nhiên cỡ vừa, cây đá quý cao 20 cm chậu gốm, tỳ hưu hoặc thiềm thừ đá thật cỡ 8–10 cm, bình bút ngọc. Đây là tầng phổ biến nhất và cũng là tầng nên bỏ thời gian kiểm hàng kỹ nhất, vì hàng nhuộm và hàng nung lẫn nhiều ở đây.
- Tầng món lớn: quả cầu đá nguyên khối đường kính từ 10 cm, thuyền buồm đồng, cặp tỳ hưu đồng đúc dày, cây đá quý lớn. Hợp bàn giám đốc, bàn rộng hoặc làm quà. Ở tầng này, khoản tiền nên dồn vào chất liệu và độ hoàn thiện, không phải vào cỡ.
- Một mẹo chia tiền: nếu ngân sách có hạn, một món chính ở tầng trung đẹp hơn ba món ở tầng nhỏ đặt chen nhau. Món phụ, nếu có, nên là món có công năng như bình bút.
Món đắt không có nghĩa là món hợp. Một quả cầu đường kính 12 cm trên bàn 100 cm chiếm nửa góc trống và che mất ổ cắm, đẹp đến mấy cũng sẽ bị đẩy vào ngăn kéo sau vài tuần.
Đặt ở góc nào trên bàn cho gọn tay
Chuyện kê bàn quay hướng nào thuộc về bài trí nhà cửa, phần này chỉ bàn chỗ đặt món trên mặt bàn sao cho không vướng. Nguyên tắc dễ nhớ nhất là tránh dải phía trước, nơi tay đặt lên bàn phím và di chuột; tránh bên tay thuận gần cốc nước; ưu tiên góc sau, phía tay không thuận. Người thuận tay phải thì góc sau bên trái thường là chỗ đẹp nhất, vừa không vướng chuột vừa không bị khuỷu tay quẹt.
Tập quán Á Đông có quan niệm về bên trái, bên phải bàn làm việc, thường gọi theo cách nói Thanh Long – Bạch Hổ, và khá trùng với gợi ý trên: món cao, món động đặt bên trái người ngồi, bên phải để thấp và thoáng. Bạn có thể theo quan niệm này nếu thấy hợp; còn với người thuận tay trái, chỗ để chuột và cốc nước nên được ưu tiên trước.
Hai điều nên tránh vì lý do thực tế: không đặt món đá nặng sát mép bàn, nơi túi xách hay áo khoác quẹt qua; không đặt quả cầu, cụm thạch anh ở vệt nắng chiếu qua cửa sổ. Quả cầu trong suốt hoạt động như một thấu kính, gom nắng thành điểm nóng đủ làm cháy xém giấy, gỗ hay vải nếu nắng chiếu đủ lâu. Văn phòng có rèm kéo cả ngày thì không đáng lo, nhưng bàn sát cửa kính hướng tây thì nên để ý.
Kiểm hàng khi mua: mấy điểm đủ dùng
Thật giả chất liệu là chủ đề dài và cần dụng cụ; ở mức người mua món để bàn, mấy điểm dưới đây giúp tránh phần lớn chuyện mua nhầm:
- Thạch anh vàng: phần lớn "thạch anh vàng" trên thị trường là thạch anh tím được nung cho chuyển màu. Cụm nung thường có chân trắng đục và đầu tinh thể vàng cam đậm rõ rệt; thạch anh vàng tự nhiên màu nhạt hơn, đều hơn. Hàng nung không phải hàng giả, nhưng người bán nên nói rõ.
- Đá nhuộm: màu đậm bất thường tụ ở vết nứt, lau bông tẩm cồn ở chỗ khuất thấy ra màu. Hỏi người bán trước khi thử.
- Pha lê và thạch anh: quả cầu pha lê trong veo không một vết tạp, cầm lâu ấm lên nhanh; thạch anh tự nhiên hay có vân, đám mây nhỏ bên trong và mát tay lâu hơn.
- Đồng và hợp kim mạ: đồng đúc nặng tay, gõ nhẹ tiếng trầm; hợp kim mạ nhẹ hơn, cạo nhẹ ở đáy có thể thấy lớp màu khác bên dưới.
- Bột đá đúc: nhìn đáy, hàng đúc thường có đáy phẳng nhẵn đều hoặc lỗ rót; nhẹ hơn đá nguyên khối cùng cỡ.
- Cây đá quý: lắc nhẹ cành xem hạt có rụng, chậu có vững, keo ở gốc có lem không.
Các mẫu thuộc nhóm Cây Đá Quý Tài Lộc và Thạch Anh Vàng có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Giữ món trên bàn sạch và bền theo năm tháng
Bụi văn phòng mịn và bám dầu từ tay, nên món nào để lâu cũng xỉn đi. Món đá trơn chỉ cần lau khăn ẩm rồi lau khô mỗi tuần; cụm tinh thể có nhiều kẽ thì dùng chổi lông mềm hoặc cọ trang điểm sạch phủi bụi, mỗi tháng rửa nhanh dưới vòi nước rồi để khô trong bóng râm. Không ngâm cây đá quý vào nước vì keo ở gốc sẽ bong.
Đồng chỉ lau khô, tránh lau bằng nước rửa kính có cồn hoặc amoniac vì có thể làm loang lớp phủ. Đồ gỗ lau khăn khô, mỗi năm một lần có thể lau qua chút dầu gỗ chuyên dụng. Món bột đá chỉ lau khô, tránh chà mạnh vào lớp sơn.
Một thói quen nhỏ mà nhiều người quý: đầu mỗi năm, hoặc khi đổi việc, nhìn lại góc vật phẩm trên bàn. Món nào không còn thích, không còn hợp chỗ ngồi mới thì cất đi hoặc tặng lại. Theo cách nhìn thực tế, một chiếc bàn gọn với một món mình thật sự ưng mắt mới là điều làm người ngồi dễ chịu mỗi sáng, còn công việc chạy tốt hay không vẫn do chính người ngồi.
Câu hỏi thường gặp
Bàn làm việc nên đặt mấy món vật phẩm phong thuỷ là đủ?
Với bàn phổ biến 120×60 cm, một món chính và tối đa một món phụ là đủ. Món chính chọn theo mong muốn của người ngồi, món phụ nên có công năng như bình bút hay chặn giấy. Bàn từ 160 cm trở lên mới có chỗ cho cặp đối xứng hoặc món dài.
Nhân viên mới đi làm nên chọn món nào trước?
Thường người ta bắt đầu bằng một món nhỏ, ít gây chú ý: chặn giấy đá, quả cầu nhỏ trên đế, cụm thạch anh cỡ bàn tay hoặc bình bút đá. Món nhỏ dễ mang theo khi đổi chỗ ngồi và không làm đồng nghiệp ngại. Món lớn để dành khi đã có bàn riêng ổn định.
Đặt quả cầu thạch anh trên bàn gần cửa sổ có sao không?
Có rủi ro nếu nắng chiếu thẳng. Quả cầu trong suốt gom nắng như thấu kính, tạo điểm nóng có thể làm cháy xém giấy, gỗ hay vải. Nên đặt khuất nắng hoặc kéo rèm. Thạch anh tím, thạch anh hồng để nắng lâu còn bị phai màu.
Cây đá quý để bàn có cần đúng loại đá hợp mệnh không?
Nhiều người chọn theo màu hợp mệnh như một quan niệm quen thuộc, nhưng điều ảnh hưởng tới việc dùng hằng ngày là cỡ cây, độ vững của chậu và độ chắc của hạt. Nếu cả phòng dùng chung một góc, chọn màu trung tính như trắng, vàng nhạt sẽ hợp nhiều người hơn.
Có nên mang vật phẩm từ nhà vào văn phòng chung không?
Được, miễn là gọn, không mùi, không phát tiếng, không chiếm chỗ chung và không gây tranh cãi với đồng nghiệp. Món đá nặng nên có đế chống trượt. Nếu công ty có quy định về đồ cá nhân trên bàn thì theo quy định đó trước.
Mua vật phẩm để bàn bằng đá thật hay bột đá thì hơn?
Tuỳ ngân sách và bàn. Đá thật nặng, bền, giữ màu nhưng đắt và vỡ khi rơi; bột đá nhẹ, rẻ, tạo hình đẹp nhưng dễ sứt chi tiết. Điều quan trọng là người bán nói đúng chất liệu để bạn trả đúng giá trị.