Cửa hàng điện thoại và điện máy thường chọn vật phẩm gọn, bề mặt nhẵn, đặt ở hai chỗ: quầy thu ngân và kệ cao phía sau, nơi không có máy trưng bày cắm điện. Món hay gặp là thiềm thừ hoặc tỳ hưu nhỏ cạnh máy tính tiền, chiếc thuyền buồm hoặc cây đá quý trên kệ cao, theo quan niệm dân gian về buôn bán thuận lợi. Điều riêng của nghề này là ánh đèn rất mạnh, quầy kính nhiều, dây điện và ổ cắm khắp nơi, nên chất liệu và chỗ đặt phải tính khác một tiệm tạp hoá hay quán ăn.
Một cửa hàng điện máy cỡ vừa có hàng chục chiếc tivi, tủ lạnh, máy giặt bật đèn và cắm điện suốt ngày; một cửa hàng điện thoại thì có những bàn kính dài, mỗi chiếc máy trưng được nối dây chống trộm. Đặt vật phẩm vào môi trường đó, câu hỏi đầu tiên không phải là hướng nào, mà là món đó có làm vướng dây, đè lên ổ điện, phản chiếu đèn vào mắt khách hay bị nhầm thành phụ kiện bán kèm không.
Phần dưới đi lần lượt: chất liệu chịu đèn, bảng chọn theo chỗ đặt, chuyện ổ cắm và nhiệt, khác biệt giữa tiệm điện thoại mặt phố với siêu thị điện máy, cách kiểm hàng, cách dời món trong mùa khuyến mãi và cách chia ngân sách. Mỗi phần đều xuất phát từ những tình huống có thật ở quầy, không phải từ lý thuyết hướng đặt.
Đèn mạnh và quầy kính: chất liệu nào đứng được
Cửa hàng điện thoại dùng đèn trắng công suất cao để màn hình máy trưng và vỏ máy bóng đẹp. Dưới loại đèn này, đá đánh bóng và pha lê phản chiếu rất gắt; một quả cầu pha lê to trên quầy kính có thể hắt từng chấm sáng lên mặt kính, vào mắt khách đang thử máy. Món đồng mạ bóng cũng loá tương tự. Vì vậy cửa hàng điện thoại hay chọn đá mờ, đá thô, gỗ, hoặc đồng giả cổ, bề mặt hút ánh sáng thay vì hắt lại.
Đèn chiếu gần cũng toả nhiệt. Món đặt ngay dưới đèn rọi trên kệ cao, cách bóng đèn chỉ vài chục phân, có thể nóng lên suốt mười tiếng mở cửa. Đá tự nhiên chịu được, nhưng món bột đá đúc pha nhựa, lớp sơn giả đồng hay keo dán đế có thể ngả màu, bong sau một mùa. Đặt lệch khỏi tâm vệt đèn một chút, hoặc chọn món đá, đồng nguyên khối là an tâm hơn.
Mặt quầy kính là chỗ cần chú ý nhất. Kính cường lực chịu tải tốt nhưng không chịu va đập điểm; một con tỳ hưu đá nặng hơn một ký đặt mạnh tay hay bị gạt đổ có thể làm mẻ góc kính. Nếu buộc phải đặt trên mặt kính, lót một miếng nỉ hoặc silicon trong dưới đế, và đặt cách mép ít nhất một gang tay.
Bảng chọn nhanh: chỗ đặt → món hay chọn → lưu ý
Một cửa hàng điện thoại hoặc điện máy thường có những vị trí sau. Mỗi vị trí có một điều riêng cần tránh:
| Chỗ đặt | Món hay chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Quầy thu ngân | Thiềm thừ, tỳ hưu đá hoặc đồng giả cổ cỡ 8–12 cm | Không đặt sát máy in hoá đơn, ổ cắm, máy quẹt thẻ; lót nỉ nếu mặt quầy là kính |
| Kệ cao sau quầy | Thuyền buồm, cây đá quý, quả cầu đá trên đế | Lệch khỏi vệt đèn rọi; kệ có gờ chặn hoặc keo dán mềm |
| Bàn kính trưng điện thoại | Không đặt vật phẩm | Tránh nhầm với phụ kiện, vướng dây chống trộm |
| Khu tivi, tủ lạnh, máy giặt | Không đặt trên nóc máy trưng | Máy trưng thường xuyên được dời, mở cửa thử; món dễ rơi |
| Bàn kỹ thuật, sửa chữa | Một món nhỏ bằng gỗ hoặc gốm, xa khay linh kiện | Không đặt món kim loại gần bo mạch đang mở, tránh rơi vào máy |
Một mẹo nhỏ: nếu cửa hàng có bán ốp lưng, móc khoá hình con giáp hay tỳ hưu, vật phẩm trang trí của tiệm nên là một kiểu dáng khác hẳn, để khách không cầm lên hỏi mua.
Ổ cắm, dây điện và nhiệt: đặt sao cho an toàn
Cửa hàng điện máy có nhiều thiết bị cắm điện cùng lúc, ổ cắm kéo dài luồn dưới kệ, sau quầy. Vật phẩm không nên đặt đè lên dây hay chắn lối tiếp cận ổ cắm, cầu dao. Khi có sự cố chập điện, nhân viên cần với tới cầu dao trong vài giây; một chiếc thuyền gỗ đặt ngay trước tủ điện là thứ cản tay đúng lúc không nên cản.
Đặt món trên nóc tủ lạnh, nóc máy giặt trưng bày là thói quen của vài cửa hàng vì thấy mặt phẳng trống. Thật ra nóc máy trưng không phải chỗ cố định: khách mở cửa tủ lạnh, nhân viên dời máy giặt để khách xem phía sau, món đặt trên đó rất dễ trượt. Ngoài ra, máy toả nhiệt phía sau và trên nóc, món bột đá hay nhựa có thể biến màu.
Với bàn kỹ thuật của tiệm sửa điện thoại, nơi thợ tháo máy, dùng máy khò, mỏ hàn, nên tránh món có tua rua, dây treo hay hạt nhỏ dễ rơi vào máy đang mở. Một con thiềm thừ gỗ hay một chậu đá nhỏ đặt ở góc bàn, xa tấm thảm chống tĩnh điện, là đủ cho người thợ có một món nhìn cho vui mắt.
Cửa hàng điện thoại và siêu thị điện máy: cùng ngành, khác cỡ
Cửa hàng điện thoại thường nhỏ, mặt tiền 4–6 m, quầy kính chạy dọc, nhân viên đứng sau quầy. Ở đây, vật phẩm nên nhỏ và nằm ở hai điểm: quầy thanh toán và kệ cao ngay sau. Màu sắc nên trung tính hoặc theo tông chung của cửa hàng; nhiều tiệm có tông trắng xám thì một món đá xanh rêu hay gỗ nâu là đủ ấm.
Siêu thị điện máy lại rộng, trần cao, khách đi qua nhiều dãy. Vật phẩm cỡ nhỏ sẽ lọt thỏm; nếu muốn một món làm điểm nhìn, nên chọn món vừa đặt trên bệ ở khu quầy thu ngân chung hoặc quầy chăm sóc khách hàng, nơi khách dừng lại lâu nhất. Tránh đặt ở các đầu dãy hàng vì xe đẩy hàng, xe nâng hàng thường xuyên đi qua.
Đại lý nhỏ ở các xã, phường mới sau sắp xếp, nơi vừa bán điện thoại vừa sửa chữa, vừa nạp tiền, quầy thường chật. Ở những tiệm này, một đĩa tiền xu nhỏ dưới kính quầy hoặc một xâu tiền buộc dây đỏ treo cạnh tủ là lựa chọn gọn, không tốn mặt quầy, lại dễ lau.
Kiểm hàng khi mua và một câu chọn món
Món cho cửa hàng điện máy cần thêm vài điểm kiểm ngoài chuyện thật giả:
- Đế có lót nỉ hoặc cao su sẵn chưa; nếu chưa, mua thêm miếng dán, nhất là khi đặt trên kính.
- Món có dây đèn, pin, cổng sạc (quả cầu xoay, đèn đá) phải xem nguồn điện có ổn không, có bị nóng khi bật lâu không; nếu không chắc thì chọn món không dùng điện.
- Món đồng: dưới đèn mạnh, chỗ mạ không đều lộ rất nhanh; xoay món dưới đèn điện thoại xem có vệt loang không.
- Món đá: soi khe nứt, đá nhuộm thường đọng màu sẫm trong khe.
- Món nhựa đúc giả đá cho cửa hàng điện máy dễ bị nhầm vì nhẹ và rẻ; cầm lên thấy ấm tay, gõ nghe đục, đáy có lỗ rót khuôn là dấu hiệu nhận biết.
Với kệ cao sau quầy, nhiều chủ tiệm chọn một chiếc thuyền vừa phải; mục Thuyền Buồm, Thuyền Rồng của vatphamphongthuy.com có cả loại gỗ và đồng, nên đo chiều sâu kệ trước rồi hãy so dáng.
Hàng hoá và dịch vụ hậu mãi mới giữ khách
Khách mua điện thoại, tủ lạnh thường so giá ở ba bốn nơi trước khi chốt. Thứ làm họ quay lại là bảo hành đúng hẹn, nhân viên tư vấn thật, hoá đơn rõ ràng và lời hứa không bị nuốt. Một chiếc thuyền buồm trên kệ là lời nhắc với chủ tiệm về chuyện buôn bán suôn sẻ, nhưng chuyện suôn sẻ đến từ việc trả máy sửa đúng ngày.
Có một cách dùng vật phẩm khá khéo ở một số cửa hàng: món nhỏ trên quầy được chọn để mở đầu câu chuyện với khách, nhất là khách lớn tuổi. Khách hỏi con cóc ngậm tiền, nhân viên kể vài câu về tập quán, không khí bớt căng của chuyện trả giá. Món đồ lúc đó có vai trò giống cốc nước mời khách hơn là một lá bùa.
Cửa hàng nên giữ một nguyên tắc: không đặt vật phẩm ở chỗ có thể khiến khách nghĩ là món khuyến mãi tặng kèm. Nhiều cửa hàng có chương trình tặng quà khi mua máy; nếu vật phẩm trang trí đặt cạnh quà tặng, khách sẽ đòi đúng món đó và nhân viên rơi vào thế khó.
Mùa khuyến mãi, mùa máy mới: dời vật phẩm ra sao
Ngành điện thoại có những đợt cao điểm rất rõ: vài tuần sau khi hãng lớn ra máy mới, mùa tựu trường, mùa sắm Tết, các ngày mua sắm giữa tháng. Trong những đợt này, cửa hàng dựng thêm kệ khuyến mãi, xếp hộp máy cao trên quầy, dán bóng bay, treo dây trang trí. Quầy thu ngân lúc đó chật gấp đôi ngày thường, và món vật phẩm nhỏ thường là thứ bị gạt rơi đầu tiên.
Cách nhiều cửa hàng làm là có sẵn một "chỗ lánh" cho vật phẩm: một ô kệ cao không dùng để chất hàng khuyến mãi, hoặc một ngăn tủ có cửa. Trước ngày mở đợt, nhân viên dời món từ quầy lên đó; hết đợt thì đưa về. Việc này mất năm phút nhưng tránh được cảnh tìm thấy con thiềm thừ mẻ chân dưới đống hộp rỗng.
Siêu thị điện máy có ngày kiểm kê toàn bộ hàng, khi cả dãy kệ bị dọn ra. Vật phẩm nên được ghi vào danh sách tài sản của cửa hàng, có ảnh chụp, để không bị xếp nhầm vào thùng hàng trả kho. Nghe có vẻ thừa, nhưng chính những món "không thuộc danh mục hàng hoá" lại là thứ hay thất lạc nhất khi chuyển kho, đổi mặt bằng.
Chia ngân sách cho cửa hàng điện thoại, điện máy
Không nêu giá vì giá theo chất liệu và nơi bán, nhưng có thể nghĩ theo ba tầng. Tầng thấp gồm đĩa tiền xu, xâu tiền treo, thiềm thừ hoặc tỳ hưu bột đá cỡ nhỏ: hợp cửa hàng mới mở, quầy kính chật, hoặc đại lý vừa bán vừa sửa. Tầng giữa là thiềm thừ, tỳ hưu đá tự nhiên hoặc đồng đúc cho quầy thu ngân, thêm một chiếc thuyền buồm cỡ vừa trên kệ cao: hợp cửa hàng điện thoại có mặt tiền 5–6 m.
Tầng cao dành cho siêu thị điện máy hoặc cửa hàng có sảnh tiếp khách doanh nghiệp: một cây đá quý cao hoặc một bức tranh đá quý ở khu chăm sóc khách hàng, kèm bệ hoặc khung chắc. Với tầng này, chi phí phụ như bệ gỗ, đinh tắc kê chịu lực, công lắp đặt thường bằng một phần đáng kể giá món, nên tính trước.
Một điểm nên nhớ: cửa hàng điện máy thường thay đổi bố trí sau mỗi một hai năm theo mẫu trưng bày mới của hãng. Món quá lớn, gắn chết vào tường sẽ trở thành vướng víu khi đổi bố trí. Món vừa phải, dời được, là lựa chọn bền hơn về lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Đặt quả cầu pha lê trên quầy kính cửa hàng điện thoại có ổn không?
Không nên với quả cầu trong suốt cỡ lớn. Dưới đèn trắng mạnh, nó hắt chấm sáng vào mắt khách và có thể làm mẻ mặt kính nếu lăn. Nếu thích quả cầu, chọn loại đá mờ, cỡ nhỏ, có đế gỗ chắc và đặt trên kệ cao thay vì mặt quầy.
Có thể đặt vật phẩm trên nóc tủ lạnh trưng bày không?
Không nên. Tủ trưng bày thường được khách mở cửa thử, nhân viên dời chỗ, món trên nóc rất dễ trượt rơi. Phía sau và trên nóc tủ cũng toả nhiệt, làm món bột đá, nhựa, sơn giả đồng biến màu nhanh hơn.
Tiệm sửa điện thoại nên đặt món gì trên bàn kỹ thuật?
Một món nhỏ bằng gỗ, gốm hoặc đá, không tua rua, không hạt rời, đặt ở góc bàn xa khay linh kiện và tấm chống tĩnh điện. Tránh món kim loại nhỏ có thể rơi vào máy đang mở hoặc chạm vào bo mạch.
Siêu thị điện máy rộng thì nên đặt vật phẩm ở đâu?
Chỗ khách dừng lâu nhất là quầy thu ngân chung và quầy chăm sóc khách hàng. Đặt một món cỡ vừa trên bệ chắc ở đó. Tránh đầu các dãy hàng vì xe đẩy, xe nâng đi lại thường xuyên và dễ va vào.
Có nên chọn món có đèn, quả cầu xoay chạy điện không?
Có thể, nhưng phải xem kỹ bộ nguồn, dây sạc, không để món nóng khi bật lâu. Cửa hàng vốn đã có nhiều thiết bị cắm điện; nếu không chắc về chất lượng nguồn, món không dùng điện là lựa chọn an toàn và bền hơn.