Tranh đồng phong thuỷ là tranh làm từ tấm đồng gò hoặc đúc nổi, đề tài hay chọn là thuyền buồm, ngựa phi, cá chép, hoa sen, phong cảnh làng quê; chọn cỡ khoảng nửa tới hai phần ba chiều ngang món nội thất bên dưới, treo bằng móc chịu lực, tránh tường ẩm và chỗ hơi bếp để đồng khỏi xỉn. Tranh đồng nhẹ hơn tranh đá cùng cỡ nhưng vẫn nặng hơn tranh canvas nhiều lần, nên phần treo cần được tính trước.
Bài này chỉ bàn chuyện dùng: đề tài hợp chỗ nào, cỡ, khung, treo, giữ gìn. Kỹ thuật gò tay, đúc hay dập máy và cách xem nét khi mua là phần chọn mua riêng. Vị trí treo tranh theo hướng nhà là phần bài trí, ở đây chỉ nhắc.
Người ta chọn tranh đồng để làm gì
Tranh đồng được chuộng ở phòng khách, phòng làm việc, sảnh công ty vì ba lẽ. Một là vẻ trang trọng: màu đồng ấm, các mảng nổi khối bắt ánh đèn, đứng xa vẫn rõ hình. Hai là độ bền: không phai màu như tranh in, không sợ côn trùng như tranh lụa, tranh gỗ, chỉ cần chăm đúng cách là treo được rất nhiều năm. Ba là ý nghĩa: đề tài trên tranh đồng thường gắn với lời chúc quen thuộc, dễ hiểu với mọi lứa tuổi.
Theo quan niệm phong thuỷ, kim loại mang tính bền vững, và đề tài trên tranh mang lời chúc, như thuyền buồm gợi thuận buồm xuôi gió, ngựa phi gợi khởi sự suôn sẻ, cá chép gợi sự bền bỉ vượt khó. Đây là ý nghĩa người tặng, người treo gửi gắm. Bức tranh là tác phẩm trang trí và lời nhắc, không bảo đảm chuyện làm ăn hay đường công danh.
Về mặt dùng, tranh đồng cũng là món quà biếu phổ biến trong dịp tân gia, khai trương, mừng thọ, kỷ niệm thành lập. Điều cần nghĩ trước khi tặng là người nhận có bức tường trống phù hợp không, vì tranh đồng to rất khó "giấu đi" nếu không hợp nội thất.
Đề tài hay gặp và hợp với không gian nào
Mỗi đề tài có tinh thần riêng, hợp kiểu không gian riêng. Bảng gợi ý:
| Đề tài | Ý nghĩa theo tập quán | Hợp không gian | Điều nên nghĩ |
|---|---|---|---|
| Thuyền buồm | Thuận buồm xuôi gió | Phòng làm việc, văn phòng công ty, phòng khách | Chọn thuyền căng buồm, bố cục thoáng |
| Ngựa phi (mã đáo) | Khởi sự, tới nơi thành công | Phòng giám đốc, sảnh | Đàn ngựa lớn hợp tường rộng; tường nhỏ chọn ít ngựa |
| Cá chép | Bền bỉ, vượt khó | Phòng khách, phòng học của người lớn | Bố cục cá bơi cùng hướng nhìn gọn hơn |
| Hoa sen, hoa mẫu đơn | Thanh tao, sung túc | Phòng khách, phòng ăn | Hợp nội thất gỗ, tông ấm |
| Phong cảnh làng quê, phố cổ | Gắn bó quê hương | Phòng khách, quà cho người xa quê | Ít gây tranh luận, hợp mọi lứa tuổi |
| Chữ thư pháp trên nền đồng | Lời răn, lời chúc | Phòng làm việc, phòng đọc | Hỏi rõ nghĩa chữ trước khi treo |
Nếu treo ở văn phòng nhiều người cùng ngồi, đề tài phong cảnh, thuyền buồm thường dễ được mọi người đón nhận hơn đề tài có nhân vật, hình tượng cụ thể. Với nhà riêng, chọn đề tài mà cả gia đình thấy vui khi nhìn mỗi ngày.
Chọn cỡ tranh theo bức tường và đồ nội thất
Quy tắc tỷ lệ dễ nhớ: chiều ngang tranh vào khoảng nửa tới hai phần ba chiều ngang món nội thất đặt bên dưới (sofa, tủ, bàn), và đáy tranh cách mặt trên món đó một khoảng vừa đủ để tranh và đồ thành một khối. Gợi ý theo chỗ treo:
| Chỗ treo | Ví dụ giả định món bên dưới | Chiều ngang tranh hay chọn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Trên sofa phòng khách | Sofa dài 2 m | Khoảng 1–1,3 m | Đáy tranh cách lưng sofa khoảng một gang tay |
| Trên tủ thấp, kệ tivi | Tủ dài 1,6 m | Khoảng 0,8–1 m | Không che ổ điện, công tắc |
| Sau bàn làm việc | Bàn dài 1,4 m | Khoảng 0,7–0,9 m | Treo cao hơn đầu người ngồi |
| Sảnh công ty, tường lớn trống | Tường rộng 3–4 m | 1,5 m trở lên | Cần tính kỹ phần treo |
| Hành lang hẹp | Không có đồ bên dưới | 0,4–0,6 m | Tranh nổi khối thấp để khỏi quệt |
Tâm tranh thường đặt ngang tầm mắt người đứng, khoảng 1,5–1,6 m tính từ sàn, khi tranh treo trên tường trống. Treo trên sofa, tủ thì hạ xuống theo khoảng cách với món bên dưới. Dán thử một tờ giấy báo cắt đúng cỡ tranh lên tường trước khi khoan là cách rẻ nhất để biết cỡ có hợp không.
Tranh đồng nặng bao nhiêu và treo thế nào cho chắc
Tranh đồng gò trên tấm đồng mỏng, bồi lên nền gỗ, đóng khung gỗ, có thể nặng từ vài ký với tranh cỡ nhỏ tới vài chục ký với tranh cỡ lớn khung dày. Phần nặng nhiều khi nằm ở khung và tấm nền chứ không ở lớp đồng. Hỏi người bán cân nặng cả khung trước khi tính chuyện treo.
Với tường gạch, tường bê tông, tranh vừa và lớn nên treo bằng hai móc vít nở chịu lực, khoảng cách hai móc bằng khoảng hai phần ba chiều ngang tranh, để tranh không bị lệch và mỗi móc chỉ gánh một nửa trọng lượng. Không treo tranh đồng nặng bằng một chiếc đinh đóng thẳng vào tường, càng không treo bằng móc dán. Với tường thạch cao, vách ngăn văn phòng, phải dùng vít nở chuyên cho thạch cao hoặc bắt vào thanh xương; tranh trên mười ký nên hỏi thợ.
Dây treo phía sau tranh kiểm tra xem có phải dây cáp kim loại hay chỉ là dây dù; dây dù cũ lâu ngày có thể giãn, mục. Khi treo xong, đặt thước thuỷ hoặc ứng dụng đo thăng bằng trên điện thoại lên cạnh trên khung, chỉnh cho ngay. Tranh nghiêng vài độ nhìn rất rõ với khung lớn.
Chỗ không nên treo tranh đồng, và vì sao
Đồng là kim loại phản ứng với môi trường. Hơi ẩm, hơi muối, hơi dầu mỡ đều làm bề mặt đồng xỉn, sẫm, có khi lên vệt xanh. Vì vậy tranh đồng không hợp treo ở nhà bếp, cạnh bếp nấu trong quán ăn, trong phòng tắm, trên bức tường thường bị thấm, hay ngoài hiên có mưa hắt. Nhà gần biển nên chọn tranh có phủ lớp sơn bảo vệ và lau thường xuyên hơn.
Nắng chiếu trực tiếp không làm hỏng đồng như làm phai tranh in, nhưng làm nóng tấm đồng và nền gỗ, lâu ngày nền gỗ có thể cong, keo bồi bong. Treo ở chỗ có ánh sáng gián tiếp hoặc đèn rọi là đẹp nhất: mảng nổi của tranh đồng cần ánh sáng chiếu xiên để lộ khối.
Tranh đồng lớn treo ngay trên đầu giường, trên lối đi hẹp nơi người hay va vai cũng không phải chỗ hay. Nếu bắt buộc treo ở đó, kiểm tra móc treo thật chắc và chọn tranh mỏng, gờ nổi thấp.
Khung, nền và màu đồng: chọn theo nội thất
Tranh đồng có ba lớp quyết định vẻ ngoài: màu bề mặt đồng, tấm nền phía sau và khung. Màu đồng có nhiều sắc: đồng vàng sáng gần như mới, đồng giả cổ sẫm nâu đen ở chỗ trũng và sáng ở chỗ nổi, đồng đỏ ấm, có tranh còn phủ thêm màu ở vài chi tiết như cánh buồm, mặt nước. Nội thất hiện đại tông trắng xám thường hợp đồng giả cổ hoặc đồng đỏ trầm; nội thất gỗ cổ điển hợp đồng vàng ấm.
Nền phía sau có thể là nhung đỏ, nhung xanh, gỗ sơn, hoặc không nền, tấm đồng phủ kín cả khung. Nền nhung tạo tương phản mạnh, hợp phòng khách rộng; nhung bám bụi và khó lau, không hợp chỗ nhiều bụi đường. Tấm đồng phủ kín dễ chăm hơn.
Khung gỗ chạm hoa văn dày bản trông bề thế nhưng làm tranh nặng hơn và chiếm thêm diện tích tường; khung mảnh màu trầm hoặc không khung hợp căn hộ nhỏ. Một lưu ý: khung to bản cộng thêm vào chiều ngang tranh, hãy đo cả khung khi tính tỷ lệ với sofa, tủ bên dưới.
Ánh sáng cho tranh đồng: đèn rọi, đèn tường và ánh cửa sổ
Tranh đồng đẹp hay không phụ thuộc nhiều vào ánh sáng hơn tranh phẳng. Mảng nổi cần ánh sáng chiếu xiên từ trên xuống hoặc từ một bên để tạo bóng, lộ khối. Ánh sáng chiếu thẳng từ trước mặt làm tranh phẳng lì, còn ánh sáng ngược từ cửa sổ sau lưng người xem làm tranh thành một mảng tối loá.
Đèn rọi tranh gắn trên khung hoặc đèn rọi ray trên trần, đặt chếch khoảng ba mươi độ, là cách phổ biến. Chọn đèn LED ánh sáng ấm cho đồng vàng, ánh trung tính cho đồng giả cổ. LED ít toả nhiệt, không làm nóng tấm đồng như đèn sợi đốt đặt gần.
Nếu không lắp thêm đèn, chọn bức tường có ánh sáng tự nhiên chiếu nghiêng, ví dụ tường vuông góc với cửa sổ, thay vì tường đối diện cửa sổ. Thử treo tạm một buổi, ngắm vào sáng, trưa, tối rồi mới khoan cố định.
Nhu cầu nào chọn tranh nào: bảng tổng hợp
Bảng tra nhanh:
| Nhu cầu | Món hay chọn | Lưu ý chọn |
|---|---|---|
| Phòng khách nhà riêng | Tranh phong cảnh, sen, cá chép cỡ vừa | Tỷ lệ theo sofa, tủ bên dưới |
| Phòng giám đốc | Thuyền buồm, ngựa phi | Treo sau bàn, cao hơn đầu người ngồi |
| Sảnh công ty | Tranh lớn đề tài thoáng | Hai móc chịu lực; đèn rọi xiên |
| Quà tân gia, khai trương | Tranh cỡ vừa, đề tài ít gây tranh luận | Hỏi trước chỗ treo của người nhận |
| Nhà gần biển, nhà ẩm | Tranh có phủ lớp bảo vệ | Lau khô thường xuyên; tránh tường thấm |
| Hành lang hẹp | Tranh nhỏ, gờ nổi thấp | Không treo nơi hay va vai |
Đo bức tường và món nội thất bên dưới xong thì vào mục Tranh Đồng Phong Thủy ở vatphamphongthuy.com để so khổ tranh; ghi sẵn chiều ngang tối đa trước khi xem để khỏi bị cuốn theo bức to nhất.
Kiểm hàng ngắn và lau bụi, giữ màu
Nhìn nghiêng tranh dưới đèn: các mảng nổi phải liền, không có chỗ bẹp, móp; đường nối giữa tấm đồng và khung kín, không hở mép sắc. Lật mặt sau xem nền gỗ, dây treo, móc có chắc không. Hỏi tranh có phủ lớp sơn bảo vệ không, vì điều này quyết định cách lau.
Tranh có lớp phủ: lau bụi bằng chổi lông mềm hoặc khăn khô mềm, thỉnh thoảng lau khăn hơi ẩm rồi lau khô ngay. Không dùng nước tẩy, kem đánh đồng vì sẽ làm mất lớp phủ, để lại vệt loang. Tranh không phủ, cố ý để đồng lên màu theo thời gian, thì chỉ phủi bụi; vẻ sẫm dần là một phần vẻ đẹp của nó. Nếu muốn đánh sáng lại, nhờ thợ làm, đừng tự đánh bằng chất mài.
Khi chuyển nhà, bọc góc khung bằng bìa cứng, đặt tranh đứng, mặt tranh quay vào nhau với tấm bìa ở giữa, không nằm phẳng chồng đồ lên trên; lớp đồng gò mỏng bị ép là móp ngay.
Tranh đã móp nhẹ ở một mảng nổi thì đừng tự ấn từ phía trước; thợ gò có thể nắn lại từ mặt sau sau khi tháo nền. Ghi lại tên người bán, nơi làm tranh khi mua để sau này tìm đúng thợ sửa.
Câu hỏi thường gặp
Tranh đồng phong thuỷ nên chọn đề tài gì?
Đề tài hay chọn là thuyền buồm, ngựa phi, cá chép, hoa sen, mẫu đơn, phong cảnh làng quê. Văn phòng nhiều người hợp thuyền buồm, phong cảnh; nhà riêng nên chọn đề tài cả gia đình thấy vui khi nhìn mỗi ngày.
Tranh đồng treo trên sofa nên to bao nhiêu?
Chiều ngang tranh khoảng nửa tới hai phần ba chiều dài sofa là cân. Ví dụ giả định sofa 2 m thì tranh khoảng 1–1,3 m, đáy tranh cách lưng sofa khoảng một gang tay.
Treo tranh đồng nặng có cần khoan không?
Có. Tranh vừa và lớn nên treo bằng hai móc vít nở chịu lực trên tường gạch, bê tông. Tường thạch cao cần vít nở chuyên dụng hoặc bắt vào thanh xương; không dùng móc dán hay một chiếc đinh.
Có nên treo tranh đồng trong bếp không?
Không nên. Hơi dầu mỡ, hơi ẩm làm bề mặt đồng xỉn, bám bẩn và khó lau. Tranh đồng cũng không hợp phòng tắm, tường thấm hay hiên có mưa hắt.
Tranh đồng bị xỉn màu thì lau thế nào?
Tranh có lớp phủ bảo vệ chỉ lau bằng khăn khô mềm hoặc hơi ẩm rồi lau khô ngay, không dùng nước tẩy hay kem đánh đồng. Muốn đánh sáng lại toàn bộ thì nên nhờ thợ thay vì tự làm bằng chất mài.
Tranh đồng hay tranh đá quý hợp phòng khách hơn?
Tuỳ nội thất. Tranh đồng nhẹ hơn tranh đá cùng cỡ, tông màu ấm, hợp nội thất gỗ; tranh đá nhiều màu, nặng hơn, cần tường chắc. Cả hai đều cần tính trước chuyện treo và kích thước theo đồ bên dưới.