Vòng tay đá đeo hằng ngày nên được làm sạch vệ sinh định kỳ trước, bằng nước sạch và xà phòng nhẹ với hạt đá cứng, lau khô kỹ, kiểm tra dây; còn tẩy uế theo tập quán thì chọn cách nhẹ như đặt trên muối khô, hơ khói hương xa hoặc đặt cạnh cụm thạch anh, tránh ngâm cả chuỗi lâu trong nước muối. Lý do là dây chun, dây cước và hạt cách kim loại thường yếu hơn chính hạt đá.
Vòng tay là vật phẩm tiếp xúc với cơ thể nhiều nhất: mồ hôi, dầu da, kem chống nắng, nước rửa tay, nước hoa đều bám lên hạt và thấm vào dây. Nhiều người tẩy uế vòng rất đều đặn theo tháng, nhưng lại ít khi rửa sạch chúng theo nghĩa vệ sinh. Bài này đặt hai việc đúng chỗ của nó.
Vì sao vòng tay bẩn nhanh hơn mọi vật phẩm khác
Một chuỗi vòng đeo cả ngày tiếp xúc với da ở cổ tay, nơi đổ mồ hôi nhiều và hay chạm vào mọi thứ. Mồ hôi chứa nước, muối và một ít chất hữu cơ; khi khô, muối và chất hữu cơ đọng ở lỗ xâu hạt, ở kẽ giữa các hạt và trên sợi dây. Cộng thêm kem dưỡng tay, kem chống nắng, dầu gội khi tắm, bụi đường, sau vài tuần chiếc vòng đã có lớp màng mờ trên hạt và sợi dây chuyển màu ngả vàng.
Với đá cứng như thạch anh, mã não, mắt hổ, lớp màng này chủ yếu ảnh hưởng thẩm mỹ: hạt mất độ bóng, trông đục. Với đá xốp như ngọc lam, hay đá mềm như hổ phách, mồ hôi và mỹ phẩm có thể thấm vào bề mặt, làm đổi màu dần. Sợi dây thì chịu thiệt nhiều nhất: dây chun bị muối mồ hôi và dầu làm giảm đàn hồi, dây vải hút ẩm và mùi. Những chuỗi vòng đứt "đột ngột" thường đã yếu đi từ lâu vì lý do này.
Ở góc độ tập quán, nhiều người tin vòng đeo sát người lâu ngày cần được tẩy uế để "làm mới". Dù bạn có theo quan niệm đó hay không, việc làm sạch vệ sinh định kỳ vẫn đáng làm vì nó giữ được độ bóng của hạt, kéo dài tuổi thọ dây và tránh mùi khó chịu.
Rửa vệ sinh vòng tay đá cứng tại nhà
Cách dưới đây dành cho vòng hạt đá cứng không xốp như thạch anh, mã não, mắt hổ, obsidian, xâu dây chun hoặc dây cước. Với đá mềm, đá xốp, xem mục sau.
- Kiểm tra dây trước: kéo nhẹ hai đầu, nếu dây đã chùng, có vết rạn hay lỏng nút thì nên thay dây ngay, rửa sau.
- Chuẩn bị một bát nước nhiệt độ phòng, vài giọt xà phòng trung tính hoặc nước rửa tay không màu, một bàn chải đánh răng lông mềm và khăn microfiber.
- Nhúng vòng vào nước xà phòng trong thời gian ngắn, chừng một hai phút, đủ để lớp bẩn mềm ra. Không ngâm lâu.
- Dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ quanh từng hạt, chú ý chỗ hạt tiếp giáp nhau và quanh lỗ xâu.
- Tráng lại bằng nước sạch, có thể nhúng qua hai bát nước sạch để hết xà phòng.
- Lau từng hạt bằng khăn microfiber, sau đó đặt vòng nằm thẳng trên khăn khô ở chỗ thoáng cho đến khi sợi dây khô hẳn. Không treo vòng lên để khô vì trọng lượng hạt kéo giãn dây khi dây đang ướt.
- Chỉ đeo lại khi dây đã khô hoàn toàn, thường sau vài giờ.
Nhịp rửa hợp lý cho vòng đeo hằng ngày là vài tuần một lần, hoặc sớm hơn nếu bạn làm việc ngoài trời, đổ mồ hôi nhiều, hay thoa kem chống nắng thường xuyên.
Cách tẩy uế theo tập quán và mức phù hợp với vòng tay
Sau khi vòng đã sạch, nếu bạn muốn theo nếp tẩy uế, bảng dưới đánh giá từng cách theo ba phần của một chiếc vòng: hạt đá cứng, dây, và hạt cách kim loại.
| Cách | Hạt đá cứng | Dây chun, dây cước | Hạt cách, charm kim loại |
|---|---|---|---|
| Đặt trên muối hạt khô vài giờ | Phù hợp | Tạm được nếu phòng khô, phủi sạch muối sau đó | Không nên, muối gây xỉn và ăn mòn |
| Ngâm nước muối | Ngắn thì được | Không nên, dây nhanh lão hoá | Không nên |
| Hơ qua khói hương ở xa | Phù hợp | Phù hợp nếu cầm xa nhiệt | Phù hợp |
| Phơi trăng trong nhà sau cửa kính | Phù hợp | Phù hợp | Phù hợp |
| Đặt cạnh hoặc lên cụm thạch anh | Phù hợp, cẩn thận đầu tinh thể sắc | Phù hợp | Phù hợp |
| Phơi nắng | Tuỳ loại đá, nhiều loại phai màu | Không nên, dây giòn | Kim loại nóng nhưng không hỏng |
Với vòng có charm hoặc hạt cách mạ, cách an toàn nhất trong bảng là hơ khói xa, phơi trăng trong nhà hoặc đặt cạnh cụm thạch anh. Nếu nhất định muốn dùng muối, có thể đặt vòng nằm vòng quanh mép chén muối, chỉ hạt đá chạm muối, charm nằm ngoài.
Vòng đá mềm, đá xốp, ngọc và vòng gỗ
Ngọc lam, khổng tước, lưu ly. Không ngâm, không dùng xà phòng đậm đặc. Lau từng hạt bằng khăn mềm hơi ẩm nước sạch, lau khô ngay. Tháo vòng trước khi rửa tay, thoa kem, xịt nước hoa để hạn chế hoá chất thấm vào đá.
Hổ phách. Rất mềm và nhẹ, nhạy với cồn và nhiệt. Rửa nhanh bằng nước mát, lau khăn mềm. Không đặt lên muối hạt vì hạt muối có thể làm xước bề mặt; nếu theo nếp, chọn khói hương xa hoặc phơi trăng trong nhà.
Ngọc phỉ thúy, ngọc bích dạng hạt. Ngọc loại A chịu nước tốt, có thể rửa nhanh như đá cứng. Ngọc chưa rõ có xử lý nhựa hay không thì tránh nước nóng, xà phòng mạnh và nước muối.
Huỳnh thạch. Mềm và dễ vỡ theo mặt cát khai. Rửa nhẹ nhàng, không chải mạnh, không để hạt va vào thành bát sứ. Tránh đeo khi làm việc nặng tay.
Vòng gỗ, vòng trầm. Không rửa nước. Lau khăn khô, để vòng thoáng sau khi đeo. Mồ hôi làm gỗ lên màu sẫm theo thời gian, nhiều người quý điều này. Nếu muốn tẩy uế theo nếp, chọn khói nhẹ ở xa hoặc phơi trăng trong nhà.
Dây vòng: phần cần chăm nhất mà ít được để ý
Dây chun trong suốt hay dây chun màu thường làm từ vật liệu đàn hồi tổng hợp, theo thời gian sẽ lão hoá dưới tác động của mồ hôi, dầu, nhiệt và ánh nắng. Dấu hiệu dễ thấy nhất là vòng bắt đầu lỏng, khoảng hở giữa các hạt rộng ra khi đeo, sợi dây đổi màu đục hoặc ngả vàng. Đến lúc này, việc thay dây là cách duy nhất để tránh đứt vòng giữa đường. Nhiều cửa hàng thay dây miễn phí hoặc với chi phí nhỏ; bạn cũng có thể tự xâu nếu có dây đúng cỡ.
Dây cước bền hơn chun về độ đàn hồi nhưng cứng hơn, nút thắt dễ tuột nếu không được dán keo đầu. Dây vải, dây tết đỏ thì hút ẩm và mùi, phai màu khi rửa nhiều. Với dây tết, nhiều người chọn không rửa mà thay mới định kỳ, nhất là khi dây đã bạc màu. Dây cáp có khoá cài kim loại thì chịu nước tốt hơn, nhưng khoá có thể xỉn và cần lau khô sau khi tiếp xúc nước.
Một thói quen nhỏ giúp dây bền hơn: tháo vòng khi tắm, khi rửa bát, khi bơi, khi tập thể thao nặng, khi đi ngủ. Không kéo giãn vòng quá mức khi đeo vào tay; cuộn vòng qua bàn tay thay vì kéo căng. Khi cất, đặt vòng nằm tròn trong hộp, không treo lên móc trong thời gian dài.
Ví dụ giả định: lịch chăm một chiếc vòng cho người làm ngoài trời
Giả sử bạn là kỹ sư công trường ở Đồng Nai, đeo một chiếc vòng thạch anh tóc xâu dây chun gần như cả ngày, đổ mồ hôi nhiều và thoa kem chống nắng mỗi sáng. Sau hai tháng, hạt vòng mờ hẳn, dây hơi ngả vàng và vòng lỏng hơn lúc mới mua. Đây là tình trạng rất phổ biến, và một lịch chăm đơn giản có thể giữ chiếc vòng tốt hơn nhiều.
Mỗi tối khi tháo vòng, lau nhanh cả chuỗi bằng khăn microfiber khô để bỏ mồ hôi và kem còn bám. Mỗi hai đến ba tuần, rửa vòng theo các bước trong bài, đặt nằm khô qua đêm, sáng hôm sau mới đeo. Nếu gia đình có nếp tẩy uế, có thể làm ngay sau lần rửa đó, chọn cách đặt vòng quanh mép chén muối khô hoặc lên khay cạnh cụm thạch anh. Khoảng ba đến sáu tháng, hoặc khi thấy dây lỏng, thay dây chun mới.
Một điều chỉnh nhỏ cũng có ích: thoa kem chống nắng trước rồi đợi khô mới đeo vòng, thay vì đeo vòng rồi mới thoa. Chỉ với thay đổi đó, lượng kem bám vào hạt và dây giảm đi rõ rệt. Lịch chăm này không cần dụng cụ đặc biệt, mất chưa đến mười phút mỗi lần, và giúp chiếc vòng giữ được độ trong của thạch anh tóc lâu hơn.
Túi gấm, hộp cất vòng cũng cần sạch
Nhiều người rửa vòng cẩn thận rồi lại cho vào chiếc túi gấm đã dùng nhiều tháng. Túi và hộp cất cũng tích bụi, mồ hôi và mùi, rồi chuyển ngược lại lên vòng. Một vài việc nên làm:
- Túi gấm, túi vải nhung: giũ bụi định kỳ, giặt tay nhẹ với nước lạnh nếu vải cho phép, phơi khô trong bóng râm trước khi dùng lại.
- Túi đã phai màu, sờn chỉ, có mùi ẩm mốc thì thay mới; túi vải rẻ có thể ra màu khi ẩm và nhuộm sang dây vòng.
- Hộp có lót nhung: dùng cọ mềm hoặc băng dính cuộn lăn qua lớp nhung để lấy bụi và vụn dây.
- Không cất vòng khi dây còn ẩm vào túi kín; hơi ẩm bị giữ lại là nguyên nhân gây mốc dây vải và mùi khó chịu.
- Mỗi vòng một túi riêng nếu có thể, nhất là khi có cả vòng đá cứng và vòng đá mềm.
Nếu bạn đi công tác, du lịch, mang thêm một chiếc túi vải nhỏ sạch để thay khi cần, thay vì dùng mãi một chiếc túi suốt chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên tẩy uế vòng tay đá một lần?
Không có quy định chung. Người theo trào lưu đá thường làm theo chu kỳ trăng, nhiều người khác chỉ làm khi mua mới hoặc khi người khác đeo thử. Việc rửa vệ sinh vài tuần một lần thì có ích rõ ràng cho độ bóng của hạt và tuổi thọ của dây.
Đeo vòng đá khi tắm có sao không?
Với hạt thạch anh cứng thì nước không gây hại, nhưng xà phòng, dầu gội và nước nóng làm dây chun nhanh lão hoá và để lại màng mờ trên hạt. Với đá mềm, đá xốp, gỗ, trầm thì nên tháo ra. Tháo vòng khi tắm là thói quen giúp vòng bền hơn.
Người khác đeo thử vòng của mình thì có cần tẩy uế không?
Tuỳ niềm tin của bạn. Một số người kiêng cho người khác đeo vòng sát người và sẽ làm lại nghi thức. Về vệ sinh, rửa vòng bằng nước sạch và xà phòng nhẹ là đủ với hạt đá cứng.
Rửa vòng bằng nước rửa tay có cồn được không?
Không nên. Cồn có thể làm hỏng bề mặt hổ phách, ngọc đã xử lý nhựa và làm dây chun nhanh khô giòn. Nên dùng nước sạch với vài giọt xà phòng trung tính, rồi tráng kỹ và lau khô.
Vòng đá có mùi hôi sau thời gian dài đeo thì làm sao?
Mùi thường đến từ dây hút mồ hôi và dầu da. Rửa vòng đá cứng theo cách trong bài; nếu mùi vẫn còn, thay dây mới là cách triệt để. Với vòng gỗ, để vòng thoáng gió vài ngày và lau khăn khô.
Có nên đặt vòng lên cụm thạch anh mỗi tối không?
Nhiều người làm vậy như một thói quen tẩy uế nhẹ. Về vật lý, cách này gần như không ảnh hưởng hạt đá, chỉ cần chú ý đầu tinh thể sắc có thể làm xước hạt mềm như hổ phách, huỳnh thạch. Đặt vòng lên khay cạnh cụm đá cũng là một lựa chọn.