Nhẫn obsidian làm từ thuỷ tinh núi lửa tự nhiên, màu đen, có loại ánh vàng, ánh bạc hoặc cầu vồng hiện lên khi xoay dưới đèn. Obsidian không phải khoáng vật mà là đá thuỷ tinh hình thành khi dung nham nguội rất nhanh. Nó cứng khoảng 5–5,5 Mohs, thấp hơn thạch anh, và vỡ theo mặt cong như vỡ kính, nên nhẫn obsidian đẹp nhưng cần đeo cẩn thận hơn nhẫn mã não hay thạch anh.
Trong lời truyền miệng của dân chơi đá, obsidian hay được gọi là "đá hộ thân", hợp người mệnh Thuỷ vì màu đen. Đó là quan niệm. Còn những gì chắc chắn: obsidian nhẹ hơn hematite, giòn hơn mã não, ánh màu nằm trong đá chứ không phải lớp phủ, và có nhiều nhẫn "obsidian" thật ra là thuỷ tinh đen đúc khuôn. Bài này giúp bạn chọn đúng và giữ nhẫn lâu.
Các loại obsidian hay gặp trên nhẫn
Obsidian đen trơn. Đen tuyền, bóng như kính, soi mép mỏng dưới đèn mạnh có thể thấy hơi xám khói. Đây là loại hay làm nhẫn nguyên khối bản dày cho nam vì nhìn chắc, dễ phối.
Obsidian ánh vàng, ánh bạc. Bên trong có vô số bọt khí và vi tinh sắp theo dòng chảy của dung nham, khi ánh sáng phản xạ tạo vệt ánh vàng hoặc ánh bạc. Ánh chỉ hiện ở một góc xoay nhất định, nên thợ phải mài đúng chiều để ánh nằm trên mặt nhẫn.
Obsidian cầu vồng. Ánh nhiều màu tím, xanh, lục xếp thành dải, cũng do cấu trúc vi mô bên trong. Loại này hiếm hơn và đẹp nhất khi làm mặt nhẫn mài phẳng hoặc mài trứng thấp.
Obsidian bông tuyết. Nền đen lấm tấm đốm trắng xám như bông hoa, đốm là tinh thể cristobalite mọc trong thuỷ tinh. Đốm làm nền đen bớt bóng, nhìn mộc hơn; hợp nhẫn mặt đá bản vừa.
Obsidian mahogany. Đen pha mảng nâu đỏ do sắt bị oxy hoá. Ít gặp ở nhẫn hơn vòng hạt, nhưng có người thích vì màu ấm.
Nhẫn ghi "obsidian" mà màu lạ. Obsidian xanh dương, xanh lá trong vắt, đỏ trong thường là thuỷ tinh nhân tạo. Nhiều tiệm vẫn ghi "obsidian" cho loại này theo thói quen; bạn nên hỏi lại cho rõ.
Obsidian giòn đến mức nào và vì sao điều đó quan trọng với nhẫn
Độ cứng 5–5,5 nghĩa là con dao thép tốt hoặc cát lẫn thạch anh (độ cứng 7) có thể làm xước obsidian. Cát bụi ngoài đường cũng chứa nhiều thạch anh, nên mặt nhẫn obsidian đeo lâu năm sẽ mờ dần ở chỗ hay chạm. Điều này khác hẳn nhẫn thạch anh hay mã não, vốn ngang hoặc cứng hơn cát.
Giòn còn là chuyện vỡ. Obsidian không có cấu trúc tinh thể đan nhau nên khi bị va vào một điểm, vết nứt chạy theo mặt cong như mảnh chai vỡ. Người xưa ở nhiều nơi trên thế giới từng ghè obsidian làm lưỡi dao, mũi tên chính vì mép vỡ của nó rất sắc. Với nhẫn, điều đó có nghĩa là một cú đập vào thành lan can có thể làm nhẫn vỡ đôi, mảnh vỡ sắc cạnh. Nhẫn mẻ một góc nhỏ cũng nên mài lại hoặc thôi đeo để khỏi cứa tay.
Vì vậy nhẫn obsidian nguyên khối hợp với người làm việc nhẹ tay, đeo đi chơi, đi làm văn phòng. Nếu bạn hay khuân vác, sửa chữa, chơi thể thao dùng tay, nhẫn mặt obsidian gắn trong ổ bao viền kim loại là lựa chọn bền hơn, vì viền ôm che mép đá.
Obsidian thật và thuỷ tinh đen đúc: phân biệt trên chiếc nhẫn
Thuỷ tinh đen đúc khuôn rẻ và dễ làm nhẫn đồng loạt, nên trên thị trường hai loại lẫn vào nhau. Bảng dưới gom các dấu hiệu bạn có thể tự xem; không dấu hiệu nào là kết luận tuyệt đối.
| Dấu hiệu | Obsidian tự nhiên | Thuỷ tinh đen đúc |
|---|---|---|
| Ánh khi xoay dưới đèn | Có loại ánh vàng, bạc, cầu vồng hiện theo dải ở một góc | Đen đều, không có ánh dải bên trong |
| Soi mép mỏng bằng đèn pin | Thường thấy xám khói, có vệt dòng chảy | Đen đặc hoặc trong đều, đôi khi có bọt tròn |
| Vết khuôn | Không có, mặt nhẫn tiện mài | Có thể thấy đường ráp khuôn mảnh chạy quanh thành |
| Độ đều giữa các chiếc | Mỗi chiếc ánh khác nhau một chút | Hàng loạt giống hệt nhau |
| Bọt khí | Có bọt li ti kéo dài theo dòng | Bọt tròn to, rải rác |
Vài người dùng nam châm để thử; obsidian và thuỷ tinh đều không hút nam châm, nên phép thử này không phân biệt được hai loại. Nếu món đồ quan trọng, giấy giám định ghi "obsidian, thuỷ tinh tự nhiên" mới là căn cứ.
Chọn nhẫn obsidian vừa ngón và hợp tay
Obsidian nguyên khối cũng như mọi nhẫn đá liền khối: không nới, không thu được. Làm lần lượt các bước dưới để khỏi mua lại.
- Đo đường kính trong của một chiếc nhẫn tròn bạn đang đeo vừa ở đúng ngón định đeo. Đo vào chiều tối, khi tay ấm.
- Nếu nhẫn obsidian bản rộng hơn nhẫn đang đeo từ 3 mm trở lên, cộng thêm khoảng nửa cỡ.
- Chọn độ dày thành nhẫn ít nhất 2,5–3 mm ở chỗ mỏng nhất. Thành quá mỏng nhìn thanh nhưng dễ nứt.
- Với obsidian ánh kim, xem video quay xoay nhẫn dưới đèn để chắc ánh nằm ở mặt ngoài, không lệch xuống lòng nhẫn.
- Kiểm mép trong và mép ngoài đã bo tròn chưa. Mép vuông sắc dễ mẻ và cấn ngón.
- Hỏi chính sách đổi cỡ, vì người bán đá tiện thường nhận đổi nếu nhẫn chưa trầy.
Người có khớp ngón to nên thử trực tiếp nếu được; nhẫn obsidian bản dày lách qua khớp khó hơn nhẫn kim loại cùng cỡ vì mặt trong phẳng, không có độ cong ôm.
Obsidian trong quan niệm dân gian và cách đeo theo tập quán
Ở Việt Nam, obsidian phổ biến từ khi vòng và nhẫn đá nhập về nhiều, kèm theo các tên gọi như "hắc diệu thạch". Người bán hay nói obsidian hợp mệnh Thuỷ và Mộc theo màu đen, nam đeo nhiều hơn nữ vì màu trầm. Một số người còn truyền nhau đeo tay trái hay tay phải theo quan niệm "trái vào, phải ra". Những điều đó thuộc về tập quán, mỗi người một cách hiểu.
Nếu đeo theo ngũ hành, bạn có thể tham khảo rồi quyết định theo cảm giác của mình. Điều đáng để ý hơn là tay thuận: người thuận tay phải đeo nhẫn obsidian ở tay trái sẽ ít va chạm hơn khi cầm bút, cầm dao, dùng chuột. Lý do thực tế đó giữ nhẫn bền lâu bất kể bạn theo quan niệm nào.
Cũng có tập quán "tẩy" đá mới bằng nước muối hay khói trầm. Muối không hại obsidian, nhưng muối khô bám trong rãnh ổ kim loại lâu ngày gây xỉn bạc; sau khi làm theo nếp nhà, rửa lại nước sạch và lau khô là được.
Nhẫn obsidian gắn đai kim loại: các kiểu ổ và chỗ hay hỏng
Ổ bao viền. Một vành kim loại ôm kín quanh mặt đá. Đây là kiểu hợp obsidian nhất vì mép đá, chỗ dễ mẻ nhất, được che hoàn toàn. Nhược điểm là mặt đá trông nhỏ hơn một chút và viền bạc dễ xỉn ở khe tiếp giáp.
Ổ chấu. Bốn hoặc sáu chấu giữ mặt đá, để lộ nhiều đá hơn, ánh màu hiện rõ. Nhưng chấu tì vào một điểm trên mép obsidian; thợ siết mạnh tay có thể làm nứt chân chim ngay tại chỗ chấu. Khi nhận nhẫn, soi kỹ quanh từng chấu.
Mặt dán keo trên đế phẳng. Kiểu rẻ, hay gặp ở nhẫn thời trang. Keo lão hoá sau vài năm, gặp nước nóng hoặc nắng trong xe là bong. Nếu chọn kiểu này, coi như đồ đeo ngắn hạn.
Nhẫn lồng đá xoay. Một vòng obsidian mảnh lồng vào đai kim loại, xoay được. Đá được đai bảo vệ hai mép nên khá bền, lại có cảm giác vui tay. Cần lau khe xoay thường xuyên vì bụi kẹt làm trầy đá.
Kim loại đai. Bạc 925 hợp đá đen nhất về màu nhưng cần lau chống xỉn. Thép không gỉ 316L ít xỉn, nặng tay hơn. Vàng cho tương phản ấm với obsidian ánh vàng. Ai dị ứng niken nên hỏi rõ thành phần hợp kim.
Phối nhẫn obsidian với đồ đeo khác
Màu đen của obsidian đi được với gần như mọi trang phục, nhưng vì bóng như kính nên nó rất nổi trên tay. Nếu đã đeo đồng hồ mặt to hoặc vòng hạt đá to ở cùng tay, một nhẫn obsidian bản dày có thể làm bàn tay rối. Cách gọn là để nhẫn ở tay không đeo đồng hồ, hoặc chọn nhẫn bản mảnh khi đã có vòng hạt.
Obsidian ánh vàng hợp đi cùng vàng, đồng thau, gỗ nâu; obsidian ánh bạc và cầu vồng hợp bạc, thép, đá trắng xám. Khi đeo nhiều nhẫn ở các ngón kề nhau, tránh để obsidian sát nhẫn kim cương hay nhẫn đính đá cứng, vì hai món cọ vào nhau mỗi khi khép tay là mặt obsidian sẽ xước dần. Để một ngón trống ở giữa là cách dễ nhất.
Với người làm nghề cần ấn tượng chững chạc như luật sư, kỹ sư, người làm kinh doanh, nhẫn obsidian trơn đen bản 6 mm là kiểu kín đáo, không phô. Ai thích nổi hơn có thể chọn obsidian cầu vồng mặt phẳng, chỉ sáng màu khi tay chuyển động.
Cất và làm sạch nhẫn obsidian
Obsidian không ngại nước, không phai màu, nhưng ngại va và ngại xước. Cách giữ đơn giản:
- Rửa bằng nước ấm và xà phòng dịu, lau khô bằng khăn cotton. Vệt vân tay trên đá đen bóng hiện rất rõ, chỉ cần lau là sạch.
- Không dùng máy siêu âm cho nhẫn có vết nứt nhỏ; rung có thể làm nứt lan.
- Cất trong túi vải riêng, không để chung với nhẫn thạch anh, kim cương hay dây thép; những thứ đó cứng hơn và làm xước obsidian.
- Không đặt nhẫn lên mặt đá granite, mặt kính bàn khi tháo ra; đặt lên khăn hoặc đĩa nhỏ có lót.
- Khi đi biển, leo núi, tháo nhẫn cất kỹ. Cát và đá vụn là kẻ thù số một của mặt obsidian.
- Mặt nhẫn đã xước mờ có thể nhờ thợ mài đá đánh bóng lại; nhẫn sẽ mất đi một lớp rất mỏng.
Nếu muốn có thêm lựa chọn, bạn xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy, ưu tiên mẫu ghi rõ là obsidian tự nhiên và có ảnh quay dưới đèn.
Câu hỏi thường gặp
Nhẫn obsidian có hút nam châm không?
Không. Obsidian là thuỷ tinh núi lửa, hầu như không phản ứng với nam châm. Nhẫn đen bóng hút nam châm mạnh thường là hematite từ tính, một vật liệu nhân tạo, không phải obsidian. Đừng dùng nam châm để thử thật giả obsidian vì thuỷ tinh đúc cũng không hút.
Obsidian ánh vàng và ánh bạc loại nào bền hơn?
Độ bền như nhau vì đều là obsidian, cùng độ cứng và độ giòn. Khác nhau chỉ ở màu ánh do cấu trúc bọt khí và vi tinh bên trong. Chọn loại nào là chuyện bạn thích màu ấm hay màu lạnh và hợp với kim loại bạn hay đeo.
Nhẫn obsidian bị mẻ một góc nhỏ thì làm sao?
Mép mẻ của obsidian sắc như mảnh kính, có thể cứa da. Bạn nên nhờ thợ mài đá bo lại mép mẻ, hoặc tạm ngừng đeo. Nếu vết mẻ đi kèm vết nứt chạy dài vào thành nhẫn, thôi đeo hẳn vì nhẫn có thể vỡ khi va tiếp.
Nữ đeo nhẫn obsidian có hợp không?
Có. Obsidian không dành riêng cho giới nào; ý "nam đeo đá đen" chỉ là thói quen thị hiếu. Tay nữ thường hợp nhẫn bản mảnh 3–5 mm hoặc nhẫn mặt obsidian nhỏ trên đai bạc, nhìn thanh mà vẫn nổi bật nhờ màu đen.
Có nên đeo nhẫn obsidian khi tập gym không?
Không nên. Tạ, xà và máy tập đè ép trực tiếp lên thành nhẫn, chỉ một lần trượt tay là nhẫn có thể vỡ và mảnh vỡ cứa ngón. Tháo nhẫn cất vào túi có khoá kéo trước khi tập, đeo lại sau khi rửa tay.
Obsidian và onyx đen khác nhau như thế nào?
Obsidian là thuỷ tinh núi lửa, độ cứng khoảng 5–5,5, vỡ như kính. Onyx đen trên thị trường phần lớn là mã não nhuộm đen, độ cứng 6,5–7, dai hơn. Nhìn bằng mắt khó phân biệt; obsidian hay có ánh dải, onyx thì đen đều.