Nhẫn con giáp là nhẫn mang hình con vật ứng với năm sinh âm lịch, làm theo ba kiểu chính: con vật đúc hoặc chạm nổi ngồi trên mặt nhẫn, mặt đá phẳng khắc hình con giáp, và đai nhẫn khắc hoa văn có con vật chạy vòng quanh. Kiểu nào cũng đeo được hằng ngày, nhưng mỗi kiểu có chỗ vướng riêng: con vật nổi cao dễ móc vào áo len, mặt đá dễ mẻ khi va cạnh bàn, đai khắc mảnh thì nét mòn sau vài năm.
Theo quan niệm dân gian, nhiều người đeo con giáp của chính mình như một dấu ấn tuổi tác, có người đeo con giáp của con cái hay người thương để mang theo. Đó là lựa chọn riêng. Phần dưới bàn chuyện thực tế hơn: chọn kiểu mặt, chất liệu, đo cỡ, ngón đeo và cách xem một chiếc nhẫn con giáp làm kỹ hay làm vội.
Ba kiểu nhẫn con giáp thường gặp
Trên trang bán, cùng gọi là "nhẫn con giáp" nhưng cấu tạo khác nhau khá xa. Bảng dưới so theo những điểm người đeo cảm nhận rõ nhất.
| Kiểu nhẫn | Cấu tạo | Ưu điểm | Chỗ cần để ý |
|---|---|---|---|
| Con vật nổi trên mặt | Con giáp đúc liền hoặc hàn lên mặt nhẫn, cao vài milimét | Hình rõ, nhìn từ xa vẫn nhận ra con gì | Vướng sợi vải, va cạnh cửa; chỗ hàn là điểm yếu |
| Mặt đá khắc hình | Mặt đá (mã não, ngọc, đá đen, thạch anh) khắc chìm hoặc chạm nổi thấp, gắn vào ổ kim loại | Mặt phẳng, ít vướng, màu đá làm nền đẹp | Đá có thể mẻ cạnh; chấu hoặc viền giữ đá có thể lỏng |
| Đai khắc vòng quanh | Hình con giáp khắc dọc thân nhẫn, đôi khi đủ mười hai con | Gọn, đeo cả ngày, hợp người không thích mặt to | Nét khắc nông mòn dần; khó nới cỡ vì cắt đai làm đứt hoa văn |
| Nhẫn hở (nhẫn hai đầu) | Hai đầu đai để hở, mỗi đầu một đầu con vật hoặc một con ở giữa | Bóp nhẹ được để vừa tay, tiện làm quà khi chưa biết cỡ | Bóp nhiều lần làm kim loại mỏi và nứt ở chỗ uốn |
Nhẫn hở là kiểu phổ biến cho quà tặng vì không cần biết chính xác cỡ ngón tay người nhận. Tuy vậy, chỉ nên chỉnh độ hở một hai lần lúc đầu cho vừa rồi để yên; kim loại như bạc bị uốn đi uốn lại sẽ cứng và giòn dần ở đúng chỗ đó.
Chất liệu: bạc, vàng, đồng và mặt đá
Bạc 925 là chất liệu phổ biến nhất cho nhẫn con giáp vì mềm vừa đủ để đúc rõ râu, vảy, lông mà giá thành vẫn dễ tiếp cận. Con số 925 nghĩa là 92,5% bạc, phần còn lại thường là đồng để tăng độ cứng. Bạc để lâu sẽ xỉn vàng rồi đen do phản ứng với lưu huỳnh trong không khí và mồ hôi; với nhẫn con giáp, lớp đen đọng trong khe lại làm hình con vật nổi khối hơn, nhiều người cố ý giữ.
Nhẫn vàng con giáp thường gặp ở vàng 18K (75% vàng) hoặc vàng 24K. Vàng 24K mềm, con vật nổi cao dễ móp nếu va mạnh, nên thợ hay làm dáng tròn, ít chi tiết nhô. Vàng 18K và 14K cứng hơn, giữ nét tốt hơn khi đeo hằng ngày. Đọc ký hiệu khắc bên trong đai và hỏi giấy kèm theo hàng là cách chắc chắn nhất, vì màu vàng nhìn bằng mắt không cho biết tuổi vàng.
Đồng thau và hợp kim mạ có giá thấp, hợp để thử kiểu dáng trước khi đặt bản bạc hay vàng. Nhược điểm là lớp mạ mòn ở mặt trong đai trước, da tay có thể xanh nhẹ khi đổ mồ hôi. Với mặt đá, mã não và đá đen (onyx, thực chất là chalcedony nhuộm hoặc tự nhiên) có độ cứng khoảng 6,5 đến 7 trên thang Mohs, chịu xước khá; ngọc nephrite dẻo, ít vỡ; còn đá mềm như ngọc lam thì dễ trầy, chỉ hợp nhẫn đeo dịp.
Đo cỡ nhẫn tại nhà cho đúng
Nhẫn con giáp có mặt nổi thường nặng đầu, đeo lỏng là mặt xoay xuống lòng bàn tay. Vì vậy đo cỡ kỹ quan trọng hơn với nhẫn trơn.
- Đo vào cuối buổi chiều, khi ngón tay hơi nở hơn buổi sáng; tránh đo lúc vừa rửa tay nước lạnh.
- Dùng một dải giấy mảnh hoặc sợi chỉ không co giãn quấn quanh gốc ngón định đeo, đánh dấu chỗ hai đầu gặp nhau.
- Trải dải giấy lên thước, đọc chu vi theo milimét. Đo ba lần, lấy số ở giữa.
- Thử luồn dải giấy đã khép qua đốt ngón tay. Người có đốt ngón to hơn gốc ngón cần cỡ đủ lọt đốt, rồi chọn kiểu đai bản rộng hoặc có bi chặn bên trong để nhẫn đỡ xoay.
- Đối chiếu chu vi với bảng ni của chính bên bán. Mỗi nơi có thể dùng bảng hơi khác nhau, nên đừng mặc định ni ở tiệm này bằng ni ở tiệm khác.
- Nếu đã có một chiếc nhẫn vừa tay, đo đường kính trong của nó bằng thước kẹp hoặc thước kẻ rồi gửi số đó; đây là cách ít sai nhất.
Đai bản rộng (từ khoảng 6 mm trở lên) ôm ngón chặt hơn đai mảnh dù cùng một cỡ, nên nhiều thợ khuyên tăng nửa cỡ đến một cỡ với nhẫn bản to. Hỏi bên bán bề rộng đai trước khi chốt cỡ.
Đeo ngón nào và đeo tay nào
Không có quy định bắt buộc. Các bài viết phong thủy có nhiều cách nói khác nhau về tay trái, tay phải, ngón áp út hay ngón trỏ. Đó là quan niệm của từng trường phái, không có văn bản gốc thống nhất. Chọn theo sự thoải mái và thói quen sinh hoạt là hợp lý nhất.
Ngón áp út tay trái thường dành cho nhẫn cưới. Nếu đã có nhẫn cưới, đeo thêm nhẫn con giáp ở ngón khác cho hai chiếc không cọ nhau. Kim loại cọ lâu ngày sẽ mòn cả hai, nhất là khi một chiếc là vàng mềm.
Ngón giữa và ngón trỏ hợp con vật nổi to. Hai ngón này dài, mặt nhẫn to nhìn cân đối. Nhưng đây cũng là hai ngón hay cầm nắm, nên người làm việc tay chân nhiều có thể chọn mặt thấp hơn.
Ngón út hợp nhẫn mảnh. Đai khắc vòng quanh hoặc con vật nhỏ xíu đặt lệch là kiểu gọn cho ngón út, ít va chạm khi gõ phím.
Tay thuận va chạm nhiều hơn. Người thuận tay phải viết, cầm dao, xách đồ bằng tay phải; nhẫn mặt đá đeo bên này dễ mẻ hơn. Đây là lý do thực tế để nhiều người chọn đeo tay không thuận.
Tặng nhẫn con giáp khi chưa biết cỡ tay người nhận
Nhẫn là món khó tặng bất ngờ vì phải đúng cỡ. Có mấy cách gỡ. Cách thứ nhất là chọn nhẫn hở hai đầu, chỉnh được vài cỡ, người nhận tự bóp nhẹ cho vừa. Cách thứ hai là mượn tạm một chiếc nhẫn người nhận hay đeo, đo đường kính trong rồi trả lại. Cách thứ ba là hỏi người thân của họ, nhưng cần ghi rõ nhẫn đó đeo ngón nào, vì cỡ ngón trỏ và ngón áp út của cùng một người chênh nhau khá nhiều.
Nếu không chắc, hỏi trước bên bán chính sách đổi cỡ: được đổi trong bao lâu, nhẫn đã khắc tên có được đổi không, ai chịu phí gửi hàng. Nhẫn khắc chữ riêng thường không đổi được, nên đừng khắc khi chưa chắc cỡ.
Về chuyện chọn con giáp, cách nhẹ nhàng nhất là chọn đúng con giáp năm sinh của người nhận. Muốn chọn con giáp khác, ví dụ con giáp của đứa con đầu lòng tặng cho người mẹ, nên kèm một dòng thiệp giải thích để món quà có câu chuyện. Không nên giải thích quà bằng những lời kiểu "đeo để giải hạn" hay "đeo để hợp tuổi làm ăn"; người nhận có thể không cùng quan niệm và thấy khó xử.
Xem một chiếc nhẫn con giáp làm kỹ hay làm vội
Nhẫn nhỏ nên lỗi nhỏ cũng lộ ngay khi đeo. Khi xem ảnh phóng to hoặc cầm hàng thật, để ý mấy chỗ sau:
- Con vật có cân đối không: mắt hai bên ngang nhau, chân không dính bết vào thân, đuôi tách rõ. Con giáp nhỏ chỉ cao vài milimét nên người thợ phải lược bớt chi tiết; lược có chủ ý thì gọn, lược vì khuôn kém thì nhoè.
- Mép đai mặt trong phải được bo tròn. Mép vuông sắc cứa vào kẽ ngón, đeo vài ngày là đỏ da.
- Chỗ con vật nối với mặt nhẫn: nhìn từ cạnh xem có khe hở, vết hàn sần hay bọt thiếc không. Mối nối kém là chỗ gãy đầu tiên.
- Mặt đá: soi nghiêng dưới đèn tìm vết mẻ ở cạnh, kiểm viền kim loại ôm đều quanh đá, không có chỗ hở lọt móng tay.
- Mặt trong đai có ký hiệu chất liệu (925, 18K…) rõ ràng; hàng bạc, vàng không có ký hiệu thì hỏi lý do.
- Bề mặt không có lỗ rỗ li ti như da cam, dấu hiệu đúc thiếu áp lực hoặc kim loại pha tạp.
Nếu mua online, xin người bán ảnh chụp nghiêng và ảnh mặt trong đai. Ảnh chụp thẳng từ trên xuống thường che mất độ cao mặt và các mối hàn, là hai chỗ quyết định nhẫn có vướng, có bền hay không.
Giữ nhẫn con giáp đeo lâu không mòn nét
Tháo nhẫn khi làm việc nhà có hoá chất như nước tẩy, nước lau sàn, khi tập tạ hoặc chơi thể thao cầm vợt, và khi ngủ nếu con vật nổi cao. Ba việc này gây hại nhiều nhất: hoá chất làm bạc đen nhanh và làm mờ mặt đá đánh bóng, tạ và vợt ép mặt nhẫn vào lòng tay làm móp, còn lúc ngủ nhẫn dễ móc vào tóc, chăn.
Lau hằng tuần bằng khăn mềm khô. Bạc xỉn thì dùng khăn lau bạc chuyên dụng, lau nhẹ ở mặt phẳng, chừa phần khe để giữ chiều sâu. Không ngâm nhẫn có mặt đá dán keo vào nước nóng hay dung dịch rửa siêu âm, vì keo có thể bong. Nhẫn vàng nguyên khối thì rửa bằng nước ấm pha chút xà phòng, chải nhẹ bằng bàn chải mềm.
Cất mỗi chiếc nhẫn trong một ngăn riêng hoặc túi vải riêng. Con vật nổi bằng bạc cọ vào nhẫn đá trong cùng một hộp sẽ làm xước đá và ngược lại, đá cứng hơn sẽ cào bạc. Mỗi năm một lần, mang nhẫn mặt đá ra tiệm kim hoàn kiểm chấu và viền, siết lại nếu lỏng, việc này nhanh và thường rẻ hơn nhiều so với tìm lại viên đá rơi mất.
Khi muốn tìm thêm mẫu, bạn có thể xem các mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so độ cao mặt và bề rộng đai trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Nhẫn con giáp có cần đeo đúng con giáp của mình không?
Không có quy định nào bắt buộc. Nhiều người đeo con giáp của mình, nhiều người đeo con giáp của con hoặc của người thân như một kỷ niệm. Đây là chuyện sở thích và ý nghĩa riêng với người đeo, không liên quan đến chuyện tốt xấu.
Nhẫn con giáp có nới hoặc thu nhỏ cỡ được không?
Nhẫn trơn hoặc nhẫn có mặt riêng biệt thường nới được một hai cỡ ở tiệm kim hoàn. Nhẫn khắc hoa văn chạy vòng quanh đai khó hơn vì cắt đai sẽ làm đứt hình. Nhẫn mặt đá cần tháo đá trước khi hàn nên phải hỏi kỹ thợ.
Con vật trên nhẫn bị mòn mất mắt, mất râu thì làm sao?
Thợ có thể đánh bóng lại hoặc chạm thêm nét ở một số chỗ, nhưng kim loại đã mòn thì không mọc lại. Nếu chi tiết quan trọng đã mất nhiều, cân nhắc đúc lại theo mẫu cũ hoặc giữ nguyên như một món kỷ niệm.
Nhẫn con giáp hở hai đầu có dễ rơi không?
Nếu đã chỉnh vừa tay thì nhẫn hở bám ngón khá chắc. Rủi ro là người đeo hay vô tình kéo dãn khi tháo ra đeo vào. Nên tháo bằng cách xoay nhẹ qua đốt ngón thay vì bẻ hai đầu.
Đeo nhẫn bạc con giáp bị đen tay có phải bạc giả không?
Không hẳn. Bạc thật vẫn có thể để lại vệt xám trên da khi gặp mồ hôi có tính axit hoặc mỹ phẩm. Muốn biết chắc chất liệu, xem ký hiệu khắc, hỏi giấy kèm hàng hoặc nhờ tiệm kim hoàn kiểm bằng máy.
Trẻ em có nên đeo nhẫn con giáp không?
Trẻ nhỏ dễ ngậm, dễ nuốt vật nhỏ nên không nên đeo nhẫn khi chưa đủ lớn để tự giữ đồ. Với trẻ lớn hơn, chọn nhẫn hở chỉnh được, mặt thấp, không có hạt đá rời và luôn có người lớn để ý.