Muốn mang vật phẩm bỏ túi mà không rơi vỡ, cần chọn chất liệu dai chứ không chỉ cứng, chọn dáng tròn ít chi tiết nhô, để ở túi có khoá kéo hoặc nắp, bọc một lớp vải và với món treo thì thêm dây an toàn. Phần lớn trường hợp vỡ không xảy ra do va chạm lớn mà do rơi từ độ cao thắt lưng xuống nền gạch, hoặc bị ngồi đè, kẹp giữa yên xe và đùi.
Người ta hay nghĩ đá càng cứng càng bền, nên ngạc nhiên khi một viên thạch anh độ cứng 7 vỡ mẻ, còn miếng ngọc mềm hơn rơi lại không sao. Bài này giải thích sự khác biệt giữa cứng và dai, các tình huống làm rơi vỡ hay gặp nhất trong ngày, và cách mang theo cho người đi xe máy, làm việc ngoài trời, hay có con nhỏ.
Cứng không có nghĩa là bền: hiểu độ cứng và độ dai
Thang Mohs đo độ cứng, tức khả năng chống trầy xước: vật cứng hơn vạch được vật mềm hơn. Thạch anh đứng ở mức 7, nghĩa là chìa khoá thép khó làm xước nó. Nhưng độ cứng không nói gì về chuyện vật đó chịu va đập ra sao. Khả năng chống vỡ khi bị đập, bị rơi là một đặc tính khác mà giới đá quý gọi là độ dai.
Ngọc nephrite và jadeite là ví dụ kinh điển. Độ cứng của chúng chỉ khoảng 6 đến 7, ngang hoặc thấp hơn thạch anh, nhưng cấu trúc bên trong gồm vô số tinh thể dạng sợi hoặc dạng hạt đan cài vào nhau, nên khi bị va, vết nứt khó lan. Từ xưa người ta đã dùng ngọc làm vật đeo hông, chạm mỏng mà vẫn bền, chính nhờ đặc tính này.
Ngược lại, có những khoáng vật có mặt cát khai, tức những mặt phẳng yếu trong cấu trúc tinh thể, va đúng hướng là tách ra gọn như chẻ. Huỳnh thạch (fluorite), labradorite, đá mặt trăng thuộc nhóm này. Thuỷ tinh và obsidian không có cát khai nhưng giòn, vỡ thành mảnh sắc. Biết vật phẩm của mình thuộc nhóm nào là bước đầu tiên để mang theo đúng cách. Nếu mô tả sản phẩm không ghi tên khoáng vật cụ thể, chỉ ghi chung chung là đá phong thủy, đá năng lượng, hãy hỏi lại người bán; tên khoáng vật là thông tin giúp bạn tra được độ cứng, độ dai và cách giữ của chính món đồ mình đang cầm.
Chất liệu bỏ túi xếp theo khả năng chịu rơi
Bảng dưới xếp các chất liệu hay gặp ở vật phẩm bỏ túi theo mức độ chịu được cú rơi từ độ cao thắt lưng xuống nền cứng. Đây là so sánh tương đối để tham khảo, không phải kết quả đo của một phòng thí nghiệm.
| Mức | Chất liệu | Khi rơi thường thế nào | Gợi ý mang theo |
|---|---|---|---|
| Rất bền | Đồng, bạc, thép, gỗ | Có thể móp, trầy, hiếm khi vỡ | Bỏ túi quần, treo thắt lưng thoải mái |
| Bền | Ngọc nephrite, ngọc jadeite | Thường chỉ trầy hoặc mẻ nhỏ ở cạnh mỏng | Bỏ túi, treo hông, nên có dây an toàn |
| Trung bình | Thạch anh, mã não, mắt hổ | Có thể mẻ cạnh, nứt chân chim, nhất là chỗ mảnh | Bọc túi vải, chọn dáng tròn |
| Kém | Labradorite, đá mặt trăng, obsidian, bột đá, resin | Dễ nứt theo mặt, sứt sơn, vỡ mảnh | Để túi xách trong hộp, hạn chế bỏ túi quần |
| Rất kém | Huỳnh thạch, thuỷ tinh, pha lê, sứ mỏng | Vỡ hoặc mẻ rõ chỉ sau một lần rơi | Hợp bày bàn hơn mang theo |
Hình dáng ảnh hưởng nhiều không kém chất liệu. Một viên thạch anh tròn trịa có thể rơi nhiều lần không sao, trong khi tỳ hưu thạch anh có sừng mảnh gãy ngay lần đầu. Khi chọn món mang theo, hãy nhìn chỗ mảnh nhất của nó.
Những tình huống làm rơi vỡ hay gặp nhất
Phần lớn vật phẩm bỏ túi hỏng trong những khoảnh khắc rất bình thường. Biết trước giúp bạn để ý hơn.
- Rút điện thoại hoặc ví: món nhỏ nằm cạnh bị kéo theo, rơi xuống đất mà không hay. Đây là lý do nên tách vật phẩm sang túi khác với túi đựng điện thoại.
- Cúi người buộc dây giày, nhặt đồ: túi áo ngực và túi áo sơ mi không nắp dốc ngược, món đồ trượt ra.
- Ngồi xuống ghế cứng, lên yên xe máy: món trong túi quần sau hoặc túi hông bị ép giữa thân người và mặt ghế.
- Cởi áo khoác: vật phẩm để túi áo khoác rơi ra khi bạn vắt áo lên ghế hoặc giũ áo.
- Ném quần áo vào giỏ giặt: món quên trong túi bị lồng giặt quay va đập, nếu không vỡ thì cũng làm hỏng lồng giặt.
- Treo hông đi qua cửa hẹp: món đeo thắt lưng va vào khung cửa, tay nắm, cạnh bàn.
Một thói quen chung giúp tránh gần hết những tình huống trên: luôn để vật phẩm ở một túi riêng có khoá kéo hoặc nắp cài, và mỗi tối lấy ra đặt ở một chỗ cố định.
Mang theo khi đi xe máy và làm việc ngoài trời
Người đi xe máy nhiều. Túi quần trước bị gập khi ngồi, túi quần sau bị đè lên yên. Chỗ ít bị ép nhất là túi áo khoác có khoá kéo ở ngực hoặc túi trong áo. Món treo thắt lưng nên rút ngắn dây để không đập vào thân xe, ổ khoá.
Người giao hàng, tài xế công nghệ. Lên xuống xe hàng chục lần mỗi ngày, rút điện thoại liên tục. Chọn món kim loại hoặc ngọc dai, cỡ nhỏ, để ở túi riêng không chung với điện thoại. Món đá giòn nên để lại ở nhà.
Thợ xây, thợ cơ khí, người làm vườn. Va chạm mạnh, bụi, mồ hôi và nguy cơ vướng vào máy móc. Không treo vật phẩm lủng lẳng khi làm việc gần máy có trục quay. Món bỏ túi nên là đồng hoặc gỗ, trong túi có nắp.
Người chơi thể thao, chạy bộ. Túi quần thể thao nông, vải mỏng. Nếu muốn mang, dùng đai đeo hông có khoá kéo; hoặc đơn giản là để vật phẩm trong túi đồ và lấy lại sau khi tập.
Người có con nhỏ. Trẻ hay lục túi bố mẹ. Món nhỏ dưới 4 cm là nguy cơ hóc, món thuỷ tinh vỡ thành mảnh sắc. Giữ vật phẩm trong túi khoá kéo ngoài tầm với của trẻ.
Túi bọc, khoá kéo và dây an toàn: ba lớp phòng hờ
Lớp phòng hờ đầu tiên là túi bọc. Một túi nhung hay túi vải dày chỉ vài milimét đã giảm đáng kể lực va khi món đồ rơi, đồng thời chống trầy. Với món dễ vỡ, hộp nhỏ có lót mút tốt hơn túi vải, nhưng cồng kềnh, chỉ hợp túi xách.
Lớp thứ hai là túi có khoá kéo hoặc nắp cài. Đây là cách đơn giản nhất để món đồ không trượt ra khi bạn cúi người hay vắt áo. Nếu quần áo của bạn không có túi như vậy, có thể dùng ví nhỏ có khoá kéo làm chỗ chứa riêng, bỏ ví ấy vào túi quần.
Lớp thứ ba dành cho món treo: dây an toàn. Đó là một sợi dây mảnh hoặc xích nhỏ nối vật phẩm với thắt lưng hay quai túi, song song với móc chính. Nếu móc chính bung, vật phẩm vẫn còn treo trên dây an toàn chứ không rơi xuống đất. Người dùng móc khoá, dây đeo thẻ nhân viên thường quen với kiểu dây này; nó cũng dùng được cho ngọc bội, hồ lô treo hông.
Lỡ đánh rơi: kiểm tra trong năm phút
Một cú rơi không phải lúc nào cũng để lại vết vỡ thấy ngay. Vết nứt nhỏ có thể lan dần sau vài lần va tiếp theo. Khi lỡ đánh rơi, hãy làm theo thứ tự:
- Nhặt lên và nhìn quanh chỗ rơi xem có mảnh vụn nào không, kể cả mảnh rất nhỏ; nếu có, đó là dấu hiệu món đồ đã mẻ.
- Lau sạch bụi, xoay món đồ dưới ánh đèn sáng, nhìn kỹ các cạnh, chỗ mảnh như sừng, đuôi, eo hồ lô, mép lỗ xỏ.
- Chiếu đèn pin điện thoại từ phía sau với món đá trong hoặc mờ, vết nứt mới hiện ra như một đường sáng hoặc mặt phẳng phản chiếu.
- Vuốt ngón tay dọc các cạnh để tìm chỗ sắc mới xuất hiện; với món kim loại, kiểm khoen và mối hàn.
- Nếu thấy vết nứt, ngừng mang theo người và chuyển món đồ sang bày bàn hoặc đem tới xưởng mài đá hỏi cách xử lý.
Vết mẻ nhỏ ở cạnh có thể được thợ mài lại cho nhẵn, món đồ chỉ nhỏ đi chút ít. Vết nứt xuyên thân thì khó sửa; nhiều người giữ món đó ở nhà như kỷ niệm. Quan niệm dân gian về vật vỡ mỗi nơi một khác, bạn không cần lo lắng; nếu muốn thay món mới, hãy xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để chọn loại bền hơn cho cách mang của mình.
Khi nào nên để món đồ ở nhà
Có những ngày mang vật phẩm theo người không đáng với rủi ro: ngày đi leo núi, đi biển, làm việc nặng, đến chỗ đông người chen lấn như lễ hội, sân vận động. Những ngày ấy, món nhỏ dễ mất, dễ vỡ, và bạn cũng không có thời gian để ý đến nó.
Một cách làm hợp lý là có hai món: một món bền, rẻ để mang những ngày như thế, và một món đẹp, quý hơn để mang những ngày bình thường hay để ở bàn làm việc. Món bền có thể là đồng xu, hồ lô đồng, tỳ hưu gỗ; món quý có thể là ngọc hay đá đẹp.
Để vật phẩm ở nhà một ngày không làm thay đổi gì về ý nghĩa của nó theo quan niệm thông thường. Người mang vẫn là người quyết định, và giữ gìn món đồ cũng là cách trân trọng lời chúc nó mang theo.
Câu hỏi thường gặp
Thạch anh cứng như vậy sao vẫn bị mẻ khi rơi?
Độ cứng chỉ cho biết khả năng chống trầy. Thạch anh giòn, khi rơi xuống nền cứng, lực tập trung ở cạnh hoặc chỗ mảnh có thể làm mẻ hoặc nứt. Dáng tròn, ít chi tiết nhô và túi bọc giúp giảm nguy cơ.
Ngọc có thật sự khó vỡ hơn đá khác không?
Ngọc nephrite và jadeite có độ dai cao nhờ cấu trúc tinh thể đan cài, nên chịu va đập tốt hơn nhiều loại đá cùng độ cứng. Tuy vậy, ngọc chạm mỏng, có vết rạn sẵn hoặc đã qua xử lý tẩy bơm keo vẫn có thể nứt vỡ khi rơi mạnh.
Có nên dán keo vết nứt trên vật phẩm đá không?
Keo trong có thể giữ hai mảnh dính lại và che vết nứt nhỏ, nhưng không khôi phục độ bền. Món đã dán keo không nên mang theo người hay treo hông nữa. Với món giá trị, hỏi thợ đá chuyên nghiệp trước khi tự dán.
Bỏ vật phẩm trong túi áo ngực có an toàn không?
Túi áo ngực tiện lấy, ít bị đè, nhưng nếu không có nắp hay khoá thì món đồ dễ rơi ra khi cúi người. Chọn áo có túi cài nút hoặc khoá kéo, hoặc dùng túi trong áo khoác thay thế.
Dây an toàn cho vật phẩm treo hông mua ở đâu?
Các cửa hàng phụ kiện móc khoá, đồ dã ngoại, đồ văn phòng thường có dây xoắn lò xo, dây đeo thẻ có móc, xích nhỏ. Chọn loại nhẹ, có móc chắc ở cả hai đầu, chiều dài vừa đủ để không vướng khi đi lại.
Vật phẩm bột đá, resin rơi bị sứt sơn có sửa được không?
Vết sứt nhỏ có thể dặm lại bằng sơn hoặc nhũ cùng màu, nhưng khó giống hoàn toàn. Bột đá và resin không hợp với việc bỏ túi va đập hằng ngày; nên chuyển món đó sang bày bàn và chọn chất liệu bền hơn để mang theo.