Theo quan niệm ngũ hành phổ biến trên thị trường vật phẩm, màu hồ ly được chọn theo mệnh: Kim hợp trắng, bạc, xám; Mộc hợp xanh lục; Thuỷ hợp đen, xanh dương; Hoả hợp đỏ, hồng, tím; Thổ hợp vàng, nâu; kèm thêm màu của hành sinh ra mệnh mình. Đây là cách gợi ý theo hệ thống ngũ hành, không phải quy định bắt buộc, và không có bằng chứng nào cho thấy đeo đúng màu thì đời sống thay đổi.
Dù vậy, bảng màu theo mệnh vẫn hữu ích theo một cách thực tế: nó giúp bạn khoanh vùng khi đứng trước một khay hồ ly đủ màu. Bài này giải thích cách bảng màu được lập, liệt kê các loại đá thường dùng cho từng màu hồ ly, nêu đặc điểm thật của từng loại đá, và gợi ý cách cân bằng giữa quan niệm hợp mệnh với màu da, trang phục, sở thích của chính bạn.
Bảng màu theo mệnh được lập như thế nào
Ngũ hành là hệ thống phân loại cổ của phương Đông, xếp mọi thứ vào năm nhóm Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ, kèm hai quan hệ chính là tương sinh và tương khắc. Mỗi hành được gán một màu: Kim màu trắng và ánh kim, Mộc màu xanh lục như cây, Thuỷ màu đen và xanh thẫm như nước sâu, Hoả màu đỏ như lửa, Thổ màu vàng như đất. Các màu trung gian như hồng, tím, cam thường được xếp vào Hoả; nâu, be được xếp vào Thổ; xám, ghi được xếp vào Kim.
Vòng tương sinh là Thổ sinh Kim, Kim sinh Thuỷ, Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ. Theo cách gợi ý phổ biến, người mệnh nào thì chọn màu của chính hành đó (gọi là màu tương hợp) hoặc màu của hành sinh ra mình (màu tương sinh). Chẳng hạn người mệnh Kim theo quan niệm hợp màu trắng (Kim) và vàng, nâu (Thổ, vì Thổ sinh Kim).
Mệnh ở đây thường là mệnh theo nạp âm năm sinh âm lịch, thứ bạn tra được trên các bảng tuổi phổ biến. Cần nhớ năm âm lịch bắt đầu từ Tết Nguyên Đán, nên người sinh tháng Một, tháng Hai dương lịch có thể thuộc năm âm lịch trước. Nếu không chắc, hãy tra theo ngày sinh âm lịch thay vì chỉ nhìn năm dương lịch. Phần tra mệnh không phải trọng tâm bài này; dưới đây đi thẳng vào màu và đá.
Màu hồ ly và loại đá thường dùng
Bảng dưới liệt kê màu hồ ly hay gặp, hành tương ứng theo quan niệm, và các vật liệu phổ biến cho màu đó. Cột cuối là đặc điểm thật của vật liệu, giúp bạn chọn cho bền.
| Màu hồ ly | Hành theo quan niệm | Vật liệu thường gặp | Đặc điểm cần biết |
|---|---|---|---|
| Trắng, trong | Kim | Thạch anh trắng, phỉ thuý trắng, bạc | Thạch anh trắng có thể có bọt nứt bên trong; bạc cần lau khi xỉn |
| Hồng | Hoả | Thạch anh hồng | Có thể nhạt màu khi phơi nắng gắt lâu ngày |
| Tím | Hoả | Thạch anh tím | Màu tím do sắt và bức xạ tự nhiên, cũng có thể phai dưới nắng mạnh |
| Đỏ | Hoả | Mã não đỏ, đá nhuộm đỏ | Mã não đỏ nhiều khi được nhuộm hoặc nung, nên hỏi rõ |
| Đen | Thuỷ | Obsidian, mã não đen, thạch anh khói đậm | Obsidian là thuỷ tinh núi lửa, mềm hơn thạch anh, dễ mẻ cạnh |
| Xanh lục | Mộc | Phỉ thuý, ngọc bích, aventurine | Ngọc xanh dễ bị nhuộm, cần giấy kiểm định nếu giá cao |
| Xanh dương | Thuỷ | Đá lưu ly, aquamarine, đá nhuộm xanh | Lưu ly khá mềm, kỵ hoá chất |
| Vàng, nâu | Thổ | Thạch anh vàng, hoàng long ngọc, mắt hổ, vàng kim loại | Thạch anh vàng trên thị trường nhiều khi là thạch anh tím đã nung |
Một màu có thể đến từ nhiều vật liệu với độ bền và giá trị rất khác nhau. Khi chọn theo màu, bước tiếp theo luôn là hỏi vật liệu cụ thể, tự nhiên hay nhân tạo, có xử lý màu không.
Gợi ý theo từng mệnh, nói theo quan niệm
Mệnh Kim. Quan niệm gợi ý hồ ly trắng, bạc, xám (tương hợp) và vàng, nâu (Thổ sinh Kim). Hồ ly thạch anh trắng, hồ ly bạc, hồ ly mắt hổ là các lựa chọn hay gặp.
Mệnh Mộc. Gợi ý xanh lục (tương hợp) và đen, xanh dương (Thuỷ sinh Mộc). Hồ ly ngọc xanh, hồ ly obsidian thường được giới thiệu cho mệnh này.
Mệnh Thuỷ. Gợi ý đen, xanh dương (tương hợp) và trắng, bạc (Kim sinh Thuỷ). Hồ ly obsidian, hồ ly bạc, hồ ly thạch anh trắng hay được chọn.
Mệnh Hoả. Gợi ý đỏ, hồng, tím (tương hợp) và xanh lục (Mộc sinh Hoả). Hồ ly thạch anh hồng, thạch anh tím, ngọc xanh là các mẫu quen thuộc.
Mệnh Thổ. Gợi ý vàng, nâu (tương hợp) và đỏ, hồng, tím (Hoả sinh Thổ). Hồ ly thạch anh vàng, hoàng long ngọc, thạch anh hồng thường được gợi ý.
Khi hai người cùng đeo. Các cặp đôi hay chọn hai mặt hồ ly khác màu theo mệnh của mỗi người, hoặc cùng một màu trung tính để nhìn thành đôi. Cả hai cách đều phổ biến; chọn cách nào cũng nên để mỗi người đeo màu mình thấy hợp.
Màu tương khắc: hiểu thế nào cho nhẹ nhàng
Cùng với tương sinh, ngũ hành có vòng tương khắc: Kim khắc Mộc, Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thuỷ, Thuỷ khắc Hoả, Hoả khắc Kim. Từ đây, một số người bán khuyên tránh màu của hành khắc mệnh mình, chẳng hạn người mệnh Kim tránh đỏ, hồng vì Hoả khắc Kim. Lời khuyên này đôi khi được nói theo kiểu doạ dẫm, như đeo sai màu sẽ gặp chuyện không hay.
Bạn không cần lo lắng như vậy. Màu đá là chuyện thẩm mỹ và chuyện quan niệm; không có cơ sở nào cho thấy một mặt hồ ly màu hồng gây hại cho ai. Nếu bạn tin theo ngũ hành, việc chọn màu tương sinh, tương hợp là đủ để thấy thoải mái. Nếu bạn rất thích một màu mà quan niệm cho là khắc, bạn vẫn có thể đeo; nhiều người kết hợp bằng cách chọn dây hoặc hạt phối theo màu hợp mệnh.
Cũng nên biết rằng các sách và các thầy khác nhau không hoàn toàn thống nhất về việc xếp màu trung gian. Các màu trung gian như tím, xám, cam, hồng không phải tài liệu nào cũng xếp giống nhau, mỗi bảng màu lưu hành trên mạng lại lệch nhau đôi chỗ. Chính sự không thống nhất này cho thấy bảng màu theo mệnh là một khung tham khảo linh hoạt, không phải công thức chính xác để lo lắng từng sắc độ.
Điều đáng tránh thật là mua một món mình không thích chỉ vì được bảo là hợp mệnh, rồi để trong ngăn kéo. Trang sức có giá trị khi được đeo, và người đeo thấy đẹp, thấy tự tin.
Cân nhắc màu theo da, trang phục và hoàn cảnh
Ngoài quan niệm, màu hồ ly còn nên hợp với người đeo theo những tiêu chí rất đời thường:
- Da sáng, hồng: hồ ly trắng, hồng nhạt, tím nhạt cho cảm giác nhẹ nhàng; obsidian đen tạo tương phản mạnh, nổi bật.
- Da ngăm: hồ ly vàng, mắt hổ, ngọc xanh đậm, bạc sáng thường lên màu đẹp; hồng quá nhạt có thể bị chìm.
- Trang phục công sở tông trung tính: hồ ly trắng, đen, bạc dễ phối nhất, không kén áo.
- Áo dài, đồ truyền thống: hồ ly ngọc xanh hoặc thạch anh hồng đeo dây mảnh trông thanh lịch.
- Đồ thể thao, đi chơi: hồ ly bạc nhỏ hoặc vòng dây tết có charm màu nổi.
- Đeo nhiều món cùng lúc: chọn một tông chủ đạo, tránh bốn năm màu đá trên cùng một người.
Ánh sáng nơi bạn hay ở cũng ảnh hưởng tới màu: thạch anh tím và hồng trông nhạt dưới đèn huỳnh quang văn phòng, đậm hơn dưới đèn vàng. Thử ngắm mặt hồ ly ở cả hai loại ánh sáng trước khi chốt.
Chọn màu hồ ly khi mua làm quà
Khi mua hồ ly tặng người khác, bạn thường không biết chắc người nhận sinh năm âm lịch nào, có tin ngũ hành hay không. Hỏi thẳng năm sinh đôi khi làm lộ món quà, còn đoán sai mệnh thì người nhận am hiểu lại thấy ngại. Cách an toàn là chọn màu trung tính như trắng, bạc, đen, vốn hợp nhiều kiểu trang phục, rồi nói rõ đây là món trang sức bạn chọn vì kiểu dáng.
Nếu biết người nhận quan tâm tới mệnh, bạn có thể nhờ người thân của họ hỏi giúp, hoặc chọn màu theo đồ họ hay mặc. Một người thường mặc tông be, nâu sẽ dễ đeo hồ ly mắt hổ, thạch anh vàng; người thích đồ đen trắng hợp hồ ly obsidian hay bạc. Màu hợp tủ quần áo khiến món quà được đeo thường xuyên, điều đó quý hơn một lời giải thích về tương sinh.
Một lưu ý nữa: thạch anh hồng là màu được gắn với tình cảm rõ nhất trên thị trường. Tặng hồ ly hồng cho đồng nghiệp hay người mới quen có thể bị hiểu thành lời bày tỏ. Với các mối quan hệ chưa thân, màu trắng hoặc xanh lục nhẹ nhàng và ít gây hiểu lầm hơn.
Một màu, nhiều chất lượng: đừng chỉ chọn theo màu
Chọn màu xong mới là một nửa việc. Hồ ly đen có thể là obsidian tự nhiên, mã não đen đã nhuộm, hoặc thuỷ tinh đen; hồ ly xanh có thể là phỉ thuý loại A hoặc thạch anh nhuộm; hồ ly vàng có thể là thạch anh tím đã nung đổi màu. Mỗi vật liệu có độ bền, độ phai màu và giá trị khác nhau. Một mặt hồ ly "đúng màu hợp mệnh" nhưng làm bằng đá nhuộm sẽ nhạt dần, trong khi một mặt đá tự nhiên màu nhạt hơn vẫn giữ nguyên.
Vì vậy thứ tự hợp lý khi mua là: chọn nhóm màu mình muốn, sau đó chọn vật liệu tốt nhất trong nhóm ấy theo ngân sách, rồi mới chọn kiểu dáng hồ ly. Hãy hỏi người bán vật liệu chính xác và có xử lý màu hay không, nhờ họ ghi trong tin nhắn hoặc trên hoá đơn. Khi so sánh nhiều nơi, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để đối chiếu tên vật liệu với màu sắc.
Câu hỏi thường gặp
Không biết mình mệnh gì thì chọn hồ ly màu nào?
Bạn có thể tra mệnh theo năm sinh âm lịch trên các bảng phổ biến. Nếu không muốn tra hoặc không quan tâm, cứ chọn màu mình thích và hợp trang phục hằng ngày. Hồ ly trắng, đen, bạc là những màu trung tính, dễ đeo với hầu hết mọi người.
Hồ ly chín đuôi màu trắng có ý nghĩa gì đặc biệt không?
Trong một số truyện cổ, hồ ly trắng được tả là hồ ly tu luyện lâu năm, gắn với điềm lành. Thị trường vật phẩm dựa vào đó để giới thiệu hồ ly trắng là mẫu "thanh khiết". Đây là cách kể chuyện, về mặt vật liệu thì hồ ly trắng thường là thạch anh trắng hoặc ngọc trắng.
Có nên đeo hai mặt hồ ly khác màu cùng lúc không?
Không có quy định cấm, nhưng về thẩm mỹ thì một mặt hồ ly là đủ nổi bật. Nếu muốn đeo hai màu, có thể đeo một mặt cổ và một vòng tay, chọn hai màu cùng tông hoặc theo cặp tương sinh nếu bạn tin ngũ hành.
Hồ ly thạch anh tím có bị phai màu không?
Có thể. Thạch anh tím được biết là nhạt màu khi để dưới ánh nắng mạnh và nhiệt cao trong thời gian dài. Đeo trong áo, cất trong hộp khi không dùng, không để trên bậu cửa sổ nắng gắt sẽ giúp giữ màu lâu.
Mệnh Hoả có nên đeo hồ ly màu đen không?
Theo vòng tương khắc, Thuỷ khắc Hoả nên một số người khuyên mệnh Hoả tránh màu đen. Đây là quan niệm, không có cơ sở cho thấy đeo màu đen gây điều gì. Nếu bạn thích hồ ly đen, có thể đeo, hoặc phối thêm hạt màu xanh lục, đỏ để thấy cân bằng hơn.
Màu hồ ly có quan trọng hơn chất liệu không?
Với người đeo lâu dài, chất liệu quan trọng hơn. Màu quyết định cảm nhận ban đầu, còn chất liệu quyết định món đồ có giữ được màu, có bền khi va chạm, có an toàn với da hay không. Chọn màu trong phạm vi vật liệu tốt sẽ đỡ phải mua lại.