Vòng quấn nhiều vòng là chuỗi hạt dài quấn hai hoặc ba vòng quanh cổ tay; muốn đeo thoải mái, chọn tổng chiều dài bằng số vòng nhân với cỡ vòng vừa của bạn rồi cộng thêm một ít, hạt nhỏ và nhẹ 6–8 ly, dây thun bản to hoặc dây dù, có hạt chặn để chuỗi không xoắn. Chuỗi dài đẹp vì nó vừa là vòng tay, vừa có thể tháo ra đeo cổ hay cầm tay; nhưng nó cũng là kiểu đồ đeo dễ kẹt, dễ đứt và dễ rối nhất nếu chọn sai.
Bài này chỉ bàn chuyện kích thước, chất liệu và cách dùng của chuỗi dài quấn tay. Chuyện chuỗi phải có đúng bao nhiêu hạt theo tập quán là đề tài khác, không bàn ở đây; ở đây hạt chỉ được tính bằng cỡ và trọng lượng.
Vì sao người ta chọn chuỗi dài thay vì vòng một vòng
Chuỗi hạt dài có mặt từ lâu trong đời sống người Á Đông, ban đầu là thứ để cầm tay lần hạt, sau trở thành món đeo. Ngày nay khách mua chuỗi dài thường vì ba lý do. Có người thích vẻ nhiều lớp trên cổ tay mà không phải mua nhiều chiếc vòng rời. Có người muốn một món linh hoạt: ngày đi làm quấn tay, cuối tuần thả ra đeo cổ, lúc ngồi nghỉ thì cầm tay lần hạt cho tĩnh tâm. Có người được tặng một chuỗi dài từ người thân lớn tuổi và muốn đeo nó hằng ngày.
Quan niệm dân gian xem chuỗi hạt quấn quanh người là một cách giữ lời nhắc ở gần mình, mỗi lần chạm vào là nhớ lại một ý định. Đó là cách nhìn để tham khảo; chiếc chuỗi không tự làm ai bình tâm hơn, nhưng thói quen ngồi yên vài phút lần hạt thì có thể giúp một số người dịu lại sau ngày bận.
Điều cần biết trước là chuỗi dài khác vòng một vòng ở chỗ nó luôn có ba bốn lớp hạt nằm cạnh nhau. Mọi chuyện cọ xát, vướng víu, nặng tay đều nhân lên theo số lớp. Vì vậy chọn chuỗi dài cần kỹ hơn chọn vòng thường một chút.
Tính tổng chiều dài theo số vòng quấn
Cách tính dễ nhất là bắt đầu từ chiếc vòng một vòng mà bạn đeo vừa. Đo chiều dài vòng đó theo cách người bán hay đo (qua tâm hạt), rồi nhân với số vòng muốn quấn và cộng thêm một chút cho các vòng ngoài:
| Số vòng quấn | Tổng chiều dài tham khảo | Ví dụ giả định: vòng vừa 18 cm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hai vòng | Gấp đôi vòng vừa, cộng khoảng 1–2 cm | Khoảng 37–38 cm | Dễ đeo nhất, ít xoắn |
| Ba vòng | Gấp ba vòng vừa, cộng khoảng 2–3 cm | Khoảng 56–57 cm | Phổ biến ở chuỗi gỗ, hạt nhỏ |
| Bốn vòng trở lên | Gấp bốn, cộng khoảng 3–4 cm | Khoảng 75–76 cm | Nặng, dày cổ tay; hợp hạt rất nhỏ |
| Đeo cổ một vòng, quấn tay ba vòng | Đủ dài qua đầu khi thả | Thường từ khoảng 55 cm trở lên | Kiểm tra chuỗi chui qua đầu được không |
Phần cộng thêm có lý do: vòng thứ hai, thứ ba nằm chồng lên vòng trong nên chu vi đi qua tâm hạt của chúng lớn hơn một chút. Hạt càng to, phần cộng càng nhiều. Nếu chuỗi dùng dây thun, có thể cộng ít hơn vì thun giãn bù được; nếu dây không co giãn và có khoá, cộng đủ để vòng ngoài cùng không bó.
Cỡ hạt và trọng lượng: vì sao chuỗi dài nên dùng hạt nhỏ
Trọng lượng nhân theo số vòng. Một vòng thạch anh 8 ly một vòng nặng chừng vài chục gam. Cùng loại hạt quấn ba vòng nghĩa là gấp ba trọng lượng, tương đương một chiếc đồng hồ kim loại nặng. Đeo cả ngày, cổ tay cảm nhận rõ.
Độ dày trên cổ tay. Ba lớp hạt 10 ly tạo ra một khối dày gần như một chiếc băng cổ tay. Mặc áo dài tay không vừa, gõ phím thì cấn mép bàn. Hạt 6–8 ly ba lớp vẫn thanh, còn từ 10 ly trở lên chuỗi dài thường chỉ hợp quấn hai vòng.
Chất liệu nhẹ. Gỗ, hạt bồ đề, hạt gỗ trầm, mã não nhỏ là những chất liệu hay được dùng cho chuỗi dài vì nhẹ. Đá đặc như mắt hổ, thạch anh hạt to làm chuỗi dài rất nặng, phù hợp đeo cổ hơn quấn tay.
Hạt đều cỡ. Chuỗi dài lộ rõ mọi chỗ không đều: hạt to hạt nhỏ xen nhau làm các lớp quấn không khớp, lớp trên trượt khỏi lớp dưới. Kéo thẳng chuỗi trên bàn để nhìn dọc một lượt trước khi mua.
Dây xâu, hạt chặn và tua: phần quyết định chuỗi có bền không
Chuỗi dài chịu lực khác vòng một vòng. Mỗi lần quấn và tháo, dây bị kéo căng trên toàn bộ chiều dài; khi một lớp bị mắc vào đâu đó, lực giật dồn vào một điểm. Dây thun mảnh của vòng thường không đủ cho chuỗi dài. Thun bản to hơn, hoặc hai sợi thun xâu song song, bền hơn hẳn. Dây dù, dây cước bọc không co giãn thì bền nhất, nhưng cần đúng chiều dài vì không chỉnh được.
Hạt chặn là những hạt khác màu hoặc khác cỡ xen vào chuỗi sau mỗi khoảng nhất định. Ngoài vai trò trang trí, chúng giúp chia chuỗi thành đoạn khi quấn, để mắt nhìn thấy chỗ bắt đầu vòng mới, và làm mốc khi lần hạt. Một số chuỗi tốt còn thắt nút nhỏ giữa các hạt; nếu dây đứt, chỉ rơi một hai hạt thay vì cả chuỗi.
Tua và mặt treo ở đầu chuỗi là phần đẹp nhất mà cũng vướng nhất khi quấn tay. Tua dài chạm bàn phím, quét vào cốc nước, mắc vào khoá túi xách. Nếu chủ yếu quấn tay, chọn chuỗi có tua ngắn hoặc mặt treo nhỏ, hoặc khi quấn thì nhét đầu tua vào dưới lớp hạt.
Cách quấn chuỗi lên tay cho không xoắn, không lỏng
Quấn chuỗi dài nghe đơn giản, nhưng quấn sai là các lớp xoắn vào nhau, cấn và lỏng. Cách làm quen tay:
- Đặt đầu tua hoặc hạt chặn ở mặt trong cổ tay. Giữ bằng ngón cái của tay đang đeo.
- Quấn vòng đầu tiên sát nhất, lòng bàn tay úp xuống, kéo chuỗi đi một chiều, không lật dây.
- Các vòng sau nằm cạnh vòng trước, dịch dần về phía khuỷu tay, không đè chồng lên nhau.
- Kết thúc bằng cách luồn tua hoặc mặt treo qua dưới lớp ngoài cùng, để chuỗi không tự bung ra khi vung tay.
- Lắc tay vài lần và xoay cổ tay. Nếu các lớp trượt xuống mu bàn tay, chuỗi quá dài so với số vòng; quấn thêm một vòng hoặc chuyển sang đeo cổ.
Khi tháo, làm ngược lại: kéo tua ra trước, rồi gỡ từng vòng một, đừng tuột cả khối qua bàn tay. Tuột cả khối làm dây thun bị kéo căng cùng lúc ở nhiều lớp, và các vòng dễ xoắn thành nút khi cất.
Những lúc chuỗi dài dễ kẹt, dễ đứt
Chuỗi quấn nhiều vòng có nhiều khe giữa các lớp, chính các khe này là chỗ mắc. Quai túi xách, khoá kéo áo khoác, tay nắm cửa tủ, móc treo quần áo trên xe buýt đều có thể chui vào giữa hai lớp hạt. Khi tay bị giật đột ngột, dây đứt và hạt văng khắp nơi. Người đeo chuỗi dài nên có thói quen kéo tay về chậm khi thấy vướng, thay vì giật mạnh.
Ngủ với chuỗi quấn tay là một nguồn hỏng khác: các lớp bị đè bẹp xoắn vào nhau, dây thun bị kéo lệch suốt đêm. Tắm, rửa bát với chuỗi gỗ, chuỗi hạt bồ đề trên tay thì gỗ ngấm nước, phồng lên, bạc màu và có mùi.
Ở nơi làm việc có máy móc, chuỗi dài nguy hiểm hơn vòng thường vì nó có nhiều lớp và dễ bung một đầu ra. Bất kỳ công việc nào gần trục quay, dây curoa, máy khoan, máy xay đều phải tháo chuỗi. Ngồi xe máy thì tua chuỗi có thể bị gió thổi quấn vào tay phanh, tay ga; nhét gọn tua trước khi lên xe.
Trẻ nhỏ trong nhà rất thích chuỗi hạt dài, kéo, quấn quanh cổ chơi. Chuỗi dài đủ để vòng qua cổ một đứa trẻ là món không nên để trong tầm tay của bé, dù chỉ trong lúc người lớn tháo ra đặt tạm trên bàn.
Chuỗi dài trên cổ tay nam, nữ và người lớn tuổi
Cổ tay nam to và phẳng, ba lớp hạt 8 ly trông chắc chắn mà không nặng nề; chuỗi gỗ màu sẫm, hạt chặn bằng đá đen hoặc nâu hợp với đồng hồ dây da. Nam giới làm văn phòng thường chọn hai vòng thay vì ba, để chuỗi nằm gọn dưới cổ tay áo sơ mi.
Cổ tay nữ nhỏ hơn, chuỗi ba vòng hạt 6 ly cho vẻ mảnh và mềm, có thể phối hạt chặn màu nhạt như thạch anh hồng, ngọc trắng. Nhiều chị em thích thả một vòng xuống thấp hơn cho chuỗi trông lỏng tự nhiên; kiểu này đẹp nhưng dễ mắc quai túi, nên cân nhắc khi ra đường đông người.
Người lớn tuổi thường được con cháu tặng chuỗi dài, nhưng thao tác quấn từng vòng có thể khó với bàn tay run, khớp ngón cứng. Có thể nhờ người bán xâu sẵn thành dạng hai vòng liền bằng thun, chỉ cần luồn qua bàn tay như vòng thường, giữ được vẻ nhiều lớp mà không phải quấn. Với ông bà, chuỗi nhẹ bằng gỗ, bồ đề dễ chịu hơn chuỗi đá, và dây đừng để quá chặt vì da cổ tay người già mỏng, dễ hằn.
Nhu cầu nào chọn chuỗi nào: bảng tổng hợp
Bảng tra nhanh trước khi chọn chuỗi dài:
| Nhu cầu | Món hay chọn | Lưu ý chọn |
|---|---|---|
| Quấn tay đi làm văn phòng | Chuỗi hai vòng hạt 6 ly, tua ngắn | Không cấn mép bàn; hợp tay áo dài |
| Vừa quấn tay vừa đeo cổ | Chuỗi gỗ hoặc hạt nhẹ, đủ dài qua đầu | Dây thun bản to hoặc hai sợi |
| Ngồi tĩnh lần hạt buổi tối | Chuỗi có hạt chặn, nút giữa các hạt | Bề mặt hạt nhẵn, cầm êm tay |
| Thích phong cách nhiều lớp | Chuỗi ba vòng hạt 8 ly phối hạt chặn khác màu | Đừng đeo thêm vòng khác cùng tay |
| Người lớn tuổi | Chuỗi hai vòng nhẹ, dây không quá chặt | Quấn sẵn, chỉ cần luồn qua tay |
| Tặng người thân | Chuỗi gỗ nhẹ, có hộp và túi vải | Kèm hướng dẫn quấn và tháo |
Chuỗi dài quấn tay được vatphamphongthuy.com xếp chung với vòng một vòng trong mục Vòng, Chuỗi Đeo Tay; khi xem, hỏi tổng chiều dài và cỡ hạt trước, đừng chỉ nhìn ảnh chụp chuỗi đã quấn sẵn trên tay mẫu.
Kiểm hàng ngắn và cất chuỗi dài cho khỏi rối
Kéo thẳng chuỗi trên bàn, nhìn dọc xem hạt có đều cỡ, đều màu, có hạt nào nứt hay sứt lỗ không. Cầm hai đầu kéo nhẹ cho dây căng: dây thun phải đàn hồi đều, không có đoạn nào trắng bạc hay mỏng hơn. Chỗ nối dây, thường giấu trong hạt to hoặc trong mặt treo, phải gọn, không lòi nút. Với chuỗi gỗ, ngửi xem có mùi dầu tẩm đậm không, và lau thử hạt bằng khăn giấy ẩm xem có ra màu.
Cất chuỗi dài đúng cách quan trọng hơn vòng thường vì nó rất dễ rối. Có hai cách gọn: quấn chuỗi lại thành vòng nhiều lớp như lúc đeo, rồi đặt nằm phẳng trong hộp; hoặc treo chuỗi lên một móc riêng. Đừng thả chuỗi dài vào túi chung với dây chuyền, khuyên tai, chỉ một lần lắc túi là mất mười phút gỡ rối.
Mỗi vài tháng, kiểm lại dây. Chuỗi dài đứt dây là chuyện không nhỏ: hàng chục hạt văng ra, nhặt không đủ là chuỗi thiếu hạt, các lớp không còn khớp nhau. Thay dây sớm khi thấy thun bắt đầu mỏi là rẻ và nhanh hơn rất nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Chuỗi quấn ba vòng tay cần dài bao nhiêu?
Lấy chiều dài chiếc vòng một vòng bạn đeo vừa nhân ba, rồi cộng thêm khoảng 2–3 cm cho các lớp ngoài. Ví dụ giả định vòng vừa 18 cm thì chuỗi ba vòng khoảng 56–57 cm. Hạt càng to, phần cộng thêm càng nhiều.
Chuỗi dài quấn tay nên chọn hạt cỡ nào?
Hạt 6–8 ly là vừa cho chuỗi quấn ba vòng: đủ thanh, không quá nặng, không cấn khi làm việc. Hạt 10 ly trở lên thường chỉ hợp quấn hai vòng hoặc đeo cổ, vì nhiều lớp hạt to rất nặng và dày cổ tay.
Vì sao chuỗi quấn tay hay bị xoắn?
Thường do quấn lật dây, các vòng đè chồng lên nhau thay vì nằm cạnh nhau, hoặc tuột cả khối qua bàn tay khi tháo. Quấn đi một chiều, mỗi vòng dịch dần về phía khuỷu tay, và tháo từng vòng một sẽ đỡ xoắn.
Chuỗi dài nên xâu dây thun hay dây dù?
Thun bản to hoặc hai sợi thun song song tiện cho việc quấn tháo hằng ngày. Dây dù bền hơn, ít đứt hơn nhưng không co giãn, nên phải tính đúng chiều dài. Chuỗi có thắt nút giữa các hạt thì khi đứt chỉ rơi một hai hạt.
Có nên đeo chuỗi quấn tay khi ngủ không?
Không nên. Các lớp bị đè xoắn vào nhau, dây thun bị kéo lệch suốt đêm và mau mỏi. Tháo ra, quấn gọn đặt phẳng trong hộp hoặc treo lên móc là cách giữ chuỗi bền và không rối.
Nhà có trẻ nhỏ thì để chuỗi dài ở đâu?
Cất trong hộp có nắp hoặc treo trên cao ngoài tầm với của trẻ, kể cả khi chỉ tháo ra đặt tạm. Chuỗi dài đủ vòng qua cổ trẻ, và hạt rơi ra khi dây đứt cũng là nguy cơ hóc.