Người làm nghề sáng tạo, như nhà thiết kế, người viết, nhiếp ảnh gia, hoạ sĩ, hay chọn vật phẩm gợi cảm hứng và đẹp mắt: cụm hoặc hốc thạch anh tím, thạch anh tóc, quả cầu đá có vân lạ, tranh đá quý nhỏ, bình đựng bút hay cọ bằng đá, tháp văn xương cho người viết. Thạch anh tím được chọn nhiều vì tập quán gắn nó với sự tập trung, trực giác; đó là quan niệm, còn lý do thật là màu tím rất hợp không gian sáng tạo.
Nghề sáng tạo có những đòi hỏi mà nghề khác không có: người làm màu cần không gian trung tính để mắt không bị đánh lừa, người chụp ảnh cần tay gọn, xưởng vẽ có sơn và dung môi. Bài này đi theo từng nghề, chỉ ra món hợp, chỗ đặt và những điều nên tránh.
Người làm thiết kế, chỉnh màu: vật phẩm không được làm nhiễu mắt
Người làm thiết kế đồ hoạ, in ấn, chỉnh màu ảnh và phim biết rằng mắt người đánh giá màu theo bối cảnh xung quanh. Vì thế không gian làm màu chuyên nghiệp thường có tường xám trung tính, đèn ổn định, ít màu rực trong tầm nhìn. Một cụm thạch anh tím rực ngay cạnh màn hình hiệu chỉnh màu, hay một cây đá đỏ phản ánh đèn lên mép màn hình, có thể làm lệch cảm nhận màu trong những phiên làm việc dài.
Đèn trong phòng cũng tham gia vào chuyện này: đá trong suốt, pha lê đặt dưới đèn có thể tạo các đốm sáng màu cầu vồng trên tường và màn hình. Với phòng ngủ, đó là hiệu ứng đẹp; với phòng chỉnh màu, đó là nguồn nhiễu.
Cách làm hay gặp: đặt món có màu rực ngoài tầm nhìn khi đang nhìn màn hình, ví dụ kệ phía sau lưng hoặc góc phòng; trên bàn chỉ giữ món màu trung tính như thạch anh trắng, thạch anh tóc trong, đá xám, gỗ mộc. Khi nghỉ tay, quay ghế lại nhìn món mình thích là đủ để có "góc cảm hứng" mà không ảnh hưởng việc.
Với người làm thiết kế nội thất, kiến trúc, bàn thường rộng, nhiều bản vẽ khổ lớn; vật phẩm nên đặt trên kệ, không đè lên bản vẽ. Chặn giấy đá dẹt có ích hơn cả khi trải bản vẽ cuộn.
Người viết: bàn viết, quán cà phê và những món có ích
Tháp văn xương. Tập quán gắn với chữ nghĩa, học hành; hợp bàn của nhà văn, nhà báo, biên tập viên, người viết nội dung. Tháp 15–20 cm cho bàn viết ở nhà.
Bình bút, nghiên mực mỹ nghệ. Người viết tay, viết thư pháp, ghi chép nhiều thích một bình bút đá đẹp; nghiên đá nhỏ là món trưng bày có tính nghề.
Chặn giấy. Giữ bản thảo in, sổ tay mở trang khi gõ lại. Chọn khối đá dẹt, cạnh bo tròn, đủ nặng để giữ trang sách dày mà không làm gãy gáy sách. Người dịch thuật, biên tập hay dùng hai chặn giấy cho hai trang của cuốn sách đang đối chiếu.
Đồ mang theo khi viết ngoài quán. Người viết hay làm việc ở quán cà phê, thư viện. Một viên đá nhỏ bỏ túi, một móc khoá, một vòng tay là đồ theo người; đừng mang món dễ vỡ, dễ quên.
Thạch anh tím, thạch anh tóc. Cụm nhỏ trên góc bàn viết là món được chọn nhiều. Chọn cụm có đế phẳng, đầu tinh thể nguyên, không quá nhọn.
Nhiếp ảnh gia: đồ đeo gọn, studio không phản sáng lạ
Người chụp ảnh cầm máy nhiều giờ, đổi ống kính, chỉnh đèn. Vòng hạt to ở tay cầm máy sẽ cọ vào thân máy, ống kính, làm trầy cả đá lẫn lớp vỏ thiết bị. Vòng có charm, chuông nhỏ tạo tiếng leng keng không hợp khi chụp sự kiện yên tĩnh như lễ cưới, hội thảo. Nhiều nhiếp ảnh gia chọn mặt đeo cổ ngắn hoặc vòng dây mảnh ở tay không cầm máy.
Trong studio, món đồ bóng như quả cầu pha lê, tượng đồng mới đặt gần vùng chụp có thể tạo phản sáng không mong muốn trên ảnh, hoặc phản màu lên sản phẩm đang chụp. Đặt vật phẩm ở góc phòng ngoài vùng ánh sáng của đèn, hoặc chọn chất liệu mờ.
Một số nhiếp ảnh gia sản phẩm dùng chính đá, tinh thể làm đạo cụ chụp. Khi đó món đồ là công cụ, nên chọn hình dáng, màu theo khung hình hơn là theo mệnh. Quả cầu thạch anh dùng làm đạo cụ ngoài trời cần cẩn thận nắng, vì có thể tụ nhiệt làm cháy cỏ khô, vải.
Hoạ sĩ, thợ thủ công: xưởng có sơn, dung môi, bụi
Xưởng vẽ, xưởng làm gốm, xưởng gỗ là môi trường khó với vật phẩm. Đá xốp như mã não, ngọc, đá chưa đánh bóng hút sơn và dung môi, để lại vết không lau được. Bụi gỗ, bụi đất sét bám vào khe tinh thể, khó vệ sinh. Vật phẩm trong xưởng nên đặt ở kệ cao, xa bàn làm việc, hoặc trong tủ kính nhỏ.
Dung môi bay hơi trong phòng kín có thể làm mờ lớp phủ của đồ gỗ, làm bong lớp mạ của đồ kim loại giá rẻ. Đồ đồng thật, đá tự nhiên đã đánh bóng, gốm men chịu được tốt hơn. Nhiều hoạ sĩ chọn một bình gốm men làm bình cắm cọ, vừa là đồ dùng vừa là món trưng bày, hợp với không gian xưởng hơn một cụm tinh thể đẹp mà khó lau.
Người làm âm nhạc cũng có đặc thù tương tự về tay: chơi đàn piano, guitar với vòng tay hay nhẫn to dễ vướng phím, dây đàn, làm trầy cần đàn. Tháo đồ đeo khi tập, khi biểu diễn là thói quen của nhiều nhạc công. Món vật phẩm trong phòng tập nên đặt xa loa lớn, vì rung động kéo dài có thể làm món đồ nhẹ dịch dần ra mép kệ.
Theo từng nghề sáng tạo: món hợp và lưu ý
Bảng tổng hợp cho các nghề sáng tạo hay gặp:
| Nghề | Món hay chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thiết kế đồ hoạ, chỉnh màu | Thạch anh trắng, thạch anh tóc trong, đá xám trên bàn; đá màu ở kệ sau | Không để màu rực trong tầm nhìn khi làm màu |
| Thiết kế nội thất, kiến trúc | Chặn giấy đá dẹt, cây đá trên kệ | Không đè bản vẽ; mặt bàn để trống |
| Người viết, biên tập | Tháp văn xương, bình bút, cụm thạch anh tím nhỏ | Món có ích ưu tiên; đồ mang theo nhỏ gọn |
| Nhiếp ảnh | Mặt đeo cổ ngắn, vòng dây mảnh; đá ở góc studio | Tránh vòng to ở tay cầm máy; tránh phản sáng |
| Hoạ sĩ, thợ thủ công | Bình gốm cắm cọ, đồ đồng, đá đã đánh bóng trên kệ cao | Xa sơn, dung môi, bụi |
| Âm nhạc | Cụm tinh thể trên kệ phòng tập, mặt đeo nhỏ | Tháo vòng, nhẫn khi chơi đàn |
Điểm chung của các nghề này là vật phẩm nên phục vụ không gian làm việc chứ không cản trở nó. Món đẹp đến mấy mà làm sai màu, trầy máy ảnh hay dính sơn thì sớm muộn cũng bị cất đi.
Quà cho người làm nghề sáng tạo
Người làm nghề sáng tạo thường có gu rõ ràng, nên tặng quà vật phẩm cho họ khó hơn tặng người khác. Cách an toàn là chọn món có ích cho nghề: bình đựng bút hay cọ bằng đá, chặn giấy đá dẹt cho người vẽ bản vẽ, một cụm tinh thể nhỏ có hình dáng tự nhiên đẹp thay vì món chạm khắc cầu kỳ. Món có hình học tự nhiên như cụm tinh thể, lát đá cắt ngang có vân, quả cầu thạch anh tóc thường được người làm thiết kế, nhiếp ảnh ưa hơn tượng linh vật.
Tránh tặng món quá to hay quá rực cho người làm màu, vì họ có thể không đặt được trong không gian làm việc. Tránh tặng đồ đeo to, leng keng cho người chụp ảnh, chơi nhạc. Kèm thẻ ghi tên đá, xuất xứ, đặc điểm, vì người làm sáng tạo thường tò mò về chất liệu; thông tin đúng về món đồ là phần quà được trân trọng.
Theo mệnh, ngân sách và kiểm hàng
Theo mệnh. Thạch anh tím, hồng hợp người mệnh Hoả, mệnh Thổ; thạch anh tóc vàng, thạch anh vàng hợp mệnh Thổ, mệnh Kim; thạch anh trắng hợp mệnh Kim, mệnh Thuỷ; đá đen hợp mệnh Thuỷ, mệnh Mộc; thạch anh tóc xanh, đông linh hợp mệnh Mộc, mệnh Hoả. Người làm sáng tạo hay chọn theo gu trước, rồi đối chiếu mệnh sau.
Ngân sách. Tầng nhỏ: cụm tinh thể cỡ lòng bàn tay, bình bút đá, vòng hạt nhỏ. Tầng trung: hốc thạch anh tím nhỏ, quả cầu thạch anh tóc đẹp, tháp văn xương đá. Tầng lớn: hốc lớn, tranh đá quý khổ rộng cho studio; cần chỗ đặt và kệ chịu lực.
Kiểm thạch anh tóc. Tóc là các sợi khoáng vật nằm trong thạch anh; tóc thật có độ sâu, nằm ở nhiều lớp khác nhau khi xoay. Thạch anh tóc nhân tạo hoặc thuỷ tinh có "tóc" thẳng, đều, nằm cùng một mặt phẳng.
Kiểm cụm thạch anh tím. Xem đầu tinh thể còn nguyên hay đã gãy rồi mài lại; đáy cụm có được mài phẳng để đứng vững không; màu tím có đậm bất thường hay loang lổ do nhuộm không.
Cảm hứng đến từ thói quen làm việc
Người làm nghề sáng tạo lâu năm thường nói cảm hứng không đến từ đồ vật, mà đến từ việc ngồi vào bàn đều đặn, đọc nhiều, nhìn nhiều, chịu viết bản nháp xấu trước khi có bản tốt. Một cụm thạch anh tím hay một tháp văn xương trên bàn là món đồ mình thích nhìn trong những giờ làm việc dài, như một chậu cây hay một tấm ảnh. Nó làm góc làm việc dễ chịu, và dễ chịu thì dễ ngồi lâu hơn.
Đừng mua vật phẩm với hy vọng nó "mở" khả năng sáng tạo; hãy mua món mình thật sự thích nhìn, đặt ở chỗ không cản việc. Nghề sáng tạo nhiều người làm tự do, thu nhập theo dự án, nên ngân sách cho vật phẩm càng nên chừng mực: một món đẹp mua khi xong một dự án lớn, như một cách tự thưởng, có ý nghĩa hơn nhiều món mua vội lúc đang bí ý tưởng.
Các mẫu thuộc nhóm Thạch Anh Tím và Thạch Anh Tóc có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Thạch anh tím có giúp tập trung không?
Tập quán gắn thạch anh tím với sự tập trung và trực giác, nhưng đó là quan niệm, chưa có bằng chứng khoa học. Một cụm thạch anh tím đẹp có thể làm góc làm việc dễ chịu hơn; còn tập trung đến từ việc giảm xao nhãng, chia thời gian làm việc hợp lý.
Người làm chỉnh màu có nên đặt đá màu trên bàn không?
Nên tránh để đá màu rực trong tầm nhìn khi đang làm màu, vì màu xung quanh có thể ảnh hưởng cảm nhận màu. Đặt đá màu ở kệ phía sau, trên bàn chỉ để món trung tính như thạch anh trắng, đá xám, gỗ mộc.
Nhiếp ảnh gia đeo vòng đá có làm trầy máy ảnh không?
Vòng hạt to ở tay cầm máy dễ cọ vào thân máy và ống kính, gây trầy cả hai. Chọn vòng dây mảnh, đeo tay không cầm máy, hoặc thay bằng mặt đeo cổ ngắn. Khi chụp sự kiện yên tĩnh, tránh vòng có charm leng keng.
Tháp văn xương có hợp người viết nội dung, viết quảng cáo không?
Tháp văn xương gắn với chữ nghĩa trong tập quán, nên nhiều người viết thuộc mọi thể loại đều chọn. Chọn cỡ nhỏ 15–20 cm cho bàn viết, chất liệu theo sở thích hoặc theo mệnh.
Xưởng vẽ có nên đặt vật phẩm không?
Có thể, nhưng đặt trên kệ cao hoặc tủ kính, xa sơn, dung môi, bụi. Đá xốp, đồ gỗ, đồ mạ dễ hỏng trong xưởng. Bình gốm men cắm cọ là lựa chọn vừa có ích vừa bền.