Vật phẩm đặt sau lưng ghế ngồi: kệ, tủ phía sau và quan niệm về chỗ dựa

Vùng sau lưng ghế ngồi hợp với món vững, trầm, đặt thấp hơn tầm vai người ngồi: núi đá, khối đá lớn, rùa đá, quả cầu đá lớn trên đế, cụm thạch anh dựng đứng trên tủ thấp; trên tường có thể thêm một bức tranh núi. Món nên cách lưng ghế khi ngả hết cỡ ít nhất 20–30 cm, đặt sát tường, không đặt món nặng trên tầng kệ cao ngang đầu, và không đặt món có cạnh nhọn ngay sau tầm tựa của ghế.

Tập quán Á Đông coi phía sau người ngồi là chỗ dựa: sau lưng có tường, có núi, có vật vững thì người ngồi yên tâm hơn. Nhiều phòng làm việc vì thế có một kệ hay tủ thấp sau ghế, trên đó bày một món nặng, trầm. Đây là quan niệm thẩm mỹ và tâm lý về sự vững vàng, không phải bảo đảm gì. Chuyện kê bàn quay hướng nào thuộc về bài trí phòng; bài này chỉ bàn chọn món cho vùng kệ, tủ phía sau, và chuyện an toàn mà ít ai để ý: ghế ngả, ghế xoay và đầu người ngồi.

Quan niệm về chỗ dựa phía sau, nói gọn

Trong cách nghĩ dân gian về bố cục chỗ ngồi, phía sau là chỗ cần vững, phía trước là chỗ cần thoáng. Hình ảnh hay được nhắc là ngồi tựa núi nhìn ra sông: sau lưng có núi che chắn, trước mặt có khoảng trống rộng. Áp vào phòng làm việc, sau lưng ghế nên là tường đặc hoặc tủ, kệ vững chãi, thay vì cửa sổ lớn hay lối đi có người qua lại.

Khi sau lưng đã là tường, nhiều người muốn tăng thêm cảm giác vững bằng một món mang hình ảnh núi, đá hoặc một sinh vật gắn với sự bền bỉ như rùa. Đó là lý do núi đá, tranh núi và rùa đá là ba món hay gặp nhất ở vùng này.

Đặt cạnh cách nhìn thực tế, quan niệm này có cơ sở tâm lý dễ hiểu: con người thường thấy thoải mái hơn khi lưng được che, không phải lo có ai đi qua phía sau. Một chiếc tủ thấp với món nặng, trầm phía sau ghế tạo ra cảm giác kín đáo đó. Món không cần lớn hay đắt; điều quan trọng là nó nằm đúng chỗ và an toàn.

Kiểu vùng sau lưng, món hay chọn và lưu ý

Vùng sau lưng ghế khác nhau nhiều tuỳ phòng. Bảng dưới gợi ý món theo kiểu không gian:

Bảng cho thấy một quy luật đơn giản: càng xuống thấp, món càng có thể nặng; càng lên cao, món càng phải nhẹ. Đây vừa là quy tắc thẩm mỹ, vì món nặng ở dưới tạo cảm giác vững, vừa là quy tắc an toàn.

Phòng làm việc sát đường lớn có xe tải chạy qua làm sàn rung nhẹ, hay kệ đặt trên sàn gỗ hơi nhún, thì kệ cao chứa món nặng càng nên được bắt vít vào tường bằng ke chống lật, loại phụ kiện rẻ và dễ lắp mà nhiều kệ bán sẵn đã kèm theo.

Ghế ngả và ghế xoay: rủi ro mà ít ai đo

Ghế văn phòng hiện đại phần lớn có chức năng ngả lưng 15–30 độ, có loại ghế giám đốc tựa cao ngả sâu hơn. Khi ngả hết cỡ, đỉnh lưng ghế có thể lùi về phía sau thêm 20–35 cm so với lúc ngồi thẳng. Nếu tủ thấp sau lưng chỉ cách ghế 40 cm khi ngồi thẳng, thì khi ngả, đỉnh lưng ghế gần chạm mép tủ.

Hai tình huống hay xảy ra. Thứ nhất, lưng ghế ngả va vào món đặt ở mép tủ, làm món đổ hoặc rơi. Thứ hai, người ngồi ngả ra, xoay ghế quay lại lấy đồ trên tủ, rồi đứng dậy đột ngột, đầu hoặc vai va vào món đặt ở tầng kệ ngang đầu. Món đá nặng ở độ cao này là thứ có thể gây thương tích thật.

Phép đo đơn giản: ngồi lên ghế, ngả hết cỡ, nhờ ai đó đo khoảng cách từ đỉnh lưng ghế tới mép tủ. Món nên đặt lùi vào trong so với điểm đó ít nhất 15–20 cm. Đồng thời đứng dậy từ tư thế ngả, xoay người, xem đầu và vai đi qua vùng nào của kệ. Vùng đó chỉ nên để món nhẹ, không cạnh nhọn, hoặc để trống.

Núi đá, rùa đá và tranh núi: chọn món chính cho vùng sau lưng

Núi đá. Khối đá tự nhiên có dáng núi, hoặc tượng núi tạc từ đá, đặt trên đế gỗ. Cỡ hợp cho tủ thấp là rộng 30–50 cm, cao 20–35 cm. Chọn đá màu trầm như xám, nâu, xanh rêu; dáng có đỉnh chính rõ và hai bên thấp dần tạo cảm giác ổn định hơn dáng nhiều đỉnh nhọn đều nhau. Đế gỗ khớp, đáy đế lót nỉ.

Rùa đá hoặc rùa đồng. Rùa gắn với sự bền bỉ, trường thọ trong tập quán; dáng bệt, trọng tâm thấp nên rất vững trên kệ. Rùa thân dài 15–25 cm hợp tầng thấp của kệ sách hoặc mặt tủ thấp. Rùa đầu rồng là một biến thể hay được chọn cho phòng giám đốc.

Tranh núi trên tường. Khi sau lưng là tường trống không có tủ, tranh núi là lựa chọn phổ biến. Tranh đá quý, tranh đồng hay tranh in đều được; quan trọng là treo chắc. Mép dưới tranh nên cao hơn đầu người ngồi khi đứng dậy để không va. Tranh nặng trên 5 kg cần móc chịu lực đúng tải và tắc kê chắc, không treo bằng đinh đóng tường thạch cao.

Quả cầu và cụm thạch anh lớn. Cũng hay được đặt sau lưng như một điểm vững, tròn đầy. Quả cầu trên đế lõm sâu, cụm thạch anh có chân mài phẳng. Tránh đặt ở chỗ có nắng chiếu từ cửa sổ bên cạnh.

Chỗ dựa cho bàn ở văn phòng mở, không có tường sau

Ở văn phòng mở, nhiều bàn đặt giữa phòng, sau lưng là lối đi hoặc dãy bàn khác. Quan niệm về chỗ dựa phía sau lúc này khó đáp ứng bằng tường. Cách nhiều người làm là đặt một kệ thấp riêng, cao 80–100 cm, sau ghế, như một bức vách nhỏ. Trên kệ là sách, hồ sơ và một món vững ở tầng giữa.

Điều cần nhớ là kệ đặt sau ghế ở văn phòng mở nằm sát lối đi chung. Món trên kệ phải được đẩy sát vào trong, không thò ra phía lối đi, và kệ phải có chân vững, tốt nhất cố định vào sàn hay vào bàn. Một kệ nhẹ bị ai đó vấp phải đổ ra kéo theo món đá là tai nạn có thể tránh.

Nếu không đặt được kệ, một chiếc ghế có lưng cao và tựa đầu cũng tạo cảm giác che chắn phía sau. Đây là cách giải quyết thực tế mà không cần thêm món nào. Còn nếu có thể đổi chỗ ngồi để lưng tựa tường, đó luôn là lựa chọn đầu tiên trước mọi vật phẩm.

Phòng làm việc tại nhà: sau lưng là giường, tủ quần áo hay cửa

Ở nhà, bàn làm việc hay kê trong phòng ngủ, sau lưng ghế là giường, tủ quần áo hoặc cửa phòng. Tủ quần áo cao kịch trần là "tường" khá vững, nhưng mặt trước là cánh tủ, không có chỗ đặt món. Lúc này, nếu muốn có món sau lưng, một chiếc kệ thấp nhỏ đặt sát bên cạnh tủ, không chắn lối mở cánh, là cách làm gọn.

Nếu sau lưng là giường, khoảng cách giữa ghế và mép giường thường hẹp, đôi khi chỉ 60–80 cm. Vùng này là lối đi trong phòng, không nên đặt thêm kệ. Một bức tranh núi nhỏ treo trên tường đầu giường, nếu bố cục phòng cho phép, hoặc đơn giản là để trống, đều hợp lý hơn kê thêm đồ.

Nếu sau lưng là cửa phòng, đúng tình huống mà tập quán ngại nhất, thì thứ tự xử lý vẫn là xoay bàn trước. Phòng ngủ nhỏ không xoay được bàn thì một tấm rèm, một bình phong thấp hay đơn giản là đóng cửa khi làm việc là cách thực tế hơn mọi vật phẩm. Nhà có trẻ nhỏ chạy ra vào cửa phòng thì càng không đặt món đá nặng gần lối cửa.

Phối món trên tủ thấp sau lưng cho gọn

Tủ thấp sau lưng ghế, thường gọi là tủ credenza ở phòng giám đốc, dài 120–180 cm. Mặt tủ dài như vậy dễ bị lấp đầy: máy in, khay hồ sơ, ảnh gia đình, quà tặng, cúp, bằng khen. Món chính nên đặt lệch về một phía, khoảng một phần ba chiều dài tủ, thay vì chính giữa. Bố cục lệch nhìn tự nhiên hơn và để lại chỗ cho đồ dùng ở phía còn lại.

Một cách phối hay gặp: món chính lớn như núi đá ở một phía, một chồng sách nằm ngang ở giữa, và một món nhỏ như chậu cây hay bình gốm ở phía kia. Ba nhóm, ba độ cao khác nhau, không cần đối xứng. Tránh xếp một hàng năm sáu món cao bằng nhau chạy dọc tủ.

Ảnh gia đình và đồ cá nhân thường được đặt ở đây vì người ngồi quay lại là thấy, còn khách ngồi đối diện thì nhìn thấy từ xa. Khung ảnh nên để thấp hơn món chính và nằm ở phía không có máy in, để không phải dời mỗi lần thay giấy.

Máy in, máy huỷ tài liệu đặt trên tủ sau lưng rung khá mạnh khi chạy. Món đá đặt cùng mặt tủ, nhất là quả cầu trên đế hay núi đá chân không phẳng, có thể bò dần theo những lần rung đó. Đặt món ở đầu tủ xa máy, lót đệm chống trượt dưới đáy.

Kiểm hàng cho món lớn đặt sau lưng

Món sau lưng thường là món lớn nhất trong phòng làm việc, nên khi mua cần kiểm kỹ hơn:

• Núi đá: đặt lên mặt phẳng ở cửa hàng, xem có lắc không; đá tự nhiên chân không đều thường cần đế gỗ đúng khuôn.
• Đá lớn: soi đèn tìm vết nứt chạy suốt khối, vì món nặng có vết nứt dễ tách khi va.
• Rùa đồng: lật đáy xem độ dày thành, hỏi đồng đúc hay hợp kim mạ.
• Tranh: kiểm khung, móc sau tranh và trọng lượng thực để chọn móc tường phù hợp.

Với tranh đá quý, xem thêm các hạt đá dán trên tranh có chắc không, nhất là ở mép khung; tranh treo sau lưng ít khi được nhìn gần nên hạt rụng thường chỉ được phát hiện khi đã rơi xuống mặt tủ.

Món lớn nên được giao tận nơi và đặt cùng người giao, nhất là khi phải đặt lên tủ cao hay treo lên tường. Một món đá vài chục cân không nên bê một mình.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao người ta hay đặt núi đá sau lưng ghế ngồi?

Theo quan niệm về bố cục chỗ ngồi, phía sau cần vững như có núi che chắn. Núi đá là hình ảnh trực tiếp của ý đó. Về thực tế, một món nặng, trầm trên tủ thấp phía sau cũng tạo cảm giác kín đáo, yên tâm cho người ngồi.

Kệ sau lưng nên đặt món nặng ở tầng nào?

Ở hai tầng thấp nhất hoặc mặt tủ thấp. Tầng ngang đầu người ngồi chỉ nên để món nhẹ, không cạnh nhọn, vì khi đứng dậy hay xoay ghế, đầu và vai đi qua vùng này. Càng lên cao, món càng phải nhẹ.

Ghế ngả có làm đổ món trên tủ phía sau không?

Có thể, nếu tủ đặt gần ghế. Khi ngả hết cỡ, đỉnh lưng ghế lùi thêm 20–35 cm. Đo khoảng cách lúc ngả và đặt món lùi vào trong ít nhất 15–20 cm so với điểm đó.

Sau lưng là cửa sổ thì đặt vật phẩm gì?

Tập quán ngại sau lưng là cửa sổ, nên ưu tiên đầu tiên là đổi chỗ ngồi hoặc dùng rèm dày. Nếu vẫn ngồi đó, một chiếc ghế lưng cao và một kệ thấp riêng phía sau hợp hơn việc đặt món nặng lên bậu cửa sổ.

Treo tranh núi sau lưng cần lưu ý gì?

Treo cao hơn đầu người ngồi khi đứng dậy, dùng móc và tắc kê chịu đúng tải của tranh. Tranh nặng không treo bằng đinh trên tường thạch cao. Kiểm móc sau tranh và dây treo trước khi treo.

Văn phòng mở không có tường sau lưng thì làm sao?

Đặt một kệ thấp chân vững sau ghế như một bức vách nhỏ, món đẩy sát vào trong, không thò ra lối đi. Hoặc chọn ghế lưng cao có tựa đầu. Nếu đổi được chỗ để lưng tựa tường thì đó là lựa chọn đầu tiên.