Mô tả một chiếc vòng tay đá trên trang bán thường gồm vài thông số và vài chữ quen thuộc: "hạt 10 ly" là đường kính hạt 10 milimet, "size tay 16" là vòng vừa cổ tay chu vi khoảng 16 centimet, "AAA" hay "5A" là cách người bán tự xếp hạng chất lượng, còn "tự nhiên 100%" chỉ nói đá được khai thác từ tự nhiên, chưa chắc đã chưa qua xử lý.
Hiểu đúng những chữ này giúp bạn so sánh các chuỗi một cách công bằng, biết thông tin nào là đo đếm được, thông tin nào là lời giới thiệu, và câu hỏi nào nên đặt ra trước khi đặt hàng. Bài này giải nghĩa lần lượt từng nhóm thông tin hay gặp, kèm bảng câu hỏi gợi ý.
Thông số kích thước: ly, size và số hạt
Trong cách nói của nhiều người bán ở Việt Nam, "ly" là milimet. "Hạt 8 ly" là hạt có đường kính khoảng 8 milimet, đo ngang thân hạt. Các cỡ phổ biến cho vòng tay người lớn từ 6 tới 14 ly; hạt 6 tới 8 ly cho cảm giác mảnh, hạt 10 ly là cỡ trung bình phổ biến, hạt 12 tới 14 ly cho cảm giác to, mạnh. Hạt mài giác, hạt đá vụn hay hạt dẹt thường ghi kích thước theo chiều lớn nhất hoặc ghi hai chiều.
"Size tay" thường là chu vi cổ tay mà chiếc vòng vừa với, tính bằng centimet. Có người bán ghi chu vi cổ tay người đeo, có người lại ghi chu vi trong của vòng; hai con số này chênh nhau khoảng một tới hai centimet độ rơ. Đây là điểm dễ gây nhầm nhất, nên khi đặt hàng, bạn nên nói rõ "cổ tay đo được 15,5 cm, muốn đeo vừa" thay vì chỉ chọn size theo bảng.
Số hạt là thông tin hữu ích để kiểm, nhưng không phải nơi nào cũng ghi. Với cùng một cỡ tay, số hạt phụ thuộc cỡ hạt: theo ví dụ giả định với cổ tay khoảng 16 cm, chuỗi 8 ly cần khoảng 22 hạt, chuỗi 10 ly khoảng 18 hạt, chuỗi 12 ly khoảng 15 hạt. Một số người chọn số hạt theo quan niệm riêng, như tránh hoặc ưu tiên một con số nào đó; nếu bạn có mong muốn này, cần dặn trước vì nó ảnh hưởng tới độ vừa của vòng.
Những chữ về chất lượng: AAA, 5A, loại 1
Không có chuẩn chung. Các ký hiệu A, AA, AAA, 5A, 7A hay "loại 1, loại 2" trên vòng đá không phải tiêu chuẩn giám định thống nhất do một tổ chức nào ban hành. Mỗi người bán, mỗi xưởng tự xếp hạng theo tiêu chí riêng, thường dựa vào độ đều màu, độ trong, ít vết rạn, độ tròn của hạt.
So trong cùng một cửa hàng. Ký hiệu này có ích khi bạn so các cấp trong cùng một nơi bán, vì cùng một người xếp. Nhưng "AAA" của nơi này có thể kém hơn "AA" của nơi khác. Đừng dùng ký hiệu để so giữa các cửa hàng.
Xem ảnh và video thay vì chữ. Thông tin đáng tin hơn chữ "AAA" là ảnh chụp cận cảnh dưới ánh sáng ban ngày và video xoay chuỗi dưới đèn. Bạn tự đánh giá được độ đều màu, độ trong và vết rạn.
Cấp cao không có nghĩa là "tốt hơn" theo phong thủy. Theo quan niệm phổ biến, ý nghĩa gắn với loại đá, không gắn với cấp chất lượng do người bán đặt. Cấp cao chỉ nói về thẩm mỹ và độ hiếm của hạt đẹp.
Giải nghĩa các chữ hay gặp về nguồn gốc và xử lý
Phần này là nơi dễ hiểu lầm nhất. Bảng dưới gom các cụm từ thường xuất hiện trong mô tả vòng đá và ý nghĩa thực tế của chúng.
| Cụm từ | Thường mang nghĩa | Nên hỏi thêm |
|---|---|---|
| Đá tự nhiên 100% | Đá được khai thác từ tự nhiên, không phải vật liệu tổng hợp | Đá có qua nung, nhuộm, ổn định hoá không |
| Đá nung | Đá được xử lý nhiệt để đổi hoặc tăng màu | Màu sau nung từ đá gì, ví dụ thạch anh vàng nung từ thạch anh tím |
| Đá nhuộm | Đá được ngấm thuốc nhuộm để có màu | Màu có bền với nước, mồ hôi không |
| Đá ổn định hoá | Đá xốp được ngấm nhựa để bền và giữ màu | Thường gặp ở ngọc lam |
| Đá ép, đá tái tạo | Bột hoặc mảnh đá trộn keo nén thành khối | Tỉ lệ đá thật, keo gì |
| Pha lê | Có thể là thạch anh trong, cũng có thể là thuỷ tinh | Hỏi rõ thạch anh hay thuỷ tinh |
| Đá nhân tạo, tổng hợp | Vật liệu do con người tạo ra, có thể cùng thành phần đá tự nhiên | Không phải hàng kém, chỉ cần giá phù hợp |
| Có giấy kiểm định | Có tài liệu xác nhận vật liệu | Giấy do đơn vị nào cấp, cho chuỗi nào |
Nung, nhuộm, ổn định hoá đều là xử lý phổ biến và hợp lệ trong ngành đá, miễn được công bố. Thạch anh vàng nung từ thạch anh tím vẫn là thạch anh tự nhiên, chỉ là màu đã qua xử lý nhiệt. Điều bạn cần là biết để chăm đúng và trả giá đúng.
Đọc ảnh sản phẩm: phần mô tả không bằng chữ
Ảnh là phần mô tả quan trọng nhất nhưng ít được đọc kỹ. Ảnh chụp dưới đèn studio, nền trắng, đã chỉnh sáng thường làm đá trông trong và tươi hơn khi bạn cầm trên tay dưới đèn trong nhà. Ảnh chụp ngoài nắng làm thạch anh tím, thạch anh hồng rực hơn thực tế. Ảnh chụp cận một vài hạt đẹp nhất không cho thấy độ đều của cả chuỗi. Khi xem ảnh, hãy tìm ít nhất một ảnh chụp cả chuỗi dưới ánh sáng ban ngày tự nhiên.
Để ý xem ảnh có phải ảnh chung cho cả mẫu hay ảnh của đúng chuỗi bạn sẽ nhận. Với đá tự nhiên, mỗi chuỗi khác nhau về màu và vân; người bán ghi "ảnh minh hoạ, mỗi chuỗi có khác biệt" là trung thực, nhưng bạn nên chuẩn bị tâm lý chuỗi nhận được sẽ không giống hệt ảnh. Nếu cần chuỗi giống ảnh, hỏi xem có thể chọn đúng chuỗi trong ảnh không.
Một mẹo đơn giản là nhờ người bán chụp chuỗi đặt cạnh một vật quen thuộc có kích thước biết trước, như thước kẻ hay đồng xu, và cạnh một tờ giấy trắng để làm chuẩn màu. Ảnh như vậy cho bạn biết cỡ hạt thật và màu thật tốt hơn mọi dòng chữ mô tả.
Thông tin về dây, khoá và phụ kiện
Mô tả thường ghi loại dây: "dây chun", "dây chun Nhật", "dây co giãn cao cấp", "dây cước", "dây cáp có khoá". Những chữ như "dây chun Nhật" hay "dây cao cấp" là lời giới thiệu, khó kiểm chứng khi chỉ nhìn ảnh. Thông tin hữu ích hơn là xâu một sợi hay hai sợi, có giấu nút không, và người bán có hỗ trợ thay dây khi dây chùng hay không.
Với hạt cách, charm và khoá, chất liệu cụ thể quan trọng hơn màu sắc. "Charm bạc" có thể là bạc 925, cũng có thể là kim loại mạ bạc; "hạt cách vàng" có thể là vàng thật, đồng mạ vàng hay thép mạ màu vàng. Nếu bạn dễ dị ứng kim loại, hỏi rõ chất liệu trước khi mua.
Một số mô tả ghi thêm trọng lượng chuỗi. Đây là thông tin hữu ích để đối chiếu, vì trọng lượng phụ thuộc cỡ hạt và tỉ trọng của đá. Một chuỗi thạch anh 10 ly vừa cổ tay 16 cm, theo ví dụ giả định, nặng khoảng 25 gam; nếu mô tả ghi nhẹ hơn rất nhiều, bạn có lý do để hỏi lại vật liệu.
Những lời mô tả nên đọc tỉnh táo
Bên cạnh thông số, mô tả vòng đá phong thủy thường có những câu về ý nghĩa và tác dụng. Một số câu hay gặp và cách hiểu:
- "Hút tài lộc", "chiêu tài", "giải hạn": là quan niệm hoặc lời quảng cáo, không có cơ sở đo lường; không nên trả thêm tiền vì những lời hứa này.
- "Chữa mất ngủ", "giảm đau khớp", "điều hoà huyết áp": là tuyên bố sức khoẻ không có bằng chứng đáng tin cậy; vòng đá không thay được việc khám và điều trị.
- "Đã khai quang", "đã trì chú": là tập quán tâm linh tuỳ người bán; không có cách kiểm chứng và không nên là lý do để trả giá cao hơn.
- "Hợp mệnh Kim, Mộc…": là cách gợi ý màu theo ngũ hành, có thể dùng để chọn bảng màu nếu bạn thích.
- "Hàng hiếm, chỉ còn vài chuỗi": là lời thúc giục mua nhanh; đá phổ biến như thạch anh, mã não hiếm khi thật sự khan hiếm.
- "Giá xưởng", "giá gốc": không phải thông tin kiểm chứng được; so sánh thông số và chất lượng giữa các nơi bán mới có ý nghĩa.
Một mô tả đáng tin thường dành nhiều chỗ cho thông số đo được và tên vật liệu, ít chỗ cho lời hứa hẹn. Đó là dấu hiệu tốt về cách người bán làm việc.
Câu hỏi nên đặt trước khi đặt hàng
Bạn không cần hỏi tất cả, nhưng những câu dưới đây giúp làm rõ phần mô tả còn thiếu. Ghi lại câu trả lời trong tin nhắn để làm căn cứ khi nhận hàng.
| Nhóm | Câu hỏi gợi ý |
|---|---|
| Kích thước | Hạt đo được bao nhiêu milimet? Chuỗi có bao nhiêu hạt? Size ghi là chu vi cổ tay hay chu vi trong của vòng? |
| Vật liệu | Tên đá cụ thể là gì? Màu tự nhiên hay đã nung, nhuộm, ổn định hoá? |
| Hình ảnh | Có thể gửi video xoay chuỗi dưới ánh sáng ban ngày và ảnh chụp cạnh thước đo không? |
| Dây và phụ kiện | Dây xâu loại gì, mấy sợi, có giấu nút không? Hạt cách, charm, khoá làm bằng kim loại gì? |
| Trọng lượng | Chuỗi nặng khoảng bao nhiêu gam? |
| Sau bán | Có hỗ trợ đổi size, thay dây không? Chính sách đổi trả trong bao lâu? |
Câu trả lời rõ ràng, có số đo cụ thể là dấu hiệu tốt. Câu trả lời né tránh, chỉ nhắc lại "đá tự nhiên 100%", "loại AAA" mà không có thông số là lúc nên cân nhắc thêm. Bạn có thể xem các mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so cách mô tả trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Hạt 10 ly là bao nhiêu milimet?
Hạt 10 ly là hạt có đường kính khoảng 10 milimet, tức 1 centimet, đo ngang thân hạt. "Ly" là cách nói phổ biến của người bán ở Việt Nam để chỉ milimet. Sai số vài phần mười milimet giữa các hạt là bình thường.
Size tay 16 có phải vòng dài đúng 16 cm không?
Không chắc. Có người bán ghi size theo chu vi cổ tay người đeo, có người ghi theo chu vi trong của vòng. Hai cách ghi chênh nhau khoảng một tới hai centimet. Nên báo chu vi cổ tay đo được và hỏi lại người bán cách họ ghi size.
Đá cấp AAA có phải đã được giám định không?
Không. AAA, 5A hay "loại 1" là cách người bán tự xếp hạng theo tiêu chí riêng, không phải kết quả giám định. Ký hiệu chỉ có ích khi so các cấp trong cùng một cửa hàng. Muốn biết vật liệu chính xác cần giấy giám định của đơn vị có thiết bị.
Đá tự nhiên 100% có thể đã bị nhuộm không?
Có thể. "Tự nhiên" thường chỉ nói đá được khai thác từ tự nhiên, không phải vật liệu tổng hợp. Đá tự nhiên vẫn có thể đã qua nung, nhuộm hoặc ổn định hoá. Nên hỏi riêng về xử lý màu và đề nghị ghi câu trả lời trên hoá đơn.
Pha lê và thạch anh có giống nhau không?
Trong cách gọi thông thường, "pha lê" có thể chỉ thạch anh trong, nhưng cũng rất hay dùng để chỉ thuỷ tinh, kể cả thuỷ tinh pha chì. Thạch anh là khoáng vật tự nhiên, còn thuỷ tinh là vật liệu nhân tạo. Khi mô tả ghi "pha lê", hãy hỏi rõ là thạch anh hay thuỷ tinh.
Vòng đá ghi "đã khai quang" có khác vòng thường không?
Về vật liệu thì không khác. Khai quang là tập quán tâm linh, mỗi nơi làm một kiểu, không có cách kiểm chứng. Nếu gia đình bạn có nếp riêng, bạn có thể tự làm theo nếp nhà; không cần trả thêm tiền vì dòng chữ này.